22h, Ngọc Huyền, 23 tuổi, mang vợt đến cụm sân cầu lông tại phường Khương Đình, Hà Nội. Ở đó có một nhóm gần 10 người đang đợi. Hai tháng nay, nữ nhân viên truyền thông duy trì lịch đánh cầu 2-3 buổi mỗi tuần, từ 22h đến 0h30.
Do đặc thù công việc, Huyền thường về nhà vào 20h. Cô chỉ còn khung thời gian từ đó đến nửa đêm cho thể thao. “Từ ngày các cụm sân mở cửa khuya, tôi tham gia để giải tỏa căng thẳng và vận động giúp ngủ sâu hơn”, cô nói.
Tại TP HCM, Lê Hoàng, 28 tuổi, dành khoảng hai tiếng, từ 23h đến 1h sáng cho môn pickleball. Anh cho biết do khung 17h-20h thường kín lịch, phải đặt chỗ trước cả tháng mới có sân trống. “Sau giờ làm, tôi ăn uống, nghỉ ngơi rồi mới ra sân. Ban đêm đường thông thoáng, thời tiết dịu mát và có nhiều lựa chọn”, Hoàng nói.
Với những người làm việc ca kíp, thể thao đêm là lựa chọn tối ưu. Hàng ngày, Trần Phương, 32 tuổi, quản lý chuỗi đồ uống, làm việc từ 14h đến 22h30. Cô rảnh cả buổi sáng nhưng thời gian đó cơ thể uể oải và không có bạn chơi cùng. “Thể thao lúc 23h phù hợp hơn với nhịp sinh hoạt của người làm dịch vụ như tôi”, cô nói.
Khoảng 30 trong số 100 trung tâm thể thao VnExpress đã khảo sát cho biết có hoạt động sau 23h. Các cơ sở này tập trung chủ yếu tại các phường nội thành như Cầu Giấy, Thanh Xuân, Thanh Liệt, Yên Hòa, Hoàn Kiếm, Long Biên (Hà Nội) và Gò Gấp, Bình Thạnh, Sài Gòn ở TP HCM. Chủ các sân tập cho biết đây thói quen chơi thể thao đêm chủ yếu tập trung ở hai môn bóng đá và thể hình (gym) nhưng từ đầu năm 2026 đến nay xuất hiện ở các môn như pickleball, cầu lông, tennis. Người trẻ (22-35 tuổi), dân văn phòng chiếm khoảng 60-70% với khung thời gian hoạt động phổ biến từ 23h đến 1-2h sáng hôm sau.
Nhu cầu này khiến nhiều cơ sở thể thao phải đổi mô hình vận hành. Tại hệ thống 24 sân pickleball ở phường Long Biên, Hà Nội, chị Minh Tú cho biết trước đây chỉ mở cửa đến 22h. Nhưng vài tháng qua, chị phải nới thời gian hoạt động đến 1h sáng để phục vụ khách. “Chúng tôi yêu cầu người chơi kiểm soát âm thanh, tránh ảnh hưởng đến người dân”, chị Tú nói.
Tại TP HCM, cụm sân pickleball ở phường An Khánh của anh Thanh Tuấn, 39 tuổi thường hoạt động đến 2h sáng. Anh cho biết từ đầu năm 2026 đến nay, lượng khách đặt chơi khung 21h đến 1h sáng tăng gấp đôi so với năm ngoái. Khách chơi thường là những người tan làm muộn nhưng cũng có nhiều người chọn giờ này vì giá thuê sân giảm 10-20%. “Mùa hè nắng nóng, các khung giờ đêm đặt kín chỗ cả tuần nay”, anh nói.
Xu hướng này cũng xuất hiện tại các phòng tập thể hình. Ông Nguyễn Thế Thanh Tùng, Giám đốc hệ thống phòng tập tại TP HCM, cho biết các cơ sở đóng cửa lúc 22h không đáp ứng đủ nhu cầu, buộc hệ thống phải mở cửa 24/7. “Người dân ở đô thị lớn như TP HCM có cuộc sống bận rộn, nhu cầu công việc cao và bị thu hẹp thời gian tập luyện. Chúng tôi mở xuyên đêm để phục vụ tệp khách này”, ông nói.
