Quốc vương Campuchia ân xá cho thủ lĩnh đối lập Kem Sokha

Mỹ hiện có hàng triệu bồn chứa hóa chất phục vụ các nhà máy sản xuất thuộc nhiều lĩnh vực. Theo các chuyên gia, các bồn chứa này hiếm khi gặp sự cố nghiêm trọng nếu chúng được bảo trì và kiểm định đúng quy trình.

Nhưng chỉ trong một tuần, khu vực Bờ Tây nước Mỹ ghi nhận hai sự cố lớn liên quan đến bồn hóa chất. Hôm 22/5, bồn hóa chất ở nhà máy hàng không GKN Aerospace bị quá nhiệt, đe dọa gây vụ nổ thảm khốc trong khu vực, buộc giới chức phải sơ tán hơn 50.000 người ở quận Cam.

Ngay khi nguy cơ nổ bồn chứa này được kiểm soát, một bồn hóa chất tại nhà máy giấy Nippon Dynawave ở Longview, bang Washington, bị vỡ hôm 26/5, khiến hai người thiệt mạng, 9 người mất tích và được nhận định là đã tử vong. Đây có thể là thảm kịch công nghiệp gây chết người nhiều nhất trong lịch sử hiện đại của bang Washington, Thống đốc Bob Ferguson cho hay.

Các sự cố làm dấy lên nhiều lo ngại về mức độ an toàn của các bồn chứa ở Mỹ, cũng như vai trò của chính quyền liên bang và địa phương trong giám sát các doanh nghiệp sử dụng hóa chất nguy hiểm.

Trong cuộc họp tại Tòa thị chính thành phố Garden Grove thuộc quận Cam tối 26/5, nhiều người dân đã bày tỏ bức xúc vì bồn chứa hàng triệu lít hóa chất MMA có nguy cơ cháy nổ cao lại được nhà máy GKN Aerospace đặt trong phạm vi 1,6 km quanh trường học và nhà dân. Nhiều người yêu cầu giới chức đóng cửa nhà máy này.

Giáo sư kỹ thuật hóa học Stephen Kmiotek tại Viện Bách khoa Worcester cho biết bồn chứa hóa chất được sử dụng trong hầu hết ngành công nghiệp, do phần lớn nhà máy đều cần hóa chất trong công đoạn sản xuất.

Ông cho hay tỷ lệ xảy ra sự cố với các bồn chứa này là 1 trên một triệu bồn mỗi năm, và có rất nhiều biện pháp để đảm bảo an toàn cho các cơ sở như vậy. Tuy nhiên, điều quan trọng là các nhà máy có duy trì quy trình kiểm tra, bảo dưỡng phù hợp hay không, đặc biệt là với các bồn chứa cũ.

Tại Mỹ, các nhà máy sử dụng bồn chứa hóa chất chịu sự quản lý của cả cấp bang và liên bang. Ở cấp liên bang, nhà máy phải cung cấp thông tin về hóa chất nguy hiểm, rủi ro liên quan, quy trình vận hành an toàn và phương án ứng phó khẩn cấp cho các cơ quan chức năng.

Các đơn vị liên bang như Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) và Ủy ban An toàn Hóa chất Mỹ (CSB) chịu trách nhiệm giám sát việc thực thi quy định an toàn của nhà máy.

EPA đã tham gia ứng phó trong cả hai sự cố bồn chứa, trong khi CSB ngày 28/5 cho biết sẽ mở cuộc điều tra sự cố vỡ ở Washington. CSB là cơ quan liên bang độc lập, chuyên điều tra các sự cố có thể gây "phát tán thảm khốc các chất cực kỳ nguy hại".

Các quy định liên bang yêu cầu cơ sở lưu trữ hoặc sử dụng hóa chất nguy hiểm phải duy trì "phiếu an toàn hóa chất", trong đó nêu rõ rủi ro và hướng dẫn ứng phó khẩn cấp. Doanh nghiệp phải chia sẻ thông tin này với giới chức bang, bộ lạc và địa phương. Theo quy định về quyền được biết của EPA, nhà máy cũng phải cho phép lực lượng cứu hỏa kiểm tra khi có yêu cầu.

Cơ quan An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp Mỹ (OSHA) cũng ban hành tiêu chuẩn Quản lý An toàn Quy trình (PSM) đối với các ngành sử dụng hoặc lưu trữ hóa chất đặc biệt nguy hiểm. Tiêu chuẩn này bao gồm yêu cầu về kiểm tra, đào tạo, giấy phép làm việc đặc biệt, quy trình vận hành, cũng như kế hoạch và phương án ứng phó khẩn cấp.

