Năm nay tôi 30 tuổi, thu nhập khoảng 40 triệu đồng mỗi tháng (tức gấp 5 lần thu nhập trung bình người Việt). Nếu nhìn con số đó, nhiều người sẽ nghĩ tôi thuộc nhóm “có điều kiện” so với mặt bằng chung. Thực tế, suốt từ lúc đi làm, tôi không tiêu xài hoang phí, không ăn chơi sang chảnh, không du lịch xa xỉ. Tôi luôn cố gắng tiết kiệm tối đa với mục tiêu rất mua một căn nhà cho riêng mình. Nhưng càng đi làm lâu, tôi càng nhận ra giấc mơ đó xa hơn tưởng tượng rất nhiều.
Điều khiến tôi thấy bất công không phải vì bản thân lười biếng hay thiếu cố gắng. Ngược lại, tôi luôn cảm thấy thế hệ mình đang phải chạy nhanh hơn rất nhiều mà vẫn khó chạm tới những điều từng được xem là cơ bản ở thế hệ trước.
Bố mẹ tôi ngày trước chỉ là công nhân viên chức bình thường, đồng lương không cao, còn phải nuôi mấy anh em tôi ăn học tới đại học. Vậy mà sau nhiều năm tích góp, họ vẫn mua được nhà, rồi tích lũy thêm được chút đất đai. Cuộc sống không dư dả nhưng ít nhất có cảm giác càng chăm chỉ thì tương lai càng ổn định.
Còn bây giờ, tôi nhìn quanh bạn bè đồng trang lứa mà thấy chạnh lòng. Rất nhiều người như tôi, thu nhập 30-40 triệu mỗi tháng, vẫn không dám nghĩ tới chuyện mua nhà ở thành phố. Có người đi làm gần 15 năm vẫn ở thuê. Có người lấy vợ sinh con rồi vẫn sống chung với bố mẹ vì không kham nổi giá nhà. Có người vay ngân hàng mua căn hộ nhỏ nhưng phải sống trong áp lực trả nợ suốt vài chục năm.
Với thế hệ bố mẹ tôi, có một mái nhà từng là điều cơ bản mà người chăm chỉ có thể đạt được sau nhiều năm tích lũy. Nhưng với rất nhiều người trẻ hôm nay, nó đang dần trở thành một mục tiêu quá xa vời, dù họ đã cố gắng không hề ít.
>> Băn khoăn khi bán chung cư để mua nhà mặt đất 18 tỷ dưỡng già
Nhiều người thường nói: “Người trẻ phải cố gắng hơn, giỏi hơn thì mới mua được nhà”. Tôi không phủ nhận điều đó. Nhưng nói vậy thì dễ quá, ai chẳng nói được. Vấn đề là nếu chỉ những người thật sự xuất sắc, thu nhập cực cao mới mua nổi nhà, thì rốt cuộc sẽ có bao nhiêu phần trăm người trẻ làm được? Nhà ở đâu thể trở thành thứ chỉ dành cho một nhóm nhỏ?
Theo tôi, giá bất động sản ít nhất phải có sự cân bằng nào đó với thu nhập của người lao động. Một người đi làm ổn định, biết tiết kiệm, mất khoảng 15-20 năm để mua được nhà thì còn có thể chấp nhận. Nhưng nếu giá nhà tương đương 40-50 năm thu nhập, thì vấn đề rõ ràng không còn nằm ở chuyện người trẻ có chăm chỉ hay không nữa.
Tôi thấy người trẻ bây giờ kiếm tiền không hề kém. Nhiều người rất giỏi, làm việc cường độ cao, học thêm kỹ năng liên tục, làm ngày làm đêm. Nhưng giá nhà còn tăng chóng mặt hơn nhiều lần tốc độ tăng thu nhập của họ. Cuối cùng, rất nhiều người trẻ đang phải dành gần như toàn bộ sức lực cuộc đời chỉ để đổi lấy một chỗ ở tạm ổn. Họ trì hoãn chuyện sinh con, từ bỏ sở thích cá nhân, không dám nghỉ việc, không dám sống chậm vì áp lực tiền nhà luôn treo lơ lửng.
