Miền Trung có cơ sở y tế đầu tiên đạt chứng nhận kiểm định quốc tế AACI

Trong Thông tư 13/2026 vừa được Bộ Y tế ban hành, phế cầu và HPV là hai trong 4 loại vaccine mới được bổ sung vào chương trình tiêm chủng quốc gia giai đoạn 2024-2030.

Trước đó, vaccine ngừa virus Rota đã được thử nghiệm quy mô nhỏ từ cuối năm 2024 và sẽ mở rộng vào năm 2026; vaccine ngừa cúm dự kiến áp dụng từ năm 2030.

Như vậy, từ năm 2026, số bệnh truyền nhiễm có vaccine miễn phí sẽ tăng lên 13 bệnh, bao gồm: viêm gan B, lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, bệnh do Hib, sởi, rubella, viêm não Nhật Bản B, tiêu chảy do virus Rota, các bệnh do phế cầu và ung thư cổ tử cung.

Phế cầu khuẩn là nguyên nhân hàng đầu gây viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng huyết ở trẻ nhỏ, có thể dẫn tới tử vong hoặc di chứng thần kinh nặng. HPV là tác nhân chính gây ung thư cổ tử cung và nhiều bệnh lý đường sinh dục ở cả nam lẫn nữ.

Vaccine phế cầu giúp giảm nguy cơ mắc bệnh nặng và hạn chế tình trạng kháng kháng sinh. Với vaccine HPV, tiêm chủng ở độ tuổi 9-14 cho hiệu quả bảo vệ trên 90% đối với các tổn thương tiền ung thư.

Ngành y tế dự kiến triển khai tiêm vaccine phế cầu quy mô nhỏ từ quý I/2026 tại một số địa phương như Bắc Kạn, Lạng Sơn, Quảng Nam, Đắk Nông, Sóc Trăng, Tuyên Quang, Lào Cai, Cao Bằng, Sơn La và Quảng Ngãi.

Vaccine HPV sẽ được thí điểm từ quý III/2026 tại các vùng khó khăn. Bốn tỉnh đầu tiên tiêm miễn phí cho bé gái 11 tuổi gồm Tuyên Quang, Quảng Ngãi, Đắk Lắk và Vĩnh Long. Dự kiến giai đoạn 2026-2028 sẽ có khoảng 18.000 trẻ mỗi năm được hưởng chính sách này.

Hiện vaccine HPV có giá khoảng 3-6 triệu đồng cho đủ ba liều; vaccine phế cầu khoảng 1,2 triệu đồng mỗi mũi. Việc đưa hai vaccine vào diện miễn phí được kỳ vọng giúp trẻ em, đặc biệt ở vùng khó khăn, tiếp cận công bằng hơn với dịch vụ y tế dự phòng.

Chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia được triển khai từ năm 1985. Sau gần 40 năm, Việt Nam đã thanh toán bệnh bại liệt vào năm 2000, loại trừ uốn ván sơ sinh năm 2005 và duy trì tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ cho trẻ dưới một tuổi ở mức trên 90%.

Tin Gốc: Vnexpress

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, hiểu rõ cơ chế tác động của nhiệt độ cao lên cơ thể và chủ động phòng ngừa trở nên cần thiết với mọi người.

Thông thường, cơ thể con người luôn cố gắng duy trì thân nhiệt ổn định để đảm bảo hoạt động bình thường của não, tim và các cơ quan quan trọng khác. Khi trời nóng, trung tâm điều hòa thân nhiệt ở vùng hạ đồi của não sẽ kích hoạt các cơ chế tản nhiệt, chủ yếu bằng cách giãn mạch dưới da và tiết mồ hôi. Máu được dẫn nhiều hơn ra ngoại vi để mang nhiệt ra ngoài, da trở nên nóng và đỏ, mồ hôi thoát ra liên tục để làm mát.

"Nếu quá trình này diễn ra trong thời gian dài mà cơ thể không được bù nước và điện giải đầy đủ, thể tích tuần hoàn sẽ giảm, máu trở nên cô đặc hơn", bác sĩ nói.

Khi máu đặc, dòng chảy trong lòng mạch chậm lại, tim phải làm việc nặng hơn để bơm đủ máu đến các cơ quan, đặc biệt là não. Ở những người có mạch máu não đã bị xơ vữa, thành mạch yếu hoặc lòng mạch hẹp, áp lực tăng lên đột ngột có thể gây vỡ mạch, dẫn đến đột quỵ xuất huyết não. Ngược lại, dòng máu chậm, quánh cũng thuận lợi cho việc hình thành cục máu đông; khi cục này di chuyển lên não và làm tắc động mạch não, người bệnh sẽ bị đột quỵ thiếu máu cục bộ.

Trong điều kiện nắng nóng cực đoan, khi thân nhiệt cơ thể tăng lên trên khoảng 40 độ C, tình trạng sốc nhiệt (sốc do nóng) có thể xuất hiện. Lúc này, trung tâm điều hòa thân nhiệt bị rối loạn, các cơ chế tự bảo vệ trở nên quá tải, mồ hôi có thể giảm hoặc ngừng tiết, da nóng rực, người lơ mơ, rối loạn ý thức, có thể co giật, hôn mê.