PGS TS Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế, nhận định xu hướng thể thao đêm minh chứng cho sự phát triển tất yếu của nền kinh tế ban đêm (night economy) tại các đô thị lớn. Diễn biến này xuất phát từ mật độ dân cư đông cùng áp lực công việc kéo dài, khiến nhu cầu giải tỏa căng thẳng dịch chuyển về đêm. Hoạt động này đồng thời giúp tối ưu hóa hiệu suất sử dụng cơ sở hạ tầng vốn bỏ trống sau giờ hành chính. “Sự dịch chuyển này thúc đẩy các chuỗi dịch vụ phụ trợ như giao thông, ẩm thực đêm, tạo không gian kinh tế năng động, phù hợp mô hình đô thị hiện đại”, ông Thịnh nói.
Về khía cạnh y khoa, bác sĩ Nguyễn Viết Chung, Trưởng khoa Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện E, Hà Nội, cho biết một số người có nhịp sinh học thức – ngủ muộn hơn cộng đồng. Với nhóm này, việc tập luyện vào buổi tối không ảnh hưởng đến chức năng cơ thể, miễn là họ đảm bảo thời lượng ngủ đủ vào ban ngày.
Tuy nhiên, với những người có nhịp sinh học bình thường, vận động mạnh dưới ánh đèn cường độ cao lúc tối muộn sẽ làm ức chế hormone melatonin (kích hoạt chu trình ngủ), gây khó ngủ, mất ngủ. “Nếu thức đêm chơi thể thao mà không ngủ bù đủ giấc vào ban ngày, lâu dần người tập sẽ bị suy nhược”, bác sĩ nói.
Anh Trịnh Kiên, Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục Thể chất và Thể thao (Đại học Quốc gia Hà Nội), cho biết trong trường hợp vướng bận công việc, chỉ có thể chơi thể thao muộn, người tập chỉ nên duy trì 2-3 buổi mỗi tuần, xen kẽ các ngày nghỉ ngơi, tránh những tác động tiêu cực đến sức khỏe.
“Người chơi không nên dừng vận động đột ngột rồi đi tắm hoặc ngủ ngay vì axit lactic tích tụ sẽ gây nhức mỏi. Cần dành 10 phút đi bộ nhẹ, giãn cơ để nhịp tim hạ từ từ”, anh Kiên nói.
Sau hai tháng chơi thể thao muộn, Ngọc Huyền nói việc đi ngủ lúc 2h sáng khiến cô mệt mỏi vào những tuần nhiều công việc. “Tôi nhận ra thể thao là tốt nhưng giấc ngủ là điều quan trọng hơn”, Huyền nói.
Chương trình nghệ thuật cải lương kết hợp âm nhạc hiện đại - Tấu Cung Giao do nhóm sinh viên khoa báo chí và truyền thông, Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.HCM, tổ chức tối 28-5 tại hội trường Văn Khoa.
Lấy hình ảnh “Gánh hát Tân Thời” làm chất liệu chủ đạo, Tấu Cung Giao tái hiện sức sống mãnh liệt của cải lương qua cuộc gặp gỡ định mệnh giữa những nghệ sĩ lão thành như NSƯT Trinh Trinh, nghệ sĩ Xuân Trúc… và giới trẻ.
Vở diễn được xây dựng theo cấu trúc ba phần: Vang bóng, Hoài vọng và Khảm khúc phồn hoa, dẫn dắt khán giả đi từ sự trầm mặc của những giá trị dần bị quên lãng đến vẻ rực rỡ, bùng nổ của di sản trong hình hài mới mẻ.
