Trúng tuyển Chương trình thu hút, giữ chân và phát triển các nhà khoa học trẻ xuất sắc, các nhà khoa học đầu ngành về công tác tại ĐH Quốc gia TP.HCM (Chương trình VNU350), TS Văn Phụng Trường Sơn sẽ làm việc tại Trường ĐH Bách khoa ở lĩnh vực toán ứng dụng.
Nhà khoa học từng học tập và nghiên cứu tại Đại học Carnegie Mellon (Mỹ) đã chia sẻ những cơ hội và thách thức của môi trường khoa học trong nước cũng như kỳ vọng vào hệ sinh thái khoa học, đổi mới sáng tạo mà ĐH Quốc gia TP.HCM đang xây dựng.
TS Trường Sơn cho biết sau thời gian học tập và nghiên cứu tại Mỹ, anh nhận thấy các quốc gia phát triển có một “đặc quyền rất lớn”: sinh viên và nhà khoa học có thể theo đuổi những nghiên cứu đỉnh cao ngay tại quê hương mình. Theo anh, điều đó có được nhờ nhiều thế hệ đi trước đã kiên trì xây dựng nền tảng học thuật với tư duy “kiến tạo cho thế hệ mai sau”.
“Hiện tại, vì thiếu vắng những không gian học thuật đỉnh cao tại chỗ, nhiều sinh viên giỏi của Việt Nam phải chấp nhận đi rất xa để tìm kiếm môi trường học thuật xuất sắc hơn”, anh nói. Anh cho biết điều mình mong mỏi là một ngày nào đó sinh viên Việt Nam có thể theo đuổi những đam mê khoa học lớn ngay tại quê nhà, nơi các bạn “cuối tuần vẫn có thể bắt chuyến xe về thăm gia đình, thay vì phải cách xa nửa vòng Trái đất”.
Nền tảng nghiên cứu của TS Trường Sơn là toán ứng dụng, đặc biệt ở các lĩnh vực phương trình vi phân đạo hàm riêng (PDE), xác suất, hệ động lực ngẫu nhiên và phương trình động học. Dù nghiên cứu có liên hệ chặt với trí tuệ nhân tạo (AI), anh cho biết mình không xem bản thân là người làm AI theo nghĩa kỹ thuật thông thường.
“Điều tôi quan tâm hơn là các nền tảng toán học đứng phía sau AI như tối ưu hóa, lấy mẫu, động lực học Langevin hay các hệ ngẫu nhiên nhiều bậc thời gian”, anh nói.
Theo TS Trường Sơn, nhiều mô hình AI hiện nay hoạt động rất ấn tượng nhưng vẫn còn nhiều câu hỏi nền tảng chưa được giải thích đầy đủ, chẳng hạn vì sao một số thuật toán tối ưu hóa lại hiệu quả đến vậy hoặc làm thế nào để xây dựng những hệ tính toán tiết kiệm năng lượng hơn.
Một hướng nghiên cứu mà anh đặc biệt quan tâm là “Physical Learning” – ý tưởng cho rằng các hệ vật lý như vật liệu, mạng cơ học hay mạng điện có thể tự thích nghi để tạo ra đáp ứng mong muốn, thay vì chỉ xem việc học là quá trình tính toán trong phần mềm.
“Với một trường kỹ thuật như Bách khoa, tôi nghĩ đây là hướng rất tự nhiên để khám phá vì nó nằm ở giao điểm giữa toán học, vật lý, kỹ thuật và AI”, anh nói. TS Trường Sơn cũng cho rằng môi trường kỹ thuật là nơi lý tưởng để toán học không tách rời khỏi thực tiễn.
“Các kỹ sư thường đặt ra những câu hỏi rất cụ thể từ thực tế và chính điều đó truyền cảm hứng để toán học đi vào những hướng mới mẻ và có tác động hơn”, anh chia sẻ. Khi được hỏi về cơ hội và thách thức đối với các nhà khoa học trẻ trở về từ nước ngoài, TS Trường Sơn cho rằng “cơ hội lớn nhất chính là con người”.
