Tôi có quyền thu hoạch rau, chuối hàng xóm trồng trên đất của mình?

Tôi là một người làm công sở, ngày đi làm 8 tiếng văn phòng và lo toan cuộc sống gia đình như bao người.

Ở tuổi gần 40, nhìn lại chặng đường tự thân bươn chải trên thị trường bất động sản, từ một căn nhà nhỏ đầu tiên cho đến khi gầy dựng được một số dãy nhà trọ cho thuê, tôi nhận ra: Nguồn thu nhập thứ hai chưa bao giờ là một câu chuyện dễ dàng, nó là sự đánh đổi bằng kỷ luật sắt đá và sự kiên nhẫn qua từng giai đoạn thị trường.

Hôm nay, tôi xin trải lòng về hành trình tích lũy cuốn chiếu này.

Giai đoạn đầu: Bước ngoặt từ những đồng vốn thời sinh viên. Khi vừa tốt nghiệp đại học chưa lâu, tôi may mắn có được số vốn tích lũy ban đầu vài trăm triệu đồng nhờ việc mày mò tập tành chơi trên thị trường tiền số (crypto) từ những năm còn ngồi trên giảng đường.

Nhận thấy thị trường tài chính công nghệ lúc đó có nhiều biến động, cộng với mong muốn tìm một kênh đầu tư "ăn chắc mặc bền" hơn để lập nghiệp, hai vợ chồng tôi quyết định chuyển hướng sang bất động sản.

Được gia đình hỗ trợ cho mượn thêm một khoản, tôi gom góp để mua căn nhà hẻm nhỏ tại khu vực quận Gò Vấp cũ, TP HCM. Lúc đó áp lực lương đi làm để trả nợ và tích lũy hàng tháng không hề nhỏ, nhưng nó dạy cho chúng tôi bài học đầu tiên về việc quản lý tài chính cá nhân.

Đến năm 2017, khi thị trường thuận lợi, tôi bán căn nhà đó được 1,6 tỷ. Thay vì mua một căn nhà lớn hơn để ở cho sướng, hai vợ chồng thống nhất "trì hoãn sự sung sướng" lại, ôm toàn bộ số tiền đó, vay thêm 400 triệu để dịch chuyển ra vùng ven mua một mảnh đất 60 m2. Bước đi này giúp chúng tôi đón đầu được sự bùng nổ của hạ tầng đô thị. Đến năm 2019, mảnh đất này được giá 4,1 tỷ, giúp chúng tôi chính thức có được một cục vốn lớn sau khi tất toán hết nợ vay.

Giai đoạn giữa: Thử thách bản lĩnh qua mùa giông bão. Năm 2022, tôi dùng 3,9 tỷ tiền mặt sẵn có và vay thêm 1,2 tỷ để tiếp tục mua một mảnh đất khác giá 5,1 tỷ tại TP HCM. Ngay sau đó, thị trường bất động sản rơi vào giai đoạn đóng băng. Giai đoạn 2022 - 2023 là thử thách tâm lý lớn nhất, khi tiền lương đi làm hàng tháng phải gồng gánh tiền lãi, còn thị trường thì im lìm.

Bài học tôi rút ra lúc này là: Luôn chọn bất động sản có giá trị ở thực. Nhờ mảnh đất nằm trong khu dân cư hiện hữu, có nhu cầu thực tế tốt, nên đến năm 2024, tôi vẫn may mắn giao dịch thành công với giá 6,3 tỷ, trả gọn gàng 1,2 tỷ cho ngân hàng và nắm giữ dòng tiền sạch.

Giai đoạn sau: Hiện thực hóa mục tiêu sở hữu nhà trọ dòng tiền. Khi đã có vốn và kinh nghiệm, tôi hiểu rằng việc mua đi bán lại không phải là đích đến cuối cùng. Cái chúng tôi cần là một nguồn thu nhập ổn định để lo cho tương lai lâu dài của các con.

