Giữa không gian “Bảo tàng nấm” trong khuôn viên Trường đại học Tây Nguyên (Đắk Lắk), PGS-TS Nguyễn Phương Đại Nguyên, Trưởng phòng Đào tạo, tỉ mỉ nghiên cứu các quy trình nhân giống nấm quý hiếm với kế hoạch tái tạo trong môi trường tự nhiên.
PGS-TS Nguyễn Phương Đại Nguyên chia sẻ với chúng tôi, bản thân ông đã có niềm yêu mến với việc tìm hiểu các loại nấm mọc trong môi trường tự nhiên lúc còn sinh viên. Từ năm 2007, trong những chuyến vào rừng già tìm kiếm các loài nấm quý hiếm, ông cùng nhóm nghiên cứu đã trải qua nhiều lần đối mặt hiểm nguy.
Ông Nguyên kể lại, các vườn quốc gia và khu bảo tồn ở Tây nguyên có địa hình rất phức tạp, bị chia cắt nhiều nơi khiến việc di chuyển khó khăn. Thông qua sự giúp đỡ của cán bộ kiểm lâm, bảo vệ rừng, nhóm nghiên cứu đã tìm thấy, thu thập nhiều mẫu nấm quý hiếm đầu tiên.
“Vào mùa mưa là thời điểm nấm xuất hiện nhiều. Chúng tôi phải vượt qua nhiều dạng địa hình khác nhau, băng qua nhiều khu rừng trong các chuyến khảo sát thực địa. Những đợt có sinh viên, nghiên cứu sinh đi theo đoàn cũng gặp rất nhiều bất trắc gây nguy hiểm đến tính mạng. Lúc vào rừng, thời tiết khá đẹp và có thể băng qua suối dễ dàng. Tuy nhiên, đến chiều quay trở về, những con suối đã biến thành sông do mưa lớn ở thượng nguồn. Lúc này, chúng tôi phải tự sinh tồn, bám trụ lại rừng và tìm kiếm các loài thực vật, chẳng hạn như nấm để cầm cự cái đói, cái rét”, ông Nguyên chia sẻ.
Ngoài việc ảnh hưởng bởi thời tiết, việc lấy mẫu nấm cũng không kém phần khó khăn, kỳ công. Khi lấy mẫu nấm, đoàn nghiên cứu phải hết sức cẩn thận, tránh gây gãy đổ và chỉ lấy một mẫu nhỏ đối với các loài nấm có trong Sách đỏ Việt Nam nhưng không gây ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây.
Mục đích lớn nhất của đoàn nghiên cứu là làm sao bảo tồn các loài nấm quý hiếm đang ngày càng hạn chế, khó tìm, có thể sẽ mất đi trong tương lai. Trong 20 năm qua, ông Nguyên đã thu thập, trưng bày hàng trăm mẫu nấm của các tỉnh Tây nguyên cũ trong một phòng thí nghiệm tại trường.
Ngoài ra, ông còn thu thập được khoảng 1.000 mẫu nấm các loại nhưng chưa có không gian để trưng bày. Với ông, nguyên tắc thu mẫu ngoài tự nhiên phải được bảo quản, lưu trữ tốt.
Ông Nguyên cho biết: “Khoảng 5 năm trở lại đây, nhiều loại nấm ngoài tự nhiên đã ít xuất hiện, số lượng giảm sút đáng kể do nhiều yếu tố khác nhau. Thứ nhất, người dân lên rừng thu hái về sẽ không quan tâm việc bảo tồn dẫn đến số lượng suy giảm. Thương lái ở các khu vực gần rừng thu mua và bán cho thị trường Trung Quốc. Thứ hai là biến đổi khí hậu cũng ảnh hưởng đến môi trường sống của nấm”.
Theo ông Nguyên, vai trò của nấm trong tự nhiên rất quan trọng, tham gia vào vòng tuần hoàn vật chất tự nhiên. Tất cả lá cây mục, nếu không có nấm sẽ khó phân hủy, có thể gây cháy rừng. Nấm đóng vai trò hoại sinh các loại cây mục, thảm mục, tăng độ mùn cho đất rừng.
Hiện tại, “Bảo tàng nấm” ở Trường đại học Tây Nguyên là một trong những nơi lưu trữ các giống nấm với số lượng khá lớn. Đối với từng loại nấm có độ quý hiếm, chức năng về dưỡng chất sẽ được phân chia một cách rõ ràng, tách biệt với các loài nấm độc.