Theo anh, sinh viên Việt Nam có tư duy sắc bén và tiềm năng khoa học rất lớn. “Tôi nghĩ có rất nhiều bạn trẻ ở Việt Nam chỉ cần được đặt vào một môi trường đủ tốt, đủ nghiêm túc và đủ khơi gợi thì có thể phát triển rất xa”, anh nói. Tuy nhiên, theo TS Trường Sơn, thách thức hiện nay không chỉ là thu nhập mà còn là việc xây dựng được môi trường nghiên cứu thực chất ngay trong nước.
“Tôi nghĩ người làm nghiên cứu, ở tầng sâu nhất, chỉ đơn giản là muốn có thời gian và không gian để làm việc, trao đổi tự do cùng những đồng nghiệp tốt”, anh chia sẻ. Anh nhớ lại thời học cao học, bạn bè có thể dành cả buổi chiều để tranh luận về những bài toán tưởng chừng rất nhỏ. Nhưng chính những cuộc trao đổi như vậy lại nuôi dưỡng sự sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề.
“Thách thức của chúng ta là xây dựng được một cộng đồng năng động, tin tưởng lẫn nhau, được dẫn dắt bởi sự tò mò thuần túy và không ai sợ đặt ra những câu hỏi tưởng như ngớ ngẩn”, anh nói.
Tối 10.7, trang Facebook Sở GD-ĐT Phú Thọ cho biết, đơn vị này đã hoàn thành báo cáo Bộ GD-ĐT về việc rà soát kết quả thi kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Theo đó, toàn tỉnh có 492 điểm 10. Môn thi có nhiều điểm 10 nhất là môn lịch sử với 237 em, phân bổ ở hơn 60 điểm thi, trung bình 0,166 điểm 10/phòng thi.
Tiếp đến là môn toán có 194 thí sinh đạt điểm 10, phân bổ ở hơn 40 điểm thi, trung bình 0,096 điểm 10/phòng thi.
Một số điểm thi có nhiều điểm 10 môn toán nhất gồm Trường THPT chuyên Hùng Vương (14), Trường THPT chuyên Vĩnh Phúc (12), Trường THPT Yên Lạc (9), Trường THPT Thanh Ba và Trường THPT Lê Xoay (cùng 7)…
Kết quả rà soát, xác minh cho thấy không có dải số báo danh nào, không có phòng thi nào có nhiều điểm cao bất thường.
Phòng thi có nhiều điểm 10 nhất là phòng thi số 00315 tại điểm thi Trường THPT chuyên Vĩnh Phúc có 6 điểm 10 môn toán. Cả 6 học sinh đạt điểm 10 đều là học sinh các lớp chuyên toán, chuyên vật lý, chuyên tin học.
Liên quan đến một tài khoản mạng xã hội đăng tải thông tin cho rằng có dấu hiệu tiêu cực trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại Trường THPT Cao Phong, lãnh đạo Sở GD-ĐT tỉnh Phú Thọ chính thức bác bỏ thông tin này.
Qua kiểm tra, sở xác định thông tin trên là không có thật. Nhà trường đã báo cáo và công an đã vào cuộc, làm việc với người đăng tin.
Đến chiều cùng ngày, chủ tài khoản mạng xã hội nói trên đã chủ động gỡ bài và đăng bài xin lỗi công khai tới cộng đồng mạng, thầy cô cũng như bạn học.
Người này thừa nhận thông tin mình đăng tải là sai sự thật, hoàn toàn do tâm lý chủ quan và phỏng đoán cá nhân.
