Tốt nghiệp THPT, anh Bình chọn dừng lại con đường học vấn để phụ giúp gia đình kinh doanh quán ăn ở phường Sóc Trăng, thành phố Cần Thơ (trước đây là thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng). Từ trăn trở về bài toán tăng thu nhập và khát vọng làm giàu trên quê hương, anh mạnh dạn khởi nghiệp với mô hình nuôi cua đinh.
“Năm 2019, trong quá trình tìm kiếm mô hình kinh tế phù hợp, tôi có dịp tham quan mô hình nuôi cua đinh của một hộ dân tại xã Thạnh Xuân. Nhận thấy vật nuôi này mang lại hiệu quả kinh tế cao, đầu ra ổn định, tôi quyết định đầu tư hơn 40 triệu đồng xây dựng 4 hồ xi măng và mua 20 con cua đinh giống về nuôi thử nghiệm”, anh Bình kể.
Thời gian đầu nuôi cua đinh, anh Bình gần như phải tự học tất cả. Ban ngày phụ quán ăn, ban đêm anh lên mạng tìm hiểu kỹ thuật nuôi cua đinh, đồng thời đến các hộ nuôi lâu năm để học hỏi kinh nghiệm. Nhờ chịu khó nghiên cứu, chăm sóc đúng kỹ thuật, đàn cua đinh phát triển tốt. Đến năm 2021, những con cua đinh đầu tiên bắt đầu sinh sản, mở ra hướng đi mới cho mô hình.
Hiện nay, cơ sở nuôi cua đinh của anh Bình duy trì khoảng 20 con cua đinh bố mẹ. Mỗi năm cung cấp ra thị trường khoảng 400 – 500 con cua đinh giống, phục vụ nhu cầu nuôi thương phẩm của người dân trong và ngoài địa phương.
Để bảo đảm cua đinh sinh trưởng tốt, anh Bình thiết kế hệ thống hồ nuôi khoa học, phù hợp với từng giai đoạn phát triển của vật nuôi. Hồ cua đinh bố mẹ rộng khoảng 7m2, mỗi hồ nuôi 5 con. Hồ nuôi cua đinh con diện tích khoảng 24 m2, mật độ thả từ 50 – 60 con/hồ. Các hồ đều được bố trí ở khu vực cao ráo để cua đinh nghỉ ngơi và sinh sản.
Theo anh Bình, cua đinh khoảng 2 năm tuổi bắt đầu đẻ trứng, mỗi lứa 10 – 12 trứng. “Sau khoảng 3 ngày, tôi lấy trứng ra khỏi hồ rồi đưa vào bể cát để ấp. Khoảng 3 tháng trứng nở. Cua đinh con được nuôi riêng để dễ chăm sóc”, anh Bình chia sẻ.
Trong tháng đầu tiên, anh Bình cho cua đinh con ăn thức ăn công nghiệp để tăng sức đề kháng; sau đó chuyển dần sang các loại thức ăn tự nhiên như tép rong, cá rô phi, thịt vụn… nhằm giúp cua đinh thích nghi tốt và dễ chăm sóc khi người dân mua về nuôi.
Hiện cua đinh giống được anh Bình bán với giá từ 270.000 – 350.000 đồng/con. Ngoài cung cấp con giống, anh còn chế biến cua đinh thành các món ăn phục vụ thực khách với giá khoảng 650.000 đồng/kg.
Theo anh Bình, nhu cầu nuôi cua đinh hiện rất lớn nhưng nguồn cung con giống trên thị trường vẫn còn hạn chế. Vì vậy, anh đang tiếp tục mở rộng thêm hồ nuôi, tăng số lượng cua đinh bố mẹ và đẩy mạnh quảng bá sản phẩm thông qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử.
Ngoài cua đinh, anh Bình còn mở rộng sang nhiều loại vật nuôi khác như gà thả vườn với hơn 200 con và rắn ri cá với trên 200 con. Việc đa dạng hóa vật nuôi giúp anh chủ động nguồn thực phẩm sạch phục vụ cho quán ăn gia đình, đồng thời tạo thêm thu nhập, hướng đến mô hình sản xuất theo chuỗi khép kín.
