Microsoft tốn thêm 250 triệu USD trong thương vụ Activision Blizzard

Ngày 1/4, Apple tròn 50 tuổi và Espinosa trở thành nhân viên duy nhất chứng kiến hành trình phát triển qua nửa thế kỷ của hãng.

Sau khi các nhà đồng sáng lập Steve Jobs và Steve Wozniak ký giấy tờ khai sinh ra Apple Computer ngày 1/4/1976, Espinosa trở thành người thứ tám đầu quân cho công ty công nghệ nhỏ bé chuyên lắp ráp máy tính tại "trụ sở" ở gara sau nhà Steve Jobs.

"Đó là khoảng thời gian đầy hứa hẹn nhưng cũng đầy lo âu", Espinosa kể lại với giới truyền thông. "Bạn có một ý tưởng tuyệt vời, lập nên một công ty nhưng rồi không tìm được khách hàng, hoặc không quản lý nổi tăng trưởng dẫn đến phá sản là chuyện thường tình".

Steve Jobs, Steve Wozniak, Chris Espinosa và những nhân viên đầu tiên khác đều từng học tại trường trung học Homestead ở Cupertino, California. Họ quen nhau khi cùng mày mò và trò chuyện tại Câu lạc bộ Máy tính Homebrew, nhóm được lập ở Menlo Park, California.

Espinosa nhận được 2.000 cổ phiếu khi Apple phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) năm 1980, hiện giá trị khoảng 114 triệu USD. Kể từ khi phụ trách lập trình cho máy tính đời đầu của Apple, công việc của Espinosa thay đổi nhiều lần trong suốt 50 năm, nhưng ông chưa bao giờ rời Apple.

Ông hiện 64 tuổi, làm trong nhóm phát triển hệ điều hành Apple TV và có thâm niên nhất tại Apple, hơn bất kỳ thành viên nào trong ban lãnh đạo. Điều này được đánh giá hiếm có ở Thung lũng Silicon, nơi các công ty khởi nghiệp rồi đóng cửa nhanh chóng và kỹ sư đổi việc vài năm một lần.

Được Steve Jobs tuyển từ năm 14 tuổi

Năm 1976, Espinosa, đang là học sinh trung học, gặp "đàn anh" Steve Jobs tại Byte Shop, một cửa hàng máy tính có cơ sở ở Mountain View. Jobs mời Espinosa viết chương trình cho Apple II, sản phẩm về sau trở thành một trong những máy tính cá nhân phổ biến đầu tiên, bằng BASIC - ngôn ngữ lập trình nay đã lỗi thời.

Năm 1978-1981 là quãng gián đoạn duy nhất của Espinosa với Apple do theo học Đại học California, nhưng vẫn làm bán thời gian (part-time), như viết sách hướng dẫn sử dụng dài hơn 200 trang cho Apple II. Đến 1981, Jobs thuyết phục Espinosa bỏ học để toàn tâm toàn ý cho Apple.

Năm 1985, Jobs rời Apple sau mâu thuẫn với ban lãnh đạo và John Sculley, giám đốc điều hành khi đó. Trong hơn một thập kỷ tiếp theo, công ty rơi vào tình trạng mất phương hướng và lao dốc tài chính.

"Rất nhiều giá trị xuyên suốt của Apple vẫn còn đó, là khát vọng làm nên những điều lớn lao, dẫn dắt bởi giá trị", Greg Joswiak, Phó chủ tịch cấp cao phụ trách tiếp thị toàn cầu của Apple, người gia nhập công ty năm 1986 và có thâm niên nhất trong đội ngũ lãnh đạo, nói. "Nhưng chúng tôi cũng nhiều lần chệch hướng".