Quy chế tuyển sinh ĐH năm nay có một khái niệm mới: nguồn tuyển. Theo đó, thí sinh (TS) tốt nghiệp THPT năm 2026, nguồn xét tuyển vào chương trình đào tạo trình độ ĐH là TS có tổng điểm 3 môn thi kỳ thi tốt nghiệp THPT (kỳ thi trung học nghề đối với đối tượng trung học nghề) theo tổ hợp xét tuyển (hoặc sử dụng điểm thi môn toán, ngữ văn và một môn thi khác) đạt tối thiểu 15 điểm theo thang điểm 30. Mức điểm này không tính điểm ưu tiên và điểm cộng. Đây là điều kiện để đăng ký xét tuyển với tất cả các phương thức, dù sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT hay các căn cứ xét tuyển khác như: điểm kỳ thi đánh giá năng lực, điểm học bạ…
Theo quy chế, tổ hợp sử dụng kết quả các môn thi tốt nghiệp THPT dùng để xét tuyển có ít nhất 3 môn phù hợp với đặc điểm, yêu cầu đầu vào của chương trình đào tạo. Trong đó, tổ hợp môn bắt buộc phải có toán hoặc ngữ văn (kết hợp 2 môn khác theo quy định trường/ngành/chương trình). Với phương thức tuyển sinh dựa trên kết quả học tập các môn học cấp THPT, tổ hợp môn này cũng bắt buộc có toán hoặc ngữ văn. Căn cứ theo quy định này, các trường ĐH xây dựng tổ hợp môn xét tuyển cho từng ngành đào tạo. Tùy đặc thù ngành, có ngành chỉ xét tuyển bằng 1 tổ hợp, có ngành sử dụng hơn 10 tổ hợp. Thậm chí, cùng một mã ngành đào tạo, mỗi trường quy định khác nhau về các tổ hợp môn xét tuyển.
Vậy 3 môn TS cần đạt 15 điểm theo kết quả thi tốt nghiệp THPT năm 2026 để đủ điều kiện xét tuyển bậc ĐH được hiểu như thế nào?
Theo tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM, dù TS xét tuyển vào trường theo phương thức nào cũng cần đạt 15 điểm 3 môn theo tổ hợp xét tuyển từng ngành do trường quy định. Theo quy định của trường năm nay, tổ hợp xét tuyển mỗi ngành gồm 2 môn bắt buộc và 1 môn tự chọn trong số các môn còn lại. Với quy định này, các ngành của trường có nhiều tổ hợp xét tuyển khác nhau. TS đủ điều kiện để xét tuyển vào 1 ngành của trường khi có ít nhất 1 tổ hợp bất kỳ trong các tổ hợp theo quy định của ngành đó đạt từ 15 điểm trở lên.
Thạc sĩ Hoàng Thanh Tú, Phó trưởng phòng Thông tin - truyền thông Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho biết đối với TS tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, điều kiện để được xét tuyển vào một ngành/nhóm ngành khi thỏa 1 trong 2 trường hợp gồm: có tổng điểm của tổ hợp môn xét tuyển đạt từ 15 điểm trở lên (theo thang điểm 30); có tổng điểm thi của môn toán, ngữ văn và một môn khác thuộc tổ hợp xét tuyển của ngành/nhóm ngành đạt từ 15 điểm trở lên (theo thang điểm 30). Điểm các môn được sử dụng để xét ở 2 trường hợp trên là điểm gốc, trước khi quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ, không cộng điểm xét thưởng và không cộng điểm ưu tiên khu vực, đối tượng.
"Các môn trong tổ hợp được tính theo tổ hợp môn xét tuyển từng ngành/chương trình cụ thể quy định của trường. Ví dụ ngành công nghệ vật liệu, trường sử dụng 6 tổ hợp môn xét tuyển. TS xét vào ngành này cần đạt 15 điểm 3 môn của ít nhất 1 trong 6 tổ hợp môn theo quy định mới đủ điều kiện xét tuyển", thạc sĩ Tú thông tin thêm.
PGS-TS Tô Văn Phương, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Nha Trang, cho biết các tổ hợp môn xét tuyển của trường đều có toán và văn, cộng 1 trong số các môn: lý, hóa, sinh, địa, sử. Do đó, điều kiện nguồn xét tuyển của trường là TS cần có điểm toán, văn và 1 môn còn lại theo tổ hợp xét tuyển trường quy định đạt từ 15 điểm trở lên.
