Từ sáng sớm 17/5, khuôn viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội đông nghịt phụ huynh và học sinh đến dự kỳ thi vào lớp 6, trường THCS và THPT Nguyễn Tất Thành. Sau một ngày mưa kéo dài, thời tiết Hà Nội sáng nay mát mẻ, khoảng 26 độ C.
Từ ngoài cổng trường, từng tốp học sinh được bố mẹ đưa tới khu vực thi. Nhiều ông bố, bà mẹ tranh thủ dặn dò, động viên thêm hoặc chụp ảnh kỷ niệm. Học sinh hầu hết thoải mái, trò chuyện cùng bạn bè, nhưng cũng có em bồn chồn, liên tục nhìn đồng hồ hoặc hỏi lại số báo danh, phòng thi.
Năm nay, trường THCS và THPT Nguyễn Tất Thành tuyển 320 học sinh lớp 6, nhận tới 6.335 hồ sơ, khiến tỷ lệ chọi gần 1/20. Nhiều năm qua, đây là kỳ thi vào lớp 6 đông nhất ở Hà Nội, song đây là lần đầu số đăng ký vượt hơn 6.000 em.
“Đông quá nên nhìn đâu cũng thấy hồi hộp. Tôi bảo con không cần áp lực, nhưng bản thân khó tránh”, chị Nguyễn Thị Nhung, trú quận Thanh Xuân cũ, bày tỏ.
Để chuẩn bị cho kỳ thi vào lớp 6 trường Nguyễn Tất Thành và trường Cầu Giấy, sẽ diễn ra sau hai tuần nữa, chị Nhung cho con ôn luyện ở trung tâm từ năm lớp 4. Mỗi tuần, con học thêm ba buổi với các môn Toán, Tiếng Việt và Tiếng Anh, học phí 200.000-360.000 đồng một buổi, tổng khoảng 3,5 triệu mỗi tháng.
Chị cho rằng điều này là dễ hiểu với những học sinh muốn thi vào các trường có tỷ lệ cạnh tranh cao. “Nhiều bạn học rất giỏi ở lớp nhưng vào bài thi thực tế lại khác. Muốn có cơ hội thì phải ôn luyện đúng dạng”, chị nói.
Nán lại trong khuôn viên trường, dõi mắt lên phòng thi của con trên tầng 3, anh Trung Hiếu, ở quận Hà Đông cũ, kể cũng thấy sốt ruột vì phụ huynh, học sinh đông kín sân trường.
“Tỷ lệ chọi cao thì phụ huynh nào cũng lo. Tôi thấy nhiều người đứng ngoài còn căng thẳng hơn cả con”, anh chia sẻ.
Theo anh, con bắt đầu học thêm Toán, Tiếng Việt và Tiếng Anh từ lớp 5. Biết nhiều cháu được học thêm từ lớp 2, lớp 3, nhưng anh muốn “giữ nhịp vừa phải”, không tạo áp lực lớn cho con.
“Nếu con trượt, gia đình cũng vui vẻ cho con học trường công gần nhà”, anh nói. “Điều tôi quan tâm hơn là để con có thêm trải nghiệm và làm quen với những kỳ thi cạnh tranh”.
Đây cũng là chia sẻ của chị Nhàn, ở huyện Hoài Đức cũ: “Thi được thì vui, còn không cũng là trải nghiệm cho con. Ít nhất cháu biết không khí những kỳ thi đông thí sinh như thế này”.
Nhà cách trường 15 km, người mẹ cũng tính phương án thuê xe đưa đón chung với những gia đình khác để đưa con đi học, nếu đỗ.
Hơn 6.330 học sinh sẽ làm ba bài thi. Trừ Tiếng Anh thi trong 30 phút, các em làm bài môn Toán và Tiếng Việt, mỗi môn 45 phút.
Điểm xét tuyển là tổng điểm ba môn thi không nhân hệ số. Học sinh được cộng 0,5-1,5 điểm khuyến khích nếu có chứng chỉ TOEFL từ 229 điểm trở lên, hoặc đạt giải cấp quốc gia trong kỳ thi Olympic Toán và Khoa học quốc tế (IMSO).
Trường sẽ công bố kết quả ngày 1/6. Năm ngoái, điểm chuẩn lớp 6 vào trường Nguyễn Tất Thành là 24/30.
