FPT và Tập đoàn Y tế Tokushukai của Nhật Bản bắt tay hợp tác

Dọc theo đường thở có những tế bào nhỏ li ti giống sợi tóc gọi là lông mao. Chúng có nhiệm vụ đẩy lớp chất nhầy cùng bụi bẩn, vi khuẩn và các chất độc trong không khí hít vào ra phía họng để ngăn không cho chúng xâm nhập sâu vào phổi.

Một số hóa chất trong khói thuốc lá như formaldehyde có thể làm tổn thương hoặc làm tê liệt các cấu trúc mỏng manh này, khiến chúng không hoạt động hiệu quả. Kết quả là các chất độc dễ dàng xâm nhập vào phổi, tích tụ lại và gây viêm.

Sau khi hút thuốc, các chất độc và hóa chất trong thuốc lá tồn đọng trong cơ thể, theo thời gian gây tổn thương cho các mô phổi nhạy cảm, bao gồm cả tổn thương DNA có thể dẫn đến ung thư phổi.

Khi đi ngủ và không tiếp xúc với khói thuốc, lông mao có thể bắt đầu tự phục hồi. Chúng cố gắng giữ và loại bỏ các chất độc tích tụ vào ban đêm, từ đó gây ho nhiều hơn để tống hết độc tố ra ngoài khi thức dậy.

Cách nhận biết ho do hút thuốc lá

Ho do hút thuốc lá giống như bất kỳ loại ho nào khác, là phản xạ tống mạnh không khí ra ngoài nhằm loại bỏ các chất gây kích ứng hoặc chất nhầy khỏi đường thở (phế quản và tiểu phế quản). Tuy nhiên, người bị ho do hút thuốc thường có một số đặc điểm riêng như sau:

- Có thể kéo dài hơn 2 hoặc 3 tuần.

- Tạo ra âm thanh khò khè hoặc lách tách.

- Có thể có đờm, tức là tạo ra chất nhầy. Đôi khi, ho có thể là ho khan (không có đờm) ở giai đoạn đầu hoặc ở người mới bỏ thuốc.

- Ho thường nặng hơn khi thức dậy và có xu hướng giảm dần trong ngày.

Tuy nhiên, khó phân biệt ho do hút thuốc đơn thuần với ho do ung thư phổi. Ho ra máu là dấu hiệu mạnh nhất của ung thư phổi, nhưng chỉ một phần nhỏ người bệnh gặp triệu chứng này. Dù ho ra một lượng nhỏ máu, người bệnh cũng cần khám ngay lập tức, vì máu có thể bị hít vào phổi.

Các triệu chứng khác có thể gợi ý ung thư phổi bao gồm:

- Khàn giọng kéo dài hơn vài ngày, không liên quan đến các triệu chứng cảm lạnh thông thường.

- Thở khò khè.

- Khó thở, đặc biệt là khi hoạt động thể chất.

- Sụt cân không rõ nguyên nhân.

- Đau khi thở có thể gợi ý tổn thương màng phổi.

- Đau ở phần trên cơ thể, đặc biệt là phổi, vai, giữa hai bả vai hoặc lưng.

Người đang hoặc từng hút thuốc và bị ho mạn tính nên đến gặp bác sĩ để được khám, đặc biệt nếu ho tăng tần suất, gây khó chịu hoặc có âm thanh bất thường.

Phương pháp điều trị

Để hết ho, cách tốt nhất là bỏ thuốc lá hoàn toàn. Tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn các phương pháp hỗ trợ cai thuốc hiệu quả.

Một số người sau khi bỏ thuốc lá thấy ho tăng lên, gọi là ho do cai thuốc lá. Nguyên nhân là khi ngừng hút thuốc, các lông mao trong đường thở bắt đầu phục hồi và hoạt động tốt hơn, giúp đẩy các chất bẩn ra ngoài, nên gây ho nhiều hơn. Tình trạng này chỉ tạm thời và thường giảm trong khoảng ba tháng.

Ho không chỉ giúp làm sạch chất do thuốc lá đưa vào, mà còn loại bỏ các tác nhân từ môi trường như nấm mốc, khói bếp hay hóa chất. Thay vì ngăn chặn hoàn toàn, có thể làm dịu cơn ho bằng các cách sau đây:

- Uống đủ nước mỗi ngày giúp làm loãng dịch tiết trong đường hô hấp.

- Súc miệng, tốt nhất là bằng nước muối ấm.

- Ngậm kẹo để làm dịu cổ họng.

- Uống mật ong, song không áp dụng cho trẻ dưới một tuổi vì có thể gây ngộ độc.