Tiến sĩ Huỳnh Trung Phong, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh viên và phát triển khởi nghiệp, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, cho rằng TS cần đạt tối thiểu 15 điểm 3 môn của tổ hợp mà TS sử dụng để xét tuyển vào từng ngành cụ thể. Với quy định thi tốt nghiệp THPT 4 môn, TS có thể có nhiều hơn 1 tổ hợp để xét tuyển vào 1 ngành. Các tổ hợp đủ điều kiện để xét vẫn cần đạt từ 15 điểm trở lên, trong đó bao gồm tổ hợp TS được xét trúng tuyển.
Tuy nhiên, tiến sĩ Phong lưu ý, mức 15 điểm này chỉ là quy định mức tối thiểu (nguồn xét tuyển) của Bộ GD-ĐT, không phải ngưỡng "điểm sàn" xét tuyển và điểm trúng tuyển các ngành của trường. Ví dụ, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM các năm trước đây không có ngành nào điểm trúng tuyển ở mức 15, cũng không có ngành nào nhận hồ sơ xét tuyển ở mức 15. Với các ngành đào tạo giáo viên, điểm nhận hồ sơ thường cao hơn ngưỡng quy định tối thiểu của Bộ GD-ĐT.
Thạc sĩ Hoàng Thanh Tú cũng lưu ý thêm, ngoài quy định chung trên, TS đăng ký vào ngành thiết kế vi mạch, ngành công nghệ bán dẫn và ngành kỹ thuật hạt nhân cần có thêm điều kiện riêng. Cụ thể, TS đăng ký vào ngành thiết kế vi mạch, ngành công nghệ bán dẫn cần điểm thi môn toán có giá trị lớn hơn hay bằng ngưỡng điểm thuộc nhóm 20% TS có điểm môn toán cao nhất toàn quốc trong kỳ thi THPT 2026 và tổng điểm tổ hợp 3 môn xét tuyển lớn hơn hay bằng ngưỡng điểm thuộc nhóm 25% TS có điểm của tổ hợp môn xét tuyển trong kỳ thi THPT 2026 cao nhất toàn quốc. TS đăng ký vào ngành kỹ thuật hạt nhân, muốn trúng tuyển vào ngành này cần có điểm THPT môn toán và vật lý phải từ 7,5 điểm trở lên.
Thạc sĩ Tú nhấn mạnh: "TS cần lưu ý sự khác nhau giữa quy định nguồn xét tuyển và ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào. Trong đó, quy định 15 điểm 3 môn là nguồn xét tuyển chung nhưng từng trường sẽ có mức điểm sàn tối thiểu nhận hồ sơ cho từng ngành/chương trình của trường đó. Điểm sàn này của nhiều trường/ngành có thể bằng mức 15 nhưng ngành/trường khác có thể cao hơn nhiều. Do đó, TS cần theo dõi thông tin cụ thể ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào các trường ĐH công bố sau có kết quả thi tốt nghiệp THPT để biết mình có đủ điều kiện xét tuyển vào ngành, trường cụ thể nào".
Từ thực tế tuyển sinh năm 2025, thạc sĩ Tú cho biết Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM không có ngành nào nhận hồ sơ từ mức 15 điểm. Điểm trúng tuyển các ngành của trường năm ngoái cũng dao động từ 19 - 29,92 điểm.
Bộ GD-ĐT dự kiến thành lập Quỹ Học bổng Quốc gia (viết tắt là Quỹ) trực thuộc Bộ, trong bối cảnh hệ thống học bổng còn phân tán và tới nay chưa có một đầu mối cấp quốc gia để điều phối, huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực học bổng từ ngân sách nhà nước và xã hội.
Theo dự thảo Nghị định công bố hôm 4.5, Quỹ sẽ tổ chức 5 chương trình học bổng gồm: học bổng tài năng; học bổng đi học tại nước ngoài; học bổng theo điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế; học bổng thu hút người nước ngoài học tại Việt Nam; học bổng tạo cơ hội phát triển đối với người học thuộc các nhóm ưu tiên.
Như vậy, lần đầu tiên Quỹ có học bổng ở cấp quốc gia thu hút người nước ngoài học tại Việt Nam. Hiện nay học bổng dạng này chỉ dừng ở việc các cơ sở giáo dục, chủ yếu là các trường ĐH, chủ động cấp học bổng cho sinh viên quốc tế.
