“Mỗi lần đọc tranh luận ‘nên thuê hay mua nhà?’, tôi thấy có một áp lực vô hình rằng bằng mọi giá phải sở hữu một căn nhà càng sớm càng tốt, nếu không sẽ bị coi là bấp bênh, thiếu ổn định. Nhưng với cá nhân tôi, thuê hay mua đơn giản chỉ là lựa chọn sống của mỗi người mà thôi.
Tôi đi thuê nhà gần 20 năm nay và chưa bao giờ thấy cuộc sống của mình bất ổn như nhiều người vẫn tưởng tượng. Thậm chí, tôi thấy giai đoạn còn trẻ, con còn nhỏ mới là lúc cần tiền để đầu tư cho chất lượng sống và học hành để lo cho tương lai của con cái, chứ căn nhà xét cho cùng cũng chỉ là nơi để đi về. Tôi không muốn vì áp lực mua nhà mà phải thắt lưng buộc bụng suốt nhiều năm, để rồi con cái thiếu thốn đủ thứ: ăn uống dè sẻn, ít được trải nghiệm, không được học hành hay vui chơi bằng bạn bè đồng trang lứa. Theo tôi, đó mới là điều đáng suy nghĩ với những người làm cha mẹ.
Nhiều người nói thuê nhà là sống trong cảm giác tạm bợ vì phụ thuộc chủ nhà. Nhưng trải nghiệm của tôi lại hoàn toàn trái ngược. Với tôi, người trả tiền mới là người có quyền lựa chọn. Tôi thường thuê những căn hộ mới, có sẵn nội thất cơ bản, chỉ cần mang quần áo đến ở. Đồ đạc hỏng thì chủ nhà sửa, nhà xuống cấp hoặc ở không còn phù hợp thì tôi chuyển sang nơi khác.
Có thời gian, tôi chuyển nhà chỉ vì thấy hàng xóm không thân thiện hoặc khu vực an ninh không tốt. Mọi thứ diễn ra khá nhẹ nhàng, không phải đau đầu chuyện sửa chữa, bảo trì hay gánh nặng tài chính kéo dài hàng chục năm. Và một điều tôi thích khi thuê nhà là gia đình mình luôn có cơ hội ở những căn nhà mới, phù hợp với từng giai đoạn cuộc sống.
>> 10 năm sống trong nợ nần khi tôi mua chung cư Hà Nội
Tôi cũng không đồng tình với quan điểm cho rằng mua nhà sẽ giúp con cái ổn định chuyện học hành hơn. Thực tế, từ mẫu giáo đến hết phổ thông rồi đại học, chuyện thay đổi môi trường học tập vài lần là bình thường. Nếu đã mua nhà cố định ở một nơi, nhiều gia đình lại phải chấp nhận cảnh con đi học xa vì không thể chuyển đến gần trường. Trong khi đó, tôi chọn cách rất đơn giản: con học ở đâu thì thuê nhà gần trường ở đó.
Nhờ vậy mà con tôi không phải dậy từ tinh mơ để chen chúc xe cộ hay ngáp ngắn ngáp dài đứng đợi xe đưa đón từ 5h30-6h sáng như tôi vẫn thường thấy mỗi ngày khi đi tập thể dục. Trong khi đó, nhiều đứa trẻ còn rất nhỏ nhưng đã phải bắt đầu ngày mới trong trạng thái mệt mỏi chỉ vì quãng đường đi học quá xa. Còn con tôi, 6h sáng vẫn ngủ ngon lành trong chăn, 6h30 dậy vệ sinh cá nhân, ăn sáng tử tế rồi đi bộ khoảng 5 phút là tới trường. Với tôi, đó mới là sự ổn định và chất lượng sống thực sự.
Đúng là việc sở hữu một căn nhà mang lại cảm giác an tâm với không ít người. Nếu đủ khả năng tài chính mà vẫn duy trì được cuộc sống thoải mái thì đó là lựa chọn rất tốt. Nhưng tôi nghĩ không nên mặc định rằng ai chưa mua nhà cũng là sống tạm bợ hay thiếu trách nhiệm với tương lai. Có người chọn dồn toàn lực để sở hữu tài sản sớm. Có người ưu tiên trải nghiệm sống, giáo dục con cái và sự linh hoạt trong nhiều năm đầu đời. Mỗi lựa chọn đều có cái giá và giá trị riêng.