Cơ sở nuôi cua đinh của anh Bình được Chi cục Kiểm lâm tỉnh Sóc Trăng (cũ) cấp phép.
Từ hiệu quả kinh tế đạt được, anh Bình trở thành gương thanh niên khởi nghiệp tiêu biểu tại địa phương. Không chỉ làm kinh tế giỏi, anh còn thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ đoàn viên, thanh niên tiếp cận kỹ thuật chăn nuôi và phát triển mô hình kinh tế hộ gia đình.
Theo anh Võ Phú Quốc, Phó bí thư Đoàn phường Sóc Trăng, mô hình nuôi cua đinh của anh Bình là một trong những mô hình kinh tế tiêu biểu của thanh niên địa phương. “Đoàn phường thường xuyên phối hợp cùng anh Bình tổ chức các buổi tham quan, chia sẻ kinh nghiệm chăn nuôi cho đoàn viên, thanh niên; đồng thời hỗ trợ quảng bá sản phẩm, tiếp cận nguồn vốn để mở rộng quy mô sản xuất”, anh Quốc cho biết.
Sau khi tìm hiểu nhiều loại Việt phục, Uyên Như (22 tuổi, cựu sinh viên Trường đại học Thương mại) quyết định chọn áo Nhật Bình triều Nguyễn với họa tiết nổi bật, tạo điểm nhấn để kết hợp cùng áo cử nhân. Điều khiến Như nhớ nhất chính là phản ứng của thầy cô và bạn bè.
"Khi mình đăng ảnh lên mạng xã hội, có người còn tưởng bộ ảnh được tạo bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Có bạn rất bất ngờ và nói cảm ơn mình vì nhờ bộ ảnh của mình mà bạn ấy đã có thêm ý tưởng cho lễ tốt nghiệp", Như chia sẻ.
Theo Như, ngày tốt nghiệp là cột mốc đặc biệt nên cô muốn lưu giữ theo cách riêng. Như cho biết: "Váy hay áo dài mình đã từng mặc khi chụp pre-graduation. Lễ tốt nghiệp chính thức mình muốn khác biệt hơn một chút. Việc mặc Việt phục tạo cho mình cảm giác vừa đẹp, vừa truyền thống, lại tạo dấu ấn rất nổi bật. Việc mặc trang phục truyền thống của Việt Nam vẫn luôn tạo cho mình một cảm giác rất đặc biệt".
Minh Tước (22 tuổi, cựu sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền) trở thành một trong những gương mặt thu hút sự chú ý trong lễ tốt nghiệp với bộ ảnh thu hút hàng ngàn lượt tương tác khi kết hợp giữa trang phục truyền thống và hiện đại.
Ít ai biết, bộ trang phục ấy được hình thành từ một ý tưởng rất tình cờ. Trong một lần mặc áo tấc tham dự sự kiện, do thời tiết se lạnh, Tước mặc thêm áo sơ mi bên trong và bất ngờ nhận ra áo sơ mi kết hợp với quần chít ba tạo nên tổng thể vừa lạ mắt vừa hài hòa.
"Mình đã ghi chú lại ý tưởng "Âu phục kết hợp Việt phục" này. Đến sát ngày tốt nghiệp, mình mới bắt đầu phát triển thêm các chi tiết để bộ đồ hoàn thiện hơn", Minh Tước kể.
Trên nền tảng kết hợp giữa Âu phục và Việt phục, Minh Tước chọn các phụ kiện bao gồm nón dâu, áo sơ mi, cà vạt, quần chít ba, guốc mộc và quạt sừng giấy dó châm kim, với tông màu chủ đạo là màu đỏ để kết hợp với áo khoác cử nhân.