Mỗi khi điều đó xảy ra, Apple tiến hành sa thải "hết lần này đến lần khác", theo Espinosa. Thế nhưng ông vẫn được giữ lại vì quản lý nhân sự nói ông đã làm cho công ty quá lâu, đến mức gói trợ cấp thôi việc quá tốn kém. "Tôi đã tự hỏi mình sẽ làm gì vì không có bằng đại học và chỉ làm cho một công ty", ông kể. "Nhưng tôi đã ở đây từ đầu, vậy thì tôi sẽ ở lại cho đến khi nghỉ hưu".

Espinosa gọi sự kiện năm 1997 là "bước ngoặt" với Apple. Steve Jobs trở lại, kéo theo sự ra đời của iPod và iPhone vài năm sau đã định hình ngành điện tử tiêu dùng ngày nay. "Vào những năm 1970, ý tưởng sở hữu một chiếc máy tính trong nhà, hoặc một chiếc mà bạn mang theo bên mình hoặc đeo trên cổ tay là không thể tưởng tượng nổi, có lẽ còn đáng sợ và kỳ quặc nữa", ông nói.

Trong nửa thế kỷ, Apple đã khởi nghiệp, vượt qua giai đoạn sa sút rồi vươn lên lần nữa để trở thành một trong những công ty giá trị nhất thế giới. Steve Jobs, qua đời năm 2011, trở thành đề tài của ít nhất hai bộ phim, trong đó có một phim được đề cử Oscar.

Hiện Apple được định giá gần 4.000 tỷ USD, tạo ra hơn 100 tỷ USD lợi nhuận mỗi năm và có 2,5 tỷ điện thoại, tablet, máy tính, tai nghe và đồng hồ thông minh đang được sử dụng trên khắp thế giới. Họ một lần nữa đứng trước những thách thức mới như doanh thu phụ thuộc vào iPhone, cơn sốt AI, tăng trưởng chững lại, biến động thuế quan và chuỗi cung ứng, chống độc quyền.

"Một phần trong giới công nghệ chỉ là tìm kiếm bong bóng tiếp theo rồi nhanh chóng rút ra trước khi bong bóng vỡ, nhưng đó không phải điều chúng tôi làm ở Apple", Espinosa nói.

Nam Nguyễn tổng hợp

Nguồn: https://vnexpress.net/nhan-vien-dau-tien-van-lam-tai-apple-sau-50-nam-5058341.html

Sau cuộc chạy đua không gian những năm 1960 và 1970, hoạt động thám hiểm Mặt Trăng của nhân loại chững lại. Nhưng sự quan tâm toàn cầu được khơi dậy khoảng 10 năm trước với hàng loạt sự kiện.

Năm 2017, Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ đạo NASA khởi động chương trình Artemis để đưa con người quay lại Mặt Trăng. Năm 2019, tàu Hằng Nga 4 của Trung Quốc hạ cánh thành công xuống phía xa Mặt Trăng (mặt luôn khuất khi nhìn từ Trái Đất), đánh dấu lần đầu tiên có tàu đáp xuống phía này trong lịch sử nhân loại. Song song, các nỗ lực du hành vũ trụ tư nhân từ công ty như Blue Origin của Jeff Bezos hay SpaceX của Elon Musk phát triển mạnh.

Ngày 1/4, thế giới tiếp tục dồn sự chú ý cho Mặt Trăng khi NASA phóng thành công tàu Orion chở phi hành đoàn Artemis II, đưa con người trở lại thiên thể này, bước đầu chỉ bay vòng thay vì hạ cánh. Điều này khiến nhiều người đặt câu hỏi vì sao sau nửa thế kỷ, Mỹ mới triển khai sứ mệnh Mặt Trăng dù công nghệ đã tiến bộ vượt bậc kể từ Apollo 17, chuyến tàu chở người đổ bộ Mặt Trăng cuối cùng năm 1972 trong chương trình Apollo của NASA.

Mỹ chuyển trọng tâm khám phá không gian

Chương trình Apollo là kết quả của cuộc đua không gian thời Chiến tranh Lạnh mà Mỹ tin việc giành thắng lợi trước đối thủ Liên Xô sẽ có ý nghĩa chiến lược quan trọng.