Xét cho cùng, căn nhà vốn dĩ cũng chỉ là chỗ chui ra chui vào, sao phải khổ vì nó?”.
Đó là quan điểm của độc giả Vuhaianh sau bài viết “10 năm sống trong nợ nần khi tôi mua chung cư Hà Nội” của tác giả Doan NH. Trong bối cảnh giá nhà tại Hà Nội ngày càng leo thang, nhiều gia đình trẻ phải vay nợ hàng chục năm để đổi lấy một căn hộ nhỏ, câu chuyện nên thuê hay mua nhà vẫn luôn gây tranh luận. Áp lực phải mua nhà ở các thành phố lớn đang khiến nhiều người trẻ chấp nhận sống chật vật suốt hàng chục năm chỉ để đổi lấy cảm giác “an cư”.
Dữ liệu từ Numbeo 2026 – nền tảng thống kê chi phí sinh hoạt toàn cầu – cho thấy chỉ số giá nhà trên thu nhập (Price to Income Ratio) của Việt Nam ở mức khoảng 30-32,8 lần, thuộc nhóm cao nhất châu Á và nằm trong top 10 quốc gia khó mua nhà nhất thế giới. Riêng TP HCM, chỉ số này khoảng 32 lần, còn Hà Nội khoảng 31 lần. Điều này đồng nghĩa một hộ gia đình phải mất hơn 30 năm thu nhập mới có thể mua được nhà nếu không chi tiêu cho các nhu cầu khác.
Trong khi đó, nguồn cung nhà ở, đặc biệt phân khúc bình dân, ngày càng khan hiếm dù nhu cầu ở thực vẫn lớn. Căn hộ dưới 35 triệu đồng mỗi m2 gần như biến mất, còn căn hộ trung cấp diện tích 70 m2 hiện phổ biến ở mức 5-7 tỷ đồng.
Nhiều người nói: "Tuổi trẻ nên ở thuê, tận hưởng cuộc sống, đừng ôm cục nợ mua nhà". Nghe cũng hợp lý vì không phải ai cũng muốn vừa đi làm đã gồng mình trả ngân hàng suốt 15-20 năm. Nhưng càng chứng kiến bạn bè xung quanh, tôi càng thấy một điều: nỗi vất vả khi mua nhà thực ra chỉ tập trung trong vài năm đầu, còn cái giá của việc ở thuê kéo dài lại âm thầm đeo bám cả đời.
Nhiều người thường so sánh tiền trả góp với tiền thuê nhà ở hiện tại rồi kết luận bỏ ra một khoản lớn để mua nhà "không đáng". Ví dụ, một căn hộ hai phòng ngủ ở TP HCM hay Hà Nội có giá thuê khoảng 12-15 triệu đồng mỗi tháng, trong khi tiền trả góp ngân hàng để mua lên tới 20-25 triệu đồng. Khoảng chênh lệch đó khiến không ít người chọn ở thuê cho "dễ thở".
Nhưng vấn đề là tiền thuê nhà không đứng yên. Giả sử hôm nay bạn thuê nhà với giá 12 triệu đồng mỗi tháng. Nếu giá thuê chỉ tăng trung bình 5% mỗi năm - mức rất phổ biến ở các thành phố lớn - thì sau 10 năm, tiền thuê đã lên gần 20 triệu đồng mỗi tháng. Sau 20 năm, con số có thể vượt 30 triệu đồng.
Như vậy, tổng số tiền thuê phải trả trong 20 năm có thể lên tới 4 tỷ đồng, chưa kể chi phí chuyển nhà, đặt cọc, sửa chữa, nội thất. Và sau ngần ấy năm, bạn vẫn không sở hữu gì tài sản gì giá trị.
