Ngày 25/5, Khoa Cấp cứu – Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ liên tục tiếp nhận các trường hợp say nắng, say nóng, sốc nhiệt do lao động ngoài trời trong điều kiện nhiệt độ cao. Đáng chú ý, có bệnh nhân nhập viện trong tình trạng hôn mê sâu, suy đa tạng, nguy cơ tử vong cao.
Trường hợp đầu tiên là ông N.B.K., 50 tuổi, trú xã Phùng Nguyên, tỉnh Phú Thọ. Theo gia đình, sau khoảng hai giờ gặt lúa ngoài trời nắng nóng, ông xuất hiện mệt lả, hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi, thở nhanh rồi được đưa tới bệnh viện cấp cứu.
Tại Khoa Cấp cứu, bác sĩ chẩn đoán người bệnh bị say nắng, say nóng và nhanh chóng xử trí bằng bù nước, điện giải kết hợp làm mát cơ thể. Sau khoảng một giờ cấp cứu, người bệnh tỉnh táo trở lại, giảm rõ rệt đau nhức và hết co quắp tay chân. Hiện sức khỏe đã ổn định, chuẩn bị xuất viện.
Nặng hơn là trường hợp ông L.T.K., 69 tuổi, được đưa vào viện sau khi choáng ngất lúc đang làm việc ngoài đồng. Người bệnh được sơ cứu tại trạm y tế trong tình trạng sốt cao 40 độ C trước khi chuyển tới Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ.
Tại Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc, người bệnh hôn mê sâu, Glasgow 5 điểm, thân nhiệt tăng lên 41-42 độ C, huyết áp phải duy trì bằng thuốc vận mạch, lượng nước tiểu giảm. Bác sĩ chẩn đoán sốc nhiệt kèm suy đa tạng.
Người bệnh được hồi sức tích cực, gồm hạ thân nhiệt chỉ huy, thở máy, dùng thuốc vận mạch, bù nước điện giải và theo dõi sát.
Hiện tình trạng vẫn rất nguy kịch, đang được điều trị tích cực.
Theo Bác sĩ Bùi Tất Luật, Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu nội khoa đặc biệt nguy hiểm, xảy ra khi cơ thể tiếp xúc lâu với môi trường nhiệt độ cao hoặc lao động gắng sức dưới trời nắng nóng khiến cơ chế điều hòa thân nhiệt bị rối loạn.
“Khi thân nhiệt tăng quá mức, cơ thể có thể nhanh chóng rơi vào suy đa cơ quan, tổn thương não, tim mạch, hô hấp và tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời”, bác sĩ Luật cảnh báo.
Các dấu hiệu thường gặp của say nắng, say nóng và sốc nhiệt gồm mệt lả, đau đầu, chóng mặt, khát nhiều, da nóng đỏ, co quắp tay chân, thở nhanh, tim đập nhanh, buồn nôn, rối loạn ý thức, sốt cao trên 39-40 độ C, thậm chí lơ mơ hoặc hôn mê.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân hạn chế làm việc ngoài trời trong khoảng thời gian từ 10h-16h, uống đủ nước và bổ sung điện giải khi lao động trong môi trường nóng bức.
Đồng thời cần mặc quần áo thoáng mát, đội mũ rộng vành, tránh làm việc quá sức liên tục dưới trời nắng gay gắt.
Cuối năm 2025, phiên điều trần vụ tấn công tình dục tại Tòa án Tối cao bang Punjab và Haryana (Ấn Độ) bị đình trệ với lý do hy hữu: thẩm phán không thể đọc báo cáo y tế pháp lý.
Tòa án sau đó đề xuất đưa kỹ năng viết tay vào chương trình đào tạo y khoa, đồng thời yêu cầu số hóa toàn bộ đơn thuốc trong hai năm.
Vụ việc làm dấy lên tranh luận về chữ viết của giới y bác sĩ. Dữ liệu từ Viện Y học Quốc gia Mỹ (IOM) cho biết chữ viết tay cẩu thả góp phần gây ra hơn 7.000 ca tử vong và khiến 1,5 triệu bệnh nhân gặp sự cố y khoa mỗi năm tại Mỹ.
Hội Dược sĩ Hệ thống Y tế Mỹ (ASHP) cũng xác nhận khoảng 25% sai sót y khoa bắt nguồn từ việc không thể đọc rõ y lệnh. Đặc biệt, nghiên cứu trên tạp chí BMJ chỉ ra rằng với các loại thuốc có tên gọi gần giống nhau, nguy cơ dược sĩ đọc sai có thể lên tới 60% nếu bác sĩ kê đơn bằng tay không rõ ràng.
Để xử lý tình trạng này, các hiệu thuốc tại Mỹ phải thực hiện khoảng 150 triệu cuộc gọi xác nhận mỗi năm với người kê đơn.
