Những ngày cuối tháng 5, đầu tháng 6, nền nhiệt tại các tỉnh miền Bắc và miền Trung liên tục chạm ngưỡng 40 độ C, có nơi vượt qua kỷ lục do hiệu ứng đô thị và gió Lào.
Giữa cái lò lửa hầm hập ấy, hàng triệu học sinh phổ thông lại phải căng mình, vắt kiệt những giọt mồ hôi cuối cùng để chạy đua trong các kỳ thi chuyển cấp và tốt nghiệp THPT.
Nhìn những gương mặt phờ phạc, những chiếc áo ướt đầm đìa của các cháu tôi lại nhớ về mùa thi đại học năm 2000 của thế hệ mình. Hơn một phần tư thế kỷ trôi qua, dù phòng thi nay đã có thêm cây quạt, chiếc điều hòa, nhưng con cái chúng ta vẫn đang phải đối chọi với thiên tai khí hậu bằng một lịch trình xơ cứng từ thế kỷ trước.
Tại sao chúng ta không chủ động điều chỉnh lịch trình giáo dục để bảo vệ sức khỏe của học sinh?
Tôi nghĩ đã đến lúc cần thay đổi tư duy quản lý vĩ mô: “Quản lý đồng bộ không có nghĩa là bắt buộc phải đồng loạt”. Việc áp một cái khuôn duy nhất về thời gian học, thời gian thi và tuyển sinh cho cả 34 tỉnh thành bất chấp sự khác biệt lớn về địa lý và khí hậu đang gây khó khăn cho thí sinh và sức khỏe xã hội.
Vì vậy tôi để xuất một số giải pháp sau:
Tin Gốc: Vnexpress
Tôi bước sang tuổi 40 trong một trạng thái mà nhiều người có thể gọi là ổn định. Công việc đều, thu nhập đủ, có nguồn thu cho thuê, gia đình không có biến động lớn. Nếu nhìn từ bên ngoài, tôi không có lý do gì để dừng lại.
Nhưng chỉ có tôi mới cảm nhận rõ một điều là mình đang chậm lại. Không phải là thất bại, cũng không phải một cú sốc nào rõ rệt. Tôi vẫn đi làm, vẫn hoàn thành công việc, vẫn đạt những mục tiêu quen thuộc.
Nhưng cảm giác hứng thú gần như biến mất. Những thứ trước đây từng khiến tôi có động lực, giờ chỉ còn là trách nhiệm. Tôi bắt đầu sống theo quán tính, và điều đó khiến tôi thấy bất an hơn cả áp lực.
Có một câu hỏi cứ lặp lại trong đầu tôi thời điểm đó: Nếu cứ tiếp tục như vậy, 5 hay 10 năm nữa, mình sẽ trở thành phiên bản nào của chính mình?
Tôi không tìm được câu trả lời khi vẫn đang quay trong guồng công việc. Vì thế, ở tuổi từ 40 đến 42, tôi quyết định cho mình một khoảng nghỉ. Không phải nghỉ hẳn, cũng không buông bỏ tất cả, mà là một bước lùi có chủ đích để không tiếp tục đi trong trạng thái mơ hồ.
Đó là lần đầu tiên sau nhiều năm, công việc không còn là trung tâm của mọi quyết định. Tôi bắt đầu dành thời gian cho những thứ trước đây luôn bị xếp sau. Tôi đi nhiều hơn. Tôi gặp gỡ bạn bè một cách thoải mái, không cần gắn với lợi ích nào. Tôi cho phép mình có những khoảng thời gian không làm gì cả, điều mà trước đây gần như không tồn tại.
Và tôi bắt đầu tập thể thao đều đặn, ba đến bốn buổi mỗi tuần. Tôi bắt đầu trồng cây cảnh, nuôi cá, đọc sách, viết lách, đi du lịch thường xuyên
Ban đầu, cảm giác không dễ chịu. Tôi quen với việc luôn phải bận rộn, luôn phải tạo ra kết quả. Khi nhịp độ chậm lại, tôi có cảm giác như mình đang tụt lại phía sau. Nhưng càng đi qua giai đoạn đó, tôi càng nhận ra dừng lại không phải là thụt lùi. Có những lúc, đó là cách duy nhất để không đi sai đường quá xa.