>> 'Thu nhập 30 triệu không nên mua nhà quá 1,8 tỷ'
Trong khi đó, người mua nhà trả góp lại đi theo một quỹ đạo khác. Ví dụ một căn hộ giá 3 tỷ đồng, bạn vay ngân hàng 2 tỷ trong 20 năm. Những năm đầu có thể phải trả khoảng 22-25 triệu đồng mỗi tháng cả gốc lẫn lãi, đúng là khá áp lực. Nhưng khoản "đau" nhất thường chỉ nằm ở 3-5 năm đầu tiên. Sau giai đoạn đó, có ba điều xảy ra cùng lúc:
Thứ nhất, thu nhập của đa số người đi làm thường tăng theo thời gian. Một người 28 tuổi chỉ kiếm 15 triệu đồng mỗi tháng rất có thể đến năm 35 tuổi đã đạt mức 40-50 triệu nếu công việc ổn định. Khoản trả góp từng là gánh nặng rồi sẽ dần trở thành chi phí bình thường.
Thứ hai, dư nợ gốc giảm dần. Càng về sau, áp lực lãi vay sẽ càng nhẹ hơn, nên chuyện trả nợ ngân hàng sẽ không còn lấy đi của bạn toàn bộ tài chính.
Thứ ba, giá trị căn nhà có xu hướng tăng theo chu kỳ dài hạn. Một căn hộ 3 tỷ hôm nay, sau 10 năm hoàn toàn có thể tăng gấp đôi hoặc hơn, đặc biệt ở các đô thị lớn nơi quỹ đất ngày càng hạn chế. Nói cách khác, người mua nhà không chỉ "tiêu tiền", họ đang chuyển thu nhập hiện tại thành tài sản tương lai.
Tôi thấy nhiều người trẻ hiện nay có tâm lý sợ khổ. Họ muốn sống ở trung tâm, đi du lịch đều đặn, dùng xe đẹp, ăn uống thoải mái và tránh mọi áp lực tài chính dài hạn. Điều đó không sai. Ai cũng có quyền tận hưởng tuổi trẻ. Nhưng điều đáng nói là thời gian không đứng yên.
Tuổi 25 bạn có thể thấy ở thuê rất tự do. Tuổi 35 bạn có thể vẫn ổn. Nhưng đến tuổi 40-50, cảm giác phải tiếp tục trả tiền thuê nhà mỗi tháng sẽ rất khác. Khi sức khỏe giảm đi, cơ hội nghề nghiệp ít lại, áp lực nuôi con và chăm sóc cha mẹ tăng lên, việc không có một chỗ ở ổn định sẽ trở thành nỗi bất an rất lớn.
Nhiều người nói "đem tiền đi đầu tư còn lời hơn mua nhà". Điều này có thể đúng nếu họ thực sự có kỷ luật tài chính và khả năng đầu tư tốt trong 15-20 năm liên tục. Nhưng thực tế, không ít người nói vậy rồi cuối cùng tiền lại trôi vào xe cộ, điện thoại, du lịch hay những khoản tiêu dùng ngắn hạn.
Nhà ở có một ưu điểm rất đặc biệt: nó ép con người tích lũy. Khoản trả góp hàng tháng giống như một hình thức "bắt buộc để dành". Dù áp lực, nhưng sau mỗi năm đi qua, tài sản của bạn lại dày thêm một chút. Đó là thứ mà tiền thuê nhà không bao giờ mang lại.
Tất nhiên, nếu thu nhập chưa ổn định, khoản vay vượt khả năng chi trả hoặc phải hy sinh toàn bộ chất lượng sống thì rõ ràng không nên cố mua nhà. Nhưng nếu có công việc tương đối vững, tài chính đủ để trả trước và chấp nhận vài năm đầu chật vật, việc mua nhà sớm vẫn là lựa chọn đáng cân nhắc.
Cái khổ của người mua nhà thường hữu hạn. Họ thắt lưng buộc bụng vài năm để đổi lấy sự ổn định hàng chục năm sau. Còn sự thoải mái của việc ở thuê đôi khi chỉ là cảm giác dễ chịu trước mắt, nhưng cái giá phải trả lại nằm ở tương lai rất xa, khi tuổi trẻ qua đi mà tài sản vẫn chưa có gì trong tay.
Mười năm trước, tôi từng thuê một căn nhà mặt đất trong một con hẻm ở quận trung tâm Sài Gòn. Khi đó, lựa chọn này gần như là mặc định với tôi vì suy nghĩ "ở mặt đất cho thoải mái, tiện đi lại". May mắn là tôi gặp được chủ nhà tốt, không tăng giá thuê, cho tôi thuê chủ yếu để giữ nhà.