Tại đây, những làn điệu cổ truyền hòa cùng nhịp đập mãnh liệt của âm nhạc đương đại, tạo nên một bản giao hưởng di sản đầy tự sự. Sự giao thoa này không chỉ tái hiện dấu ấn vàng son của dân tộc mà còn khơi gợi niềm tự hào, xóa nhòa khoảng cách giữa giá trị truyền thống với công chúng trẻ hiện đại.
Bạn Phạm Nguyễn Thiệu Vy (trưởng ban tổ chức) chia sẻ rằng việc làm mới một di sản đồ sộ như cải lương là thử thách không nhỏ với những người trẻ. Với sự nhiệt huyết, nhóm mong muốn xóa bỏ khoảng cách giữa người trẻ - nghệ thuật truyền thống, nhen nhóm niềm tự hào về bản sắc dân tộc.
“Lấy những làn điệu cải lương làm cốt lõi và âm nhạc hiện đại làm phương tiện truyền tải, chúng tôi hy vọng đóng góp thêm một góc nhìn mới, để vẻ đẹp cội nguồn truyền thống được giữ gìn và tiếp nối trong dòng chảy văn hóa hiện đại”, Thiệu Vy bày tỏ.
Truyền thống và hiện đại phải song hành
TS Lê Hồng Phước (Trưởng khoa ngôn ngữ và văn hóa châu Âu, Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM) bày tỏ nếu chỉ giữ khư khư truyền thống mà không đổi mới, chúng ta sẽ trở nên lạc hậu. Nhưng nếu chỉ chạy theo hiện đại mà quay lưng với truyền thống, chúng ta sẽ mất gốc. Vì vậy, truyền thống và hiện đại luôn đi cùng nhau thì đất nước mới có thể phát triển bền vững.
“Tư duy của tuổi trẻ ngày nay đang có sự cân bằng rất tốt giữa truyền thống và hiện đại, vừa hội nhập với thế giới, vừa hiểu rõ cội nguồn của mình. Đó là điều hết sức đáng hoan nghênh”, TS Lê Hồng Phước nói.
Thông thường, dung dịch tẩy rửa sẽ nhanh chóng trôi xuống đáy bồn cầu, làm giảm hiệu quả làm sạch. Để khắc phục, một phương pháp dọn dẹp đề xuất đổ đá viên vào bồn cầu trước khi cho hóa chất.
Các chuyên gia tại Tom's guide cho biết phương pháp này mang lại ba tác dụng.
Thứ nhất, giữ hóa chất lưu lại lâu hơn. Khi lượng nước trong bồn tăng lên, nước thừa sẽ tự động thoát đi. Tuy nhiên, đá viên ở dạng rắn nổi trên mặt nước, tạo thành một lớp đệm giữ hóa chất tẩy rửa ở lại trên thành bồn. Quá trình này kéo dài thời gian thẩm thấu và phân rã vết bẩn.
Thứ hai, tác động mài mòn. Trong quá trình vệ sinh, đá viên đóng vai trò như một chất mài mòn nhẹ. Sự ma sát của đá hỗ trợ cạo sạch nấm mốc và cặn khoáng bám trên bề mặt men. Khi xả nước, lượng đá đang tan tiếp tục cọ xát thành ống, đẩy bụi bẩn bên trong.
Thứ ba là tác dụng khử mùi. Đá lạnh có khả năng hấp thụ mùi không khí. Ứng dụng đặc tính này, nhiều nhà hàng, quán bar thường để đá trong bồn tiểu nam. Những người sử dụng xe nhà di động (RV) cũng dùng đá viên để làm sạch và giảm mùi cho bể chứa chất thải.
Về quy trình thực hiện, người dùng đổ một bát đá viên vào bồn cầu, đảm bảo lượng đá nổi trên mặt nước và không tràn lên miệng bồn. Tiếp theo, đổ trực tiếp dung dịch tẩy rửa lên lớp đá và để hỗn hợp lưu lại trong 15 phút. Sau đó, dùng bàn chải cọ xung quanh thành bồn và nhấn xả nước.