Khoảng thời gian đó cho tôi một quãng thời gian để nhìn lại, thứ mà trước đây tôi gần như không có.
Tôi nhận ra suốt nhiều năm, mình sống rất nhanh. Luôn đặt mục tiêu tiếp theo ngay khi vừa đạt được mục tiêu hiện tại. Luôn cố gắng làm nhiều hơn, tốt hơn, nhanh hơn. Nhưng lại rất ít khi tự hỏi mình có thực sự muốn điều đó hay không.
Ở tuổi 20-30, cách sống đó giúp tôi tiến lên. Nhưng đến tuổi 40, nếu vẫn tiếp tục như vậy, cảm giác trống rỗng bắt đầu xuất hiện. Không phải vì thiếu thành tựu, mà vì thiếu hiểu biết với chính mình.
Hai năm chậm lại không mang đến cho tôi tất cả câu trả lời, nhưng nó giúp tôi đặt lại những câu hỏi đúng.
Khi quay lại công việc, tôi không còn là người trước đó nữa. Tôi không đặt mục tiêu duy nhất là kiếm tiền, cũng không cố làm nhiều nhất có thể. Tôi bắt đầu chọn cách làm việc phù hợp với trạng thái của mình hơn.
Khi còn năng lượng, tôi làm việc tập trung và hiệu quả. Khi mệt, tôi nghỉ mà không còn cảm thấy áy náy. Khi có thời gian rảnh, tôi đi chơi, tận hưởng hoặc đơn giản là ở yên trên sân thượng cho cá ăn, dọn bể, cắt tỉa cành. Những điều trước đây từng khiến tôi thấy không hiệu quả, giờ lại trở thành một phần cần thiết.
Việc tập thể thao vẫn được duy trì đều đặn. Không phải để đạt thành tích gì, mà để giữ cho cơ thể đủ khỏe và đầu óc đủ rõ ràng hoặc rủ bỏ stress của ngày đó. Sau một thời gian, tôi nhận ra năng lượng của mình không còn bùng nổ như trước, nhưng lại bền và ổn định hơn.
Đi qua giai đoạn đó, tôi hiểu rõ hơn về cái gọi là khủng hoảng tuổi trung niên. Thực ra, đó không hẳn là khủng hoảng. Đó là lúc con người bắt đầu nhìn lại và nhận ra những gì từng phù hợp trước đây có thể không còn phù hợp nữa.
Vấn đề không nằm ở việc chững lại, mà nằm ở cách mình phản ứng với nó.
Nhiều người tiếp tục chạy, dù không còn động lực. Nhiều người khác chọn dừng hẳn và thu mình lại. Cả hai đều dễ dẫn đến một trạng thái chung: Sống theo quán tính.
Trong khi đó, tuổi 40-60 vẫn là một quãng thời gian rất dài. Nếu không có sự điều chỉnh, rất dễ rơi vào việc làm cầm chừng, ngại thay đổi, tự hài lòng với những gì đang có. Và theo thời gian, cả thể chất lẫn tinh thần đều đi xuống.
Tôi không nghĩ ai cũng cần phải có một khoảng nghỉ như tôi. Nhưng tôi nghĩ ai bước vào tuổi 40 cũng sẽ có lúc phải đối diện với câu hỏi mình muốn sống phần đời còn lại như thế nào?
Với tôi, khoảng nghỉ đó không làm tôi mất đi điều gì quá lớn. Ngược lại, nó giúp tôi hiểu rõ hơn về bản thân, biết điều gì thực sự quan trọng, và học cách cân bằng giữa làm việc và sống.