"Sốc nhiệt gây tổn thương trực tiếp cho tế bào não và nhiều cơ quan khác như tim, gan, thận, nếu không được xử trí kịp thời, người bệnh có thể tử vong trong thời gian ngắn", bác sĩ cảnh báo.

Môi trường đô thị như Hà Nội, TP HCM khiến các tác động trên trở nên nặng nề hơn. Mặt đường, bê tông, mái tôn, kính... hấp thụ và tích trữ lượng nhiệt lớn trong ngày, tỏa nhiệt trở lại môi trường vào chiều tối, khiến không khí nóng bức kéo dài. Hiệu ứng "đảo nhiệt đô thị" làm cho nhiệt độ người dân cảm nhận được cao hơn đáng kể so với khu vực nông thôn hoặc vùng nhiều cây xanh. Bên cạnh đó, không khí ít gió, khói bụi, ô nhiễm làm tăng gánh nặng cho hệ hô hấp và tim mạch.

Để hạn chế nguy cơ sốc nhiệt, mọi người duy trì thói quen uống đủ nước, từ 1,5-2 lít nước mỗi ngày, tăng hơn khi phải làm việc ngoài trời hoặc vận động nhiều. Hạn chế nước ngọt có gas, nước tăng lực, cà phê và tuyệt đối không dùng rượu bia để giải khát trong những ngày nắng nóng.

Tăng cường rau xanh, trái cây tươi, các loại cá và hạt, đồng thời giảm bớt đồ chiên xào, thức ăn nhanh, thịt đỏ nhiều mỡ. Hạn chế ra đường trong khung giờ nắng gắt từ khoảng 10 đến 16 giờ, trừ trường hợp bất khả kháng. Khi ra đường, cần đội mũ rộng vành, đeo kính râm, che kín vùng gáy, mặc quần áo sáng màu, mỏng, thấm hút mồ hôi tốt, dùng kem chống nắng phù hợp để giảm bớt tác hại của bức xạ.

Nhóm làm việc ngoài trời nên sắp xếp thời gian nghỉ ngắn xen kẽ trong ca làm, tranh thủ đậu xe ở nơi có bóng râm, mở hé cửa kính hoặc dùng điều hòa ở mức vừa phải để khoang lái thông thoáng. Cần uống nước đều trong ngày, không đợi khát mới uống, ưu tiên nước lọc, nước có bổ sung ít muối khoáng, hạn chế cà phê, nước ngọt có gas và tuyệt đối không dùng rượu bia trong giờ làm việc.

Ưu tiên trang phục nên rộng, thoáng, thấm hút mồ hôi, tránh mặc quá nhiều lớp áo dày và tối màu dễ giữ nhiệt. Khi thấy các dấu hiệu như đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, tim đập nhanh, choáng váng, mờ mắt, nói khó, tay chân yếu, cần dừng xe ngay ở vị trí an toàn, gọi người hỗ trợ và đến cơ sở y tế sớm nhất có thể.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, trong những năm qua tuổi thọ trung bình của người Việt Nam tăng dần theo các năm. Đến nay, tuổi thọ trung bình đã đạt khoảng 74,5 tuổi, tăng gần 1 tuổi so với năm 2022. Trong đó, đàn ông Việt tăng 1 tuổi, còn nữ tăng 0,8 tuổi.

Tuy nhiên, Bộ Y tế nhận định mặc dù tuổi thọ người Việt tăng nhưng số năm sống có bệnh tật lại cao hơn. Cơ quan này đánh giá số năm sống khỏe mạnh của người Việt còn khiêm tốn, chỉ 65 tuổi. Mỗi người Việt Nam trung bình có tới 10 năm phải sống với bệnh tật.

Nguyên nhân ngoài dinh dưỡng, lối sống chưa hợp lý và môi trường ô nhiễm, còn có việc gia tăng bệnh không lây nhiễm. Trong các nguyên nhân gây ra các bệnh không lây nhiễm, 2 nguyên nhân hàng đầu được chỉ ra là hút thuốc lá và thừa cân, béo phì.

Bên cạnh đó, hơn một nửa người trưởng thành ăn thiếu rau và trái cây. Trong khi đó, người dân ăn muối nhiều gần gấp 2 lần so với khuyến nghị; khoảng 1/5 dân số thiếu hoạt động thể lực và tỷ lệ thừa cân béo phì chiếm gần 20% dân số trưởng thành.

Ngoài nguyên nhân chủ quan, biến đổi khí hậu và các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng, hạn hán, bão lụt... ảnh hưởng đến sức khỏe của nhiều cộng đồng dân cư, góp phần làm gia tăng các trường hợp nhập viện.

