Một đám cưới ở Ninh Bình ngày 11.5 vừa qua trở thành câu chuyện được chia sẻ rộng rãi, vì một khoảnh khắc khiến cả hội trường xúc động. Người bác 80 tuổi bước lên sân khấu, run run lấy ra 4 chiếc nhẫn vàng và nói: đây là kỷ vật bố cháu gửi lại từ 26 năm trước, trước khi trút hơi thở cuối cùng.
Đoạn clip dài gần 10 phút được chị Nguyễn Thị Vân Anh (30 tuổi, ở Ninh Bình) đăng tải lên mạng xã hội vào ngày cưới của anh trai mình – anh Nguyễn Quang Đạt. Chỉ sau một thời gian ngắn, video nhanh chóng thu hút nhiều lượt xem và sự quan tâm của cộng đồng mạng.
Chia sẻ với PV Thanh Niên, chị Vân Anh kể, ban đầu chị không có ý định đăng lên mạng xã hội: “Video dài quá, không gửi qua tin nhắn được nên tôi mới đăng lên TikTok để lưu giữ lại kỷ niệm, không ngờ lại nhận được nhiều sự quan tâm lớn như vậy”.
Nhân vật chính trong đoạn clip là anh Nguyễn Quang Đạt (32 tuổi, ở Ninh Bình). Trong ngày cưới, đông đủ họ hàng hai bên, anh bất ngờ khi người bác ruột bước lên, run run lấy ra 4 chiếc nhẫn vàng và nói: “Đây là kỷ vật bố cháu gửi lại từ 26 năm trước, trước khi trút hơi thở cuối cùng”.
Anh Đạt không phải người dễ khóc. Mười năm đi làm thuê, vào Nam ra Bắc, gặp đủ gian khó, chưa một lần anh để nước mắt rơi. Nhưng ngay trong ngày cưới của mình, đứng trước kỉ vật của bố được bác giữ suốt 26 năm, anh không kìm được nước mắt.
Người bác trai tên Nguyễn Ngọc Miêng (80 tuổi, anh ruột của bố anh Đạt) kể: “26 năm trước, khi em trai tôi biết mình không qua khỏi, nó đã nắm tay tôi và gửi lại những chiếc nhẫn này nhờ tôi giữ hộ”. Kỉ vật này trong gia đình không ai biết. Suốt 26 năm thầm lặng giữ gìn, ông Miêng chỉ tâm niệm một điều, chỉ khi nào em dâu và hai cháu gặp biến cố, mấy anh em trong nhà không cưu mang được nữa thì mới lấy vàng ra dùng.
Đến ngày anh Đạt bước vào ngày trọng đại nhất đời, ông Miêng quyết định đây là lúc hoàn thành tâm nguyện của người em trai đã khuất. Trước mặt đông đủ họ hàng hai bên, ông lần lượt trao lại 4 chiếc nhẫn vàng, mỗi chiếc một chỉ cho 4 người thân nhất của em trai mình. Một chiếc cho bà Đoàn Thị Tâm (mẹ anh Đạt), một chiếc cho anh Đạt, một chiếc cho chị Vân Anh, chiếc cuối cùng, ông trao cho người cháu dâu (vợ anh Đạt).
Trước khoảnh khắc bất ngờ đó, anh Đạt không giấu được sự xúc động: “Lúc bác lên phát biểu, tôi hoàn toàn bất ngờ. Sau đó thì xúc động, tôi nhớ về bố. Đứng trên sân khấu mà tự dưng nước mắt cứ chực trào ra, nhưng không dám khóc nhiều vì đó là ngày vui của mình, tôi phải cố kìm lại”.
Có những câu chuyện phải đi qua rất nhiều năm tháng, người ta mới đủ bình tâm để nhắc lại. Anh Đạt kể, bố của anh là ông Nguyễn Quang Công, làm thuyền trưởng tàu viễn dương. Những tháng ngày lênh đênh trên sông nước buồn tẻ, xa vợ xa con, ông bắt đầu uống rượu rồi lâm bệnh. Ông mất khi mới 44 tuổi, để lại người vợ còn quá trẻ và 2 đứa con thơ. Lúc ấy, bà Đoàn Thị Tâm chỉ mới 25 tuổi, anh Đạt 6 tuổi chưa kịp vào lớp 1, còn chị Vân Anh mới hơn 3 tuổi.
