Hệ thống bảo tàng TPHCM còn nhiều dư địa phát triển
Hội nghị tập trung đánh giá hoạt động hệ thống bảo tàng thành phố giai đoạn 2021-2025, đồng thời đề xuất các giải pháp phát triển trong thời gian tới, trong bối cảnh mô hình bảo tàng trên thế giới đang thay đổi mạnh theo hướng hiện đại, tăng tính tương tác và chú trọng trải nghiệm.
Theo báo cáo của Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM, thành phố hiện là địa phương sở hữu hệ thống bảo tàng đa dạng, gồm cả công lập lẫn ngoài công lập, với nhiều chủ đề trải rộng từ lịch sử, mỹ thuật, chiến tranh, y học đến văn hóa Nam Bộ, phụ nữ hay đời sống đô thị.
TPHCM hiện có 25 bảo tàng, gồm 14 bảo tàng công lập và 11 bảo tàng ngoài công lập, đang lưu giữ khoảng 700.000 hiện vật, tài liệu. Trong đó có gần 300.000 hiện vật gốc và 25 bảo vật quốc gia.
Ông Nguyễn Minh Nhựt – Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM – cho biết, TPHCM là địa phương kế thừa hệ thống bảo tàng lâu đời nhất cả nước, với nhiều nơi có lịch sử gần một thế kỷ như Bảo tàng Lịch sử TPHCM.
Đây được xem là nền tảng quan trọng để thành phố phát triển hệ thống bảo tàng theo hướng hiện đại và hội nhập quốc tế.
Dù chịu ảnh hưởng lớn của đại dịch Covid-19, giai đoạn 2021-2025, hệ thống bảo tàng của thành phố vẫn đón khoảng 13,5 triệu lượt khách, trong đó có gần 4 triệu lượt khách quốc tế.
Những năm gần đây, nhiều bảo tàng tại TPHCM bắt đầu triển khai ứng dụng công nghệ số, thuyết minh tự động đa ngôn ngữ hay không gian trải nghiệm ảo nhằm nâng cao trải nghiệm tham quan.
Tuy nhiên, tại hội nghị, nhiều chuyên gia cho rằng hoạt động bảo tàng của thành phố vẫn còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác hết, đặc biệt trong việc thu hút công chúng trẻ.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu – Tổng Thư ký Hội Khoa học Lịch sử TPHCM, dù hệ thống bảo tàng khá phong phú về chủ đề nhưng nhiều nơi vẫn chưa tạo được sức hút rõ nét do nội dung và hình thức trưng bày chưa tạo được kết nối mạnh với người xem.
Một số bảo tàng vẫn vận hành theo mô hình khép kín, thiên về trưng bày hiện vật hơn là kể chuyện hay diễn giải lịch sử, khiến trải nghiệm tham quan chưa thật sự sinh động.
Trong tham luận trình bày tại hội nghị, bà Hậu nhận định: “TPHCM sở hữu một hệ thống di sản phong phú, đa dạng và có khả năng liên kết cao, giàu tiềm năng để phát triển thành một “Thành phố bảo tàng sống”.
Tuy nhiên, điều quan trọng không nằm ở việc gia tăng số lượng bảo tàng mà ở khả năng tổ chức chúng thành một hệ thống bảo tàng thông minh hơn, có cấu trúc logic, có kết nối và khả năng kể chuyện một cách thuyết phục”.
Theo bà Hậu, việc phát huy giá trị di sản thông qua hệ thống bảo tàng cần một cách tiếp cận mới, vượt khỏi khuôn khổ hành chính để hướng tới mô hình hệ sinh thái đa trung tâm, nơi các bảo tàng có thể liên kết và bổ trợ cho nhau trong việc kể câu chuyện về thành phố.
Bà cũng cho rằng TPHCM hiện vẫn chưa có một bảo tàng thể hiện đầy đủ chiều dài lịch sử và diện mạo văn hóa đặc trưng của Sài Gòn – TPHCM với tư cách một đô thị lớn hình thành sớm và phát triển năng động hàng đầu cả nước.
Hướng đến mô hình bảo tàng mở, hiện đại và giàu trải nghiệm
Từ những trăn trở về sức hút của bảo tàng hiện nay, nhiều ý kiến tại hội nghị cho rằng TPHCM cần mạnh dạn thay đổi cách vận hành và tiếp cận công chúng nếu muốn hệ thống bảo tàng phát triển theo hướng hiện đại hơn.
Trong đó, Tiến sĩ Mã Thanh Cao – Nguyên Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM – cho rằng trong bối cảnh toàn cầu hóa, hiệu quả của bảo tàng không chỉ được đo bằng khả năng bảo tồn hiện vật mà còn ở năng lực đổi mới trải nghiệm dành cho công chúng.