Trong hai năm 2023 và 2024: Bằng số tiền tích góp từ lương đi làm của hai vợ chồng, chúng tôi bắt tay vào xây dựng hai khu nhà trọ đầu tiên. Cuối năm 2024: Lấy số tiền từ thương vụ bán mảnh đất tại TP HCM trước đó, tôi quay lại một khu vực khác cũng thuộc TP HCM, chốt một mảnh đất 80 m2 và tự tay lên phương án, gọi thợ, giám sát thi công nhà trọ cho thuê.

Tận dụng chút kiến thức kỹ thuật của bản thân, suốt thời gian dài, cuối tuần nào tôi cũng bạc mặt ngoài công trường, tự đi mặc cả từng bao xi măng, giám sát từng đường điện nước để tối ưu chi phí đến mức thấp nhất.

Trong khi đó, vợ tôi lùi về phía sau, thiết lập quy trình quản lý từ xa qua camera, khóa vân tay và thu tiền qua chuyển khoản để tôi yên tâm đi làm văn phòng. Hiện tại, các dãy nhà trọ của gia đình đã đi vào vận hành ổn định, đóng góp một nguồn thu nhập thụ động rất ý nghĩa cho gia đình.

Thế nhưng, đổi lại, ví tiền mặt của tôi ở giai đoạn này gần như bằng không, vì có bao nhiêu thặng dư, tôi lại đang dồn hết để chuẩn bị nhận bàn giao căn hộ chung cư sắp tới của gia đình. Nhiều đêm đi làm về mệt mỏi, đối mặt với áp lực nợ nần và sổ sách, tôi cũng không tránh khỏi những lúc chán nản, tự hỏi mình có đang tự làm khổ mình quá không.

Nhưng nhìn lại, tôi nhận ra làm nhà trọ dòng tiền là một cuộc chơi dài hạn, không dành cho những ai muốn giàu nhanh. Anh em muốn bắt tay vào làm cần lưu ý: Phải tự lực cánh sinh giai đoạn đầu. Nếu không tự tay sâu sát công trình, chi phí xây dựng sẽ nuốt hết biên độ lợi nhuận của bạn.

Quản lý con người là khó nhất: Nhà trọ vận hành bằng công nghệ chỉ là một phần, việc sàng lọc khách thuê ngay từ đầu để giữ khu trọ an ninh, không tệ nạn mới là chìa khóa để giữ dòng tiền ổn định.

Kỷ luật tài chính cực đoan: Phải chấp nhận sống giản dị, dùng nguồn thu từ lương và nhà trọ để giảm dần áp lực nợ nần trong những năm đầu tiên.

Thật ra hành trình của tôi không có gì quá cao siêu, nó chỉ đơn giản là câu chuyện của một người công sở kiên trì tích lũy cuốn chiếu, góp tiểu thành đại. Hy vọng chút trải nghiệm thực chiến này sẽ mang lại một góc nhìn thực tế cho những anh em đang muốn gầy dựng một lối đi riêng cho tài chính gia đình.

Tin Gốc: Vnexpress

"Tôi không đồng ý với quan điểm của tác giả bài viết Nhìn Gen Z GPA cao vẫn khó kiếm việc, tôi thấy 8X may mắn bởi hành trình làm việc hơn 20 năm qua của tôi luôn phải cạnh tranh chứ không nói là ngày xưa dễ, nay khó được.

8X là thế hệ đầu tiên trải nghiệm cái gọi là 'học tập suốt đời', liên tục phải cập nhật cái mới và luôn đứng trước nguy cơ bị đào thải vì những tiến bộ công nghệ.

Chúng tôi luôn phải chứng minh mình tạo ra giá trị thì mới được trọng dụng. Thậm chí đến ngày nay tôi vẫn có thể cạnh tranh sòng phẳng với thế hệ 10X (một phần Gen Z) về năng lực làm việc và kiến thức chuyên sâu.

Những GenZ khó tìm chỗ đứng trong thị trường việc làm là bởi vì có lẽ họ chưa được dạy cách 'marketing bản thân'. Họ chưa được dạy rằng 'người ta chỉ trả công cho giá trị bạn tạo ra chứ không cho bằng cấp'.