Sau biến cố, bà Tâm một mình gồng gánh nuôi 2 con nhỏ. Không nghề nghiệp ổn định, bà đi làm thuê khắp làng, ai thuê gì làm nấy. Kể từ khi chồng mất, bà quyết định không đi thêm bước nữa, lặng lẽ ở vậy, dành trọn cuộc đời để nuôi 2 con khôn lớn.
Thương cảnh mẹ góa con côi, các bác trong gia đình bàn nhau hằng tháng mỗi người góp 10 cân gạo cho bà Tâm và 2 cháu. Ông Miêng nhớ lại: “Ba anh em chúng tôi thống nhất với nhau, mỗi tháng góp 10 cân gạo nuôi các cháu. Tất cả đều là con cháu ruột thịt nhà mình, để cho 3 mẹ con nó đói khát sao đành”. Sự sẻ chia ấy không phải ngày một ngày hai, mà kéo dài ròng rã suốt 10 năm trời.
Năm anh Đạt 15 tuổi, ông Miêng lo lắng khi thấy cháu đang ở độ tuổi dễ bị ảnh hưởng bởi môi trường xung quanh. Sợ anh Đạt thiếu người định hướng mà lạc lối, ông quyết định đưa anh Đạt về nhà mình nuôi dạy. Chính quãng thời gian ấy đã trở thành bước ngoặt, giúp anh Đạt dần trưởng thành và vững vàng hơn trong cuộc sống.
Sau nhiều năm bươn chải, từ người đi làm thuê không có một đồng vốn trong tay, anh Đạt đã gây dựng được xưởng sản xuất cơ khí riêng. Mẹ anh không còn phải đi làm thuê nữa, em gái đã yên bề gia thất. Cái nghèo, cái khổ của những năm tháng cũ đã lùi xa. Cuối cùng, anh Đạt cũng quyết định lập gia đình.
Khi được hỏi anh muốn nói điều gì với bố của mình, anh Đạt lặng đi một lúc rồi trả lời: “Con đã thay mặt bố để gánh vác gia đình mình, cố gắng để phần nào đó bù đắp lại khoảng trống mà bố để lại. Bố cứ yên tâm ở con”.
Đám cưới đã qua, nhưng với anh Đạt, khoảnh khắc trên sân khấu hôm đó vẫn chưa thật sự khép lại. “Mấy ngày sau, tôi vẫn mở clip ra xem và khóc như một đứa trẻ”, anh Đạt bồi hồi kể.
Hôm nay là ngày đầu tiên người Việt đón tháng 6 dương lịch, cũng là ngày Quốc tế thiếu nhi 1.6, ngày được nhiều người quan tâm, chia sẻ. Ở Việt Nam, ngày này thường được biết tới với tên gọi gần gũi là "tết thiếu nhi".
Ngày Quốc tế thiếu nhi 1.6 là dịp để cộng đồng, xã hội, đặc biệt là ông bà, cha mẹ, thầy cô… thể hiện tình yêu thương dành cho các em nhỏ thông qua những lời chúc, món quà ý nghĩa.
Về lịch sử ra đời của ngày Quốc tế thiếu nhi, theo nhiều tài liệu, ngày này bắt nguồn từ một sự kiện lịch sử đau lòng diễn ra vào ngày 1.6.1942. Ngày này, phát xít Đức bao vây làng Lidice, Tiệp Khắc (nay thuộc cộng hòa Séc) tàn sát dã man 66 người và đưa 104 em thiếu nhi vào trại tập trung, 88 em đã bị chết trong các phòng hơi độc. Làng Lidice không còn một bóng người.
2 năm sau, ngày 10.6.1944, phát xít Đức lại bao vây thị trấn Oradour-sur-Glane (Pháp) dồn 400 người vào nhà thờ, trong đó có nhiều phụ nữ và hơn 100 trẻ em, phóng hỏa đốt cháy một cách thảm thương.