Quan sát xu hướng vài năm gần đây, Minh Tước nhận thấy nhiều sinh viên lựa chọn kết hợp áo cử nhân với áo tấc, áo Nhật Bình hoặc các phụ kiện như vân kiên, xà tích. Với mong muốn tạo điểm nhấn riêng, cô nàng đã quyết định lựa chọn chiếc nón dâu - một phụ kiện ít xuất hiện trong lễ tốt nghiệp.
"Mình nghĩ mình có thể thử dùng những phụ kiện Việt phục mà chưa ai dùng hoặc ít ai dùng, và chiếc nón dâu đã xuất hiện trong ý tưởng của mình. Sau khi nhận nón từ tiệm Việt phục, mình đã chủ động thay phần quai trắng có sẵn thành một dải lụa đỏ để tổng thể màu sắc được đồng bộ. Ban đầu mình cũng không nghĩ nó sẽ tạo thành hai cụm nơ rất đẹp ở viền nón. Đây cũng chính là chi tiết mà mình cảm thấy thích nhất trong bộ trang phục", Minh Tước kể.
Điều khiến Minh Tước nhớ nhất không phải những bức ảnh đẹp, mà là phản ứng của những người xung quanh. Minh Tước nhớ lại: "Có lẽ vì cách phối đồ lạ mắt, nên các bạn thợ ảnh ngày hôm đó cũng cảm thấy thú vị khi chụp bộ trang phục của mình. Các bạn ấy nghĩ được thêm nhiều ý tưởng chụp ảnh mới và mình nhận ra Việt phục quả là một nguồn cảm hứng dồi dào không chỉ với riêng mình mà còn với cả những người khác".
Theo Minh Tước, việc lựa chọn Việt phục không xuất phát từ suy nghĩ đây là trang phục trang trọng hơn các loại trang phục khác mà thay vào đó là mong muốn Việt phục trở thành một lựa chọn quen thuộc và tự nhiên hơn trong đời sống.
"Mình chỉ mong một ngày nào đó, việc mặc Việt phục sẽ tự nhiên như chọn một chiếc áo đẹp để đi dự sự kiện, gặp bạn bè hay đi chơi. Ngay cả khi không chụp ảnh hay đăng mạng xã hội, mình vẫn sẽ mặc, vì đó là trải nghiệm mình thực sự tận hưởng", Minh Tước bày tỏ.
Theo đại diện một đơn vị cho thuê Việt phục tại P.Yên Hoà (Hà Nội), mùa tốt nghiệp là một trong những giai đoạn cao điểm của cửa hàng, tập trung vào hai đợt chính trong năm là tháng 5 - tháng 6 và tháng 11 - tháng 12.
"Nếu như những năm trước đã có sinh viên lựa chọn Việt phục trong lễ tốt nghiệp thì năm nay xu hướng này lan rộng và mạnh mẽ hơn. Nhiều bạn trẻ chủ động nhờ tư vấn cách phối màu, đồng thời tìm hiểu ý nghĩa của từng loại trang phục trước khi quyết định thuê. Điều đó cho thấy Việt phục không còn là lựa chọn phụ, mà đã trở thành một trong những lựa chọn hàng đầu của nhiều sinh viên", đại diện đơn vị cho thuê Việt phục chia sẻ.
Vị này cho biết thêm: "Càng ngày chúng tôi càng thấy các bạn tự tin hơn khi mặc Việt phục. Nếu trước đây nhiều bạn còn e ngại vì những bộ Việt phục thì giờ đây các bạn đã rất thoải mái sáng tạo và thể hiện cá tính.
Các bạn không chỉ mặc Việt phục mà còn chủ động cá nhân hóa trang phục, kết hợp phụ kiện, make-up cùng dịch vụ thuê đồ. Chính người trẻ sẽ là lực lượng giúp Việt phục được ứng dụng linh hoạt hơn và lan tỏa sâu rộng hơn trong đời sống hiện đại".