Suốt 5 năm, tôi gắn bó với căn nhà thuê đó. Tiền thuê mỗi tháng không quá cao, nhưng tính ra, sau 5 năm, tôi đã chi gần 400 triệu đồng chỉ để có một chỗ ở tạm. Đổi lại là sự linh hoạt, nhưng cũng đi kèm không ít bất tiện: nhà xuống cấp, nóng bức, chỗ để xe chật chội, an ninh phức tạp, nhiều côn trùng... Khi đó, tôi vẫn nghĩ đó là điều "bình thường".
Rồi tôi chuyển lên chung cư vùng ven. Lý do ban đầu cũng không có gì đặc biệt, phần nhiều là do "tâm lý đám đông". Thấy bạn bè xung quanh bắt đầu mua căn hộ, nói nhiều về tiện ích, về môi trường sống, cùng cơ hội tăng giá, tôi cũng háo hức đu theo với suy nghĩ đơn giản "lên ở thử hai, ba năm cho biết, nếu không hợp thì lại quay về nhà đất".
Thực tế, những điều trước đây tôi từng xem nhẹ ở chung cư như thang máy, bảo vệ 24/7, hầm xe rộng rãi, siêu thị ngay dưới nhà, không gian sinh hoạt chung... dần trở thành những tiện ích khó thay thế. Cuộc sống của gia đình tôi trở nên gọn gàng, an toàn và ít phiền toái hơn. Tôi không còn phải lo mỗi khi nhà có vấn đề lặt vặt, cũng không phải phụ thuộc quá nhiều vào chủ nhà như trước.
>> 'Chung cư vùng ven 58 m2 giá 6,6 tỷ là đắt vô lý'
Đến giờ nhìn lại, tôi đã ở chung cư được 5 năm. Điều khiến chính tôi cũng bất ngờ là bản thân chưa từng có ý định quay lại ở nhà mặt đất. Ngay cả khi hiện tại, khả năng tài chính của tôi đã đủ để mua một căn nhà đất tử tế trong thành phố. Nhưng tôi nếu mua tôi sẽ chỉ để cho thuê, như một kênh đầu tư. Còn để ở, tôi vẫn chọn chung cư.
Nhìn lại, tôi tiếc vì đã mất 5 năm trả tiền thuê nhà mặt đất mà không cân nhắc sớm hơn những lựa chọn khác. Gần 400 triệu đồng không phải là con số nhỏ, và nếu có kế hoạch rõ ràng hơn, có lẽ tôi đã đi con đường khác từ sớm. Trước đây, tôi mặc định nhà đất là lựa chọn tốt hơn. Nhưng trải nghiệm thực tế lại cho tôi một góc nhìn khác: không phải cứ "ở dưới mặt đất" mới là thoải mái, và cũng không phải chung cư là bất tiện như nhiều người vẫn nghĩ.
Mỗi người sẽ có một lựa chọn khác nhau, tùy vào nhu cầu và hoàn cảnh. Nhưng nếu hỏi tôi bây giờ, sau những trải nghiệm cả hai kiểu sống, tôi sẽ nói rằng với mình, ít nhất ở thời điểm này, câu trả lời vẫn là chung cư.
"Tôi bị một công ty khai khống thu nhập liên tục 3 năm. Tôi liên hệ công ty đó không được, liên hệ cơ quan thuế thì họ kêu làm văn bản cam kết không có thu nhập từ công ty đó.
Tôi nộp xong, họ lại kêu đi xuống tận cơ quan thuế để trình bày, quá nhiêu khê nên tôi bỏ luôn khoản thuế được hoàn, coi như mất một triệu đồng hơn".
Độc giả nickname phuong147bt kể lại việc bị một công ty kê khống thu nhập và quá trình xử lý rắc rối như trên, sau bài viết Rắc rối vì nợ thuế 'trên trời rơi xuống'.
Chuyên gia cho rằng do cơ chế "tự kê khai, tự nộp, tự chịu trách nhiệm", người dân thường chỉ phát hiện ra việc mình bị khai khống khi sử dụng ứng dụng eTax Mobile hoặc ủy quyền quyết toán nhưng bất thành.