Cuộc đua bắt đầu năm 1957 với ba "khoảnh khắc thất bại" của Mỹ. Đầu tiên là việc Liên Xô bất ngờ phóng Sputnik 1, vệ tinh nhân tạo đầu tiên trên thế giới, ngày 4/10/1957. Một tháng sau, Sputnik 2 đưa động vật đầu tiên lên vũ trụ - con chó mang tên Laika. Tháng 12 cùng năm, Mỹ cố gắng phóng vệ tinh đầu tiên Vanguard Test Vehicle 3, nhưng tên lửa chở vệ tinh phát nổ ngay trên sóng truyền hình trực tiếp, làm dấy lên lo ngại rằng Mỹ đã tụt hậu đáng kể so với đối thủ.

Liên Xô đã thắng những vòng đầu của cuộc đua không gian. Nước này thậm chí đưa người lên vũ trụ trước với phi hành gia Yuri Gagarin vào tháng 4/1961. Tuy nhiên, đặt chân lên Mặt Trăng mới là đích đến cuối cùng.

Tầm quan trọng của mục tiêu được phản ánh trong ngân sách dành cho NASA. Vào thời kỳ đỉnh cao của chương trình Apollo, khoản này chiếm 4,4% tổng ngân sách liên bang. Ngày nay, con số chỉ còn chưa đến 0,4%.

Cuối cùng, Mỹ chiến thắng cuộc đua khi Neil Armstrong và Buzz Aldrin hạ cánh xuống Mặt Trăng bằng tàu Apollo 11 tháng 7/1969. Sau đó, thêm 5 chuyến đổ bộ thành công nữa tiếp nối, khẳng định vị thế cường quốc vũ trụ của Mỹ.

Tuy nhiên, nước này được cho là không còn động lực quay lại sau loạt thành tựu tốn kém. "Nhiều người nghĩ kiểu 'Chúng ta đã làm những gì tổng thống John F. Kennedy muốn. Chúng ta đánh bại Liên Xô và vẫn là cường quốc công nghệ của thế giới. Vậy sao còn cần quay lại?'", Ed Stewart, quản lý bảo tàng tại Trung tâm Không gian và Tên lửa Mỹ, nói với Space.

Ngay trước chuyến bay của Apollo 17 vào tháng 12/1972, Quốc hội Mỹ cắt giảm ngân sách của NASA, hủy bỏ các nhiệm vụ tiếp theo và chuyển trọng tâm sang tàu con thoi. Tổng thống Richard Nixon, nhậm chức vào tháng 1/1969, cũng ủng hộ một chương trình không gian tiết kiệm hơn và muốn phát triển tàu con thoi. Sau đó, Mỹ tập trung vào quỹ đạo Trái Đất tầm thấp và xây dựng trạm vũ trụ thay vì trở lại Mặt Trăng.

Ngày nay, để bù đắp cho kinh phí hạn chế, NASA tăng cường hợp tác với công ty tư nhân để chế tạo những bộ phận quan trọng cho các nhiệm vụ Mặt Trăng, dù cách tiếp cận này có thể gặp khó khăn trong giai đoạn đầu.

Thách thức kỹ thuật

Sứ mệnh lên Mặt Trăng cũng gặp phải thách thức về kỹ thuật. Vệ tinh tự nhiên này cách Trái Đất khoảng 400.000 km, và thực tế có hơn một nửa nỗ lực đổ bộ Mặt Trăng kết thúc thất bại. Khi bay qua môi trường chân không, tàu vũ trụ phải đối phó với biến động nhiệt độ, phụ thuộc bộ phận nào quay về phía Mặt Trời. Chúng cũng thường tiếp xúc với tia vũ trụ, những hạt bức xạ truyền từ Mặt Trời hoặc không gian sâu, có thể dễ dàng nung nóng thiết bị điện tử không được bảo vệ tốt.