- Hít tinh dầu bạc hà hoặc khuynh diệp. Cho lá tươi của một trong hai loại thảo mộc này vào bát và đổ nước sôi vào. Trùm khăn lên đầu để giữ hơi nước và cúi người xuống bát đủ gần để hít vào.

- Nâng cao đầu khi ngủ, ngăn ngừa chất nhầy tích tụ trong cổ họng.

- Tập thể dục giúp thở sâu và nhanh hơn, làm loãng đờm.

- Ăn uống lành mạnh, đặc biệt là trái cây và rau xanh như bông cải xanh, súp lơ, có thể giúp tăng cường sức khỏe phổi. Một số nghiên cứu cho thấy chúng giàu chất chống oxy hóa, có thể hỗ trợ giảm tác hại của khói thuốc và góp phần giảm nguy cơ ung thư phổi.

Tin Gốc: Vnexpress

Bộ Y tế đề xuất mô hình chăm sóc người cao tuổi trong dự thảo hướng dẫn thi hành Luật Dân số. Trong đó, Bộ Y tế đề xuất tận dụng nhà văn hóa, tổ dân phố để chăm sóc ban ngày, kèm theo đó là nâng cao đội ngũ chăm sóc tại chỗ cho người cao tuổi.

Đề xuất này được nhiều người quan tâm, đón nhận, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào thời kỳ già hóa dân số.

Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Ở tuổi ngoài 70, bà Nguyễn Thị Hòa (Thanh Liệt, Hà Nội) trước đây có thể tự đi chợ, tập thể dục nhưng khoảng một năm trở lại đây sức khỏe bà yếu dần.

"Hiện tôi đang điều trị đái tháo đường, cao huyết áp, tiền đình. Con cháu đi làm suốt ngày, nhiều khi tôi ở nhà một mình, có hôm mệt cũng không biết nhờ ai. Muốn đi khám bệnh thì phải đợi con cháu sắp xếp đưa đi, khá bất tiện", bà Hòa bộc bạch.

Còn anh Khoa (Hà Đông, Hà Nội) đang chăm sóc mẹ đã gần 80 tuổi. "Bà bị tăng huyết áp và đi lại khó khăn. Trước đây gia đình có thể thay nhau chăm sóc nhưng hiện giờ vợ chồng tôi đi làm cả ngày, con cái đi học nên phần lớn thời gian bà ở nhà một mình.

Dù đã lắp camera và nhờ hàng xóm để ý giúp, chúng tôi vẫn rất lo, nhất là khi bà có thể té ngã hoặc quên uống thuốc. Những lúc cần đưa đi khám cũng phải xin nghỉ làm, khá áp lực", anh Khoa nói.

Bà Hòa chia sẻ người cao tuổi đặc biệt tại TP thường xuyên phải ở nhà một mình, ít tham gia các hoạt động. "Nếu khu dân cư có điểm chăm sóc ban ngày ngay tại nhà văn hóa hoặc tổ dân phố thì rất thuận tiện. Chúng tôi vừa được theo dõi sức khỏe định kỳ vừa có nơi gặp gỡ, tập thể dục nhẹ, trò chuyện cho đỡ cô đơn", bà Hoa nói.

Anh Khoa cũng cho rằng nếu có mô hình chăm sóc người cao tuổi ngay tại khu dân cư sẽ giảm gánh nặng rất lớn cho gia đình. Gia đình có thể yên tâm gửi ông bà vào ban ngày, có người hỗ trợ ăn uống, theo dõi sức khỏe.

"Tuy vậy điều tôi quan tâm là chi phí có phù hợp hay không và chất lượng dịch vụ phải ổn định, an toàn. Nếu làm tốt, đây sẽ là mô hình rất thiết thực, vừa hỗ trợ cho người già vừa giúp các gia đình an tâm hơn", anh Khoa chia sẻ.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Trung Anh - Giám đốc Bệnh viện Lão khoa trung ương - cho hay Việt Nam là một trong 10 quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Nếu không có những thay đổi đáng kể, đến khoảng năm 2036 Việt Nam sẽ chính thức trở thành một quốc gia có dân số già.

"Cùng với xu hướng này, số lượng người cao tuổi cần được chăm sóc sẽ gia tăng nhanh chóng. Điều đó đặt ra nhu cầu cấp thiết về việc chẩn đoán sớm, điều trị kịp thời cho người bệnh và chăm sóc thường xuyên", ông Trung Anh nhận định.

Liên quan đến mô hình chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi tại cộng đồng, tận dụng các tổ dân phố, nhà văn hóa, ông Trung Anh cho rằng đây là một hướng đi rất đáng quan tâm.