Tôi có vài người bạn ở nước ngoài. Họ cũng áp lực công việc, cũng phải trả tiền nhà, nhưng nhà ở không nuốt gần hết tương lai của họ như cách nhiều người trẻ Việt Nam đang trải qua. Họ vẫn còn thời gian cho bản thân, cho gia đình, cho những thú vui riêng. Họ có điều kiện chăm sóc sức khỏe tinh thần, nghỉ ngơi và tận hưởng cuộc sống nhiều hơn.
Còn ở đây, không ít người đang sống trong tâm thế phải hy sinh tuổi trẻ chỉ để đổi lấy một căn hộ nhỏ. Mọi giấc mơ khác đều phải xếp lại phía sau. Tôi tự hỏi, nếu một người phải đánh đổi gần như toàn bộ tuổi trẻ, sức khỏe và sự tự do để sở hữu một căn nhà, thì liệu ngôi nhà đó có còn mang đúng ý nghĩa của một nơi để sống hạnh phúc nữa không?
Đi bộ qua các con đường ở TP HCM những ngày hè oi ả, tôi cảm nhận rất rõ cái nắng đổ thẳng xuống mặt đường, không khí hầm hập bốc lên từ lớp nhựa nóng, và những ánh mắt của người đi đường khi cố tìm kiếm một khoảng bóng râm. Càng ngày, những bóng mát cây xanh ấy càng khó tìm.
Nhiều hàng cây đã bị cắt tỉa đến mức chỉ còn trơ ra những thân cây gầy guộc với vài nhánh nhỏ lưa thưa trên ngọn.
Lý do cắt trụi cây xanh là vì an toàn trong mùa mưa bão, tránh nguy cơ gãy cành, và cây già có thể đổ xuống lòng đường. Mục tiêu đúng đắn, nhưng cách cắt trụi tán cây và lặp đi lặp lại đang cần những giải pháp toàn diện hơn.
Nhiều đô thị châu Á khác cũng phải đối mặt với bão và gió mạnh, nhưng họ đã tìm được hướng đi cân bằng hơn việc cắt ngọn cây xanh. Tại Đài Bắc (Đài Loan), bộ phận quản lý cây xanh áp dụng phương pháp tỉa chọn lọc (chỉ loại bỏ những nhánh yếu hoặc chéo nhau, đồng thời giữ lại tổng thể tán cây). Cây xanh được các chuyên gia chăm sóc cây đô thị kiểm tra định kỳ, chứ không bị cắt tỉa theo lịch cứng nhắc.
Tokyo (Nhật Bản) thậm chí còn đi xa hơn khi các đội lâm nghiệp đô thị sử dụng kỹ thuật tỉa thưa tán và giằng dây để giảm lực gió mà vẫn giữ được bóng mát, đồng thời thay thế cây hư hại bằng những loại được chọn lọc kỹ cho khí hậu và điều kiện đường phố địa phương.
Trong khi đó, Singapore đã xây dựng cả triết lý quy hoạch đô thị dựa trên nguyên tắc rằng tán cây trưởng thành là một dạng hạ tầng, chứ không chỉ là vật trang trí.
Tôi nghĩ, TP HCM hoàn toàn có thể áp dụng những phương pháp tương tự với nguồn lực sẵn có. Điều chúng ta cần là đào tạo thêm chuyên gia chăm sóc cây đô thị có chứng chỉ, lên lịch tỉa cây dựa trên tình trạng của từng cây. Ngoài ra, nên lựa chọn các loài cây có khả năng chống chịu bão tốt khi trồng mới, và xem mảng cây xanh đô thị là tài sản thích ứng khí hậu lâu dài.
Những đại lộ rợp bóng cây của Sài Gòn vốn là một phần bản sắc thành phố. Bảo vệ chúng một cách bài bản và khoa học là một trong những cách tiết kiệm nhất để giữ cho thành phố này còn đáng sống trong một thế giới ngày càng nóng lên. Bóng mát đánh mất hôm nay sẽ phải mất hàng chục năm mới có thể mọc lại.