“Bảo tàng nấm cũng là một không gian học tập dành cho các sinh viên trong trường. Sinh viên đến bảo tàng có thể tự tìm hiểu, nhận biết nhiều loại khác nhau từ nấm dược liệu đến nấm độc. Trên mỗi bình nấm ngâm trong cồn chuyên dụng đều có tên và mã QR để các sinh viên có thể thuận tiện học tập. Trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi cứ tích lũy mỗi năm mỗi loại nấm, tăng thêm sự đa dạng cho bảo tàng”, ông Nguyên cho hay.
Đặc biệt, nấm ở tự nhiên sẽ có màu sắc và kích thước khác với nấm đã được lấy mẫu, bảo quản. Điều dễ nhận biết nhất là màu sắc của nấm sẽ nhạt dần theo thời gian. Mỗi loại nấm tiêu bản đều có hình ảnh, ghi chú kích thước đầy đủ để sinh viên dễ so sánh.
Ông Nguyên cho biết thêm, hiện tại, các loài nấm có tính dược liệu cao đã được nuôi trồng, nhân giống trong các trang trại, chẳng hạn là dòng nấm linh chi. Quy trình nhân giống phải trải qua nhiều lần thử nghiệm, nhiều công đoạn đòi hỏi kỹ thuật cao, hiểu về tính chất và môi trường thuận lợi của nấm.
“Thật sự, hành trình phục hồi lại, trồng được các loài nấm ngoài tự nhiên là một hành trình rất gian nan, không đơn giản như chúng ta nghĩ. Khi thu mẫu nấm ngoài tự nhiên về đã xác định là loài có giá trị dược liệu. Tuy nhiên, nguồn nấm này ngày càng ít đi, chúng tôi tiến hành khảo sát, làm sao để nhân giống được. Bởi vì không phải loài nấm nào ngoài tự nhiên, chúng ta đem về đều có thể nhân giống, nuôi trồng được, mà phải có cả một quá trình rất dài”, ông Nguyên nói và cho biết thêm: “Chúng tôi nghiên cứu rất nhiều công thức khác nhau để nhân giống nấm trong phòng thí nghiệm. Chúng tôi đã cho từng loại nấm phát triển trong môi trường có nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng giống với ngoài tự nhiên. Hiện nay, chúng tôi đã thí nghiệm nhân giống thành công loài nấm có tên là hắc chi (màu đen thuộc họ Ganodermataceae hay còn gọi nấm linh chi)”.
Ông Nguyên và đội ngũ đang tiếp tục triển khai nhiệm vụ khoa học ở tỉnh Gia Lai, đưa nấm hắc chi từ phòng thí nghiệm ra với môi trường tự nhiên. Để một loài nấm có thể phục hồi ngoài tự nhiên sẽ mất rất nhiều thời gian. Ngoài nấm hắc chi, đội ngũ nghiên cứu của ông Nguyên còn có thể trồng thêm nhiều loại nấm quý trong Sách đỏ Việt Nam ra ngoài tự nhiên.
“Sau nhiều năm nghiên cứu, đây là một bước tiến mới trong việc tái tạo nấm trong môi trường tự nhiên. Từ nhiệm vụ khoa học ở tỉnh Gia Lai, chúng tôi có thêm động lực để tiếp tục nghiên cứu quy trình nhân giống với nhiều loài đặc biệt hiếm với mục đích phục hồi hệ sinh thái nấm, bảo tồn, gìn giữ và bảo vệ môi trường rừng…”, ông Nguyên nói.
Theo ông Nguyên, trong tương lai, nhóm nghiên cứu sẽ tinh chế nấm dược liệu thành các viên nang, thực phẩm chức năng sẽ tiếp cận phổ biến đến người tiêu dùng. Nấm là loài có nhiều hợp chất tốt cho sức khỏe người, tăng sức đề kháng, giảm thiểu bệnh tiểu đường, đặc biệt có thể dùng trong bệnh ung thư.
UBND TP Hà Nội đang lấy ý kiến nhân dân về Nghị quyết hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ từ sử dụng nhiên liệu hoá thạch sang sử dụng năng lượng sạch.
