Chiều 28/5, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì họp về công tác chuẩn bị kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT) năm 2026 và công tác chuẩn bị năm học 2026-2027.
Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, công tác coi thi sẽ diễn ra vào các ngày 10, 11, 12/6. Trong đó, ngày 10/6 làm thủ tục dự thi; ngày 11/6 tổ chức thi môn Ngữ văn vào buổi sáng và Toán vào buổi chiều; ngày 12/6 tổ chức thi hai môn tự chọn.
Kỳ thi năm nay có hơn 1,2 triệu thí sinh đăng ký dự thi, tăng hơn 61.600 thí sinh so với năm trước.
Theo Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 được tổ chức tại 34 tỉnh/thành phố (sau sáp nhập), theo đó quy mô số lượng thí sinh trên một tỉnh tăng mạnh so với trước đây. Vì vậy, các Sở Giáo dục và Đào tạo cần chủ động xây dựng phương án, cách thức tổ chức và quản lý để bảo đảm vận hành tốt với quy mô tổ chức thi mở rộng so với các năm trước.
Bên cạnh đó, tình hình sử dụng công nghệ cao để gian lận thi cử diễn biến rất phức tạp. Những năm gần đây, Bộ Công an đã triệt phá nhiều đường dây mua bán thiết bị nghe siêu nhỏ gắn trong tai để thực hiện gian lận. Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025 đã ghi nhận và phát hiện các trường hợp thí sinh sử dụng AI để gian lận trong thi cử.
Chỉ đạo nội dung này, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu lưu ý tuyệt đối không chủ quan trong công tác chuẩn bị và triển khai kỳ thi, nhất là trong bối cảnh sau sáp nhập, quy mô thí sinh ở một số địa phương tăng rất mạnh, địa bàn quản lý rộng hơn, đầu mối điều hành thay đổi.
Bộ Giáo dục và Đào tạo phải yêu cầu từng địa phương có kịch bản vận hành chi tiết về điểm thi, nhân sự, vận chuyển đề thi, bảo quản bài thi, giao thông, y tế, điện, nước, thông tin liên lạc và xử lý tình huống bất thường.
Coi phòng, chống gian lận bằng công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo là rủi ro trọng yếu của kỳ thi năm nay, cũng là yêu cầu được Phó Thủ tướng đặt ra.
Ông giao Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp Bộ Công an xây dựng phương án tập huấn chuyên đề về nhận diện thiết bị gian lận mới, kiểm soát vật dụng vào phòng thi. Bộ Công an chủ động giám sát không gian mạng, phát hiện, xử lý sớm đường dây mua bán thiết bị gian lận; xử lý để cảnh báo, phòng ngừa.
Về phần mềm, dữ liệu và công bố kết quả thi, lãnh đạo Chính phủ quán triệt “không để xảy ra nghẽn hệ thống, sai lệch dữ liệu, lộ lọt thông tin hoặc phát sinh khủng hoảng truyền thông”.
Liên quan công tác chuẩn bị năm học 2026-2027, Phó Thủ tướng quán triệt không để tình trạng vừa thiếu giáo viên, vừa chậm tuyển dụng.
Lãnh đạo Chính phủ giao Bộ Giáo dục chịu trách nhiệm toàn diện về sách giáo khoa, bao gồm chất lượng nội dung, tiến độ in ấn, phát hành, giá thành, học liệu số và phương án hỗ trợ học sinh khó khăn.
“Phải bảo đảm sách đến giáo viên, học sinh trước ngày 15/8 và không để thiếu sách, sốt giá, lãng phí, lợi ích nhóm hoặc phát sinh bức xúc xã hội”, Phó Thủ tướng chỉ đạo.
Vấn đề cơ sở vật chất giáo dục cũng được ông quan tâm. Phó Thủ tướng nhấn mạnh muốn giải bài toán thiếu trường lớp ở đô thị lớn, không chỉ vấn đề về kinh phí, mà phải giải đồng thời bài toán đất đai, quy hoạch, tiêu chuẩn xây dựng và trách nhiệm của các dự án đô thị.