Mặt Trăng có bề rộng bằng khoảng 1/4 Trái Đất với lực hấp dẫn yếu hơn nhiều nên rất khó tiến vào quỹ đạo. Địa hình gồ ghề, miệng hố lỗ chỗ và những yếu tố khác khiến lực hấp dẫn không đồng nhất. "Khi bay quanh Mặt Trăng, cuối cùng tàu vũ trụ sẽ đâm xuống bề mặt do lực hấp dẫn không đều làm rối quỹ đạo. Vì vậy, bạn cần định vị để biết chính xác mình đang ở đâu và điều chỉnh theo thời gian thực", Phillip Metzger, nhà khoa học hành tinh ở Đại học Central Florida, giải thích trên Bloomberg.

Khác với Trái Đất có khí quyển giúp giảm tốc cho tàu vũ trụ lao trở về, Mặt Trăng hầu như không có khí quyển. Để hạ cánh, mọi tàu đều phải sử dụng một dạng động cơ nào đó để giảm tốc. Tàu cần đốt động cơ chuẩn xác để gần như dừng lại ngay phía trên bề mặt, nếu không sẽ đâm thẳng xuống dưới. Tất cả quá trình trên đòi hỏi nắm rõ địa điểm mà tàu sắp hạ cánh.

People đánh giá, trải qua hàng thập kỷ, phần lớn công nghệ trong chương trình Apollo đã lỗi thời. Theo John Thornton, CEO công ty Astrobotic Technology (Mỹ), nhiều chuyên gia từng xây dựng và vận hành hệ thống thời Apollo không còn làm việc trong lĩnh vực này, dẫn đến mất đi rất nhiều kiến thức.

"Toàn bộ thế hệ đó đã rời khỏi ngành. Chúng ta đang học lại cách làm, nhưng với công nghệ mới và khác biệt", ông nói với Live Science.

Nhiều thách thức kỹ thuật trong kỷ nguyên mới cũng làm trì hoãn việc quay lại Mặt Trăng, như phát triển bộ đồ du hành vũ trụ, giải quyết vấn đề với tấm chắn nhiệt của tàu và xây dựng hệ thống hạ cánh mới. Khi khởi động lại kế hoạch và bắt tay vào nghiên cứu, các công nghệ mới cũng cần nhiều năm để phát triển và thử nghiệm trước khi được chứng nhận đảm bảo an toàn và đủ điều kiện bay.

Cuộc đua Mặt Trăng thời hiện đại

Một điểm giống với Apollo là Artemis cũng có đối thủ theo sát. Thay vì cạnh tranh với chương trình của Liên Xô vài chục năm trước, Artemis cạnh tranh với chương trình Mặt Trăng của Trung Quốc. Nước này có tàu hạ cánh thành công ở phía xa và là quốc gia duy nhất đạt được thành tựu đó, đồng thời đang nỗ lực đưa phi hành gia đáp xuống gần cực nam Mặt Trăng khoảng năm 2030.

Nhưng khác với Apollo, Artemis không chỉ hướng đến "cắm cờ và để lại dấu chân" với những chuyến ghé thăm và nghiên cứu ngắn hạn 1-3 ngày mà muốn thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người, đồng thời tạo bước đệm cho việc khám phá Sao Hỏa.

Nhiệm vụ đầu tiên, chuyến bay không người lái Artemis I, được tiến hành tháng 11/2022, sau hàng loạt đợt hoãn và hủy phóng. Nhiệm vụ tiếp theo, Artemis II, đang diễn ra suôn sẻ, dự kiến trở về và hạ cánh ngoài khơi San Diego lúc 20h07 ngày 10/4 (7h07 ngày 11/4 giờ Hà Nội).