Người dân được hỗ trợ không quá 5 triệu đồng
Đối tượng áp dụng là cá nhân có nơi thường trú hoặc đã tạm trú liên tục từ 2 năm trở lên trên địa bàn Hà Nội tính đến thời điểm ban hành nghị quyết này và là chủ sở hữu xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch (xe chạy xăng) đã đăng ký trước thời điểm ban hành nghị quyết này, khi thực hiện chuyển đổi sang xe máy điện có giá trị từ 10 triệu đồng trở lên.
Dự kiến mỗi cá nhân được hỗ trợ cho một xe, có thể lựa chọn một trong hai phương thức hỗ trợ.
Về hỗ trợ trực tiếp bằng tiền, Hà Nội dự kiến hỗ trợ 20% giá trị phương tiện chuyển đổi nhưng không quá 5 triệu đồng.
Riêng đối với cá nhân thuộc hộ nghèo hỗ trợ 100% giá trị phương tiện chuyển đổi nhưng không quá 20 triệu đồng, cá nhân thuộc hộ cận nghèo hỗ trợ 80% giá trị phương tiện chuyển đổi nhưng không quá 15 triệu đồng.
Về hỗ trợ bằng vé sử dụng dịch vụ vận tải hành khách công cộng, cá nhân đủ điều kiện nếu không nhận hỗ trợ trực tiếp bằng tiền thì có thể lựa chọn phương án nhận hỗ trợ bằng vé sử dụng dịch vụ vận tải hành khách công cộng có trị giá 5 triệu đồng.
Hà Nội cũng dự kiến hỗ trợ 30% tiền lãi vay ngân hàng thương mại với toàn bộ giá trị hợp đồng vay được thực hiện trong thời gian vay vốn (thời gian hỗ trợ tối đa không quá 5 năm) đối với phương tiện thuộc sở hữu của các đơn vị đủ điều kiện.
Bên cạnh đó, thành phố dự kiến cho vay từ Quỹ Đầu tư phát triển thành phố Hà Nội và Quỹ Bảo vệ môi trường Hà Nội theo các quy định hiện hành đối với các tổ chức là chủ đầu tư các dự án đầu tư phương tiện đủ điều kiện.
"Việc chuyển đổi phương tiện không phải là áp lực lớn đối với người dân"
Lý giải về các mức hỗ trợ trên, Hà Nội cho biết việc hỗ trợ nhóm thường trú/tạm trú từ đủ 2 năm trở lên phù hợp với thực tiễn, ưu tiên nhóm dân cư sinh sống ổn định. Việc chốt điều kiện sở hữu xe và cư trú “tính đến thời điểm ban hành nghị quyết” là bắt buộc nhằm minh bạch hóa đối tượng, ngăn chặn trục lợi như ồ ạt đăng ký tạm trú, mua bán xe cũ nát để lấy tiền hỗ trợ.
Theo Hà Nội, quy định giá trị xe mới 10 triệu đồng trở lên phù hợp mặt bằng thị trường (xe máy điện phổ biến 12-40 triệu đồng), loại trừ các dòng xe giá rẻ kém chất lượng, không bảo đảm an toàn.
Về nguyên tắc hỗ trợ, việc giới hạn "một xe/người" giúp quản lý thực chất, tránh một người đứng tên nhiều xe, đồng thời rút ngắn thời hạn đến trước 1/1/2030 nhằm thúc đẩy người dân chuyển đổi sớm, đồng bộ với lộ trình giảm phát thải và hạn chế xe máy của thành phố.
Theo Hà Nội, việc cho phép tự chọn 1 trong 2 hình thức hỗ trợ thể hiện tính linh hoạt, đáp ứng đa dạng nhu cầu thực tế.
Hà Nội cho rằng mức hỗ trợ trực tiếp 20% giá trị phương tiện chuyển đổi nhưng không quá 5 triệu đồng/xe trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm của một số quốc gia, thành phố như Đài Loan (8-26 triệu đồng), Indonesia (12 triệu đồng), Thái Lan (4-8 triệu đồng), TPHCM (5-20 triệu đồng), Trung Quốc (1-3 triệu đồng). Nghị quyết lựa chọn mức hỗ trợ tương đương với mức hỗ trợ của TPHCM.
Bên cạnh đó, theo thành phố, mức hỗ trợ 80-100% giá trị phương tiện chuyển đổi đối với cá nhân thuộc hộ nghèo và cận nghèo cũng sẽ là mức hỗ trợ, động viên lớn và thiết thực đối với đối tượng yếu thế và chịu tác động mạnh của chính sách.
