UBND TP.HCM vừa ban hành kế hoạch thực hiện Chiến lược dân số Việt Nam đến năm 2030 trên địa bàn giai đoạn 2026 – 2030. Một trong những điểm đáng chú ý là mục tiêu cải thiện tầm vóc thanh niên.
Theo đó, đến năm 2030, chiều cao trung bình của thanh niên 18 tuổi được đặt mục tiêu đạt 169 cm đối với nam và 158 cm đối với nữ. So với năm 2025, nam 18 tuổi dự kiến cao thêm 0,5 cm; còn nữ tăng 1 cm.
Bên cạnh đó, TP.HCM hướng đến nâng tuổi thọ bình quân của người dân lên 77 tuổi, trong đó thời gian sống khỏe mạnh tối thiểu đạt 68 năm. Thành phố cũng đặt mục tiêu duy trì chỉ số phát triển con người (HDI) trong nhóm 3 địa phương dẫn đầu cả nước.
Song song đó, thành phố tiếp tục tập trung các chỉ tiêu nâng cao chất lượng dân số. Ít nhất 90% nam, nữ thanh niên chuẩn bị kết hôn được truyền thông, tư vấn, khám sức khỏe trước hôn nhân.
Tỷ lệ phụ nữ mang thai được tầm soát ít nhất 4 bệnh tật bẩm sinh phổ biến nhất, phấn đấu đạt từ 90% trở lên; tỷ lệ trẻ sơ sinh được tầm soát ít nhất 5 bệnh bẩm sinh phổ biến nhất, đạt từ 90% trở lên.
Bên cạnh mục tiêu nâng tầm vóc, kế hoạch cũng đặt ra nhiều chỉ tiêu để giải quyết các vấn đề dân số nổi bật của TP.HCM, gồm mức sinh thấp, mất cân bằng giới tính khi sinh, già hóa dân số và phân bố dân cư.
TP.HCM phấn đấu đến năm 2030 đạt tổng tỷ suất sinh 1,6 con/phụ nữ, quy mô dân số khoảng 14,5 triệu người và tỷ lệ tăng dân số tự nhiên trên 1,1%. Cùng với đó là tiếp tục chuyển tải thông điệp “Mỗi cặp vợ chồng sinh đủ hai con”.
TP.HCM cũng đặt mục tiêu nâng tỷ lệ phụ nữ trong độ tuổi sinh sản sử dụng biện pháp tránh thai hiện đại lên trên 60%; giảm tỷ số nạo phá thai xuống dưới 35 ca/100 trẻ sinh ra sống; giữ tỷ lệ vị thành niên, thanh niên mang thai ngoài ý muốn dưới 2%.
Về cơ cấu dân số, TP.HCM phấn đấu kiểm soát tỷ số giới tính khi sinh ở mức không quá 107 bé trai/100 bé gái. Tỷ lệ trẻ em dưới 15 tuổi dự kiến đạt khoảng 22%, người từ 65 tuổi trở lên khoảng 11%, còn tỷ lệ phụ thuộc chung khoảng 49% (tức cứ 100 người trong độ tuổi lao động thì có khoảng 49 người phụ thuộc, gồm trẻ em và người cao tuổi).
Trong bối cảnh già hóa dân số ngày càng rõ, TP.HCM đặt mục tiêu ít nhất 50% phường, xã, đặc khu đạt tiêu chí môi trường thân thiện với người cao tuổi vào năm 2030. Tỷ lệ người cao tuổi có thẻ bảo hiểm y tế, được quản lý sức khỏe, khám chữa bệnh và chăm sóc tại gia đình, cộng đồng hoặc cơ sở chăm sóc tập trung phấn đấu đạt 100%.
Thành phố đồng thời duy trì, mở rộng hoạt động của 168 câu lạc bộ “Người cao tuổi giúp người cao tuổi” và 168 tổ tình nguyện viên chăm sóc người cao tuổi già yếu, neo đơn tại cộng đồng.
Ngoài ra, TP.HCM hướng đến phân bố dân số hợp lý, bảo đảm người nhập cư được tiếp cận đầy đủ và công bằng các dịch vụ xã hội cơ bản, đồng thời duy trì tỷ lệ dân số đô thị ở mức 80%.
