Những năm gần đây, cùng với sự lên ngôi của xu hướng tập thể hình và ăn uống lành mạnh, khoai lang đã trở thành lựa chọn thay thế phổ biến cho các loại tinh bột chính nhờ hàm lượng chất xơ và dinh dưỡng phong phú. Tuy nhiên, giá trị dinh dưỡng và mức độ ảnh hưởng đến đường huyết của khoai lang luộc, hấp, nướng hay khoai để lạnh lại có sự khác biệt rất lớn.
Bà Hứa Huệ Ngọc, Giám đốc Trung tâm Dinh dưỡng và Thực phẩm thuộc Quỹ Đổng Thị (Đài Loan), cho biết khi khoai lang được làm nóng, cấu trúc tinh bột sẽ thay đổi giúp cơ thể dễ hấp thụ hơn.
Ngược lại, nếu để nguội hoặc bỏ vào ngăn mát tủ lạnh, một phần tinh bột sẽ chuyển hóa thành “tinh bột kháng” (resistant starch). Loại tinh bột này rất khó bị cơ thể hấp thụ, từ đó giúp làm chậm tốc độ tăng đường huyết và kéo dài cảm giác no.
Theo bà Hứa Huệ Ngọc, xét về tốc độ làm tăng đường huyết, khoai lang lạnh có tốc độ chậm nhất, tiếp theo là khoai lang luộc, khoai lang hấp, và khoai lang nướng là loại làm tăng đường huyết nhanh nhất.
Sở dĩ có sự khác biệt này là do quá trình nướng làm mất nước, khiến hàm lượng đường trong khoai lang cô đặc và tăng độ ngọt. Cộng thêm việc khoai được làm nóng khiến cơ thể dễ hấp thụ hơn, nên khoai lang nướng trở thành “thủ phạm” dễ làm đường huyết tăng vọt nhất. Trong khi đó, tinh bột trong khoai lang lạnh sau khi nấu chín và làm nguội sẽ sản sinh ra tinh bột kháng, cấu trúc của nó khiến đường ruột khó hấp thụ, nhờ vậy đường huyết cũng khó tăng lên hơn.
Chuyên gia Hứa Huệ Ngọc chỉ ra rằng, tùy thuộc vào mục tiêu của mỗi người mà cách chế biến khoai lang sẽ được tối ưu hóa:
Nếu mục tiêu là ổn định đường huyết: Nên ưu tiên chọn khoai lang đã qua làm lạnh (để trong ngăn mát tủ lạnh).
Nếu cần bổ sung năng lượng nhanh sau tập luyện: Để phục hồi cơ bắp hoặc nâng chỉ số đường huyết, các loại khoai lang nóng lại là lựa chọn phù hợp hơn.
Bên cạnh khoai lang, bà Hứa Huệ Ngọc cho biết khoai tây, bí đỏ và chuối cũng là những nguồn tinh bột thay thế tuyệt vời cho những người đam mê thể thao.
Khoai tây và bí đỏ có tính chất tương tự như khoai lang, đều thuộc nhóm tinh bột chất lượng cao. Trong khi đó, chuối có thể cung cấp lượng carbohydrate cần thiết cho quá trình vận động, là một thực phẩm bổ trợ vô cùng lý tưởng.
Theo Health.com, yến mạch có những tác dụng tốt với sức khỏe như sau:
Tăng cường sức khỏe tim mạch
Yến mạch chứa beta-glucan, một loại chất xơ hòa tan, giúp giảm cholesterol xấu LDL, giúp ngăn ngừa nguy cơ mắc các bệnh tim mạch. Yến mạch cũng chứa hàm lượng kali, magie và sắt cao. Magie cần thiết cho việc vận chuyển các ion magie và kali, các ion hỗ trợ dây thần kinh, cơ bắp và nhịp tim.
Hỗ trợ tiêu hóa
Yến mạch là nguồn cung cấp chất xơ hòa tan và không hòa tan, Chất xơ trong yến mạch đặc biệt có lợi cho người lớn tuổi, những người có thể gặp nhiều vấn đề về tiêu hóa hơn. Tiêu thụ chất xơ giúp ngăn ngừa táo bón và thúc đẩy sức khỏe đường ruột.
Chất xơ trong yến mạch cũng có tác dụng tiền sinh học hỗ trợ vi khuẩn có lợi trong đường ruột, giúp tăng cường tiêu hóa.
Nhờ hàm lượng chất xơ cao, yến mạch giúp bạn no lâu. Cảm giác no khi ăn yến mạch phụ thuộc vào lượng bạn tiêu thụ.
Cảm giác no sau bữa ăn có thể giúp bạn dễ dàng duy trì thói quen ăn uống cân bằng theo thời gian. Duy trì cân nặng hợp lý là một yếu tố quan trọng trong việc ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Carbohydrate trong yến mạch giúp bạn hấp thụ năng lượng ổn định, hạn chế thèm đồ ngọt. Protein trong yến mạch giúp tăng cường trao đổi chất. Bằng cách giúp bạn no lâu và cung cấp năng lượng, protein trong yến mạch có thể giúp cơ thể xây dựng nhiều khối lượng cơ nạc hơn là mỡ nội tạng.
Giúp ổn định đường huyết
Yến mạch giúp ổn định đường huyết nhờ hàm lượng beta-glucan, một loại chất xơ hòa tan cao, giúp làm chậm quá trình hấp thụ đường vào máu. Với chỉ số đường huyết (GI) thấp, yến mạch giúp ngăn ngừa tình trạng tăng đường huyết đột ngột, phù hợp cho người tiểu đường và người ăn kiêng.
