Gia đình chị Hà (đã đổi tên) đăng ký nguyện vọng 1 cho con vào trường THPT Sóc Sơn, cách nhà 3 km. Theo giải thích của chị đây là phương án tốt nhất vì trường gần nhà, con gái có thể tự đi, đồng thời chi phí cho việc học trường công cũng giảm áp lực tài chính cho gia đình.
Nhưng gia đình tự đánh giá cửa vào trường không dễ. Theo dữ liệu của Sở Giáo dục và Đào tạo, trường này ghi nhận 1.088 nguyện vọng trong khi chỉ tiêu tuyển sinh là 765. Gần nhà còn hai trường công lập khác nhưng vợ chồng chị Hà không dám mạo hiểm vì lượng đăng ký quá lớn (THPT Phúc Thịnh có 5.070 nguyện vọng và THPT Quang Minh là 2.736).
“Con tôi có học lực trung bình, trong khi kinh tế gia đình khó khăn nên không có nhiều lựa chọn”, chị Hà nói. Chị là lao động tự do, chồng công nhân, tổng thu nhập gia đình khoảng 25 triệu đồng mỗi tháng, trong khi chi phí cho ba đứa con khoảng 20 triệu đồng.
“Nhiều khi lương chưa về đã hết”, chị nói. Hiện trường công lập miễn học phí, còn trường tư gần nhà chị Hà có chi phí khoảng 3 triệu đồng một tháng – một bài toán khó với gia đình.
Đêm 17/4, chỉ còn 30 phút trước khi hệ thống đóng cổng đăng ký nguyện vọng, chị Hà gọi chồng dậy để thay đổi nguyện vọng. Thấy mẹ lo lắng quá, con gái chị òa khóc: “Thôi mẹ để con tự cố”.
Để chinh phục mục tiêu là đỗ trường công, cô bé lớp 9 học 5 ca mỗi ngày, từ 6h30 đến 22h. Nhiều đêm tỉnh giấc lúc 2h, chị Hà vẫn thấy đèn bàn học của con bật sáng, nhưng cô bé đã ngủ gục. Hôm thi cuối kỳ, con gái đau bụng co rút, phải nhập viện. Bác sĩ kết luận bị đau dạ dày cấp do căng thẳng kéo dài.
Kể từ đó, không khí gia đình chị biến động theo lịch học của con. Nhiều lần, chồng chị thức tới nửa đêm kèm con học. Thuốc bổ, thực phẩm dinh dưỡng được tăng cường cho bé. Tuy nhiên, do quá căng thẳng, có lần chị Hà nhầm lịch uống thuốc của con.
Tiền học tăng cường, thuê gia sư kèm riêng, đẩy chi phí vượt quá khả năng tài chính gia đình. Vợ chồng chị nhiều ngày liền cãi vã, rồi chiến tranh lạnh vì việc học của con lẫn chuyện tiền bạc. “Tôi như muốn tẩu hỏa nhập ma, mất ngủ, sụt mất 5 kg từ khi con vào học kỳ 2”, chị nói.
Áp lực trên không bủa vây riêng gia đình chị Hà. Năm 2026, Hà Nội có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, trong đó gần 130.000 em đăng ký dự thi lớp 10. Dù có thêm ba trường công mới, tổng chỉ tiêu cũng chỉ đạt hơn 82.660 suất, tương đương khoảng 55-57% thí sinh có chỗ học công lập, mức thấp nhất trong 10 năm qua.
Năm nay, việc cho phép tuyển sinh “tràn tuyến” đối với học sinh tạm trú đã tạo sự công bằng nhưng cũng đẩy mức độ cạnh tranh ở các trường vùng ven lên cao. Hệ thống đăng ký trực tuyến cho phép đổi nguyện vọng vô số lần trong 8 ngày vô tình tạo ra một cuộc chiến tâm lý đến phút chót.
Phó giáo sư Monica Mincu, chuyên gia của Viện Giáo dục UCL, Đại học College London, Anh, cho rằng việc tuyển sinh THPT quá nặng như ở Hà Nội đang đi ngược nguyên tắc giáo dục toàn diện.