Cùng với đó, việc lựa chọn phương án hỗ trợ không vượt quá 5 triệu đồng với mục tiêu chỉ hỗ trợ một phần tài chính ở mức trung bình so với một số quốc gia, thành phố để không khuyến khích người dân sử dụng phương tiện cá nhân, tiến tới mục tiêu đến năm 2030 Hà Nội không còn xe mô tô, xe gắn máy lưu thông trong Vành đai 3 theo Chỉ thị 20 của Thủ tướng.
Theo Hà Nội, một số doanh nghiệp lớn cũng đề xuất hỗ trợ cho người dân, doanh nghiệp khi chuyển đổi phương tiện như Vingroup hỗ trợ miễn 100% lệ phí trước bạ cho xe máy điện VinFast, hỗ trợ 3% lãi suất vay trong 3 năm; EVG Group hỗ trợ giảm 10% giá xe dành cho người dân thủ đô; V-Green miễn phí sạc toàn hệ thống cho xe máy điện VinFast đến hết ngày 31/5/2027...
Hà Nội cho rằng với các chính sách hỗ trợ của Nhà nước và doanh nghiệp thì với thu nhập bình quân của người dân thủ đô (khoảng 15 triệu) thì việc chuyển đổi phương tiện không phải là áp lực lớn đối với người dân.
Về hình thức hỗ trợ bằng vé phương tiện công cộng, Hà Nội cho biết đây là chính sách mang lại lợi ích kép là đảm bảo công bằng cho người sẵn sàng bỏ xe cũ nhưng không mua xe mới, đồng thời trực tiếp hình thành thói quen sử dụng giao thông công cộng.
Phương án này góp phần căn cơ vào mục tiêu giảm triệt để xe cá nhân, giải quyết ùn tắc và ô nhiễm môi trường, theo đánh giá của Hà Nội.
Hà Nội dự kiến từ ngày 1/7 đến ngày 31/12 sẽ triển khai thí điểm vùng phát thải thấp tại vùng lõi phường Hoàn Kiếm gồm 11 tuyến phố bao quanh gồm Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân, Lý Thái Tổ.
Từ ngày 1/1/2027 đến ngày 31/12/2027, Hà Nội dự kiến mở rộng khu vực thí điểm tại phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam. Từ ngày 1/1/2028 đến ngày 31/12/2029, Hà Nội dự kiến triển khai mở rộng vùng phát thải thấp toàn bộ khu vực trong Vành đai 1.
Ngày 28/4, Phòng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh Quảng Trị, cho biết quyết định xử phạt hành chính tài xế được căn cứ theo Nghị định 168/2024.
Trước đó hơn 16h ngày 15/4, tại đường ngang có cảnh báo tự động trên cung đường Long Đại - Mỹ Đức, xã Trường Ninh, tài xế lái xe đầu kéo theo sơ mi rơ-moóc cố tình vượt đường ngang khi đèn đỏ bật sáng, chuông cảnh báo tự động reo vang, barie đang hạ xuống và tàu sắp chạy qua.
Cảnh sát cho rằng hành vi này tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tai nạn giao thông đường sắt đặc biệt nghiêm trọng. Tiếp nhận thông tin, Phòng Cảnh sát giao thông xác minh, lập biên bản vi phạm hành chính với tài xế về hành vi vượt đường ngang khi đèn đỏ đã bật sáng.
Phòng Cảnh sát giao thông khuyến cáo khi tham gia giao thông qua các điểm giao cắt giữa đường bộ và đường sắt, người dân tuyệt đối chấp hành tín hiệu đèn, chuông cảnh báo và cần chắn an toàn; không cố tình vượt qua đường ngang khi tín hiệu cảnh báo đang hoạt động. Chỉ một vài giây chủ quan có thể dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng cho bản thân và nhiều người khác.
Đường sắt có quãng đường phanh dài, tàu không thể dừng đột ngột như các phương tiện đường bộ. Vì vậy, việc tuân thủ tín hiệu cảnh báo tại đường ngang là yêu cầu bắt buộc để bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản.
Tuyến đường sắt Bắc Nam qua tỉnh Quảng Trị dài hơn 250 km, qua 33 xã, phường. Trên tuyến có 138 đường ngang hợp pháp, gồm 48 đường ngang có gác, 85 đường ngang cảnh báo tự động có cần chắn tự động, 5 đường ngang phòng vệ bằng biển báo.