Theo Thượng Tá, TS.BS.CKII Vũ Sơn Giang, Chủ Nhiệm Chính trị, Bệnh viện Quân Y 175, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển đặc biệt. Nếu như ba thập niên trước, ưu tiên của chúng ta là giảm đói nghèo, nâng cao tuổi thọ và mở rộng cơ hội tiếp cận y tế, thì hôm nay câu hỏi đã khác:

Làm sao để giúp người dân sống khỏe hơn, hạnh phúc hơn trong những năm tháng cao niên ? Có thể thấy rằng, tuổi thọ chỉ là điểm khởi đầu. Theo dự báo của Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA), đến năm 2036, nước ta chính thức trở thành quốc gia có dân số già.

"Tôi cho rằng đây chính là bài toán phát triển quan trọng nhất của Việt Nam trong giai đoạn tới. Tín hiệu tích cực là nhận thức của người Việt đang thay đổi.

Khi nhắc đến chất lượng sống thọ, các quốc gia Bắc Âu, Nhật Bản, Singapore là những mô hình tham khảo hữu ích. Ở những nước này, tỷ lệ lớn người cao tuổi vẫn duy trì được khả năng vận động, tự chăm sóc bản thân, tham gia hoạt động xã hội và giữ được niềm vui sống.

Phân tích sâu hơn, tôi nhận thấy họ không chỉ có hệ thống y tế tiên tiến hay mức sống cao, mà nền tảng căn bản là dinh dưỡng và nhận thức sớm về chăm sóc sức khỏe chủ động. Họ có thói quen dinh dưỡng hợp lý, vận động thường xuyên, ngủ đủ, khám sức khỏe định kỳ, duy trì các mối quan hệ xã hội tích cực.

Đó là lý do vì sao nhiều quốc gia phát triển không còn nói nhiều về "sống lâu" mà chuyển sang "sống khỏe dài lâu". Đây cũng là định hướng mà Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Liên Hợp Quốc đang thúc đẩy thông qua Thập kỷ Sống khỏe mạnh 2021-2030", TS.BS Giang nhấn mạnh.

TS.BS Giang nhận định có một tín hiệu tích cực đang xuất hiện trong xã hội Việt Nam. Trước đây, khi chuẩn bị cho tuổi già, nhiều người thường nghĩ đến tiền tiết kiệm, nhà cửa hoặc sự hỗ trợ của con cháu. Ngày nay, ngày càng nhiều người bắt đầu chuẩn bị thêm một tài sản khác: Sức khỏe.

"Chúng ta chứng kiến số lượng người tham gia chạy bộ tăng mạnh. Các câu lạc bộ thể thao, yoga, đạp xe phát triển ở nhiều địa phương. Khám sức khỏe định kỳ dần trở thành thói quen của một bộ phận người dân. Nhu cầu tìm hiểu về dinh dưỡng khoa học, thực phẩm lành mạnh và chăm sóc sức khỏe chủ động cũng ngày càng tăng. Đó là những chuyển dịch tích cực cần được lan tỏa mạnh mẽ hơn trong cộng đồng.

Già hóa dân số là bài toán thực trạng quốc gia, cần sự chung tay của toàn xã hội. Nhà nước xây dựng chính sách, ngành y tế nâng cao năng lực chăm sóc sức khỏe. Song song đó, Việt Nam cũng cần đẩy mạnh các mô hình hợp tác công - tư nhằm tận dụng hiệu quả nguồn lực, chuyên môn và thế mạnh của các bên liên quan", TS.BS Giang nhấn mạnh.

Thời gian qua Bộ Y tế đã phối hợp tổ chức hàng loạt các hoạt động như giải chạy hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân; khám, tư vấn sức khỏe miễn phí; tư vấn dinh dưỡng miễn phí;….

Đặc biệt, Bộ Y tế đã xây dựng kế hoạch triển khai tầm soát sức khỏe, hướng tới mỗi người dân đều được khám sức khỏe định kỳ ít nhất 1 lần/năm. Đến nay, đã nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước thực hiện kế hoạch này. Bên cạnh đó, công tác truyền thông y tế cũng được đẩy mạnh, từ việc chăm sóc sức khỏe hằng ngày, dinh dưỡng, tập luyện cho đến phát hiện, theo dõi các bệnh lý mạn tính. Tất cả hướng tới Vì một Việt Nam khỏe mạnh.

Và để có một cơ thể khỏe mạnh, người cao tuổi sống thọ, sống khỏe, những hành động cần được bắt đầu ngay từ ngày hôm nay. Qua từng bữa ăn, từng bước chân tập luyện.

TS.BS Giang cho hay Viện Dinh Dưỡng Quốc Gia và Viện Sức Khỏe Nutrilite đã thực hiện những nghiên cứu chuyên sâu, đánh giá thực trạng dinh dưỡng, khẩu phần và tiêu thụ thực phẩm của người Việt, từ đó thúc đẩy quá trình xây dựng các giải pháp khoa học, thiết thực và phù hợp với nhu cầu của cộng đồng.

"Và hơn hết mỗi người dân chủ động nâng cao nhận thức về dinh dưỡng và lối sống khoa học, duy trình thói quen lành mạnh mỗi ngày. Có như vậy, chúng ta đã sẵn sàng nguồn lực, nền tảng đối mặt với áp lực già hóa dân số đang ngày càng đến gần", TS.BS Giang nhấn mạnh.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