Thành phố cũng phấn đấu 100% dân số được đăng ký, quản lý trong hệ thống cơ sở dữ liệu dân cư thống nhất trên toàn quốc; 80% ngành, lĩnh vực sử dụng dữ liệu dân số trong xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội.
Sở Y tế TP.HCM là cơ quan chủ trì triển khai, phối hợp các sở, ngành và địa phương thực hiện các giải pháp cải thiện mức sinh thấp, nâng cao chất lượng dân số, mở rộng tầm soát trước sinh – sơ sinh, khám sức khỏe trước hôn nhân, kiểm soát tỷ số giới tính khi sinh và thích ứng với già hóa dân số.
Ngành y tế đồng thời được giao tăng cường quản lý sức khỏe người dân, phát triển nhân lực, từng bước hoàn tất hồ sơ sức khỏe điện tử và nâng cao hiệu quả hoạt động của cộng tác viên dân số tại cơ sở. Hằng năm, Sở Y tế TP.HCM sẽ theo dõi, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch, tổng hợp báo cáo UBND TP.HCM và đề xuất điều chỉnh giải pháp phù hợp.
Liên đoàn Lao động TP.HCM và Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp sẽ tổ chức thí điểm buổi tuyên truyền, tầm soát bệnh nghề nghiệp tại khu công nghiệp vào tháng 5.
Quyết định trên được 2 đơn vị nói trên đưa ra trong buổi làm việc chiều 13.4, bàn giải pháp giúp người lao động và doanh nghiệp coi trọng, hiểu rõ hơn về bệnh nghề nghiệp.
PGS-TS Phan Minh Hoàng, Giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp (phường Chánh Hưng), cho biết trong quá trình hoạt động chuyên môn, đơn vị nhận thấy nhiều người lao động, doanh nghiệp còn thờ ơ với bệnh nghề nghiệp.
Theo bác sĩ Hoàng, vấn đề về các bệnh lý bệnh nghiệp trong công nhân lao động ở TP.HCM đang được chính quyền địa phương và ngành y tế quan tâm. Hiện nay, tại các doanh nghiệp đều có tổ chức các đợt khám sức khỏe định kỳ hằng năm cho người lao động. Từ đó, nhiều người lao động phát hiện được các vấn đề về sức khỏe. Nếu có nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp, người lao động tiếp tục khám chuyên sâu và điều trị.
"Chúng tôi nhận thấy bệnh nghề nghiệp đang xuất hiện nhiều tại một số ngành nghề đặc thù. Ví dụ, với ngành sản xuất da giày, xi măng, may mặc, công nhân dễ mắc bệnh viêm phổi. Người lao động ngành sản xuất ắc quy thường dễ bị nhiễm độc chì... Ngành cơ khí, đóng tàu thường khiến công nhân mất thính lực. Những bệnh lý này thường tiến triển âm thầm nên việc tầm soát, phát hiện sớm rất quan trọng", bác sĩ Hoàng nói.
Tại buổi làm việc, bệnh viện mong muốn phối hợp cùng Liên đoàn Lao động TP.HCM tổ chức nhiều chương trình tuyên truyền và đẩy mạnh công tác tầm soát cho người lao động để phát hiện sớm bệnh nghề nghiệp.
Mục tiêu đầu tiên là trang bị kiến thức cho người lao động, giúp họ hiểu được bản thân đang có nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp gì. Từ đó, người lao động chủ động phòng tránh, coi trọng việc khám và tầm soát bệnh hơn. Bên cạnh đó, hoạt động giúp nâng cao ý thức cho doanh nghiệp để họ đảm bảo được môi trường lao động làm việc thật tốt, hiệu quả, an toàn.
Ông Bùi Thanh Nhân, Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP.HCM nhìn nhận một bộ phận người lao động và doanh nghiệp hiện nay chưa quan tâm đến bệnh nghề nghiệp. Điều này dẫn đến việc doanh nghiệp tổ chức những buổi khám sức khỏe định kỳ qua loa, "khám cho có", còn người lao động thì "trốn khám".
Từ đó, 2 bên (Liên đoàn Lao động TP.HCM và Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp) thống nhất tổ chức hoạt động tuyên truyền, tầm soát bệnh nghề nghiệp cho người lao động thí điểm tại 1 khu công nghiệp vào tháng 5.
Liên đoàn Lao động TP.HCM đóng vai trò làm đầu mối tìm khu công nghiệp để thí điểm hoạt động, cung cấp cho bệnh viện số lượng doanh nghiệp, ngành nghề đặc thù.