Theo bà Cao, nhiều bảo tàng trên thế giới đã phát triển mạnh nhờ ứng dụng công nghệ tương tác, tổ chức tham quan trực tuyến và mở rộng trải nghiệm số cho người xem ở nhiều nơi.
Vì vậy, các bảo tàng tại TPHCM cần tiếp tục hiện đại hóa hoạt động trưng bày, đẩy mạnh nghiên cứu hiện vật và tăng cường kết nối với các cơ sở đào tạo nhằm ứng dụng công nghệ trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản.
Nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số, Tiến sĩ Nguyễn Thị Tú Anh – Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TPHCM – cho rằng, số hóa hiện vật, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung hay ứng dụng công nghệ thực tế ảo đang trở thành yêu cầu tất yếu với các bảo tàng trong thời đại số.
Theo bà Tú Anh, các công nghệ này có thể giúp xóa nhòa giới hạn về không gian và thời gian, đồng thời tạo trải nghiệm trực quan, sinh động hơn cho người xem, đặc biệt là thế hệ trẻ. Tuy nhiên, việc chuyển đổi số cần được triển khai bài bản và đồng bộ, tránh tình trạng đầu tư manh mún hoặc chạy theo hình thức.
Ông Phạm Định Phong – Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa – đánh giá TPHCM là một trong những địa phương có hoạt động bảo tàng năng động và tiếp cận nhanh với xu hướng bảo tàng hiện đại trên thế giới.
Theo ông Phong, xu hướng hiện nay là phát triển mô hình bảo tàng mở, lấy công chúng làm trung tâm, tăng tính trải nghiệm và kết nối cộng đồng.
“Trước nhất thì các bảo tàng đang cần chuyển mạnh mẽ từ quản lý hiện vật sang phục vụ công chúng, từ giới thiệu thông tin một cách đơn thuần sang kể chuyện chia sẻ, từ không gian tham quan sang không gian trải nghiệm, sáng tạo. Đây chính là xu thế phổ biến của bảo tàng hiện đại trên thế giới hiện nay”, ông Phong nói.
Ông cũng cho rằng TPHCM cần tiếp tục hiện đại hóa hệ thống bảo tàng theo tiêu chuẩn quốc tế, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, phát triển sản phẩm văn hóa gắn với du lịch sáng tạo, đồng thời quan tâm hơn đến hệ thống bảo tàng ngoài công lập.
Phát biểu kết luận hội nghị, ông Trần Thế Thuận – Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM – nhận định, bảo tàng ngày nay không còn chỉ là nơi lưu giữ hiện vật mà đang dần trở thành không gian sáng tạo, giáo dục cộng đồng và đối thoại xã hội.
Theo ông, bên cạnh chức năng bảo tồn, bảo tàng cần phát huy vai trò là không gian sáng tạo văn hóa, không gian học tập suốt đời, nơi dẫn dắt tri thức đa sắc và góp phần hình thành bản sắc đặc trưng của TPHCM.
Trong giai đoạn 2026-2030, TPHCM sẽ tập trung nâng cao chất lượng hoạt động chuyên môn, đổi mới nội dung và phương thức trưng bày, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường hợp tác quốc tế và xây dựng hệ thống bảo tàng theo định hướng hiện đại hơn.
Mới đây, đám cưới của cô dâu Huỳnh Dolly (quê Vĩnh Long) và chú rể Hậu (Sóc Trăng cũ nay là Cần Thơ) diễn ra trong không khí ấm cúng, hạnh phúc. Trong đó, bó hoa cưới được làm từ những bông "lúa chín cúi đầu" bất ngờ gây sốt, nhận được nhiều sự quan tâm của mọi người.
Thay vì hoa tươi truyền thống, cô dâu Huỳnh lựa chọn những bông lúa chín vàng, được bó gọn gàng, tạo nên vẻ đẹp vừa khác biệt vừa mộc mạc nhưng ý nghĩa.
Nhiều người dành lời khen cho ý tưởng độc đáo, tinh tế và giàu ý nghĩa. Đông đảo netizen cũng tò mò về lý do cô dâu lựa chọn bó hoa cưới hiếm thấy này, có ý nghĩa đặc biệt gì không… "Theo tui đây là bó hoa cưới đẹp nhất từ trước đến nay mà tui thấy" "Ý nghĩa quá vậy mà không nhớ ra", "Chắc nhà này có mấy chục mẫu ruộng hay kinh doanh lúa gạo đúng không",... là những bình luận của cư dân mạng.