Cho học sinh mượn sách giáo khoa miễn phí là một chủ trương giàu ý nghĩa nhân văn, góp phần giảm gánh nặng chi phí cho phụ huynh, đồng thời hình thành ý thức tiết kiệm, giữ gìn tài sản chung cho học sinh. Tuy nhiên, để chủ trương này không chỉ tạo hiệu ứng tích cực trong những năm đầu mà còn phát huy hiệu quả lâu dài, điều quan trọng là phải có những giải pháp phù hợp.
Việc cho học sinh mượn sách giáo khoa (SGK) miễn phí trước hết là một chủ trương rất đáng ghi nhận. Trong bối cảnh chi phí học tập ngày càng tăng, mỗi bộ SGK được mượn sẽ giúp nhiều gia đình giảm bớt một khoản chi đầu năm học. Đối với những học sinh có hoàn cảnh khó khăn, đây còn là sự hỗ trợ thiết thực để các em yên tâm đến trường.
Không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, mô hình này còn có giá trị giáo dục. Khi biết cuốn sách mình đang sử dụng sẽ tiếp tục được trao lại cho các em khóa sau, học sinh sẽ có ý thức hơn trong việc giữ gìn, bảo quản sách. Từ việc không gấp mép sách, không vẽ bậy, không làm rách hay làm mất sách, các em dần hình thành thói quen trân trọng tài sản chung và sử dụng tiết kiệm.
Bên cạnh đó, việc sử dụng SGK nhiều vòng đời còn góp phần hạn chế lãng phí tài nguyên, giảm lượng giấy in và phù hợp với xu hướng phát triển xanh, trong đó có ngành giáo dục.
Tuy nhiên, một chủ trương đúng chưa chắc đã thành công nếu thiếu giải pháp tổ chức phù hợp. Thực tế cho thấy không phải phụ huynh nào cũng muốn mượn SGK. Nhiều gia đình vẫn có thói quen mua sách mới để con tiện ghi chú, gạch chân, làm bài tập hoặc giữ làm tài liệu tham khảo sau này. Với những gia đình có điều kiện, khoản tiền mua sách không phải là áp lực quá lớn. Nếu tỷ lệ học sinh đăng ký mượn thấp, nhiều bộ sách được đầu tư có thể không được khai thác hết hiệu quả.
Một khó khăn khác là khâu quản lý. Hàng chục nghìn bộ sách được phát đầu năm, thu hồi cuối năm đòi hỏi quy trình chặt chẽ. Ai sẽ kiểm tra chất lượng sách? Ai chịu trách nhiệm khi sách bị hư hỏng hoặc thất lạc? Việc kiểm kê, phân loại, sửa chữa và bổ sung sách sẽ tạo thêm khối lượng công việc không nhỏ cho thư viện và giáo viên nếu không có cơ chế vận hành hợp lý.
Ngoài ra, sau vài năm sử dụng, nhiều cuốn sách sẽ xuống cấp. Nếu học sinh nhận những cuốn sách quá cũ, nhàu nát hoặc chi chít nét viết, tâm lý không muốn mượn là điều dễ hiểu. Khi đó, mục tiêu tiết kiệm có thể không đạt được như mong muốn. Bởi vậy, điều đáng quan tâm không chỉ là có bao nhiêu địa phương triển khai mà còn là chủ trương ấy có thể duy trì hiệu quả trong nhiều năm hay không.
Muốn mô hình SGK dùng chung phát huy hiệu quả, trước hết cần xem đây là một hoạt động có tính lâu dài chứ không phải phong trào ngắn hạn.
Điều đầu tiên là nên thực hiện trên tinh thần tự nguyện. Phụ huynh có quyền lựa chọn mượn hoặc mua sách mới tùy theo nhu cầu. Việc áp đặt một hình thức duy nhất sẽ khó tạo được sự đồng thuận.
Tiếp theo, cần xây dựng quy chế mượn sách rõ ràng. Khi nhận sách, phụ huynh và học sinh nên ký cam kết bảo quản. Nếu sách bị mất hoặc hư hỏng do lỗi chủ quan thì phải bồi hoàn theo quy định. Ngược lại, những hao mòn tự nhiên sau quá trình sử dụng cần được chấp nhận như một phần của vòng đời cuốn sách.
Một giải pháp đáng cân nhắc là có nên thu một khoản phí quản lý ở mức hợp lý để phục vụ việc dán mã sách, bọc bìa, sửa chữa, khử khuẩn và thay thế những cuốn sách không còn đủ điều kiện sử dụng. Khoản phí này nếu được công khai, minh bạch sẽ giúp mô hình vận hành bền vững hơn thay vì hoàn toàn phụ thuộc vào ngân sách.