Danh hiệu thủ khoa Trường ĐH Kinh tế - Luật (ĐH Quốc gia TP.HCM) là cái kết đẹp cho hành trình đại học của An. Ít ai biết rằng khởi đầu của An tại giảng đường không hề suôn sẻ. Cô từng trượt hai nguyện vọng quan trọng để rồi bước vào ngành kinh tế và quản lý công với không ít hụt hẫng.
Thế nhưng cú sốc lớn hơn đến ngay những ngày đầu nhập học. Do không vượt qua bài kiểm tra tiếng Anh đầu vào nên An bị giới hạn tín chỉ. Học kỳ đầu tiên của An chỉ được đăng ký tối đa 11 thay vì 16-20 tín chỉ.
Không chỉ vậy, An kể bản thân còn trải qua cảm giác "bị bỏ lại phía sau" khi liên tục gặp thất bại: rớt các câu lạc bộ mong muốn tham gia, có học kỳ điểm khá tốt nhưng vẫn không đủ điều kiện nhận học bổng vì vướng rào cản ngoại ngữ...
Chính giai đoạn tưởng như bất lợi khi bị giới hạn tín chỉ lại trở thành bước đệm quan trọng cho sự thay đổi của An. "Khi áp lực về số lượng môn học giảm xuống, mình có thêm thời gian để nhìn lại bản thân và tìm ra cách học phù hợp hơn", cô nói.
Thay vì học thụ động, An bắt đầu chuyển sang xem trước bài, đọc tài liệu, hệ thống lại kiến thức ngay sau buổi học. Cô nàng cũng học cách quản lý thời gian, sắp xếp ưu tiên và kiên trì với mục tiêu dài hạn.
Bước ngoặt thực sự đến vào cuối năm nhất, khi An hoàn thành chứng chỉ TOEIC 4 kỹ năng; trong đó bài thi nghe và đọc đạt 835/990 điểm ngay lần thi đầu tiên. Nhờ vậy, An không chỉ được gỡ bỏ giới hạn tín chỉ mà còn lấy lại sự tự tin.
Sau khi lấy lại sự tự tin trong học tập, An bắt đầu bước vào giai đoạn "tăng tốc". Cô nàng chủ động đăng ký học tối đa tín chỉ trong các học kỳ chính, đồng thời học thêm cả học kỳ hè để theo kịp tiến độ. Khối lượng kiến thức tăng lên đáng kể, nhưng nhờ phương pháp học đã được điều chỉnh từ trước, An vẫn duy trì được kết quả ổn định.
Theo An, chìa khóa không nằm ở việc học quá nhiều, mà là học một cách chủ động và đều. Phương pháp của An khá rõ ràng: chuẩn bị bài trước khi lên lớp, ngồi bàn đầu để giữ tập trung, chủ động trao đổi với giảng viên và sau giờ học thì hệ thống lại kiến thức bằng cách riêng của mình. Thay vì học dàn trải, cô tập trung vào những nội dung cốt lõi và luyện tập qua bài tập, đề thi.
Với An, điều quan trọng không phải là bắt đầu nhanh hay chậm, mà là có đủ bền bỉ để tiếp tục hay không. Những thay đổi lớn không đến từ bước nhảy vọt, mà bắt đầu từ những hành động nhỏ mỗi ngày. Hiện tại, An làm việc tại một doanh nghiệp thương mại điện tử hoạt động chủ yếu ở thị trường châu Âu và châu Mỹ, nơi cô bắt đầu từ vị trí thực tập sinh và được giữ lại làm nhân viên chính thức.
Đánh giá về sinh viên của mình, tiến sĩ Phạm Mỹ Duyên, giảng viên khoa Kinh tế, Trường ĐH Kinh tế - Luật, cho biết bà ấn tượng với tinh thần học tập chủ động và khả năng tự khám phá của An.
"Trong quá trình học tập, An luôn thể hiện khả năng phản biện, tranh biện trong mỗi bài học. Sự nổi bật của em không chỉ ở trên lớp mà còn ở các hoạt động ngoại khóa, các cuộc thi học thuật. Em tham gia nghiên cứu khoa học, tập viết báo và dấn thân trong nhiều hoạt động toàn diện", bà chia sẻ.