Theo bà, trẻ 14-15 tuổi chưa đủ khả năng định hình con đường học tập tương lai. Những lựa chọn của trẻ phụ thuộc hoàn toàn vào điều kiện kinh tế và nguồn lực gia đình. “Duy trì một hệ thống giáo dục thống nhất đến năm 16 tuổi với chương trình học toàn diện sẽ giúp học sinh phát triển tốt hơn và tăng cơ hội công bằng xã hội”, phó giáo sư nói.
Chị Trần Thị Dung, 40 tuổi, ở phường Đống Đa chi hơn 4 triệu đồng để “đặt cọc” giữ chỗ tại một trường dạy nghề, dự phòng trường hợp con không đỗ vào lớp 10. Con trai chị có điểm thi thử dưới 18 điểm, không dám chọn các trường nội thành vốn lấy điểm chuẩn cao. Chị đăng ký cho con vào THPT Hoàng Quán Chi (phường Cầu Giấy), hi vọng trường mới sẽ có cơ hội đỗ và nguyện vọng 2 tại THPT Phúc Thịnh (Long Biên), cách nhà gần 20 km. “Nếu đỗ tôi cũng lo vì trường xa quá, tiền mua xe điện cho con lúc này cũng là vấn đề”, chị Dung chia sẻ.
Chị Dung là mẹ đơn thân, một mình nuôi hai con nhỏ và ở nhờ nhà ngoại. Thu nhập từ nghề làm nail bấp bênh. Chị từng tính cho con học trường tư hoặc dân lập nhưng học phí vượt khả năng. “Nhiều người nói con học yếu thì cho về quê, nhưng tôi sinh ra ở đây, quê ở đâu mà về”, chị nói.
Theo bà Monica Mincu các kỳ thi cạnh tranh cao ở lứa tuổi này có thể dẫn tới căng thẳng kéo dài, suy giảm sức khỏe tinh thần và mất động lực học tập. Hệ quả nghiêm trọng hơn là nhiều người trẻ dần đánh mất động lực tự thân, trở nên thụ động vì chính cách hệ thống giáo dục vận hành.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng học sinh thường đối mặt với trầm cảm và rối loạn lo âu trong các đợt thi chuyển cấp. Bác sĩ Nguyễn Hoàng Yến, Viện Sức khỏe Tâm thần, từng cho biết mỗi tháng, nơi này tiếp nhận khám và điều trị khoảng 400-500 bệnh nhân, trong đó hơn 30% tuổi 10-19, nhóm học sinh cuối cấp hai và cuối cấp ba chiếm đa số.
Càng gần ngày thi của con, không khí gia đình chị Thu Hà càng căng thẳng. Người mẹ nhận thấy con có những dấu hiệu tâm lý bất thường. Thi thoảng, cô bé lại bật khóc vì sợ thi trượt. Đang học, bé bỏ ra góc nhà, ngồi thẩn thờ. “Con bé xơ xác, mệt mỏi. Nhiều hôm đi học về là nằm thở dài thườn thượt”, chị kể.
Ông Đặng Tự Ân, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông, Bộ Giáo dục, cho rằng luật hóa bậc trung học nghề từ năm 2026 có thể mở thêm hướng đi cho học sinh sau THCS thay vì dồn tất cả vào cuộc đua lớp 10 công lập. Mô hình này vừa dạy văn hóa vừa đào tạo nghề. Học sinh lực trung bình hoặc gia đình kinh tế khó khăn học xong có thể đi làm sớm hay học lên cao đẳng, đại học.
Về lâu dài, ông đề xuất xây dựng hệ thống trường trung học nghề hiện đại, đủ sức hút với học sinh 14-15 tuổi, đồng thời thay đổi quan niệm của phụ huynh rằng sau THCS không chỉ có một con đường là THPT công lập.
Ở giải pháp trước mắt, ông Ân đề xuất tăng hình thức xét tuyển, giảm áp lực thi tuyển lớp 10. “Theo đuổi chất lượng không đồng nghĩa phải thi cử nặng nề. Giảm áp lực thi lớp 10 cũng là thay đổi tư duy giáo dục và hướng nghiệp”, ông nói.