Giá trị dinh dưỡng của yến mạch
Yến mạch chứa nhiều vitamin và khoáng chất, là một phần thiết yếu của chế độ ăn uống cân bằng. Một khẩu phần 80g yến mạch cung cấp:
Ngày 28-4, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Trị cho hay đơn vị vừa phẫu thuật thành công cho ông H.V.C. (41 tuổi, trú xã A Dơi) bị tai nạn lao động dẫn đến đứt lìa cổ chân trái.
Trong lúc cắt cỏ, lưỡi máy bị gãy, văng trúng khiến bàn chân trái bệnh nhân đứt lìa hoàn toàn, mất nhiều máu, bất tỉnh. Người nhà đã đưa bệnh nhân đến cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Hướng Hóa.
Tại đây, trước nguy cơ sốc mất máu và hoại tử chi, các bác sĩ vừa hồi sức, vừa kích hoạt quy trình cấp cứu liên viện với Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Trị.
Phần chi đứt lìa được xử lý đúng quy trình: bọc gạc vô khuẩn, bảo quản kín và làm lạnh để duy trì khả năng nối lại. Sau sơ cứu, bệnh nhân được chuyển tuyến khẩn cấp.
Ngay khi nhận thông tin, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Trị đã kích hoạt "báo động đỏ", hội chẩn liên khoa ngay khi bệnh nhân còn đang trên đường chuyển viện. Ê kíp phẫu thuật, phòng mổ và trang thiết bị sẵn sàng. Khi bệnh nhân nhập viện, chỉ sau 10 phút hoàn tất đánh giá và tiền phẫu, ca mổ được tiến hành ngay.
Theo các bác sĩ, đây là ca vi phẫu đặc biệt phức tạp, đòi hỏi tái tạo đồng thời nhiều cấu trúc như xương, động mạch chày trước, chày sau, gân cơ và thần kinh. Thời gian thiếu máu của bàn chân khoảng 2 giờ - nằm trong "thời gian vàng" nhưng ở ngưỡng rất sát, đòi hỏi xử trí khẩn trương, chính xác.
Ca phẫu thuật kéo dài 4,5 giờ, các bác sĩ đã làm sạch tổn thương, cố định xương bằng đinh Kirschner, khâu nối mạch máu để tái lập tuần hoàn, phục hồi gân cơ và thần kinh. Sau khi tái lập dòng máu, bàn chân hồng ấm trở lại.
Sau một tuần, bệnh nhân tiến triển tích cực: bàn chân duy trì tuần hoàn tốt, các ngón có thể vận động nhẹ.
Đại diện bệnh viện nhận định thành công của ca bệnh là kết quả của sự phối hợp đồng bộ giữa các khoa hồi sức cấp cứu, ngoại chấn thương chỉnh hình, gây mê hồi sức và hệ thống cận lâm sàng, cùng với hiệu quả của mạng lưới cấp cứu liên viện, giúp tối ưu "thời gian vàng", nâng cao cơ hội cứu thành công bộ phận bị đứt lìa cho người bệnh.
Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết mỡ lợn là chất béo động vật, khá bền với nhiệt, phù hợp hơn với một số món chiên, rán ở nhiệt độ cao. Tuy nhiên, trong 100g mỡ lợn có khoảng 40g chất béo bão hòa và khoảng 95mg cholesterol. Nếu ăn quá nhiều, ăn thường xuyên không tốt cho sức khỏe.
Nhiều gia đình dùng mỡ lợn vì nghĩ "đồ nhà làm là sạch". Khi chế biến và bảo quản sai, mỡ lợn lại có thể trở thành yếu tố gây hại.
4 sai lầm thường gặp khi dùng mỡ lợn:
Rán mỡ quá kỹ, để tóp mỡ cháy sậm
Nhiều người thích rán đến khi tóp mỡ vàng sậm, thậm chí hơi khét mới thấy thơm. Thực tế, khi chất béo bị đun quá lâu ở nhiệt độ cao, nhất là trên khoảng 190°C, mỡ dễ bị oxy hóa, giảm chất lượng và có thể tạo ra các chất không có lợi cho tế bào.
"Cách tốt hơn là rán lửa vừa, khi tóp mỡ vàng nhạt thì vớt ra, không nên để cháy sậm", tiến sĩ nói.
Đựng mỡ nóng vào lọ nhựa
Mỡ vừa rán xong có nhiệt độ cao, thường trên 100°C. Nếu đổ ngay vào hũ nhựa, nhiệt độ cao cộng với môi trường chất béo có thể làm tăng nguy cơ thôi nhiễm các chất không mong muốn từ nhựa vào mỡ. Nên dùng lọ thủy tinh, hũ sành hoặc sứ sạch, để mỡ nguội bớt rồi mới rót vào.
Để mỡ quá lâu ở nhiệt độ phòng
Mỡ tiếp xúc với không khí, ánh sáng và nhiệt độ cao dễ bị oxy hóa, ôi khét, đổi màu, đổi mùi. Khi mỡ đã có mùi lạ, vị khét hoặc màu bất thường thì không nên tiếc mà dùng tiếp. Mỡ sau khi rán nên đậy kín, bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh.
Rán một lần để ăn cả tháng
Kể cả khi để trong tủ lạnh, mỡ lợn vẫn có thể giảm chất lượng theo thời gian. Tốt nhất chỉ nên rán lượng vừa đủ dùng trong khoảng 2–3 tuần, không nên tích trữ quá nhiều.
Với thực phẩm, "để dành cho tiện" đôi khi lại thành nguy cơ gây hại sức khỏe. Người ít vận động, thừa cân, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch nên hạn chế ăn mỡ lợn, tránh nguy cơ xơ vữa động mạch và các bệnh chuyển hóa.