Nếu không có vấn đề lớn nào phát sinh trong Artemis II, NASA sẽ thử nghiệm tàu Orion và các trạm đổ bộ Mặt Trăng trên quỹ đạo Trái Đất trong nhiệm vụ Artemis III năm 2027. Cơ quan này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ của con người lên Mặt Trăng vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis IV. Đến thập niên 2030, họ kỳ vọng bắt đầu phát triển khu định cư, robot tự hành và trạm chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt thiên thể này.

Jared Isaacman, Giám đốc NASA, cho biết: "NASA cam kết một lần nữa làm được điều gần như bất khả thi, đó là quay lại Mặt Trăng trước khi nhiệm kỳ của Tổng thống Trump kết thúc, xây dựng căn cứ trên Mặt Trăng, thiết lập sự hiện diện lâu dài và thực hiện những việc cần thiết khác nhằm đảm bảo vị trí dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực không gian".

Thu Thảo tổng hợp

Nguồn: https://vnexpress.net/tai-sao-sau-54-nam-my-moi-quay-lai-mat-trang-5059699.html

Theo ghi nhận của New York Times, Singapore là nơi nhân viên Meta nhận email sa thải đầu tiên, khoảng 4h ngày 20/5. Trong khi đó, nhân viên ở Anh, Mỹ và một số nơi khác cũng dần nhận thông báo tương tự, tùy theo múi giờ của từng khu vực đang sống.

Nhiều nhân viên bắt đầu trao đổi những tin nhắn buồn bã trên các nhóm chat, cũng như kiểm tra danh bạ nội bộ để tìm hiểu xem ai trong nhóm của mình bị cắt giảm. Ở các diễn đàn và nhóm kín, hàng trăm người phản ứng với việc sa thải bằng biểu tượng cảm xúc hình món salad, cách họ nói "chào".

Văn phòng của Meta tại Mỹ và nhiều khu vực trên toàn cầu gần như vắng tanh vào ngày 20/5 sau khi Giám đốc nhân sự Janelle Gale thông báo nhân viên nên làm tại nhà, theo 8 nguồn tin. Trên tường văn phòng là những tờ rơi phản đối chương trình theo dõi dữ liệu nhân viên dùng cho huấn luyện trí tuệ nhân tạo.

Theo Wired, khoảng 2-3 ngày trước thời gian sa thải, một số nhân viên cố gắng tận hưởng những khoảnh khắc có thể cuối cùng ở Meta. Họ đổ xô sử dụng hết khoản phúc lợi linh hoạt hàng năm trị giá 2.000 USD, gồm hoạt động chăm sóc sức khỏe và thể chất, mua thiết bị âm thanh miễn phí, "dẫn đến tình trạng tranh giành mua Apple AirPods và các tai nghe khác". Một số tụ tập thành nhóm nhỏ, chia sẻ cảm xúc vì có thể đó là lần cuối họ làm cùng nhau. Các nguồn tin cho biết nhân viên ở trong tình trạng "tê liệt", "lơ mơ" và "hoảng loạn".

Trong email gửi nhân viên mà Business Insider thu thập được, Mark Zuckerberg, CEO Meta, giải thích việc cắt giảm nhằm "bù đắp cho các khoản đầu tư khác" của công ty. Ông nói bản thân cũng bị ảnh hưởng về mặt tinh thần do việc sa thải gây ra, và đang "dành nhiều thời gian để đảm bảo việc quản lý tốt nhất có thể", cũng như khẳng định sẽ không có thêm đợt cắt giảm nhân sự nào trên toàn công ty năm nay.

"Thật buồn khi phải nói lời tạm biệt những người đã đóng góp vào sứ mệnh và xây dựng công ty này", Zuckerberg viết. "Tôi cảm nhận được gánh nặng đó". Ông nói "biết ơn những người rời đi hôm nay", thêm rằng công ty chưa minh bạch như ông mong muốn, nhưng hy vọng Meta sẽ khắc phục trong tương lai.