Theo dữ liệu, bệnh viện sẽ sàng lọc và hệ thống một số bệnh nghề nghiệp phổ biến có thể gặp phải. Tiếp theo, bệnh viện tổ chức buổi tuyên truyền cho công nhân về nguy cơ mắc bệnh và thực hiện tầm soát ngay tại nơi làm việc.
Ông Bùi Thanh Nhân nhận định, mô hình này có thể nhân rộng ra nhiều khu công nghiệp trong tương lai. Việc tuyên truyền, tầm soát tận nơi làm việc, dựa theo đặc thù ngành nghề giúp phát hiện bệnh nghề nghiệp trúng đích, hiệu quả.
"Hoạt động không chỉ có lợi cho người lao động mà còn giúp doanh nghiệp hiểu rõ tài sản quý giá nhất của họ không phải là máy móc, cơ sở vật chất mà chính là con người. Đây là đội ngũ sản sinh ra những giá trị, làm lợi cho doanh nghiệp và bản thân chủ doanh nghiệp phải có trách nhiệm bảo vệ sức khỏe cho người lao động. Chúng tôi mong rằng hoạt động sẽ góp phần vào sự phát triển chung của TP.HCM - nơi không chỉ có lao động giỏi về chuyên môn mà còn tốt về sức khỏe", bác sĩ Hoàng nói.
Sáng 12-5, Chủ tịch HĐND TP.HCM Võ Văn Minh tiếp và làm việc với Tổng lãnh sự Cuba tại TP.HCM Mauricio Alejandro Martínez Duque nhân dịp ông Duque mới nhận nhiệm vụ lãnh sự tại TP.HCM.
Ông Võ Văn Minh gửi lời chúc mừng khi ông Mauricio Alejandro Martínez Duque nhận nhiệm vụ đối ngoại quan trọng tại TP.HCM, mong Tổng lãnh sự tiếp tục vun đắp mối quan hệ tốt đẹp giữa thành phố và Cuba.
Chủ tịch HĐND TP.HCM nhấn mạnh Việt Nam nói chung, TP.HCM nói riêng luôn coi trọng quan hệ hữu nghị đặc biệt với Cuba - mối quan hệ được nhiều thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước dày công vun đắp qua nhiều giai đoạn lịch sử.
Lãnh đạo TP.HCM cho biết thời gian qua, thành phố đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ Cuba, trong đó có vận động các nguồn lực xã hội hóa giúp người dân Cuba vượt qua khó khăn.
Chủ tịch HĐND TP đánh giá trong bối cảnh hiện nay, hợp tác nông nghiệp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với Cuba, nhất là trong bảo đảm an ninh lương thực và phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Ngoài nông nghiệp, lãnh đạo TP.HCM nhận định Cuba có nhiều tiềm năng phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời và điện gió. Thành phố sẵn sàng kết nối doanh nghiệp, chuyên gia và các nguồn lực để hỗ trợ Cuba triển khai các dự án trong lĩnh vực này.
Bên cạnh hợp tác song phương, TP.HCM cũng mong kết nối thêm các đối tác quốc tế, doanh nghiệp và tổ chức cùng chung tay hỗ trợ Cuba.
Phát biểu tại buổi làm việc, Tổng lãnh sự Cuba tại TP.HCM Mauricio Alejandro Martínez Duque cảm ơn sự hỗ trợ và tình cảm mà Việt Nam, đặc biệt là TP.HCM, dành cho Cuba thời gian qua.
Ông cho biết Cuba hiện đối mặt nhiều khó khăn kéo dài về năng lượng, nhiên liệu và y tế. Hơn hai năm qua, nước này gặp nhiều trở ngại trong tiếp nhận nguồn cung nhiên liệu, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân cũng như hoạt động của bệnh viện, trường học và hạ tầng thiết yếu. Những khó khăn đó tác động mạnh đến trẻ em, người bệnh và các nhóm yếu thế trong xã hội.
Tổng lãnh sự đánh giá cao các đề xuất hợp tác của TP.HCM, nhất là ý tưởng triển khai hệ thống điện mặt trời cho trường học và bệnh viện - những chương trình thiết thực có thể cải thiện điều kiện học tập, chăm sóc y tế và sinh hoạt cho người dân Cuba trong bối cảnh thiếu điện hiện nay.