Bà Monica khuyên phụ huynh cần thấu hiểu áp lực xã hội con đang chịu đựng, bởi sức khỏe và sự phát triển lâu dài quan trọng hơn thành công ngắn hạn. “Việt Nam đang phát triển nhanh, sẽ còn nhiều cơ hội khác mở ra cho học sinh, kể cả với những em chưa đạt kết quả như mong muốn”, bà nói.
Vợ chồng chị Thu Hà đang đếm ngược từng ngày đến kỳ thi của con để trút áp lực cho cả gia đình. Nhưng lâu dài hơn, chị mong ao ước “Nhà nước, Bộ Giáo dục xem xét cho các con được liên thông đủ ba cấp”.
“Con học trường gì, học nghề hay không chỉ nên là lựa chọn chủ động, không phải bất đắc dĩ”, chị nói.
Ngày 17/5/2026, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tuyên bố tình trạng y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế (PHEIC) đối với đợt bùng phát bệnh do virus Bundibugyo (BVD) tại Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) và Uganda, phản ánh mức độ nguy cơ nghiêm trọng và cần có sự phối hợp ứng phó quốc tế.
BVD là một chủng virus Ebola hiếm gặp hiện chưa có vắc xin hoặc thuốc, phương điều trị được cấp phép, khiến việc kiểm soát khó khăn hơn so với các đợt bùng phát do chủng Zaire trước đây.
Theo Bộ Y tế, bệnh do virus Ebola là một bệnh truyền nhiễm cấp tính và nghiêm trọng ở người, thường đi kèm hội chứng xuất huyết và suy đa tạng, tỉ lệ tử vong có thể lên đến 90%. Bệnh lây truyền do tiếp xúc trực tiếp với mô, máu và dịch cơ thể của động vật hoặc người nhiễm bệnh, có thể bùng phát thành dịch.
Virus có thể lây truyền từ người sang người do tiếp xúc trực tiếp thông qua vết thương da hoặc niêm mạc với máu, chất tiết và dịch cơ thể (phân, nước tiểu, nước bọt, tinh dịch) của người bị nhiễm.
Người cũng có thể mắc Ebola do tiếp xúc với các dụng cụ hoặc đồ vật của người bệnh bị nhiễm virus như quần áo, chăn, kim tiêm đã sử dụng.
Trước tình hình trên, trong những ngày qua, Bộ Y tế Việt Nam đã đẩy mạnh truyền thông nguy cơ nhằm cung cấp thông tin chính thống về tình hình dịch bệnh và các biện pháp phòng chống tới người dân.
Cung cấp thông tin cập nhật về tình hình Ebola trên toàn cầu, bao gồm nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam, TS.Angela Pratt - Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam cho biết, tính đến ngày 21/5, đã ghi nhận 85 ca bệnh xác định ở cả 2 quốc gia.
Trong đó, có 2 ca tại Uganda, và 10 ca tử vong xác định, bao gồm 1 ca ở Uganda; Tại CHDC Congo, ghi nhận 746 ca nghi mắc và 176 ca tử vong nghi do mắc bệnh (trong đó có cả nhân viên y tế).
Quy mô thực sự của đợt bùng phát nhiều khả năng lớn hơn do việc phát hiện chậm trễ và các hoạt động điều tra dịch vẫn đang được tiến hành.
"Hiện tại, WHO đánh giá nguy cơ lây lan của dịch bệnh ở mức độ rất cao ở cấp quốc gia (tại CHDC Congo và Uganda), ở mức cao ở khu vực châu Phi (do đã có các ca bệnh tại đô thị, mức độ di biến động dân cư, tình hình bất ổn và những hạn chế của hệ thống y tế) và ở mức thấp đối với toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam; và dịch bệnh không phải là một tình trạng khẩn cấp đại dịch", TS. Angela Pratt cho hay.