“Đây là điểm nghẽn thể chế, Bộ cần nghiên cứu để phối hợp xử lý ngay trong năm 2026″, Phó Thủ tướng chỉ đạo.
Đặc biệt, liên quan chuyện ứng dụng AI trong giáo dục, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu khẳng định AI là xu thế tất yếu, cần được khai thác để đổi mới dạy học, hỗ trợ giáo viên, cá nhân hóa học tập.
“Tại Việt Nam, nhiều trường đại học đã coi AI là môn học bắt buộc. Tuy nhiên, nếu không quản lý tốt sẽ dẫn đến tình trạng giáo viên dùng AI ra đề, học sinh dùng AI giải đề, làm bài tập, thậm chí gian lận trong kiểm tra, thi cử”, Phó Thủ tướng lưu ý.
Ông giao Bộ Giáo dục khẩn trương hoàn thiện hướng dẫn, quy định ứng dụng AI trong giáo dục, từ phổ thông đến đại học; coi AI là công cụ hỗ trợ, không thay thế vai trò của thầy cô, không làm thay năng lực của người học.
Mới đây, trang Retraction Watch, một trang tin hàng đầu thế giới về liêm chính khoa học đăng bài viết có tiểu đề: "Các nhà nghiên cứu Việt Nam có thể bị cấm nghiên cứu và cắt kinh phí nếu vi phạm quy tắc liêm chính". Nội dung bài viết không chỉ đề cập động thái mới đây của Bộ KH-CN nhằm siết chặt quản lý, áp dụng các chế tài nghiêm khắc đối với các hành vi vi phạm liêm chính khoa học mà còn nhắc đến các loạt bài điều tra trước đây của Báo Thanh Niên.
Mở đầu bài viết, Retraction Watch đưa tin Bộ KH-CN ban hành hướng dẫn về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ (ngày 25.5), và cho rằng đây là một bước đi quyết liệt. Hướng dẫn này yêu cầu các tổ chức khoa học và công nghệ phải thiết lập cơ chế kiểm soát, quy trình điều tra và xử lý nghiêm các hành vi sai phạm trong nghiên cứu.
Các hình phạt được đưa ra bao gồm: cảnh cáo bằng văn bản, yêu cầu đính chính hoặc rút bài, xin lỗi công khai, đình chỉ chức vụ, hoàn trả kinh phí tài trợ và đặc biệt là cấm tham gia vĩnh viễn vào các dự án khoa học tương lai đối với cá nhân gian lận dữ liệu hoặc đạo văn. Đáng chú ý, các vi phạm này sẽ bị lưu vết công khai trên nền tảng số quốc gia về quản lý khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Hướng dẫn cũng trực tiếp "gọi tên" việc lạm dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Những hành vi dùng AI để tạo dữ liệu giả, xào nấu hình ảnh, ngụy tạo tài liệu tham khảo hoặc sử dụng các nội dung do AI tạo ra chưa qua kiểm chứng đều sẽ phải đối mặt với các mức phạt nặng nề.
Retraction Watch nhận định, động thái cứng rắn này từ phía Bộ KH-CN diễn ra sau hàng loạt vụ bê bối chấn động về đạo đức nghiên cứu tại Việt Nam bị phơi bày trong những năm qua. Chuyên trang quốc tế này đã dẫn lại loạt bài điều tra của Báo Thanh Niên xuất bản năm 2020 với nội dung vạch trần góc khuất tại một số trường đại học khi chi những khoản tiền lớn để "mua danh nghĩa" (affiliation) của các tác giả nước ngoài hòng trục lợi, làm đẹp hồ sơ để tăng xếp hạng (ranking) quốc tế một cách bất chính.
Tiếp đó, Retraction Watch cũng nhắc đến nhiều thông tin khác nhằm "điểm danh" một số vụ việc hoặc thực tế vi phạm liêm chính khoa học ở Việt Nam trong những năm qua. Đáng chú ý, Retraction Watch cho biết hệ thống dữ liệu của trang tin này ghi nhận hiện tại có tới 251 bài báo quốc tế bị rút (retraction) có ít nhất một tác giả liên quan đến các tổ chức, trường học tại Việt Nam.