Tiến sĩ Gobil Thapa tại Bệnh viện Tinsukia, bang Assam (Ấn Độ), cho biết có ba nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.
Đầu tiên, sinh viên y khoa phải ghi chép khối lượng kiến thức lớn dưới áp lực thời gian khiến chữ viết mất dần độ rõ nét. Khi hành nghề, bác sĩ phải tiếp nhận đến 100 bệnh nhân mỗi ca trực nên buộc phải viết nhanh. Cuối cùng, bác sĩ thường có tâm lý ỷ lại, tin rằng dược sĩ địa phương quen thuộc và sẽ đọc được chữ của mình. Ông Thapa cũng cho biết phần mô tả bệnh lý thường được viết dễ đọc hơn phần tên thuốc.
Bác sĩ Dilip Bhanushali, Chủ tịch Hiệp hội Y khoa Ấn Độ (IMA), cho biết khoảng 10% bài thi y khoa hiện nay ở mức thách thức giám khảo vì chữ quá khó đọc.
Tuy nhiên, giới chuyên môn vẫn có những ý kiến khác. Bác sĩ gây mê Aishwarya Singh Solanki Thomas nói chữ viết là lựa chọn cá nhân, bởi nhiều người vẫn giữ được nét chữ đẹp dù áp lực cao. Trong khi đó, một bác sĩ chỉnh hình tại Delhi cho biết chữ viết mơ hồ đôi khi là cách che giấu sự thiếu tự tin hoặc không nhớ chính xác tên hoạt chất thuốc.
Dù vậy, các chuyên gia đều cho biết áp lực quá tải bệnh nhân là rào cản lớn nhất.
Thực tế, các dược sĩ tại Mumbai và Delhi kể họ thường phải dựa vào kinh nghiệm và thói quen kê đơn của bác sĩ trong khu vực để giải mã. Việc suy đoán này tiềm ẩn rủi ro, khiến họ phải liên tục gọi điện xác nhận lại với người kê đơn.
Bà Kunjal Gala, huấn luyện viên viết chữ tại Mumbai, cho biết viết tay là hoạt động phức tạp huy động hơn 30 nhóm cơ. Khi việc kê đơn lặp lại quá nhiều, não bộ xử lý nhanh hơn tốc độ của bàn tay, làm chữ viết biến dạng dần vào cuối ngày.
Để khắc phục, tiến sĩ Gobil Thapa đề xuất sử dụng đơn thuốc in sẵn hoặc bắt buộc viết tên thuốc bằng chữ in hoa. Các bệnh viện lớn tại Ấn Độ như Apollo, LH Hiranandani hay Max đã triển khai số hóa từ lâu. Tuy nhiên, tại các phòng khám nhỏ, chi phí đầu tư máy móc vẫn là trở ngại.
Hiện nay, các công cụ trí tuệ nhân tạo từ Google hay các ứng dụng như Prescription Reader đang được phát triển để giải mã nét chữ viết tay của bác sĩ. Dù vậy, giới chuyên gia cho biết công nghệ chỉ đóng vai trò hỗ trợ, bệnh nhân vẫn cần xác nhận trực tiếp với bác sĩ khi có nghi ngờ về đơn thuốc.
Nhân đọc bài: "Đi đám cưới 500.000 đồng, bị chê ít?" trên Tuổi Trẻ, tôi chia sẻ thêm ý kiến nhỏ.
Khi tổ chức đám cưới thì ba má cô dâu, chú rể bàn bạc để thống nhất số lượng khách mời. Rồi mỗi nhà tự bàn nhau lên danh sách khách từ họ hàng thân tộc đến bà con hàng xóm, bạn bè, đồng nghiệp...
Mỗi tấm thiệp mời đều được tính toàn lỹ lưỡng, trân trọng chọn cách xưng hô, cân nhắc việc ghi tên thật hay tên gọi thân mật cho đúng vai vế, đúng mức mối quan hệ.
Thậm chí, một gia đình mời nhiều người cũng tính toán gửi một thiệp mời chung hay nhiều thiệp mời riêng...
Có người suy nghĩ hết sức thực tế: ai từng mời đám cưới con của họ nay mình mời lại. Còn bạn quen sơ sơ hay đồng nghiệp mới thì không mời bởi có thể bị "quăng cục lơ".
Những người được mời đều được gia chủ chăm sóc kỹ lưỡng, trao thiệp tận tay cùng lời mời trịnh trọng. Thậm chí gần đến ngày dự tiệc còn được nhắn tin trân trọng mời dự và khéo léo nhắc ngày, giờ dự tiệc.
Cũng có đám cưới gia chủ tính toán chuyện lời, lỗ nên gửi thiệp mời nhiều người nhưng khách đi lác đác. Và những đám cưới có toan tính như vậy đều chịu chung cảnh sảnh tiệc vắng vẻ.