Tôi làm phòng Tổng vụ (GA) cho một công ty nước ngoài, phụ trách công việc hành chính và làm giấy phép lao động, thẻ tạm trú cho người nước ngoài. Công ty tôi vốn rất đông người nước ngoài, gần 90 người và thân nhân thêm 70 người nữa.
Bao năm qua, tôi hết lòng với công ty. Tuy nhiên, tôi đột ngột nhận quyết định phải thay đổi công việc sang một lĩnh vực khác, không sử dụng tiếng Anh nhiều. Tôi bất ngờ, hụt hẫng và lập tức viết đơn thôi việc.
Dù biết thay đổi công việc là chuyện bình thường nhưng tôi không thể nào tiếp tục với công việc mình cảm thấy không phù hợp. Không biết trên diễn đàn có bạn nào từng rơi vào trường hợp giống tôi không để chúng ta cùng chia sẻ. Tôi xin cảm ơn.
Gia đình tôi đang ở trong giai đoạn mà nhiều người gọi là "ổn định": thu nhập hơn 100 triệu đồng mỗi tháng, công việc tương đối vững, con cái bắt đầu lớn. Sau thời gian dài ở thuê, chúng tôi từng nghĩ đến việc mua một căn chung cư, vừa để ở lâu dài, vừa coi như tài sản để dành cho con sau này.
Tôi có sẵn khoảng 2 tỷ đồng tích lũy. Nếu nhìn qua, đó không phải là con số nhỏ. Nhưng khi bắt đầu tìm hiểu thị trường nhà ở, tôi mới thấy khoảng cách giữa khả năng tài chính của mình và giá nhà tại Hà Nội hiện tại lớn đến mức nào? Những căn hộ hai phòng ngủ ở khu vực tôi quan tâm đều từ 6 tỷ đồng trở lên. Nghĩa là để mua, gia đình tôi phải vay thêm ít nhất 3-4 tỷ đồng.
Bài toán tài chính ngay lập tức trở thành áp lực với chúng tôi. Mức lãi suất hiện nay, sau thời gian ưu đãi, có thể lên tới 13-15% mỗi năm. Tôi thử tính sơ, tiền lãi hàng tháng đã là một khoản rất lớn, chưa kể tiền gốc. Dù thu nhập gia đình ở mức khá, việc gánh một khoản vay kéo dài hàng chục năm khiến tôi không khỏi lo lắng. Chỉ cần một biến động nhỏ về công việc hay sức khỏe, mọi kế hoạch có thể bị đảo lộn.
Tốc độ tăng giá nhà đang vượt quá xa khả năng chi trả của người lao động. Chỉ trong khoảng hai năm, giá chung cư ở nhiều nơi đã tăng 200%. Trong khi đó, thu nhập của đa số người đi làm, kể cả như gia đình tôi, chỉ tăng rất chậm, vài phần trăm mỗi năm. Khoảng cách giữa giá nhà và thu nhập ngày càng bị kéo giãn, khiến giấc mơ an cư trở nên xa vời hơn với nhiều người.
Mặt khác, nhìn về khía cạnh giá trị bất động sản, khi giá nhà đã tăng quá cao so với mặt bằng thu nhập như vậy, ai sẽ là người tiếp tục mua để đẩy giá lên nữa? Nếu phần lớn người có nhu cầu ở thực đều không đủ khả năng chi trả, thị trường liệu có thể duy trì đà tăng mãi?
Ở góc độ người mua để ở, tôi thấy mình đang đứng trước một lựa chọn khó. Vay thì áp lực quá lớn, rủi ro dài hạn cao. Không vay thì số tiền tích lũy lại ngày càng "đuối" so với giá nhà. Đây không còn là câu chuyện riêng của gia đình tôi, mà là tình cảnh chung của nhiều người trẻ hiện nay.
Sau nhiều lần cân nhắc, vợ chồng tôi quyết định tạm hoãn kế hoạch mua nhà. Chúng tôi sẽ tiếp tục tích lũy và chờ đợi thêm, thay vì vội vàng bước vào một quyết định có thể ảnh hưởng đến tài chính gia đình trong nhiều năm tới. Với tôi, trong bối cảnh giá nhà đã vượt quá xa thu nhập như hiện nay, sự thận trọng không phải là cách để tự bảo vệ mình.