"Mô hình này có thể đóng vai trò như một điểm sinh hoạt cộng đồng, nơi truyền thông, giáo dục sức khỏe cho người cao tuổi, đồng thời cung cấp các hoạt động chăm sóc cơ bản với sự tham gia của nhân viên y tế trong ngày. Theo tôi, đây là mô hình hoàn toàn có tiềm năng triển khai tại Việt Nam.

Tuy nhiên, để đạt hiệu quả cần đảm bảo một số yếu tố. Đó là sự phối hợp giữa ngành y tế và chính quyền địa phương, đào tạo đội ngũ nhân lực phù hợp, xây dựng quy trình chăm sóc, theo dõi rõ ràng. Đồng thời lồng ghép với các hoạt động truyền thông và tầm soát sớm.

Nếu được triển khai bài bản, mô hình này không chỉ giúp nâng cao sức khỏe cho người cao tuổi mà còn góp phần giảm tải cho hệ thống y tế và hỗ trợ gia đình trong việc chăm sóc người thân", ông Trung Anh chia sẻ.

Theo ThS Lê Văn Thành - nguyên trưởng Phòng nghiên cứu văn hóa - xã hội, Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, hiện nay loại hình chăm sóc người cao tuổi tại gia đình chiếm tuyệt đại bộ phận, ở TP.HCM tỉ lệ này là trên 99,5%.

Nói cách khác, mô hình chăm sóc người cao tuổi hiện nay chủ yếu là ở gia đình. Tuy nhiên, bản thân nguồn lực chăm sóc của gia đình có chiều hướng suy giảm vì nhu cầu tham gia vào thị trường lao động xã hội. Ngay cả với mô hình chăm sóc người cao tuổi tại gia đình cũng không thể duy trì phương thức như lâu nay, cần được nâng cao chất lượng và thay đổi phương thức chăm sóc.

Việc phát triển mở rộng mạng lưới với các hình thức và loại hình cơ sở chăm sóc người cao tuổi đã được xác định là cần thiết. Cần tạo điều kiện thuận lợi để người cao tuổi tham gia các hoạt động văn hóa, thể dục, thể thao và tham gia các tổ chức xã hội, các hoạt động thiết thực.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí y khoa Cell Reports Medicine đã phát hiện sức mạnh kỳ diệu của một hoạt chất vốn có nhiều trong lòng đỏ trứng.

Nghiên cứu do các nhà khoa học tại Đại học Chicago (Mỹ) thực hiện trên mô hình chuột và tế bào T của người. Nhóm nghiên cứu đã phân tích một thư viện lớn các chất dinh dưỡng.

Kết quả đã phát hiện zeaxanthin có thể tăng cường khả năng tấn công ung thư của các tế bào miễn dịch. Nó cũng có thể làm cho các phương pháp điều trị miễn dịch hiện đại hiệu quả hơn, theo trang tin khoa học Science Daily.

Cụ thể, chất này trực tiếp tăng cường hiệu quả của các tế bào T CD8+, những tế bào đóng vai trò nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư.

Bằng chứng cho thấy bổ sung zeaxanthin vào chế độ ăn đã làm chậm sự phát triển của khối u. Và hiệu quả càng cao khi kết hợp với các liệu pháp miễn dịch.

Các nhà nghiên cứu cho biết, tế bào T CD8+ phát hiện tế bào bất thường thông qua thụ thể tế bào T. Zeaxanthin có khả năng ổn định quá trình hình thành phức hợp thụ thể này khi tế bào T tiếp xúc với tế bào ung thư, từ đó giúp tăng cường mức độ kích hoạt tế bào T và nâng cao hiệu quả tiêu diệt khối u, theo Science Daily.

Nhóm nghiên cứu cũng kết luận rằng zeaxanthin - hoạt chất có nhiều trong lòng đỏ trứng - đóng vai trò như một chất bổ trợ, giúp hệ miễn dịch “khóa mục tiêu” và tấn công tế bào ung thư hiệu quả hơn. Khi kết hợp với các liệu pháp điều trị hiện đại, hoạt chất này còn góp phần tăng cường hoạt hóa miễn dịch, hỗ trợ cơ thể chống lại ung thư mạnh mẽ hơn.

Ngoài lòng đỏ trứng, zeaxanthin còn có nhiều trong nhiều loại trái cây và rau củ nhiều màu sắc, như ớt chuông cam, quả hồng, quýt, bắp đỏ. Đặc biệt, các loại rau lá xanh đậm như rau bó xôi, rất giàu zeaxanthin.

Tin Gốc: Thanh Niên