Năm 1949, Liên đoàn Phụ nữ dân chủ quốc tế đã quyết định lấy ngày 1.6 hằng năm làm ngày quốc tế bảo vệ thiếu nhi, kêu gọi chính phủ các nước phải nhận trách nhiệm về đời sống thiếu nhi, đòi giảm ngân sách quân sự để tăng ngân sách giáo dục, bảo vệ và chăm sóc thiếu niên, nhi đồng.
Đến năm 1955, nhiều tổ chức phụ nữ thanh niên ở các nước đã lấy ngày 1.6 làm ngày biểu dương lực lượng đấu tranh chống các thế lực gây chiến tranh để bảo vệ hạnh phúc cho các bà mẹ và trẻ em trên thế giới.
Ở Việt Nam, ngày 1.6 và Tết Trung thu (15 tháng 8 âm lịch) hằng năm đã thật sự trở thành ngày hội của thiếu nhi cả nước.
Thời điểm này, mạng xã hội ngập tràn lời chúc mừng ý nghĩa dành cho các em thiếu nhi. Nhiều phụ huynh cũng cho biết đã dành tặng cho con những món quà ý nghĩa vào dịp này.
Trên fanpage chính thức, một trường mầm non tại TP.HCM chia sẻ: "Chúc mừng ngày Quốc tế thiếu nhi 1.6, nhà trường xin gửi những lời chúc yêu thương nhất đến tất cả các bé. Chúc các con luôn mạnh khỏe, chăm ngoan, vui vẻ, có một ngày Quốc tế thiếu nhi thật ý nghĩa cũng như có một mùa hè tràn ngập tiếng cười, nhiều trải nghiệm thú vị, an toàn và hạnh phúc. Chúc các bé luôn là những bông hoa nhỏ rực rỡ của trường!".
"Nhân ngày đặc biệt này, chúng tôi xin chúc các bé luôn mạnh khỏe, chăm ngoan, học giỏi và có thật nhiều niềm vui trong tuổi thơ. Chúc các gia đình các em sẽ luôn ngập tràn tiếng cười, hạnh phúc và những khoảnh khắc yêu thương bên nhau!", một tài khoản khác nhắn nhủ.
Nickname Lê Thùy Vy bày tỏ: "Chào mừng ngày Quốc tế thiếu nhi 1.6. Chúc cho các em nhỏ luôn mạnh khỏe và tràn đầy tình yêu thương với ba mẹ, bạn bè và mọi người xung quanh".
"Tuổi thơ là những tiếng cười trong veo, là ánh mắt hồn nhiên và những điều nhỏ bé nhưng thật nhiệm màu. Nhân ngày Quốc tế thiếu nhi 1.6, xin gửi đến các bé yêu những lời chúc thật đáng yêu: Luôn khỏe mạnh; Luôn vui vẻ; Hay ăn chóng lớn; Mãi giữ nụ cười ngây thơ thật hạnh phúc", một tài khoản khác chia sẻ.
Sau khi dải phân cách dạng bồn cây xanh trên đường Cộng Hòa (TP.HCM) được tháo bỏ để chuẩn bị tổ chức giao thông đường 3 chiều, nhiều người cho rằng mặt đường đã "rộng hẳn ra", xe cộ di chuyển thông thoáng hơn.
Thế nhưng chỉ ít ngày sau, dải phân cách cứng lại xuất hiện trở lại giữa đường, khiến không ít người bất ngờ.
Khi bắt đầu thi công để chuẩn bị tổ chức giao thông đường 3 chiều lần đầu tiên áp dụng tại Việt Nam trên đường Cộng Hòa, một thay đổi mới tiếp tục xuất hiện: 2 cặp vạch kẻ đường màu trắng nét liền kéo dài trên tuyến. Bên cạnh đó, một số dải phân cách bằng sắt được lắp đặt trở lại ở giữa các vạch kẻ đường này.
Sự thay đổi này khiến không ít người băn khoăn: vì sao vừa tháo bỏ dải phân cách, tạo cảm giác đường thông thoáng, nay phải lắp lại?
Đại diện Trung tâm Quản lý hạ tầng giao thông đường bộ (Sở Xây dựng TP.HCM) cho biết cặp vạch kẻ đường màu trắng nét liền trên đường Cộng Hòa là giới hạn của dải phân cách. Hiện đơn vị thi công đang khẩn trương lắp đặt các dải phân cách này để đưa đường 3 chiều vào hoạt động ngày 15.5.