Nhà máy hàng không GKN Aerospace ở quận Cam phải tuân thủ quy định này, do sử dụng hóa chất thuộc diện quản lý. Chưa rõ nhà máy giấy Nippon Dynawave có phải tuân thủ các tiêu chuẩn PSM hay không.

Ở cấp bang và địa phương, lực lượng thanh tra, cứu hỏa và đội xử lý vật liệu nguy hiểm dựa vào các thông tin trên để kiểm tra điều kiện an toàn tại cơ sở, lập kế hoạch ứng phó và can thiệp khi xảy ra sự cố.

Marissa Baker, phó giáo sư Khoa học Môi trường và Sức khỏe Nghề nghiệp thuộc Đại học Washington, cho biết trách nhiệm giám sát an toàn trực tiếp tại hai nhà máy thuộc về các cơ quan cấp bang ở Washington và California, cùng lực lượng phòng cháy chữa cháy địa phương và các đội xử lý vật liệu nguy hiểm. Việc kiểm tra thuộc trách nhiệm của Cơ quan An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp California và Sở Lao động và Công nghiệp bang Washington.

Tại bang Washington, số cơ sở hóa chất lớn hơn nhiều so với quy mô lực lượng thanh tra, nên cơ quan lao động bang thường chỉ tiến hành điều tra khi có khiếu nại hoặc xảy ra sự cố, bà Baker giải thích.

Bà nói Nippon Dynawave, công ty vận hành nhà máy giấy ở Washington, từng bị Sở Lao động và Công nghiệp bang điều tra hai lần, dù không liên quan đến sự cố hiện tại. Cơ sở này cũng từng xảy ra hỏa hoạn trong những năm gần đây.

Tuy nhiên, rủi ro đối với cộng đồng từ những bồn chứa như vậy không phải lúc nào cũng dễ xác định. Stephen Lester, chuyên gia y tế công cộng, cho biết ông lo ngại về khoảng trống trong các tiêu chuẩn đánh giá mức độ phơi nhiễm. Theo ông, nhiều tiêu chuẩn hiện nay chủ yếu áp dụng cho môi trường làm việc, trong khi chưa có ngưỡng rõ ràng để xác định mức tiếp xúc an toàn của người dân sau một vụ rò rỉ hoặc nổ hóa chất.

"Nếu không có các hướng dẫn dựa trên sức khỏe, sẽ có người phải tự đánh giá mức nào là chấp nhận được và mức nào là không", ông Lester, người có hơn 40 năm hỗ trợ cộng đồng đánh giá rủi ro sức khỏe, nói.

Theo ông, các tiêu chuẩn tại nơi làm việc cũng thường dựa trên thể trạng của nam giới trưởng thành trung bình, nên chưa phản ánh đầy đủ rủi ro với trẻ em, người cao tuổi hoặc người bị suy giảm miễn dịch do ảnh hưởng từ các sự cố bồn hóa chất.

"Đây là tình huống rất khó. Tôi hiểu áp lực mà các nhà khoa học và chuyên gia độc chất học phải đối mặt khi tư vấn cho người ra quyết định", ông Lester nói. "Họ phải đưa ra nhận định tốt nhất dựa trên thông tin hiện có, các nghiên cứu đã được thực hiện và hiểu biết được chấp nhận rộng rãi về mức độ phơi nhiễm với những hóa chất này".

Tin Gốc: Vnexpress

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 17/4 đăng trên mạng xã hội X rằng eo biển Hormuz đã "mở cửa hoàn toàn" cho tàu thương mại, khiến giá dầu Brent giảm khoảng 10 USD, xuống mức 89 USD mỗi thùng chỉ sau vài phút và chứng khoán Mỹ lập đỉnh kỷ lục mới.

Tổng thống Donald Trump cho biết eo biển đã "hoàn toàn mở cửa và sẵn sàng cho giao thương", song ông khẳng định lệnh phong tỏa các cảng biển Iran sẽ không thay đổi cho đến khi một thỏa thuận giữa Washington với Tehran được "hoàn tất 100%". Tổng thống nói thêm quá trình đàm phán "sẽ diễn ra rất nhanh chóng" vì hầu hết các điều khoản đã được thống nhất.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, người từng dẫn đầu phái đoàn đàm phán của Iran tại Pakistan, sau đó lại tuyên bố rằng eo biển Hormuz "sẽ không được mở nếu chiến dịch phong tỏa các cảng vẫn diễn ra".

Ông Ghalibaf còn nói rằng eo biển Hormuz mở hay đóng, cũng như các quy định liên quan, sẽ "được quyết định trên thực địa chứ không phải mạng xã hội", dường như ám chỉ bài đăng trên X của Ngoại trưởng Araghchi.