Trong thư, ông chủ Facebook cũng cho biết Meta đang chuyển hướng 7.000 nhân viên sang các vị trí liên quan đến trí tuệ nhân tạo. "Nhưng thành công không phải là điều chắc chắn", ông cảnh báo. "Trí tuệ nhân tạo là công nghệ quan trọng nhất trong cuộc đời chúng ta. Những công ty dẫn đầu sẽ định hình thế hệ tiếp theo".

Trước đó, ngày 23/4, Meta công bố kế hoạch cắt giảm 10% nhân lực, tương đương 8.000 người, đồng thời dừng tuyển dụng 6.000 vị trí, có hiệu lực từ ngày 20/5. Theo NBC News, nhiều nhân viên gọi thời gian này là "28 ngày địa ngục", khi không biết liệu họ có nằm trong danh sách.

Khi đó, Meta giải thích vấn đề sa thải liên quan đến khoản đầu tư tài chính. Công ty đang tăng chi tiêu vốn năm 2026 lên 125-145 tỷ USD, nguyên nhân là "giá linh kiện cao hơn năm nay cùng chi phí trung tâm dữ liệu bổ sung cho sức mạnh tính toán AI những năm tới".

"Đây là khoảng thời gian năng động nhất tôi từng thấy trong ngành. Tôi lạc quan về mọi thứ chúng ta đang xây dựng và trao quyền cho hàng tỷ người thể hiện bản thân cũng như kết nối với những người họ yêu thương", Zuckerberg viết trong thư gửi nhân viên ngày 20/5. "Chúng ta đang chuyển đổi nhằm đảm bảo Meta sẽ luôn là nơi tốt nhất cho những người tài năng tạo ra tác động lớn nhất".

Tuy nhiên, nội dung trong thư của CEO Meta nhanh chóng bị chỉ trích. GS Jason Schloetzer của Trường Kinh doanh McDonough - Đại học Georgetown cho rằng lý lẽ của công ty cho thấy "mức độ thiếu trung thực mới". Ông đánh giá những câu nói của Zuckerberg "lạnh lùng", phản ánh ưu thế của các công ty lớn trên thị trường lao động hiện nay.

"Là một nhà tuyển dụng, bạn có khả năng trực tiếp thực hiện giao dịch nhanh chóng hơn khi người lao động không có nhiều cơ hội việc làm", ông Schloetzer nói với Business Insider.

Nhà phân tích Gil Luria của công ty dịch vụ tài chính DA Davidson Companies đánh giá cách tiếp cận của Meta vẫn phần nào tốt hơn so với các công ty lấy lý do AI thay thế công việc con người để bào chữa cho sa thải. "Để đảm bảo chi phí đầu tư cơ sở hạ tầng AI và bảo vệ biên lợi nhuận, Zuckerberg đã nói rõ Meta cần cắt giảm chi phí ở những lĩnh vực khác", Luria nói. "Nơi khác đó chính là số lượng người".

Ashley Herd, đồng dẫn chương trình podcast HR Besties và cựu trưởng bộ phận nhân sự khu vực Bắc Mỹ tại công ty tư vấn McKinsey, cho biết với những người lao động bị sa thải, mọi lời giải thích đều có thể không được lắng nghe.

"Dù cung cấp bao nhiêu thông tin về hậu cần hay sử dụng giọng điệu nào, mọi thứ đều không thể thay đổi bản chất rằng: bạn bị loại để chúng tôi đầu tư vào AI", bà nhận xét. "Thực tế, đây là những người thật sự đang vật lộn với một trong những thị trường việc làm khó khăn nhất trong nhiều năm qua".

Theo thông báo hồi tháng 4 của bà Gale, các nhân viên Meta tại Mỹ bị sa thải sẽ nhận trợ cấp thôi việc gồm bốn tháng lương cộng thêm một tuần lương cho mỗi năm làm việc tại Meta. Ngoài ra, sẽ có một số khoản tiền bổ sung về vấn đề nhập cư và chăm sóc sức khỏe.

Tin Gốc: Vnexpress