Song song đó, các trường cần ứng dụng công nghệ trong quản lý. Mỗi bộ sách có thể được gắn mã QR hoặc mã vạch để theo dõi quá trình mượn - trả, giảm áp lực cho cán bộ thư viện và hạn chế thất thoát.
Quan trọng hơn cả là nâng cao nhận thức của học sinh. Các em cần hiểu rằng giữ gìn một cuốn sách không chỉ vì bản thân mà còn vì những học sinh khóa sau. Khi ý thức được hình thành, việc bảo quản sách sẽ trở thành hành động tự giác chứ không phải vì sợ bị xử phạt.
Các địa phương cũng nên có cơ chế đánh giá định kỳ hiệu quả của mô hình. Sau mỗi năm học cần thống kê tỷ lệ học sinh mượn sách, tỷ lệ sách hư hỏng, chi phí quản lý và mức độ hài lòng của phụ huynh để điều chỉnh kịp thời. Không nên đặt nặng chỉ tiêu số lượng mà cần quan tâm đến chất lượng và tính bền vững.
Ngày 15/6, cô Trần Thị Hồng Thủy, Hiệu trưởng THCS-THPT Trần Đại Nghĩa, cho biết trường nhận được khoảng 4.200 hồ sơ đăng ký. Với chỉ tiêu 350, tỷ lệ chọi vào trường là 1/12.
Tỷ lệ này giảm nhẹ so với năm ngoái (1/14) nhưng vẫn ở mức cao. Các năm trước, khi còn là hệ THCS của trường chuyên Trần Đại Nghĩa, số hồ sơ mỗi năm khoảng 3.500 - 4.000, tỷ lệ chọi phổ biến là 1/7 đến 1/8.
Đề khảo sát vào lớp 6 Trần Đại Nghĩa gồm hai phần: tự luận và trắc nghiệm, thời gian 90 phút. Trong đó, phần trắc nghiệm có 20 câu tiếng Anh, kiểm tra kiến thức Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội, thường thức đời sống. Phần tự luận gồm Tiếng Anh (nghe, đọc-hiểu, viết), Toán tư duy logic và Đọc - Hiểu - Làm văn.
Ngoài Trần Đại Nghĩa, 4 trường THCS khác là Hoa Lư, Bình Thọ, Trần Quốc Toản, Nguyễn An Ninh cũng tổ chức bài khảo sát vào lớp 6. Đây là các trường thực hiện mô hình tiên tiến, hội nhập quốc tế, sĩ số lớp không quá 35 với chất lượng giáo viên, yêu cầu đầu ra cao hơn trường đại trà. Hàng tháng, họ được thu thêm khoảng 1,7 triệu đồng.
Cả 5 trường đồng loạt tổ chức khảo sát vào ngày 1/7. Với THCS-THPT Trần Đại Nghĩa, việc xây dựng đề thi, coi thi, chấm bài, phúc khảo do Sở Giáo dục và Đào tạo phụ trách. Những trường còn lại tổ chức khảo sát dưới sự quản lý của xã, phường, Sở hỗ trợ khâu ra đề.
Học sinh không trúng tuyển vẫn được xếp chỗ học tại các trường THCS công lập theo nơi ở và nguyện vọng của phụ huynh.
Trở thành thủ khoa đầu vào lớp chuyên vật lý của Trường THPT chuyên Chu Văn An năm học 2026-2027, Nguyễn Đức Minh, học sinh lớp 9T, Trường THCS Tân Định (TP Hà Nội) gây ấn tượng với thành tích học tập xuất sắc và ước mơ trở thành thầy giáo, quay về ngôi trường cấp 2 để giảng dạy - nơi đã chắp cánh cho niềm đam mê môn vật lý của em.
Ước mơ làm thầy giáo dạy vật lý
Trong kỳ thi vào lớp 10 chuyên của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, Nguyễn Đức Minh đạt 47,25 điểm, trong đó bài thi lý chuyên đạt 9,75 điểm. Chia sẻ với phóng viên Dân trí, Nguyễn Đức Minh cho biết em rất vui và xúc động khi đạt được kết quả này ở một kỳ thi có tính cạnh tranh cao.
"Dù rất vui nhưng em cũng không quá bất ngờ. Sau khi hoàn thành bài thi, em thấy mình làm khá tốt nên đã nghĩ đến một kết quả khả quan, thậm chí có thể là thủ khoa hoặc á khoa", Minh chia sẻ.