Sản phẩm độc lạ: trà từ lúa chét ST25 của nhóm sinh viên gồm: Đỗ Thị Mỹ Hằng, Đồ Minh Diệp, Trương Trần Tài, Huỳnh Hoàng Duy và Nguyễn Công Lý.
Điểm đặc biệt của dự án nằm ở việc tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương là lúa chét ở giai đoạn lúa sữa. Đây là những bông lúa mọc lại tự nhiên sau khoảng 15 ngày thu hoạch, thường bị bỏ lại trên đồng hoặc chỉ dùng làm thức ăn cho gia súc.
Đỗ Thị Mỹ Hằng (trưởng nhóm) cho biết lúa chét thực chất là "hạt ngọc trời thứ hai" nhưng lâu nay chưa được khai thác đúng giá trị. Đây là nguồn nguyên liệu hoàn toàn tự nhiên, không phân bón, không hóa chất nhưng lại giàu dinh dưỡng. Từ nhận thức đó, nhóm quyết định nghiên cứu và phát triển thành trà.
Đáng chú ý, nhóm chọn lúa chét của giống ST25, một đặc sản nổi tiếng của Sóc Trăng. "Đặc điểm lúa chét của giống ST25 là phần đầu hạt có gai nhọn nên nông dân thường bỏ đi, thậm chí không dùng làm thức ăn cho gia cầm vì sợ gây tổn thương. Tuy nhiên khi chế biến, lúa lại cho hương thơm đậm và đặc trưng hơn so với nhiều loại khác", Mỹ Hằng cho biết.
Từ nguồn nguyên liệu đó, nhóm phát triển sản phẩm trà từ lúa chét ST25 dưới dạng túi lọc tiện lợi, không sử dụng chất bảo quản. Sản phẩm hướng đến nhiều nhóm người tiêu dùng, đặc biệt là người thuần chay. "Chúng em kết hợp lúa chét với hoa cúc và rễ cỏ tranh để tạo nên trà lúa non, một sản phẩm thảo dược tự nhiên", Mỹ Hằng chia sẻ.
Thành phần chính của sản phẩm là lúa chét ở giai đoạn sữa, giàu hợp chất polyphenols, có tác dụng chống ô xy hóa. Quy trình sản xuất được kiểm soát chặt chẽ. Lúa chét sau thu hoạch được loại bỏ tạp chất, rửa sạch, chần qua nước sôi để diệt vi sinh vật, sau đó sấy lạnh nhằm giữ màu xanh tự nhiên và bảo toàn hàm lượng dinh dưỡng.
"Đặc biệt, công đoạn phối trộn giữa lúa chét, hoa cúc và rễ cỏ tranh đóng vai trò quyết định đến hương vị sản phẩm. Trà khi pha có hậu ngọt, hương thơm dịu nhẹ đặc trưng của lúa non", bà Huỳnh Thị Thủy Tiên, Phó trưởng khoa Nông nghiệp - thủy sản, Trường cao đẳng nghề Sóc Trăng, giảng viên hướng dẫn, cho biết.
Theo cô Nguyễn Thị Thảo Nguyên, giảng viên Khoa Nông nghiệp - thủy sản, nhà trường đã ký kết hợp tác với các HTX tại xã Vĩnh Lợi và Phú Lộc (TP.Cần Thơ) để đảm bảo nguồn cung lúa chét ST25. Việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp không chỉ giúp giảm lãng phí mà còn phù hợp với xu hướng "zero waste" trong mô hình nông nghiệp tuần hoàn; đồng thời, sản phẩm có chi phí thấp, tiềm năng thương mại cao.
Sản phẩm độc lạ: trà từ lúa chét ST25 đã giành giải nhất tại Cuộc thi học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp lần thứ 8 năm 2026 do Bộ GD-ĐT tổ chức.