Tasnim, hãng thông tấn bán chính thức có liên hệ với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng đăng bài viết cho rằng thông báo trên X của Ngoại trưởng Araghchi là "tệ và không đầy đủ", thêm rằng hoạt động qua lại Hormuz của tàu thuyền sẽ bị xem là "không phù hợp" nếu Mỹ vẫn phong tỏa cảng biển Iran.

Một số tờ báo Iran còn kêu gọi giới chức làm rõ về vấn đề này. Hiện chưa rõ lý do có sự khác biệt về quan điểm giữa Ngoại trưởng Araghchi và Chủ tịch Quốc hội Ghalibaf.

Do sự thiếu rõ ràng này, nhiều hãng tàu thương mại vẫn chưa có đủ tự tin để khôi phục hoạt động bình thường qua Hormuz, dù eo biển được cho là "đã mở cửa". Theo Wall Street Journal, một số hãng tàu cho biết họ đang chờ đợi thêm những bảo đảm an ninh rõ ràng hơn trước khi nối lại lưu thông qua Hormuz.

Dữ liệu mà hãng tư vấn an ninh hàng hải Control Risks thu thập được cho thấy tình hình ở eo biển Hormuz "gần như không có gì thay đổi" sau thông báo của Ngoại trưởng Iran.

Các lãnh đạo ngành vận tải muốn đảm bảo chắc chắn rằng tàu của họ không gặp nguy hiểm, đồng thời họ có thể không muốn tuân thủ yêu cầu từ phía Iran về việc đi theo lộ trình sát bờ biển nước này, thay vì hai làn chính vốn được sử dụng trước chiến sự. Giới chức Iran cảnh báo các tàu vẫn cần được cho phép nếu muốn đi qua eo biển.

Yêu cầu trên của Iran đồng nghĩa với việc tuyến đường vẫn chưa thực sự mở cửa. "Điều đó không phải tự do hàng hải", Martin Navias, tác giả cuốn Chiến tranh tàu dầu: Cuộc tấn công vào tàu thương mại trong cuộc khủng hoảng Iran - Iraq, nhận định.

Trước xung đột, mỗi ngày có khoảng 130 tàu đi qua eo biển Hormuz, sử dụng hai làn đường chính khác biệt với lộ trình mà Iran quy định. Nếu muốn tối ưu hóa lượng lưu thông, tàu thuyền sẽ phải quay lại hai tuyến đường chính đó. Tuy nhiên, để các chủ tàu yên tâm, họ cần phải chắc chắn rằng chúng đã sạch bóng thủy lôi.

Theo giới chức Mỹ, Iran hiện không thể xác định được vị trí tất cả các bãi thủy lôi mà họ đã rải bên trong eo biển và thiếu khả năng gỡ bỏ chúng.

Trong điều kiện bình thường, hai tuyến đường này hoạt động như một "hệ thống phân luồng giao thông" mà Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), cơ quan thuộc Liên Hợp Quốc, đã thông qua vào năm 1968 để tránh va chạm.

Tổng thư ký IMO Arsenio Dominguez ngày 17/4 cho hay họ đang xem xét liệu thông báo về việc mở lại eo biển có tuân thủ "quyền tự do hàng hải cho tất cả tàu thương mại và đảm bảo việc di chuyển an toàn bằng hệ thống phân luồng giao thông do IMO thiết lập hay không".

Các công ty vận tải biển lớn vốn đang do dự trong việc đưa tàu qua eo biển cho hay họ cũng đang tiến hành đánh giá liệu Hormuz đã trở nên an toàn hơn thực sự hay chưa.

"Chúng tôi vẫn còn một số câu hỏi chưa được giải đáp, nhưng chúng có thể được xử lý trong vòng 24 giờ tới", Nils Haupt, người phát ngôn công ty Hapag-Lloyd từ Đức, hãng vận tải container lớn thứ 5 thế giới, nói.

Ông cho biết thêm rằng Hapag-Lloyd muốn 6 con tàu đang bị kẹt của mình băng qua eo biển càng sớm càng tốt, nhưng họ vẫn cần câu trả lời về phạm vi bảo hiểm cũng như những chỉ thị rõ ràng từ phía chính phủ Iran về hành lang biển được phép sử dụng và trình tự các tàu rời đi.

"Trên lý thuyết, điều này có vẻ rất khả quan", Alexis Ellender, chuyên gia phân tích tại Kpler, công ty theo dõi dữ liệu hàng hải, bình luận, song ông dự đoán sẽ phải mất ít nhất một tuần trước khi lưu lượng tàu thuyền đi qua eo biển tăng lên đáng kể.