Theo các chuyên gia, đá viên có kích thước tương đương chất thải rắn thông thường nên sẽ xả trôi qua hệ thống ống nước, tự tan thành dạng lỏng. Người dùng lưu ý không sử dụng khối đá kích thước lớn để tránh tắc nghẽn cục bộ và không trộn lẫn các loại hóa chất tẩy rửa cùng lúc.
Giữa năm 2024, Congerton Matthew, 43 tuổi, kỹ sư IT ở thành phố Perth, Australia, quen Ma Oanh, 27 tuổi, quê Lâm Đồng, khi cô sang đây du lịch. Sau nửa tháng, hai người quyết định yêu xa.
Oanh là người Churu, lớn lên trong gia đình làm nông ở Tà Năng, Đức Trọng, Lâm Đồng và là mẹ đơn thân của bé trai 5 tuổi. Cô cho biết ban đầu dù chấp nhận yêu xa nhưng rất đắn đo về mối quan hệ này bởi sự khác biệt về hoàn cảnh và khoảng cách.
Biết bạn gái chưa tin tưởng vào tình yêu, Matthew quyết định bay sang Việt Nam, gặp gia đình cô để thể hiện sự cam kết.
Tháng 10/2024, Matthew lần đầu sang Việt Nam ra mắt gia đình bạn gái. Ấn tượng đầu tiên là khi bước vào nhà, hơn 40 người thân và hàng xóm của Oanh đã ngồi chờ. Không khí rộn ràng khiến anh vừa ngại ngùng vừa bối rối. "Lúc đó tôi hơi sốc vì buổi ra mắt hoàn toàn khác với cách của người Australia, thường chỉ có một nhóm nhỏ, riêng tư", chàng kỹ sư IT kể.
Buổi gặp mặt do bà Ma Theo, 58 tuổi, mẹ của Oanh, chuẩn bị. Gia đình chỉ có hai mẹ con nhưng họ hàng và hàng xóm đều đến chung vui. Trong bữa cơm, mọi người liên tục gắp thức ăn cho Matthew và mời uống rượu cần bằng ống tre. Khi biết anh không ăn được tôm và mực, cả nhà lập tức đi nấu món khác. "Sự chu đáo ấy giúp tôi hòa nhập nhanh hơn", Matthew nói.
Hôm sau, người thân đưa Matthew đi thăm rẫy ngô, đồi tiêu quanh buôn. Một người anh họ của Oanh xin nghỉ làm để chở anh đi. Matthew cũng dự một đám cưới có khoảng 400 khách tại địa phương. Nhiều người chủ động đến bắt tay, trò chuyện với anh như thể đã quen thân từ lâu. "Tôi có cảm giác cả buôn làng là một đại gia đình", anh nói.
Trở lại Perth, Matthew quyết định thay đổi kế hoạch cho tương lai. "Cuộc sống và tình cảm con người Việt Nam đã khiến tôi muốn ở lại mảnh đất này", anh nói.
Anh đề nghị công ty cho làm việc từ xa để luân phiên ba tháng ở Australia và ba tháng tại Việt Nam. Đầu năm 2025, anh mang nhẫn trở lại Đức Trọng để cầu hôn Oanh.
Matthew bắt đầu nếp sống ở rể theo phong tục và chế độ mẫu hệ của người Churu. Người đàn ông sau khi kết hôn sẽ về sống cùng nhà vợ, còn phụ nữ giữ vai trò trung tâm, quán xuyến gia đình và nối tiếp dòng tộc theo huyết thống người mẹ.
Hàng ngày, Oanh cùng mẹ ra vườn, lên rẫy làm việc từ sáng sớm. Chưa từng làm nông, lại sợ côn trùng và bò sát nên Matthew không theo công việc ngoài rẫy. Anh tìm những việc phù hợp ở nhà để san sẻ với vợ.