Theo dự thảo, chương trình học bổng này sẽ hỗ trợ người nước ngoài tới học tập và nghiên cứu ở các cơ sở giáo dục của Việt Nam, góp phần thúc đẩy quốc tế hóa giáo dục, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân tài quốc tế, cũng như nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu và vị thế học thuật của nước ta.
Bộ GD-ĐT thông tin trong dự thảo, mức hỗ trợ của học bổng được xác định dựa trên chi phí học tập, nghiên cứu và sinh hoạt phí "hợp lý" trong thời gian du học Việt Nam, phù hợp với nguồn lực của Quỹ. Mức hỗ trợ có thể bao gồm toàn bộ học phí hoặc một phần học phí, chi phí đào tạo; sinh hoạt phí thiết yếu; phí bảo hiểm y tế, thị thực, cư trú và những chi phí cần thiết khác theo quy định.
Học bổng thu hút người nước ngoài đề ra 5 trường hợp ưu tiên.
Thứ nhất là những công dân nước ngoài đến học tập, nghiên cứu các lĩnh vực về Việt Nam, Đông Nam Á, ngôn ngữ Việt, dạy tiếng Việt và các khía cạnh khác của Việt Nam như lịch sử, văn hóa, kinh tế... Thứ hai là các chương trình đào tạo, nghiên cứu trình độ sau ĐH và chương trình nghiên cứu chuyên sâu gắn với bối cảnh, dữ liệu và thực tiễn Việt Nam.
Thứ ba là một số ngành hoặc lĩnh vực khoa học, kỹ thuật, công nghệ... Thứ tư là các chương trình, đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu gắn với phòng thí nghiệm trọng điểm, trung tâm nghiên cứu quốc gia và các dự án Việt Nam ưu tiên. Cuối cùng là người nước ngoài đến từ một số quốc gia, vùng lãnh thổ và đối tác theo danh mục hoặc tiêu chí do Bộ GD-ĐT quy định.
Trong quá trình xét chọn, Bộ GD-ĐT cho biết ưu tiên cá nhân nước ngoài có thành tích học tập, nghiên cứu tốt, hoặc có đóng góp tích cực cho Việt Nam trong những lĩnh vực phù hợp theo từng giai đoạn.
Về phương án phối hợp, Quỹ sẽ công bố chương trình học bổng, điều kiện, tiêu chí lẫn chỉ tiêu. Các cơ sở giáo dục sẽ đánh giá năng lực học thuật và đề cử ứng viên đáp ứng yêu cầu của học bổng cũng như tiêu chí tiếp nhận của đơn vị. Sau đó, Quỹ sẽ xem xét và quyết định cấp học bổng dựa trên danh sách ứng viên do các đơn vị đề cử và tiêu chí đã đề ra. Đây là quy trình tương tự nhiều chương trình học bổng của các chính phủ khác trên thế giới.
Ngoài ra, một trong 5 chương trình học bổng khác của Quỹ là học bổng theo điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế cũng sẽ có suất cho công dân nước ngoài đến học tập, nghiên cứu tại Việt Nam.
Trước Việt Nam, nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ cũng đang vận hành chương trình học bổng chính phủ để thu hút người nước ngoài tới học tập, nghiên cứu và đóng góp cho địa phương. Có thể kể đến chương trình Fulbright của Mỹ gồm nhiều loại học bổng cho các hình thức khác nhau; Australia Awards Scholarship của Úc, Manaaki của New Zealand, Chevening của Anh chú trọng bậc thạc sĩ...
Tại khu vực Đông Nam Á, nhiều quốc gia hiện cũng thành lập chương trình học bổng chính phủ để thu hút sinh viên quốc tế, như học bổng ASEAN dành cho bậc THPT của Singapore, học bổng MIS (Malaysia) và học bổng Thailand Scholarships (Thái Lan) cho bậc thạc sĩ và tiến sĩ, hay học bổng Kemitraan Negara Berkembang cho bậc học từ cử nhân tới tiến sĩ của Indonesia...