Việc lắp dải phân cách cứng nhằm hạn chế tình trạng người đi xe máy, ô tô chạy lấn làn, vượt ẩu vào giờ cao điểm.
Thực tế cho thấy, dù có camera phạt nguội và lực lượng CSGT xử lý, nhiều trường hợp vẫn cố tình vi phạm khi không thấy lực lượng làm nhiệm vụ. Đây là hành vi tiềm ẩn nguy cơ tai nạn rất cao.
Theo ghi nhận của PV Thanh Niên sáng 7.5, tại một số đoạn vừa lắp dải phân cách cứng, nhiều xe máy vẫn len vào phần đường dành cho ô tô để vượt lên phía trước. Khi thấy CSGT đứng điều tiết, một số người mới vội đánh lái trở lại phần đường dành cho xe máy.
Đội CSGT Tân Sơn Nhất, thuộc Phòng CSGT Công an TP.HCM - đơn vị quản lý địa bàn khi điều hòa giao thông vẫn tích cực nhắc nhở người dân lưu thông đúng phần đường, làn đường.
Thời gian đang thi công và ngay khi bắt đầu vận hành, CSGT sẽ tập trung tuyên truyền, hướng dẫn người dân lưu thông. Sau đó, nếu còn trường hợp vi phạm, lực lượng chức năng sẽ xử lý để bảo đảm trật tự, an toàn giao thông.
Trung tâm Quản lý hạ tầng giao thông đường bộ cho biết đường 3 chiều là cách tổ chức giao thông đảo chiều linh hoạt.
Theo đó, vào buổi sáng, khi lượng xe từ phía đường Trường Chinh đổ vào trung tâm tăng mạnh, một làn giữa sẽ được đổi chiều để ưu tiên hướng đi vào. Đến chiều, làn này sẽ đảo chiều ngược lại để phục vụ dòng xe ra ngoài.
Khi đi vào hoạt động đường 3 chiều, đường Cộng Hòa sẽ có 2 dải phân cách cứng
ẢNH: NHẬT THỊNH
Khi đi vào hoạt động, hệ thống biển báo điện tử sẽ hướng dẫn phương tiện lưu thông theo từng khung giờ. Theo đó, chỉ ô tô được đi vào làn đảo chiều, còn xe máy lưu thông ở 2 làn sát vỉa hè theo đúng chiều di chuyển.
Như vậy, khác với các tuyến đường thông thường, mô hình đảo chiều theo giờ đòi hỏi phương tiện phải đi đúng làn gần như tuyệt đối. Chỉ cần một xe lấn làn hoặc cắt ngang dòng xe, toàn bộ phương án điều tiết có thể bị phá vỡ, gây ùn ứ dây chuyền.
Do đó, ngoài camera phạt nguội và lực lượng CSGT, dải phân cách cứng được xem là giải pháp để ngăn vi phạm ngay từ đầu.
Bài toán lớn nhất của đường 3 chiều có lẽ không nằm ở chuyện đảo làn, mà là làm sao để dòng xe đi đúng phần đường giữa một tuyến luôn ken đặc phương tiện như đường Cộng Hòa.
Từ câu thơ quen thuộc ấy, có thể thấy tiết Thanh minh không chỉ là một mốc thời gian trong năm, mà còn là dịp gắn với nhiều phong tục, tập quán lâu đời của người Việt. Vậy tiết Thanh minh thực chất là gì, bắt nguồn từ đâu và mang ý nghĩa ra sao trong đời sống hôm nay?
TS Dương Hoàng Lộc, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Tôn giáo - Đạo đức, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP.HCM) cho rằng tiết Thanh minh là một lễ hội lớn có nguồn gốc từ Trung Quốc, gắn với thời điểm thời tiết vào xuân - nắng ấm, không khí trong lành, cây cối bắt đầu xanh tốt.
Ở Trung Quốc, đến dịp này, người dân có tập tục đi tảo mộ, dọn dẹp phần mộ tổ tiên, phát cỏ, sửa sang mồ mả và bày biện lễ vật như đồ ăn, thức uống để thể hiện lòng thành. Không chỉ vậy, đây còn là dịp để họ đi dã ngoại, du xuân, tận hưởng không khí ấm áp sau mùa đông lạnh giá, khi cỏ hoa bắt đầu nở rộ, bầu trời trong sáng.