Tôi không làm ít đi mà chỉ làm việc có chọn lọc hơn. Nếu nhìn lại, tôi không hối tiếc vì đã chững lại ở tuổi 40. Không phải vì đó là một quyết định hoàn hảo, mà vì đó là một quyết định cần thiết.
Ở thời điểm đó, tôi nhận ra mình không còn nhiều thời gian để thử sai một cách vô thức. Nhưng mình vẫn còn đủ thời gian để sống một cách có ý thức. Và đôi khi, để làm được điều đó, mình cần đủ dũng cảm để chậm lại và đủ mạnh mẽ để khởi động lại bản thân sau thời kỳ tạm ngủ đông.
Nguyen Thanh Phat
Nhiều người cho rằng cho con đi du học chẳng khác gì đặt cược tương lai vào may rủi? Bản thân tôi là một người có hơn 15 năm tư vấn du học, hiện công tác tại Hà Nội, Việt Nam. Từ những trải nghiệm của mình, tôi tin rằng, phần nhiều thất bại không phải vì du học là sai, mà vì sự chuẩn bị chưa đủ sâu, chưa đủ rộng, và thường bắt đầu quá muộn.
Chuẩn bị ở đây không chỉ là điểm số và tiếng Anh. Đây là hiểu lầm phổ biến nhất. Nhiều gia đình nghĩ rằng con đạt IELTS 7.0, GPA tốt là đã sẵn sàng đi duc học. Nhưng thực tế, những yếu tố đó chỉ là vé vào cửa, không phải đảm bảo thành công.
Điều thực sự quyết định một hành trình du học có ý nghĩa hay không nằm ở những thứ ít được nhắc đến hơn: con có biết mình muốn gì không? Con có đủ khả năng tự lập về mặt tinh thần khi xa gia đình không? Và sau khi tốt nghiệp, con định làm gì với tấm bằng đó - ở lại, về nước, hay một con đường khác? Nếu chưa được đặt ra mục tiêu trước khi đi, các con sẽ phải đối mặt với cảm giác cô đơn, giữa một đất nước xa lạ, khi còn chưa đủ vững để xử lý.
Vậy cần chuẩn bị gì trước khi đi du học? Thứ nhất, về định hướng ngành nghề, sai lầm lớn là chọn ngành vì nghe có vẻ "hot" hay vì đi theo bạn bè. Thay vào đó, điều cần làm là dành thời gian thực sự tìm hiểu, đọc về nghề đó, nói chuyện với người đang làm trong ngành, và xem con có hứng thú không? Một đứa trẻ học đúng ngành mình yêu thích sẽ vượt qua khó khăn dễ hơn rất nhiều so với một đứa trẻ học ngành bị áp đặt.
>> Vỡ mộng du học nghề 'tháng gửi 100 triệu đồng về nhà'
Thứ hai, về lựa chọn trường và quốc gia, tên tuổi của trường đúng là rất quan trọng, nhưng không phải tất cả. Một ngôi trường phù hợp với tính cách, phong cách học tập và mục tiêu nghề nghiệp của con sẽ có giá trị hơn một cái tên danh tiếng mà con không thể hòa nhập. Ngoài bảng xếp hạng, hãy tìm hiểu về văn hóa học thuật, cơ hội thực tập, và cộng đồng sinh viên...
Thứ ba, về tài chính, cần lập kế hoạch tài chính chi tiết và thực tế không chỉ học phí mà còn sinh hoạt phí, chi phí phát sinh, và quan trọng hơn: gia đình có thể duy trì điều đó trong bao nhiêu năm mà không bị áp lực? Áp lực tài chính từ cha mẹ truyền sang con cái theo những cách tinh tế nhưng rất thật, và nó ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tâm lý của con khi học.