Nói thêm về các biện pháp phòng ngừa đang được triển khai và WHO đang hỗ trợ Việt Nam trong công tác chuẩn bị và ứng phó với dịch bệnh Ebola, TS.Angela Pratt cho biết, các trọng tâm ứng phó của WHO và các đối tác bao gồm:
Khẩn trương tăng cường giám sát và phát hiện sớm ca bệnh, truy vết, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn (IPC); mở rộng năng lực cách ly/điều trị và tăng cường sự tham gia của cộng đồng; tăng cường chuẩn bị và phối hợp xuyên biên giới giữa các quốc gia bị ảnh hưởng và các đối tác.
Tại Việt Nam, Văn phòng WHO đang hỗ trợ Bộ Y tế thông qua: Cung cấp thông tin cập nhật về tình hình dịch bệnh và tư vấn về các hoạt động chuẩn bị, sẵn sàng và ứng phó, bao gồm cung cấp các hướng dẫn kỹ thuật cập nhật nhất của WHO về giám sát, truy vết, xét nghiệm, quản lý lâm sàng, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn, truyền thông nguy cơ và huy động cộng đồng, đi lại và cửa khẩu, và các biện pháp ứng phó y tế.
Cùng với đó, nhấn mạnh các biện pháp được WHO khuyến nghị đối với các quốc gia thành viên khác dựa trên các khuyến nghị tạm thời từ Ủy ban Khẩn cấp, đặc biệt là không áp dụng các hạn chế về đi lại và thương mại.
Phối hợp với Bộ Y tế để rà soát và cập nhật (nếu cần) toàn bộ các hướng dẫn kỹ thuật về bệnh do virus Ebola đã được xây dựng từ năm 2014.
Hỗ trợ thực hiện đánh giá nguy cơ nhanh (Rapid Risk Assessment – RRA) cho Việt Nam nhằm định hướng các hành động chuẩn bị và ứng phó.
"Mặc dù WHO hiện đánh giá nguy cơ lây lan toàn cầu, bao gồm vào Việt Nam, là thấp, việc thực hiện đánh giá nguy cơ nhanh trong nước với sự tham gia của các bên liên quan sẽ giúp đưa ra các biện pháp phòng ngừa và ứng phó dựa trên bằng chứng và sát với thực tế", bà Angela Pratt nói.
WHO cũng hỗ trợ xây dựng kế hoạch tổ chức các khóa tập huấn bổ sung về giám sát, phòng ngừa và kiểm soát, về chẩn đoán - quản lý lâm sàng, kiểm soát và phòng ngừa nhiễm khuẩn.
Đó là chia sẻ của Thượng tướng Trương Thiên Tô - Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam - tại lễ trao giải cuộc thi viết về đề tài "Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới" lần thứ 5 được tổ chức tại Hà Nội tối 19-5.
Theo Thượng tướng Trương Thiên Tô, cuộc thi viết "Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới" là hoạt động có ý nghĩa chính trị, xã hội sâu sắc; thể hiện tư duy chính trị nhạy bén, tinh thần chủ động, trách nhiệm và bản lĩnh của báo chí cách mạng trong cụ thể hóa Nghị quyết số 35 của Bộ Chính trị vào thực tiễn đời sống xã hội.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và truyền thông đa nền tảng phát triển mạnh mẽ, báo chí cách mạng cần tiếp tục giữ vững vai trò dẫn dắt thông tin; bảo đảm nhanh nhạy nhưng chặt chẽ, kịp thời nhưng đúng định hướng, hấp dẫn nhưng chuẩn mực; kết hợp hài hòa giữa nhiệm vụ tuyên truyền, giáo dục với nhiệm vụ xây dựng văn hóa, con người Việt Nam thời kỳ mới.
"Mỗi cơ quan báo chí, mỗi người làm báo cách mạng thực sự "tâm sáng, lòng trong, bút sắc", là những chiến sĩ tiên phong trên mặt trận tư tưởng - văn hóa của Đảng", Thượng tướng Trương Thiên Tô nhấn mạnh.
Cuộc thi viết về đề tài "Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới" là hoạt động ý nghĩa do báo Quân Đội Nhân Dân phối hợp với Ngân hàng Quân đội MBBank tổ chức.