Lúc này, những khoản thu nhập lạ mới lộ ra, ảnh hưởng trực tiếp đến số thuế phải đóng hoặc quyền lợi được hoàn thuế.
Để bảo vệ quyền lợi, người bị khai khống phải tự mình thực hiện nhiều bước như làm văn bản khiếu nại, liên hệ trực tiếp với doanh nghiệp chi trả hoặc đến cơ quan thuế chủ quản tại địa phương để phản ánh.
Trích dẫn "Bước 4: Nhập Lý do và đính kèm tài liệu chứng minh (nếu có)" trong quy trình phản ánh thông tin khi phát hiện bị khai khống thu nhập trên eTax Mobile, độc giả dinhphuongtoan2811 nói:
"Đã không có liên quan gì đến công ty khai không đó thì làm sao mà chứng minh được.
Đúng lý ra việc này cơ quan thuế phải làm việc với doanh nghiệp khai khống khoản chi phí lương chứng minh với cơ quan thuế mới là đúng. Đằng này lại bắt người dân đi chứng minh thì không có cơ sở".
Cùng thắc mắc, độc giả nickname Người Phản Biện: "Tự nhiên tôi phải chứng minh mình không có thu nhập ở công ty đó. Đã không có thì chứng minh kiểu gì?".
Trong khi đó, độc giả Đình cho rằng: "Người dân bị khai khống thu nhập thì đây có khác gì hành vi lừa đảo. Do vậy các cơ quan chức năng cần đưa ra quy định để xử lý nghiêm hành vi này: Lừa đảo từ hai triệu đồng là có thể bị xử lý hình sự.
Cần quy định, khi người dân bị khai khống thu nhập nhập và chịu thuế thì người dân chọn một trong hai cách:
Cách 1: Người dân đến trụ sở công an gần nhất để trình báo, công an đơn vị này phải liên hệ Chi cục thuế liên quan để xử lý.
Cách 2: Đền trực tiếp Chi cục thuế gần nơi làm việc hay gần nơi ở để trình báo, Chi cục thuế phải có trách nhiệm liên hệ cơ quan điều tra để tiến hành xử lý và khởi tố vụ án lừa đảo này.
Quy định cần ghi rõ: Tuyệt đối không có sự nhầm lẫn khi khai khống thu nhập cho người khác. Người dân không có trách nhiệm chứng minh mình bị khai khống mà chỉ trình báo sự việc tới cơ quan liên quan để các cơ quan này xử lý".
Theo ông Nguyễn Hoàng Sơn - Phó chủ tịch Hội tư vấn và đại lý thuế TP HCM kiêm CEO Việt Tín, hầu hết người phát hiện nợ thuế "trên trời rơi xuống" vào mùa cao điểm quyết toán thuế thu nhập cá nhân hàng năm.
Tuy nhiên, năm nay hiện tượng này đột biến khi áp dụng quy định sử dụng mã số định danh cá nhân làm mã số thuế duy nhất, thay vì tách biệt như trước. Đây là thông tin rất dễ bị lộ và lợi dụng cho mục đích kê khai thuế.
Một số độc giả nêu giải pháp. Độc giả nickname truongson.hut.vn: "Tôi nghĩ giải pháp đơn giản là có chức năng phản ánh trên Etax Mobile, cơ quan thuế cần liên hệ với ngân hàng nhà nước để kiểm tra xem cá nhân có nhận được chuyển khoản của doanh nghiệp này không, nếu không có nguồn thu nhập này thì ngay lập tức cần giải thỏa khoản nợ thuế này với cá nhân".
Độc giả nickname 056quanghai: "Thời đại công nghệ số, nếu cơ quan thuế tích hợp được và báo tin nhắn cho cá nhân, hay doanh nghiệp có nợ thuế hay đã thanh toán hay còn nợ như ngân hàng đang làm là gửi tin nhắn về biến động số dư khi mỗi lần có giao dịch.
Như vậy thì mọi rắc rối sẽ được hạn chế tối đa và dễ xử lý ngay, nếu có ai đó lợi dụng để kê khai bất hợp pháp gây rắc rối cho người đang đóng thuế theo kiểu từ trên trời rơi xuống".