Thứ tư, về chuẩn bị tâm lý cho con, đây là phần bị nhiều người bỏ quên nhiều nhất. Sống một mình ở tuổi 18, trong một nền văn hóa khác, múi giờ khác, ngôn ngữ khác là một thử thách không nhỏ dù với đứa trẻ thông minh nhất. Hãy nói chuyện với con về cô đơn, về thất bại, về những ngày con sẽ muốn bỏ cuộc. Và hãy chắc chắn rằng con biết: dù có chuyện gì, gia đình vẫn ở đây, không phải để phán xét, mà để lắng nghe.
Cuối cùng, về kế hoạch sau tốt nghiệp, câu hỏi này nên được đặt ra trước khi đi, không phải sau khi về. Nếu con muốn ở lại làm việc tại nước ngoài, ngành con muốn làm có tài trợ thị thực (visa sponsorship) không? Nếu con muốn về Việt Nam, tấm bằng đó có thực sự tạo ra lợi thế cạnh tranh trong ngành đó không?
Du học là đầu tư nhưng cần đầu tư đúng cách. Nhiều gia đình đầu tư rất nhiều vào học phí, vào ôn luyện, vào hồ sơ, nhưng lại ít tập trung vào việc hiểu con mình thực sự cần gì? Và đó thường là lý do sâu xa nhất dẫn đến những hành trình du học không như kỳ vọng.
Tóm lại, tôi tin du học không phải canh bạc, nhưng nó cũng không phải công thức có sẵn. Mỗi đứa trẻ là một bài toán khác nhau, với điểm mạnh khác nhau, nỗi sợ khác nhau, và ước mơ khác nhau. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng không phải để loại bỏ mọi rủi ro, vì cuộc sống không có gì là chắc chắn tuyệt đối, mà để khi khó khăn ập đến, con có đủ nền tảng để đứng vững. Và đó, theo tôi, mới là điều cha mẹ thực sự muốn trao cho con khi quyết định cho con ra đi.
Tin Gốc: Vnexpress
Theo hình ảnh được ghi lại từ camera hành trình của xe tải chạy tuyến cao tốc Hà Nội - Lào Cai ngày 26/4, trong quá trình di chuyển qua đoạn Văn Bàn - Mậu A, tài xế này liên tục tỏ ra bức xúc bị một xe ôtô bốn chỗ chạy phía trước không cho vượt. Mỗi khi qua đoạn đường cắm biển giới hạn tốc độ 50 km/h (trong quá trình mở rộng thêm làn), tài xế xe con di chuyển chậm, bất chấp xe tải phía sau liên tục bấm còi, nháy đèn xin vượt.
Tuy nhiên, khi qua đoạn giới hạn tốc độ và các xe được phép vượt, tài xế xe bốn chỗ lại lập tức tăng tốc bỏ xa. Tới đoạn đường giới hạn tốc độ tiếp theo, chiếc xe này tiếp tục chạy chậm ngay trước mũi xe tải. Sự việc được lặp lại suốt một quãng đường dài gây nhiều tranh luận.
Có ý kiến bênh vực, cho rằng tài xế xe bốn chỗ chỉ đang tuân thủ hiệu lệnh biển báo giao thông và không sai khi di chuyển chậm qua các đoạn đường giới hạn tốc độ. Tuy nhiên, với quan điểm trái chiều, không ít người cho rằng hành động này là cố tình cản trở xe phía sau, như "chim mồi", gây nhiều bức xúc và hệ lụy tiêu cực trên cao tốc.
Đây không phải lần đầu tiên xảy ra tình trạng xe chạy chậm trên cao tốc gây bức xúc. Trước đó, tháng 1/2025, một xe tải "rùa bò" với tốc độ 20-30km/h, cho cả đoàn ôtô phía sau nối đuôi theo sau suốt quãng đường dài trên Quốc lộ 14 gây bị người dân nghi là "chim mồi". Hay chiều 30/11/2025, một tài xế chạy chậm ở làn dừng khẩn cấp trên cao tốc Nội Bài - Lào Cai cũng bị lập biên bản, phạt 5 triệu đồng và trừ 2 điểm bằng lái.
Tin Gốc: Vnexpress