Retraction Watch cũng trích đăng ý kiến TS Dương Văn Tú (Dương Tú), nhà nghiên cứu cao cấp tại ĐH Purdue (Mỹ), đồng thời là người sáng lập một diễn đàn về liêm chính khoa học tại Việt Nam với hơn 300.000 thành viên (TS Dương Tú cũng là một cộng tác viên thân thiết với Báo Thanh Niên.
"Trước đây, liêm chính khoa học tại Việt Nam chủ yếu được thúc đẩy qua các nguyên tắc chung và khuyến khích tự nguyện, thiếu cơ chế thực thi mạnh mẽ. Giờ đây, các nguyên tắc này đã được luật hóa thành các mệnh lệnh cụ thể, biến việc tuân thủ trở thành nghĩa vụ ràng buộc chính thức đối với cả nhà nghiên cứu, viện trường lẫn các cơ quan quản lý", TS Dương Tú trả lời Retraction Watch.
Tuy nhiên, TS Dương Tú cho rằng mục tiêu của khung hướng dẫn mới của Việt Nam chỉ có thể đạt được nếu các quy định được thực thi nghiêm túc và giám sát chặt chẽ, thay vì "chỉ tồn tại trên giấy".
Ngày 25-5, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành hướng dẫn về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.
Tại quyết định vừa ban hành, Bộ Khoa học và Công nghệ nêu rõ các hành vi vi phạm liêm chính khoa học gồm: ngụy tạo dữ liệu, kết quả nghiên cứu; giả mạo dữ liệu; đạo văn dưới mọi hình thức; ghi tên tác giả không đúng thực tế hoặc loại bỏ tác giả có đóng góp thực sự; cản trở, đe dọa, ép buộc, can thiệp vào quá trình đánh giá, phản biện, xét duyệt bản thảo công bố khoa học...
Các hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp bao gồm: che giấu rủi ro gây hậu quả nghiêm trọng; truyền bá thông tin sai sự thật, xuyên tạc kết quả nghiên cứu; không được sự đồng ý tự nguyện bằng văn bản hoặc các hình thức khác tương tự của đối tượng nghiên cứu khi nghiên cứu trên người; tiết lộ dữ liệu nhạy cảm thu thập trong nghiên cứu mà không có sự cho phép...
Trong đó, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết hành vi ngụy tạo dữ liệu, đạo văn, che giấu xung đột lợi ích hoặc làm sai lệch bản chất nghiên cứu là hành vi vi phạm nghiêm trọng liêm chính khoa học.
Hành vi vi phạm liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp có nhiều mức độ khác nhau và có thể do lỗi vô ý hoặc lỗi cố ý của người vi phạm.
Do vậy, bộ yêu cầu cơ quan tài trợ, tổ chức khoa học và công nghệ có thể căn cứ vào vi phạm do vô ý hay cố ý, tính chất, mức độ, hậu quả của vi phạm để quy định biện pháp xử lý phù hợp.
Ví dụ như: nhắc nhở, phê bình; cảnh cáo bằng văn bản; yêu cầu cải chính, xin lỗi công khai; dừng giao chủ trì hoặc tham gia nhiệm vụ khoa học và công nghệ đang thực hiện; không cho phép chủ trì hoặc tham gia thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ vô thời hạn hoặc trong thời gian nhất định; yêu cầu rút bài báo/ấn phẩm khoa học có liên quan đến hành vi vi phạm;
Yêu cầu hoàn trả kinh phí đã nhận khi bài báo/ấn phẩm bị rút hoặc bị kết luận vi phạm; thu hồi kinh phí và các danh hiệu, khen thưởng liên quan đến kết quả vi phạm; sửa đổi, hủy bỏ kết quả đánh giá nhiệm vụ khoa học và công nghệ.
Quy định vừa ban hành yêu cầu người tham gia nghiên cứu sử dụng trí tuệ nhân tạo cần đảm bảo 6 yêu cầu.