Một số công ty nhỏ hơn có thể sẵn sàng nối lại hoạt động nếu họ đảm bảo được các gói bảo hiểm với mức phí hợp lý. Theo phân tích dữ liệu của Kpler, có khoảng 900 con tàu đã bị kẹt lại tại vùng Vịnh trong suốt thời gian diễn ra xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran.

Một nhà điều hành tàu tại Istanbul đang có tàu bị kẹt cho hay ông sẽ xem xét việc đưa tàu ra khỏi eo biển ngay lập tức nếu chắc chắn được về vấn đề bảo hiểm, nhưng ông dự kiến việc này sẽ mất vài ngày.

Tính đến chiều 17/4, theo dữ liệu vận tải của MarineTraffic, tàu thuyền vẫn chưa quay trở lại eo biển Hormuz với số lượng lớn. Chỉ khoảng 6 tàu hàng đi qua eo biển từ khi có thông báo của Iran, một số tàu khác di chuyển về phía Hormuz nhưng sau đó đã phải quay đầu chưa rõ lý do.

Nhìn bề ngoài, việc mở lại eo biển Hormuz là dấu hiệu rõ rệt nhất cho thấy cuộc chiến kéo dài gần hai tháng qua giữa Mỹ và Iran đang đi đến hồi kết. Tuy nhiên, câu chuyện lớn hơn vẫn là mối lo về việc Iran có thể tận dụng eo biển như một đòn bẩy để gây áp lực lên kinh tế toàn cầu trong tương lai.

"Eo biển Hormuz giờ đây có chức năng gần giống như một công cụ răn đe không khác gì vũ khí hạt nhân", Jim Krane, chuyên gia năng lượng vùng Vịnh tại Viện Baker thuộc Đại học Rice, Mỹ, nhận định. "Đây là một quân bài khá mạnh của họ mà về cơ bản là bắt nền kinh tế toàn cầu làm con tin để ngăn chặn các cuộc tấn công nhắm vào mình".

Khoảng 20% lượng dầu mỏ và một phần lớn khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Khi Iran đóng cửa eo biển hồi tháng 3, nó đã tác động tức thì tới nền kinh tế thế giới. Nhiều quốc gia đối mặt tình trạng thiếu nhiên liệu trầm trọng và phải phân phối theo định mức, đồng thời nguồn cung phân bón bị thắt chặt, đe dọa năng suất cây trồng.

"Áp lực lên nền kinh tế toàn cầu thực sự đã vượt ngưỡng chịu đựng" khi chiến sự kéo dài sang tuần thứ 7, Krane cho hay.

Theo Ed Morse, cựu trưởng bộ phận nghiên cứu hàng hóa tại tập đoàn tài chính và đầu tư đa quốc gia Citigroup, ngay cả khi eo biển mở cửa trở lại hoàn toàn, cũng phải mất ít nhất 7 tuần để lượng dầu rời Trung Đông trước chiến sự có thể cập cảng các thị trường truyền thống.

Việc rà phá thủy lôi tại eo biển, điều mà ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social rằng đang diễn ra với sự hợp tác từ phía Iran, có thể mất gần một tháng tùy thuộc vào mức độ phối hợp.

Morse lưu ý trong quá trình này, các chủ tàu sẽ cực kỳ thận trọng khi đưa tàu quay trở lại Hormuz. Một tàu VLCC, loại tàu chở dầu thô lớn nhất, có giá khoảng 120 đến 130 triệu USD. "Bạn sẽ không mạo hiểm đối mặt nguy cơ mất đi cỗ máy in tiền của mình đâu", ông nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Sáng 15-5 (theo giờ Bắc Kinh), Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông hy vọng quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc “sẽ trở nên bền chặt và tốt đẹp hơn bao giờ hết”.

“Hai năm trước, chúng tôi thật sự là một quốc gia đang đi xuống... Nhưng bây giờ, Mỹ là quốc gia nổi bật nhất thế giới và hy vọng rằng mối quan hệ giữa chúng tôi và Trung Quốc sẽ trở nên bền chặt và tốt đẹp hơn bao giờ hết”, nhà lãnh đạo Mỹ viết trên mạng xã hội Truth Social.

Ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến sẽ có các cuộc gặp vào ngày 15-5 để kết thúc chuyến thăm cấp nhà nước từ ngày 13 đến 15-5 của Tổng thống Mỹ. Hai nhà lãnh đạo dự kiến sẽ uống trà và ăn trưa trước khi Tổng thống Trump bay về Mỹ.