Cô dâu - Mộng Huỳnh (tên thường gọi là Huỳnh Dolly, 22 tuổi) cho biết, cô bất ngờ khi hình ảnh trong ngày trọng đại của bản thân được quan tâm, nhận về nhiều lời khen ngợi, chúc phúc khiến cô rất vui.
Nói về lý do chọn hoa cưới là lúa, Huỳnh cho biết không hề xuất phát từ trend hay góp nhặt từ đâu đó mà xuất phát từ chính công việc của gia đình chồng.
"Về bó hoa cưới của tụi mình nếu mọi người nhìn thoáng qua sẽ nghĩ là mang nét thuần việt và sự mộc mạc. Đó chưa phải là tất cả, với mình và gia đình, bó hoa cưới mang ý nghĩa đặc biệt hơn thế, vì gia đình chồng và chồng mình làm bên mảng nhà máy lúa gạo.
Bởi thế, khi tiến hành tổ chức ngày trọng đại. Tụi mình đã quyết định lấy chủ đề lúa để làm bó hoa cưới, vừa mang nét thuần Việt, ý nghĩa, vừa thể hiện đây là mảng kinh doanh của chồng mình", cô dâu nói.
Bởi thế, chính chú rể là người tự đi 5, 6 mẫu ruộng để lựa được những nhánh lúa tốt - đẹp nhất, về kết thành hoa cưới sang rước cô dâu. "Mình rất ưng bó hoa cưới này. Khách mời thì vừa nhìn vào đã bảo nhìn bó hoa đoán nghề của chú rể", cô chia sẻ thêm.
Theo cô dâu, bó hoa không chỉ đơn thuần là vật trang trí trong ngày cưới mà còn mang thông điệp về sự trân trọng giá trị lao động và nghề nông, một phần gắn bó với gia đình chú rể.
Sau khi hình ảnh được chia sẻ, bó hoa cưới nhanh chóng thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng. Nhiều người dành lời khen cho ý tưởng độc đáo, tinh tế và giàu ý nghĩa. Một số bình luận nổi bật như: "Trông đẹp mà ý nghĩa, cô dâu chú rể sáng tạo quá, khác biệt thật", "Đậm chất quê hương, mộc mạc mà vẫn sang".
Một vài hình ảnh trong đám cưới của cặp đôi. Cô dâu cầm bó hoa cưới làm từ lúa nhanh chóng viral.
Chú rể tên Hậu (quê Cần Thơ). Cả hai tổ chức đám cưới vào ngày mùng 8/3, song vài ngày gần đây Huỳnh mới chia sẻ hình ảnh bó cưới lên mạng xã hội và nhanh chóng viral.
Dù vụ việc xảy ra cách đây vài năm, nhưng gần đây bất ngờ được chia sẻ trở lại nhanh chóng thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng. Cái kết bi kịch của người đàn ông sau màn thử sức ăn lượng lớn trứng trong thời gian ngắn khiến nhiều người không khỏi bàng hoàng, đồng thời gióng lên hồi chuông cảnh báo về những rủi ro sức khỏe từ các thử thách ăn uống cực đoan.
Một người đàn ông 42 tuổi ở bang Uttar Pradesh, Ấn Độ)đã tử vong sau khi tham gia một màn cá cược kỳ lạ: ăn 50 quả trứng luộc trong một lần để giành phần thưởng 2.000 rupee (khoảng 650.000 đồng).
Theo Oddity Central, sự việc xảy ra vào ngày 3/11/ 2019, tại chợ Bibiganj, thuộc quận Jaunpur. Khi đang ngồi ăn cùng một người bạn, ông Subhash Yadav xảy ra tranh cãi. Cuộc nói chuyện nhanh chóng biến thành một màn thách đố, khi ông Yadav tự tin tuyên bố có thể ăn hết 50 quả trứng luộc trong một lần và đặt cược 2.000 rupee.
Người bạn đồng ý. Cả hai lập tức mua 50 quả trứng luộc để bắt đầu màn cá cược trước sự chứng kiến của nhiều người.
Ban đầu, ông Yadav liên tục ăn hết quả này đến quả khác mà không có dấu hiệu bất thường. Tuy nhiên, khi vừa ăn xong quả trứng thứ 42, người đàn ông bất ngờ gục xuống và rơi vào trạng thái bất tỉnh.
Những người có mặt tại hiện trường lập tức đưa nạn nhân đến bệnh viện địa phương cấp cứu. Dù được các bác sĩ nỗ lực cứu chữa, ông Yadav đã không qua khỏi.
Theo các bác sĩ, nguyên nhân tử vong được cho là do cơ thể bị quá tải sau khi tiêu thụ một lượng lớn trứng trong thời gian quá ngắn, dẫn đến tình trạng bội thực và các biến chứng nghiêm trọng.