Cuộc thi lần thứ 5 đã ghi nhận số lượng tác phẩm lớn, tăng mạnh so với cuộc thi lần thứ 4 với 651 tác phẩm của 72 cơ quan báo chí.
Các tác phẩm dự thi lần này đã bám sát chủ đề, thể lệ cuộc thi, đề cập toàn diện, phong phú các nội dung về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới. Tính chiến đấu, tính lý luận, tính thời sự trong nhiều tác phẩm được nâng lên rõ nét.
Ban tổ chức đã trao giải cho các tác giả, nhóm tác giả của 31 tác phẩm xuất sắc, gồm: giải dành cho báo Trung ương; giải dành cho báo địa phương; giải dành cho tạp chí, với 3 giải A, 6 giải B, 9 giải C và 13 giải khuyến khích.
Ba giải A của cuộc thi được trao cho tác phẩm:
"Dân sự hóa quân đội - Mũi tên độc trong chiến lược "diễn biến hòa bình"" của nhóm tác giả Nguyễn Hồng Hải, Nguyễn Văn Duyên, Phạm Văn Hiếu (báo Quân Đội Nhân Dân).
"Không ai có quyền xé tấm bản đồ này thành hai mảnh" của nhóm tác giả Đồng Viết Thắng, Nguyễn Thị Yến Nhi (Báo và PT-TH Tây Ninh).
"Nhận diện âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch lợi dụng những vụ việc, điểm nóng nhằm gây ra nguy cơ "cách mạng màu" ở Việt Nam" của nhóm tác giả Đào Ngọc Tước, Lại Duy Cường, Lê Trung Kiên, Lê Đình Hải, Nguyễn Thị Minh Huệ, Phạm Văn Cường (Tạp chí Việt-Mỹ).
Cũng trong dịp này, Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam trao bằng khen cho 9 tập thể có nhiều đóng góp tích cực cho cuộc thi trong 5 năm qua.
Ngày 30-4, trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Hoàng Xuân Hùng - Chủ tịch UBND xã Đức Quang (Hà Tĩnh) - cho biết một trưởng thôn ở địa phương đã có hành động dũng cảm, kịp thời cứu thành công hai bà cháu thoát đuối nước.
Thông tin ban đầu, chiều 26-4, ông Phan Văn Hội - Trưởng thôn Đông Đoài, xã Đức Quang - đưa các cháu đến khu vực bến Xưởng, thuộc lạch Trỗ, thôn Đông Đoài để tắm.
Lúc này, phía đối diện bên kia con lạch (thuộc thôn Khang Ninh) cũng có người phụ nữ lớn tuổi đang giặt quần áo và một cháu nhỏ xuống lạch tắm không mặc áo phao.
Trong lúc quan sát, ông Hội thấy cháu nhỏ chạy xuống lạch tắm rồi bị chới với giữa dòng nước. Ông vội gọi người phụ nữ nhanh chóng kéo cháu nhỏ lên bờ. Tuy nhiên chưa kịp kéo cháu lên bờ thì cả hai bà cháu bị chới với rồi chìm xuống nước.
Nhận thấy tình huống nguy hiểm, khẩn cấp, ông Hội bất chấp nguy hiểm nhảy xuống nước bơi đến vị trí hai bà cháu gặp nạn ứng cứu.
"Khi tôi bơi tới, cháu nhỏ ở ngoài và người bà ở trong đã chìm. Tôi dùng tay phải nhấc bổng cháu bé lên, tay trái cầm áo bà và dùng lực hai chân để bơi vào bờ" - ông Hội kể.
Ngay sau khi đưa các nạn nhân lên bờ và sơ cứu thành công, ông Hội đã bàn giao hai bà cháu cho gia đình, đồng thời nhắc nhở người dân tuyệt đối không chủ quan khi tắm sông.
Theo người dân địa phương, khu vực bến hai bên bờ lạch Trỗ là nơi đã từng xảy ra nhiều vụ đuối nước. Lực lượng công an xã và thôn thường xuyên tuyên truyền, cắm biển cảnh báo nguy cơ đuối nước.