Sáng 19.6, HĐND TP.HCM khai mạc kỳ họp thường lệ giữa năm 2026, nhằm xem xét, đánh giá tình hình phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh, thu chi ngân sách, đầu tư công 6 tháng đầu năm; đồng thời quyết định nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong 6 tháng cuối năm.
Tại kỳ họp, Thường trực HĐND TP.HCM báo cáo kết quả hoạt động 6 tháng đầu năm, phương hướng, nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 của Thường trực và các Ban HĐND thành phố. Các đại biểu cũng xem xét, cho ý kiến đối với nhiều tờ trình quan trọng, trong đó có quy chế làm việc của HĐND thành phố khóa XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031; quy chế bảo vệ bí mật nhà nước; quy chế tiếp công dân, tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của cơ quan, tổ chức, cá nhân trên địa bàn.
Ngoài phần thảo luận tại hội trường, giám đốc các sở, ngành liên quan và Chủ tịch UBND TP.HCM sẽ báo cáo, giải trình các nội dung được đại biểu nêu tại tổ, kiến nghị của cử tri trước kỳ họp và những vấn đề đại biểu HĐND thành phố đặt ra tại hội trường.
Phát biểu khai mạc, Chủ tịch HĐND TP.HCM Võ Văn Minh cho biết kỳ họp thứ 3 diễn ra trong bối cảnh thành phố đang triển khai nhiều nhiệm vụ quan trọng, đặt ra yêu cầu phải có những quyết sách kịp thời, khả thi và hiệu quả.
Theo ông Võ Văn Minh, kỳ họp sẽ tập trung đánh giá toàn diện tình hình phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh, thu chi ngân sách, đầu tư công 6 tháng đầu năm; đồng thời xác định các nhiệm vụ, giải pháp để hoàn thành mục tiêu, chỉ tiêu năm 2026.
Một nội dung quan trọng khác là xem xét kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 và chủ trương đầu tư các dự án trọng điểm. Đây là cơ sở để thành phố triển khai các công trình hạ tầng chiến lược, tăng cường kết nối liên vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới.
Kỳ họp cũng xem xét các cơ chế, chính sách nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị đô thị theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp; khơi thông nguồn lực đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, nhất là ở cơ sở.
Bên cạnh đó, HĐND TP.HCM sẽ xem xét, quyết nghị các chính sách an sinh xã hội, y tế, giáo dục, giao thông công cộng và các lĩnh vực thiết yếu khác; tiếp tục chăm lo người có công, đối tượng chính sách, người yếu thế, góp phần nâng cao chất lượng sống của người dân.
Theo Chủ tịch HĐND TP.HCM, kỳ họp lần này xem xét, quyết định 53 nội dung thuộc thẩm quyền. Trong đó có nhiều cơ chế, chính sách và dự án có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của thành phố. Đáng chú ý là việc xem xét chủ trương đầu tư 4 công trình, dự án trọng điểm dự kiến khởi công nhân dịp kỷ niệm 50 năm thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh.
HĐND TP.HCM cũng xem xét một số chính sách an sinh xã hội thiết thực, trong đó có chính sách hỗ trợ người sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt; chính sách tri ân, hỗ trợ đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, người tham gia hoạt động tại khu phố, ấp, thôn, khu dân cư; tổ trưởng, tổ phó tổ dân phố, tổ nhân dân tự quản, tổ dân cư tự quản thôi tham gia công tác do thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy.
Ngoài ra, kỳ họp xem xét ban hành các chính sách về phụ cấp, hỗ trợ kinh phí hoạt động đối với lực lượng tham gia công tác ở khu phố, ấp, thôn, khu dân cư theo mô hình mới.
Đây là những quyết sách thể hiện sự quan tâm, ghi nhận của thành phố đối với đội ngũ cán bộ đã gắn bó, cống hiến cho cơ sở trong nhiều năm; góp phần bảo đảm quyền lợi chính đáng, tạo đồng thuận trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy.
Ông Võ Văn Minh đề nghị các đại biểu phát huy tinh thần trách nhiệm trước cử tri và nhân dân; nghiên cứu kỹ các báo cáo, tờ trình, dự thảo nghị quyết; thảo luận thẳng thắn, khách quan, bám sát thực tiễn để các quyết sách được thông qua bảo đảm tính khả thi, hiệu quả trong tổ chức thực hiện.