Điều này khiến tâm trạng của cô dâu, chú rể bị ảnh hưởng, kiểu như mình "ăn ở như thế nào" mà mời cưới người ta không đến dự.
Đôi khi, cách mời cũng quyết định việc khách mời có dự hay không. Có những đám cưới đáng để đi nhưng cách mời của gia chủ khiến người được mời chạnh lòng, không muốn đi.
Tôi nhớ có lần, một người bạn cũ đến trường tôi đưa thiệp mời đám cưới con gái cho những người khác. Khi gặp tôi, chị chạy vội ra chợ mua một tấm thiệp in sẵn, trở lại trường rồi mượn viết để điền tên cô dâu chú rể lên thiệp mời tôi.
Tôi nhận thiệp mà nghe trong lòng sao sao.
Lần khác là thầy hiệu trưởng cũ của trường đến mời đám cưới con gái. Anh đến trường bằng xe hơi, đậu ở cổng rồi đưa giỏ đựng thiệp mời nhờ bác bảo vệ của trường đem gửi cho các thầy, cô, những đồng nghiệp cũ.
Bác bảo vệ đưa giỏ thiệp vào phòng giáo viên, nói của hiệu trưởng cũ mời đám cưới con gái rồi nhờ các thầy, cô tự lấy thiệp của mình.
Có những thầy, cô mới về trường sau khi hiệu trưởng cũ chuyển công tác cũng được mời. Họ khó xử vì không đi thì sợ mích lòng, mà đi thì cũng không vui vẻ gì.
Có người còn gợi ý không đi cũng được, chỉ cần hỏi số tài khoản của thầy hiệu trưởng rồi chuyển khoản tiền mừng cưới là được. Tôi nghe mà không biết họ nói thật hay nói đùa.
Đừng xem việc mời cưới là chuyện nhỏ, nếu mời mà không đúng phép lịch sự, không thể hiện lòng thành thì chuyện có mời mà không có khách cũng là điều đương nhiên.
Ngày 5/5, Bệnh viện Đa khoa khu vực Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị, cho biết chỉ trong vòng 1 tháng, bệnh viện này tiếp nhận 9 bệnh nhân bị ngộ độc vì ăn ve sầu.
Các bệnh nhân bị ngộ độc chủ yếu ở các xã Hướng Phùng, Lìa, Tân Lập, Khe Sanh (tỉnh Quảng Trị); trong đó, bệnh nhân nhỏ tuổi nhất là 17 tuổi, lớn tuổi nhất 86 tuổi.
Điều đáng nói thời điểm này, ve sầu xuất hiện khá nhiều và nhiều người bắt loài này mang về để chế biến thành nhiều món ăn.
Theo Bệnh viện Đa khoa khu vực Hướng Hoá, bệnh nhân bị ngộ độc vì ăn ve sầu có biểu hiện đau bụng, sốt, tiêu chảy, nôn, nổi mẩn đỏ, nặng hơn thì khó thở và nếu không chữa trị kịp thời có thể dẫn tới tử vong.
Bác sĩ Nguyễn Việt Đức, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa khu vực Hướng Hóa (Quảng Trị) cho biết, thời gian qua đơn vị tiếp nhận, điều trị cho nhiều trường hợp ngộ độc sau khi ăn ve sầu.
Bác sĩ Đức cho rằng, nguyên nhân khiến người dân bị ngộ độc khi ăn ve sầu và nhộng ve sầu là do ve sầu chui dưới lòng đất nên dễ mang nhiều mầm bệnh nguy hiểm. Khi gặp nhiệt độ, độ ẩm và môi trường sinh trưởng thích hợp, các bào tử nấm lây nhiễm và ấu trùng sẽ sinh sôi nảy nở dữ dội, biến cơ thể của côn trùng và ấu trùng thành ổ chứa đầy sợi nấm độc.
Ấu trùng bị các bào tử nấm độc này giết chết nhưng vẫn giữ nguyên hình dáng bên ngoài nên nhiều người không nhận ra. Ngoài ra, protein trong ve sầu có thể gây sốc phản vệ, dị ứng nghiêm trọng.
Giám đốc Bệnh viện Đa khoa khu vực Hướng Hóa BS Nguyễn Việt Đức khuyến cáo, người dân không nên ăn ve sầu. Bởi dù thực hiện biện pháp sơ chế, chế biến nào vẫn có thể gây ngộ độc cho người.
Khi không may ăn phải ve sầu, nếu xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ ngộ độc như chóng mặt, nôn mửa, co giật chân tay, cứng hàm, lú lẫn,… cần nhanh chóng đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất để được hỗ trợ, xử trí kịp thời.