Vụ việc nhanh chóng thu hút sự chú ý trên mạng xã hội và trở thành lời cảnh báo về những thử thách ăn uống cực đoan. Các chuyên gia y tế khuyến cáo không nên tham gia những màn cá cược hoặc thử thách tiêu thụ thực phẩm quá mức, bởi chúng có thể gây nguy hiểm đến sức khỏe, thậm chí đe dọa tính mạng.
Trứng là thực phẩm giàu protein, vitamin, khoáng chất và nhiều dưỡng chất tốt cho não bộ, thị lực. Với người khỏe mạnh, ăn khoảng 1 quả/ngày hoặc tối đa 7 quả/tuần được xem là phù hợp. Tuy nhiên, tiêu thụ quá nhiều trứng trong thời gian dài có thể làm tăng một số nguy cơ sức khỏe, đặc biệt ở người mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu.
Mỗi quả trứng chứa khoảng 190 mg cholesterol. Dù cholesterol trong trứng không phải là nguyên nhân duy nhất làm tăng mỡ máu, việc ăn quá nhiều vẫn có thể khiến tổng lượng cholesterol nạp vào cơ thể vượt mức khuyến nghị, nhất là khi kết hợp với chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa.
Nhiều nghiên cứu cho thấy ăn trứng ở mức vừa phải không gây hại cho tim. Tuy nhiên, tiêu thụ quá nhiều trứng trong thời gian dài, đặc biệt ở người có bệnh nền, có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và tử vong liên quan đến tim.
Bản thân trứng không gây béo, nhưng nếu thường xuyên ăn cùng xúc xích, thịt xông khói, bơ, phô mai hay đồ chiên rán, tổng lượng calo sẽ tăng đáng kể, từ đó làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì.
Một số nghiên cứu ghi nhận những người ăn trên 7 quả trứng mỗi tuần có nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 cao hơn. Tuy nhiên, kết quả vẫn còn nhiều tranh cãi và phụ thuộc vào chế độ ăn cũng như tình trạng sức khỏe của từng người.
Các chuyên gia khuyến cáo, trứng vẫn là thực phẩm bổ dưỡng nếu được tiêu thụ điều độ. Người mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để xác định lượng trứng phù hợp.
Vụ việc xảy ra tại ga tàu hỏa Bhairab hôm 28/4. Gia đình ba người đang di chuyển trên chuyến tàu liên tỉnh Titas từ Brahmanbaria. Khi tàu bắt đầu rời ga, người cha bế con bước xuống nhưng tuột tay, đứa trẻ rơi vào khe hở giữa thân tàu và nền sân ga.
Người cha lập tức nhảy xuống đường ray, ôm lấy con và ép sát cơ thể vào vách bê tông của sân ga. Hai cha con nằm bất động trong lúc 8 toa tàu chạy qua phía trên. Cả hai đều không gặp chấn thương.
Ông Falu Mia, nhân viên tàu Titas, xác nhận sự việc và cho biết gia đình đã cố xuống xe khi tàu đang di chuyển. "Người cha có phản xạ nhanh, ép mình vào vách ngăn sát đường ray để bảo toàn mạng sống cho cả hai", ông Mia nói.
Ngay khi đoàn tàu đi qua, những người có mặt tại sân ga đã kéo hai nạn nhân lên. Một hành khách đưa đứa trẻ đi kiểm tra y tế, trong khi những người khác hỗ trợ người mẹ xuống tàu an toàn. Trưởng đồn cảnh sát đường sắt Bhairab, ông Sayeed Ahmed nói: "Chúng tôi nghĩ hai cha con không thể sống sót. Khi thấy họ đứng dậy sau khi đoàn tàu đi qua, không ai dám tin đó là sự thật".
Giới chức đường sắt không tiết lộ tên các nạn nhân nhưng cho biết gia đình đến từ làng Lohajuri, thị trấn Katiadi, quận Kishoreganj. Đứa trẻ khoảng 1-2 tuổi.
Cấu trúc tại ga Bhairab (Platform 1) có một hốc lõm vào bên dưới sân ga. Đây là khoảng hở an toàn kiến trúc. Người cha đã phát hiện ra hốc này, nhanh chóng nằm đè lên con và ép người dán chặt vào vách tường bê tông thẳng đứng của hốc lõm, giúp họ không bị gầm toa tàu hay bánh lái kim loại va quệt.
Video ghi lại sự việc do những người có mặt tại nhà ga quay lại hiện được chia sẻ trên nhiều nền tảng mạng xã hội.