Theo cách gọi truyền thống, "Thanh minh trong tiết tháng ba, lễ là tảo mộ, hội là đạp thanh", tức vừa có phần lễ (viếng mộ) vừa có phần hội (đi chơi xuân).
Trong khi đó, ở Việt Nam, Thanh minh chủ yếu mang ý nghĩa tưởng nhớ tổ tiên. Người dân đi thăm viếng, tảo mộ, phát cỏ, bồi đắp những chỗ đất khuyết, thắp nhang trên mộ. Sau đó, các gia đình thường tụ họp lại để làm lễ cúng gia tiên.
Về tập quán vùng miền, ở miền Bắc, lễ vật cúng Thanh minh thường có xôi gấc, thịt vịt. Còn ở miền Nam, nhiều nơi có tục tảo mộ trước tết; riêng dịp Thanh minh cũng là thời điểm thuận tiện để quét dọn, tu sửa lại mộ phần nếu cần.
TS Dương Hoàng Lộc cũng cho biết, tại Việt Nam, cộng đồng người Hoa vẫn giữ nét Thanh minh khá đậm. Ở các địa phương như Cần Thơ, Sóc Trăng, Bạc Liêu… họ thường đến các nghĩa từ (tức là nơi chôn cất chung của cộng đồng) để cúng tổ tiên với lễ vật phong phú như hoa, trái cây, xôi chè, vịt quay, heo quay, gà, cùng nhiều loại bánh như bánh pía, bánh bò, bánh mì, bánh quy.
Như vậy, điểm khác biệt rõ nhất về tiết Thanh minh giữa Trung Quốc và Việt Nam là: ở Trung Quốc, ngoài việc tảo mộ còn có hoạt động du xuân, dã ngoại do thời tiết chuyển ấm sau mùa đông. Trong khi đó, ở Việt Nam, Thanh minh thiên về việc thăm viếng, sửa sang mộ phần và cúng bái, hầu như không có yếu tố đi chơi xuân.
Tiết Thanh minh thường kéo dài khoảng 15 - 16 ngày, bắt đầu vào khoảng 4 hoặc 5.4 dương lịch và kết thúc vào khoảng 19 hoặc 20.4, ngay trước khi chuyển sang tiết Cốc vũ. Riêng năm 2026, tiết Thanh minh bắt đầu từ ngày 5.4 và kéo dài đến ngày 20.4 dương lịch.
Ông Hoàng Triệu Hải, giám đốc Trung tâm nghiên cứu địa lý kiến trúc Phương Đông thì cho rằng, các nghiên cứu cho thấy những dịp lễ, ngày hội đều gắn liền với đời sống nông nghiệp của người dân Việt Nam.
Xét theo chu kỳ tự nhiên, một năm có 12 tháng, trong đó có 4 tháng thuộc thổ - là những thời điểm chuyển mùa. Giai đoạn từ xuân sang hạ rơi vào tháng thìn (tháng 5 âm lịch). Đây là tháng thuộc dương thổ, theo cách lý giải của hà đồ. Khi dương thổ xuất hiện thì âm khí bắt đầu sinh, tạo nên sự chuyển biến trong tự nhiên.
Chính vào thời điểm này hình thành tiết Thanh minh, là dịp để con cháu đi tảo mộ, thăm nom, chăm sóc phần mộ tổ tiên.
Như vậy, hiểu một cách gần gũi, Thanh minh là lúc người dân ra nghĩa trang, dọn dẹp cỏ dại, cắt tỉa cây cối để mồ mả được thông thoáng, sạch sẽ. Theo quan niệm dân gian, việc này giúp âm khí và dương khí được hài hòa, "lưu thông" tốt hơn.
Việc cắt tỉa cây cối cũng được xem là dấu hiệu kết thúc mộc khí của mùa xuân, khi bước sang tháng Thìn thuộc dương thổ, chuẩn bị chuyển sang hỏa khí của mùa hạ. Nói cách khác, Thanh minh không chỉ là dịp tưởng nhớ tổ tiên, mà còn phản ánh rất rõ nhịp chuyển mùa và đời sống nông nghiệp của người Việt.