Nói về bí quyết học tập, Nguyễn Đức Minh cho biết em không học theo kiểu ghi nhớ công thức một cách máy móc. Theo Minh, vật lý là môn học đòi hỏi tư duy logic và khả năng liên hệ thực tiễn. Vì vậy, ngoài thời gian học trên lớp, em thường tự tìm hiểu thêm các tài liệu, bài tập nâng cao và trao đổi với thầy cô, bạn bè khi gặp những dạng bài khó.
Nam sinh cũng duy trì thói quen học tập đều đặn mỗi ngày thay vì học dồn vào giai đoạn cuối.
Không chỉ là thủ khoa đầu vào lớp chuyên vật lý của Trường THPT chuyên Chu Văn An, Nguyễn Đức Minh còn trúng tuyển lớp chuyên vật lý của Trường THPT Chuyên Đại học Sư phạm. Với ước mơ trở thành thầy giáo để quay lại dạy học tại Trường THCS Tân Định, Minh quyết định chọn Trường THPT chuyên Đại học Sư phạm để theo đuổi ước mơ.
"Các thầy cô ở trường Tân Định đã truyền cho em niềm đam mê học tập, giúp em có được kết quả như hôm nay. Em cũng muốn sau này có thể truyền cảm hứng cho các thế hệ học sinh như các thầy cô đã làm với em", Minh nói về dự định tương lai.
Minh chia sẻ thêm, em biết ở Hà Nội có nhiều trường THCS có truyền thống và điều kiện học tập rất tốt, với tỷ lệ học sinh đỗ trường chuyên cao. Em mong sau này khi đã trở thành thầy giáo, có thể trở về Trường THCS Tân Định để đóng góp một phần nhỏ của mình, giúp nhà trường có thêm nhiều học sinh giỏi, nhiều học sinh đỗ trường chuyên và ngày càng khẳng định vị thế.
Không tạo áp lực "thành tích"
Thành tích ấn tượng này của Minh có được sau lần chuyển hướng từ năm lớp 8. Trong hai năm lớp 6 và 7, nam sinh vốn định hướng học theo khối chuyên toán. Đến năm lớp 8, với sự định hướng của các thầy cô, nam sinh quyết định chuyển sang theo đuổi môn vật lý.
Theo chị Lê Thị Thanh, đây là bước ngoặt quan trọng giúp con trai phát huy được năng lực của bản thân. Chị cho biết, năm lớp 8 và lớp 9, Minh có sự tiến bộ vượt bậc. Các thầy cô ở Trường THCS Tân Định luôn tận tình hướng dẫn, truyền cảm hứng học tập cho con.
"Tôi thực sự bất ngờ và xúc động khi nhận tin con là thủ khoa. Gia đình luôn động viên con cố gắng, nhưng chưa bao giờ tạo áp lực về thành tích, chỉ mong con học tập bằng sự yêu thích và nỗ lực hết mình", chị Thanh nói.
Theo chị, trong suốt quá trình ôn thi, gia đình luôn cố gắng tạo không khí thoải mái, động viên con giữ gìn sức khỏe, cân bằng giữa học tập và nghỉ ngơi. "Mỗi khi con căng thẳng hay áp lực, tôi thường nói với con rằng kết quả thế nào cũng được, miễn là con đã cố gắng hết sức. Có lẽ chính sự thoải mái về tâm lý đã phần nào giúp con tự tin bước vào kỳ thi", người mẹ chia sẻ.
Theo cô giáo Phạm Phương Thanh, chủ nhiệm lớp 9T, Nguyễn Đức Minh là học sinh có năng lực tư duy nổi bật ở các môn khoa học tự nhiên, đặc biệt là toán và vật lý. Em từng giành giải Nhì học sinh giỏi cấp phường và giải Nhì học sinh giỏi cấp thành phố môn vật lý.
"Tuy nhiên, điều khiến thầy cô và bạn bè quý mến Minh không chỉ là thành tích học tập. Con là học sinh giỏi toàn diện của lớp, rất khiêm tốn, giản dị, có tinh thần tự giác cao và luôn sẵn sàng giúp đỡ bạn bè", cô Thanh chia sẻ.
Theo cô Phạm Phương Thanh, khi Minh học lớp 8, mẹ em có một thời gian phải điều trị bệnh. Khoảng thời gian đó giúp cậu học trò nhỏ sớm trưởng thành hơn so với bạn bè cùng trang lứa. "Có lẽ vì hoàn cảnh đó mà Minh rất có ý chí, nghị lực và quyết tâm trong học tập. Con luôn biết tự sắp xếp việc học", cô giáo nói.