Thứ nhất, không sử dụng trí tuệ nhân tạo tạo dữ liệu giả, ảnh giả hoặc tài liệu tham khảo không có thật.
Thứ hai, không sử dụng tài liệu do trí tuệ nhân tạo tạo ra chưa kiểm chứng làm tài liệu tham khảo.
Thứ ba, cung cấp đầy đủ tên công cụ, phiên bản, phạm vi sử dụng trí tuệ nhân tạo được sử dụng trong quá trình nghiên cứu khoa học; ghi rõ các nội dung nghiên cứu được hoàn toàn tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo.
Thứ tư, không đưa dữ liệu mật/chưa công bố lên nền tảng trí tuệ nhân tạo trái quy định pháp luật.
Thứ năm, trí tuệ nhân tạo chỉ được coi là công cụ hỗ trợ và người sử dụng phải chịu trách nhiệm cuối cùng về các nội dung, sản phẩm, tài liệu do trí tuệ nhân tạo tạo ra.
Thứ sáu, các nội dung khác do cơ quan tài trợ, tổ chức khoa học và công nghệ bổ sung phù hợp với quy định của Đảng, Nhà nước.
Xem quyết định ban hành hướng dẫn về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ tại đây.
Sáng 18.5, sân trường THCS Minh Đức (P. Cầu Ông Lãnh, TP.HCM) như vỡ òa trước sự xuất hiện của NSƯT Kim Tử Long và dàn nhạc "Tứ tuyệt" truyền thống.
Sân trường hóa sân khấu khi các nghệ sĩ vừa đàn, hát vừa thuyết minh về loại hình nghệ thuật đặc sắc đờn ca tài tử Nam bộ.
Không chỉ có vậy, tại chương trình, hơn 1.000 học sinh của Trường THCS Minh Đức đã có dịp chứng kiến sự kết hợp đặc biệt giữa 2 thế hệ: NSƯT Kim Tử Long và Hoàng Gia Khánh, học sinh của trường.
Trong tiết mục kết chuyên đề, hai cha con nghệ sĩ đã cùng hòa giọng trong trích đoạn cải lương kinh điển "Võ Đông Sơ". Hình ảnh người nghệ sĩ kỳ cựu dìu dắt, truyền lửa cho con trai ngay trên sân khấu học đường đã minh chứng rõ nét cho sức sống mãnh liệt của di sản.
Tại chương trình, NSƯT Kim Tử Long đã giới thiệu về nguồn gốc của nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ cũng như sơ lược về cấu trúc dàn nhạc "Tứ tuyệt" truyền thống và sự cải tiến hiện đại (guitar phím lõm).
Thông qua sự dẫn dắt của các nghệ sĩ, học sinh được tìm hiểu, khám phá các điệu thức đặc trưng gồm: Điệu Bắc mang sắc thái vui tươi, khỏe khoắn; điệu Nam gợi lên sự man mác, thanh thản; điệu Oán thể hiện nét buồn bã, sâu lắng; điệu Lý mộc mạc, gần gũi với đời sống hằng ngày. Ở mỗi điệu thức, NSƯT Kim Tử Long đều có phần minh họa thông qua các trích đoạn quen thuộc.
Bà Lê Thị Thanh Giang, Hiệu trưởng Trường THCS Minh Đức, cho biết nhằm đổi mới hoạt động ngoại khóa và giáo dục truyền thống văn hóa cho thế hệ trẻ (Gen Z), nhà trường tổ chức chuyên đề âm nhạc dân tộc mang chủ đề "Hành trình di sản – Đưa đờn ca tài tử vào học đường".
Thông qua những chia sẻ và khuấy động trực tiếp từ NSƯT Kim Tử Long, các học sinh không chỉ được nghe, được xem mà còn được học cách cảm nhận cái hay, cái đẹp của hồn cốt quê hương.
"Việc đưa âm nhạc dân tộc vào trường học nhằm tạo sân chơi lành mạnh, giúp các em có năng khiếu, tự tin thể hiện tài năng và nuôi dưỡng ý thức trách nhiệm trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc", bà Giang nhấn mạnh.