Ông Mauricio Alejandro Martínez Duque khẳng định trong thời gian đảm nhận nhiệm vụ tại TP.HCM, ông sẽ nỗ lực thúc đẩy quan hệ hợp tác toàn diện giữa Cuba và thành phố trên nhiều lĩnh vực.
BHXH TP.Hà Nội cho biết, thời gian gần đây cơ quan này tiếp nhận nhận một số trường hợp người dân đề nghị đóng bù (truy đóng) cho thời gian đã gián đoạn trong quá trình tham gia BHXH tự nguyện, đồng thời mong muốn đóng một lần để đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Tuy nhiên, theo cơ quan BHXH, căn cứ luật BHXH năm 2024 và Nghị định số 159 năm 2025, pháp luật hiện hành không cho phép truy đóng BHXH tự nguyện đối với khoảng thời gian người tham gia không đóng trước đó.
Người tham gia BHXH tự nguyện sẽ không được truy đóng cho thời gian đã bỏ trống. Việc đóng một lần cho thời gian còn thiếu chỉ được thực hiện khi đáp ứng đủ điều kiện sau:
Đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định; thời gian đóng BHXH còn thiếu không quá 5 năm (60 tháng); đồng thời đã hoàn thành phương thức đóng đã đăng ký trước đó.
Một điểm đáng lưu ý là người tham gia phải kết thúc kỳ đóng đã lựa chọn, chẳng hạn như đóng theo phương thức 12 tháng hoặc 36 tháng, trước khi được xem xét đóng một lần cho phần thời gian còn thiếu.
Trong thời gian đang thực hiện phương thức đóng đã đăng ký, cơ quan BHXH sẽ chưa giải quyết yêu cầu đóng một lần.
Theo BHXH TP.Hà Nội, trên thực tế có trường hợp người tham gia BHXH tự nguyện có quá trình đóng từ năm 2016, nhưng bị gián đoạn một tháng trong năm 2022. Người này đề nghị được đóng bù thời gian bỏ trống và đóng một lần cho những năm còn thiếu để hưởng lương hưu.
Tuy nhiên, qua rà soát, cơ quan BHXH xác định khoảng thời gian gián đoạn không thuộc diện được truy đóng. Người tham gia vẫn đang trong thời gian thực hiện phương thức đóng đã đăng ký (đóng 36 tháng). Do đó, chưa đủ điều kiện để giải quyết việc đóng một lần tại thời điểm đề nghị.
Từ những trường hợp trên, để đảm bảo quyền lợi hưởng lương hưu, cơ quan BHXH khuyến nghị người dân khi tham gia BHXH tự nguyện cần duy trì việc đóng liên tục để tránh bị gián đoạn, ảnh hưởng đến quá trình tích lũy thời gian hưởng lương hưu.
Cạnh đó, người tham gia nên lựa chọn phương thức đóng phù hợp với khả năng tài chính, cũng như chủ động tìm hiểu quy định hoặc liên hệ cơ quan BHXH để được tư vấn trước khi thay đổi mức đóng hay phương thức đóng.
Sau khi hoàn thành kỳ đóng đã đăng ký và đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định, người tham gia vẫn có thể thực hiện đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu. Tuy nhiên, việc này chỉ áp dụng trong những trường hợp cụ thể và không bao gồm thời gian đã gián đoạn trước đó.
Luật BHXH 2024 quy định, người lao động tham gia BHXH tự nguyện được hưởng lương hưu khi đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định tại khoản 2 điều 169 của bộ luật Lao động 2019 và có thời gian đóng BHXH từ đủ 15 năm trở lên.
Theo lộ trình, của bộ luật Lao động, từ năm 2021, tuổi nghỉ hưu tăng mỗi năm 3 tháng (nam) và 4 tháng (nữ) cho đến khi đạt 62 tuổi (2028) và 60 tuổi (2035). Năm 2026, tuổi nghỉ hưu trong điều kiện bình thường của nữ là 57 và của nam là 61 tuổi 6 tháng.
Người lao động khi đóng đủ 15 năm có thể dừng đóng BHXH tự nguyện chờ đủ điều kiện về tuổi đời để hưởng chế độ hưu trí. Tuy nhiên, để hưởng mức lương hưu cao hơn thì người lao động nên tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện đến khi đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định để hưởng chế độ hưu trí.