Đi chợ và nấu nướng trở thành môn học vỡ lòng của chàng rể Tây. Ở Perth, anh quen nhặt thực phẩm dán sẵn giá trong siêu thị. Còn ở chợ Tà Năng, Matthew học cách lựa thực phẩm bằng kinh nghiệm của người địa phương như nhìn bó rau, cọng cứng để đoán độ tươi, bóp nhẹ quả bơ xem độ chín, hỏi người bán xem cá và rau mới mang ra hay để qua ngày.
Sau vài tuần, anh đã có thể tự mua đồ ăn cho cả nhà, nấu được vài món cơ bản. Mỗi sáng, Matthew dậy bế con cho vợ ngủ, chuẩn bị bữa sáng, nước uống để mọi người mang lên rẫy. Đôi khi anh bỏ tiền thuê thêm người phụ việc khi nhà vợ quá tải.
Nỗi lo lớn nhất của Matthew khi làm rể ở Việt Nam là mẹ vợ sẽ can thiệp sâu vào cuộc sống hôn nhân. Nhưng điều đó cũng sớm được cởi bỏ. Trong trận cãi vã lớn của hai vợ chồng vào năm ngoái, bà Ma Theo lẳng lặng tra Google Dịch, gõ từng câu tiếng Anh đưa con rể đọc. Bà vừa ra hiệu bằng tay, vừa nhắn anh bình tĩnh, rộng lượng hơn với vợ, rồi sau đó mới quay sang nói chuyện riêng với con gái để cả hai tự tìm tiếng nói chung.
"Tôi lớn lên trong văn hóa cha mẹ thường đứng ngoài quyết định của con cái khi trưởng thành. Tôi bất ngờ khi mẹ có thể ở giữa chúng tôi nhưng không áp đặt, chỉ giúp hai người hiểu nhau hơn", anh cho biết.
Nhưng khác biệt lớn nhất Matthew phải học cách thích nghi lại nằm trong chính vai trò làm cha ở gia đình Churu. Oanh từng đánh vào mông con trai riêng và xem đó là cách răn dạy bình thường. Matthew cho rằng đây là hình thức bạo lực. Hai vợ chồng từng tranh luận, có lần không nói chuyện ba ngày.
Matthew thuyết phục vợ thay vì đánh phạt, cha mẹ có thể giải thích hoặc hạn chế những điều cậu bé thích như xem tivi. Oanh đồng ý thử cách này.
Cuối năm 2025, hai vợ chồng đón con chung mâu thuẫn tiếp tục xuất hiện trong cách chăm trẻ sơ sinh. Chị Oanh muốn dùng tấm khăn truyền thống để địu con trên lưng, còn Matthew lo ngại không an toàn nên muốn dùng xe đẩy và địu hiện đại.
Thấy con rể chưa yên tâm, bà Ma Theo không tranh luận mà trực tiếp hướng dẫn anh cách quấn khăn phong tục Churu, từ cách kéo căng nếp vải thổ cẩm, luồn qua nách đến thắt nút cố định. Khi tự mình địu con trên lưng, Matthew nhận ra phương pháp này cũng rất an toàn và tăng cảm giác gần gũi của tình phụ tử.
Qua việc chăm con, Matthew cũng nhận ra sự khác biệt trong cách gia đình hai bên nhìn về việc nuôi trẻ. Ở Australia, ông bà thường hỗ trợ khi cha mẹ cần, còn tại gia đình vợ, việc chăm một đứa trẻ được san sẻ cho nhiều người. Bà Ma Theo có thể vừa làm việc vừa địu cháu trên lưng, họ hàng thay nhau phụ giúp, hàng xóm trong buôn cũng có thể bế bé đi chơi. Ban đầu, sự gắn kết này khiến Matthew lạ lẫm, nhưng dần trở thành điểm tựa khi anh lần đầu làm bố.
"Điều tôi quý ở Matthew là luôn chịu lắng nghe. Con có văn hóa riêng nhưng luôn tôn trọng văn hóa gia đình vợ", bà Ma Theo nói.