Giới phân tích nhận định ông chủ Nhà Trắng sẽ nỗ lực để đạt được các thắng lợi thương mại trong cuộc gặp cuối với ông Tập, bao gồm hàng loạt lĩnh vực như nông nghiệp, hàng không và trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời cũng nhắm tới các thắng lợi địa chính trị như vấn đề Trung Đông.

Ngày 14-5, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã chính thức cho phép các tàu Trung Quốc đi qua eo biển Hormuz.

“Cuối cùng thì một số tàu của Trung Quốc, theo đề nghị của nước này, sẽ được phép đi qua eo biển sau thỏa thuận về các quy trình quản lý eo biển của Iran”, IRGC nêu trong một tuyên bố.

Truyền hình nhà nước Iran cho biết hơn 30 tàu đã được phép đi qua kể từ đêm 13-5 (giờ địa phương), nhưng không xác nhận liệu tất cả có phải là tàu Trung Quốc hay không.

Theo nguồn tin của Fars, tàu Trung Quốc được tạo điều kiện đi qua eo biển Hormuz dựa trên quan hệ đối tác chiến lược Bắc Kinh - Tehran, đồng thời diễn ra sau các nỗ lực của Ngoại trưởng Trung Quốc và Đại sứ Trung Quốc tại Iran.

Ngày 14-5, Không quân Ukraine cho biết Nga đã triển khai đợt không kích kéo dài nhiều giờ vào nước này, chủ yếu nhắm đến thủ đô Kiev, bằng 675 máy bay không người lái và 56 tên lửa.

Theo Hãng tin AFP, cuộc tấn công đã khiến ít nhất 16 người thiệt mạng, trong đó có 2 trẻ em và 45 người khác bị thương.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết 20 địa điểm tại thủ đô đã bị hư hại, bao gồm nhà dân, trường học và các hạ tầng dân sự khác. Hiện lực lượng cứu hộ đang tìm kiếm các nạn nhân và ước tính mức độ thiệt hại.

Trong khi đó, Nhà máy điện hạt nhân Zaporozhye của Nga cùng ngày thông báo 2 nhân viên đã bị thương sau cuộc không kích bằng máy bay không người lái của lực lượng Ukraine, theo Hãng tin TASS.

Ngày 14-5, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đã hoan nghênh những tín hiệu đối thoại tích cực ban đầu giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, đồng thời nhấn mạnh việc giảm căng thẳng và bất đồng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới là điều có lợi cho toàn cầu.

“Điều quan trọng là hai nền kinh tế hàng đầu thế giới đang tiếp xúc ở cấp cao nhất. Chúng tôi hoan nghênh những cuộc đối thoại mang tính xây dựng giữa hai bên.

Bất kỳ điều gì giúp giảm căng thẳng thương mại và bất đồng đều có lợi cho cả hai nền kinh tế lớn này, và tất nhiên cũng có lợi cho kinh tế toàn cầu”, người phát ngôn IMF Julie Kozack cho biết tại buổi họp báo.

Từ lâu, IMF đã kêu gọi Mỹ và Trung Quốc giải quyết bất đồng thương mại thông qua đối thoại, thay vì sử dụng các biện pháp đơn phương.

Ngày 14-5, tân Thủ tướng Iraq Ali al-Zaidi đã tuyên thệ nhậm chức, sau khi Quốc hội phê chuẩn 14 bộ trưởng trong chính phủ mới nhưng không đạt được đồng thuận về một số vị trí còn lại, bao gồm Bộ Nội vụ và Bộ Quốc phòng.

Ông Ali al-Zaidi (40 tuổi) là thủ tướng trẻ nhất trong lịch sử Iraq. Tân Thủ tướng sẽ phải đối mặt với những thách thức lớn, bao gồm giải giáp các lực lượng dân quân được Iran hậu thuẫn, giải quyết nạn tham nhũng, cũng như cân bằng quan hệ với Iran và Mỹ.

Phát biểu sau cuộc bỏ phiếu, Tổng thống Iraq Nizar Amidi đánh giá việc Quốc hội thông qua nội các là “một dấu mốc quốc gia quan trọng”, đồng thời là bước đi mang tính hiến pháp nhằm củng cố ổn định chính trị, tăng cường an ninh và chủ quyền của đất nước.

Ngoài ra, ông Amidi cũng chúc mừng Thủ tướng Zaidi và các bộ trưởng đã giành được sự tín nhiệm của Quốc hội, đồng thời bày tỏ hy vọng nội các sẽ sớm được hoàn thiện để triển khai hiệu quả chương trình hành động của chính phủ và đáp ứng kỳ vọng của người dân.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