Vậy nên GenZ thay vì 'đi xin việc' hãy nghiên cứu kỹ doanh nghiệp và trả lời cho doanh nghiệp 'bạn làm được gì cho chúng tôi'. Như thế mới không lãng phí giá trị học tập mà bản thân các bạn và gia đình đã đầu tư".

Độc giả nickname datnpv nêu quan điểm như trên, cho rằng thị trường lao động thời nào cũng cạnh tranh. Điều quyết định không phải thế hệ hay bằng cấp, mà là năng lực tạo ra giá trị và biết chứng minh giá trị đó với doanh nghiệp.

Bình luận này được viết để phản hồi tác giả An Truong Hoang - người cho rằng "Thế hệ 8X may mắn hơn Gen Z vì bước vào thị trường lao động đúng thời điểm nhiều cơ hội mới xuất hiện, nhiều ngành nghề mới hình thành".

*Quan điểm của bạn thế nào?

Tin Gốc: Vnexpress

"Ngày còn trẻ, chị tôi làm Phó giám đốc cho một công ty TNHH gia công giày dép xuất khẩu. Công việc áp lực, vất vả nhưng chị chưa từng nghĩ cho bản thân. Phần lớn tiền lương chị đều dồn hết cho hai con ăn học ở những trường đại học top đầu, với mong muốn chúng có tương lai tốt hơn mẹ.

Suốt mấy chục năm, chị tằn tiện từng đồng, hy sinh tuổi xuân, sức khỏe và cả những nhu cầu nhỏ bé nhất của bản thân để nuôi con trưởng thành. Rồi các con cũng ra trường, lập nghiệp, lập gia đình riêng.

Một đứa ở Hà Nội, một đứa ở Đà Nẵng. Cuộc sống cơm áo, nhà cửa, con cái khiến chúng bị cuốn vào vòng xoáy mưu sinh, thỉnh thoảng mới có thể về thăm mẹ.

Còn chị, sau cả một đời cống hiến, giờ sống bằng đồng lương hưu chỉ hơn 3,5 triệu đồng mỗi tháng. Thời đi làm, công ty tồn tại hai hệ thống lương: lương thực lĩnh và lương đóng bảo hiểm xã hội. Mức đóng bảo hiểm thấp hơn rất nhiều nên khi về già, lương hưu cũng thấp đến xót xa.

Ngoài 70 tuổi, sức khỏe chị ngày càng yếu. Tiền thuốc men, sinh hoạt nhiều khi vượt quá khả năng chi trả. Có những tháng chị phải dè sẻn từng bữa ăn để dành tiền mua thuốc.

Các con không phải không thương mẹ, nhưng chúng cũng đang gồng mình trả góp nhà, nuôi con ăn học, vật lộn với cuộc sống nơi thành phố lớn nên gần như không còn khả năng hỗ trợ.

Bi kịch nhất không phải là nghèo khó, mà là sau cả một đời hy sinh cho gia đình, tuổi già của chị lại lặng lẽ, thiếu thốn và cô đơn đến vậy".

Độc giả nickname GT kể lại câu chuyện như trên, về hoàn cảnh của người chị từng có công việc và thu nhập ổn định nhưng về già lại "lặng lẽ, thiếu thốn và cô đơn sau cả một đời hy sinh cho gia đình".

Bình luận này được viết sau bài Già rồi, ai nuôi mình?. Trong bài viết này, tác giả khắc họa chân dung nhiều người già bằng câu hỏi: "Tôi sẽ sống bằng gì trong hơn 20 năm cuối đời, khi sức khỏe đã yếu đi và khả năng lao động không còn như trước?".

Độc giả nickname anonym.onl22 nêu quan điểm: "Với những người còn trẻ, chỉ sinh con đủ nuôi, để dành khoản tiết kiệm phòng thân khi về già. Con cái sau này rồi cũng lớn, lập gia đình riêng, con ruột có thể sống khổ để lo cho mình, nhưng dâu rể không làm vậy được trừ khi mình có tài sản để chúng nó thừa kế.

Phụ thuộc con cái còn có thể làm cho vợ chồng con mâu thuẫn về chuyện chu cấp bên nội bên ngoại công bằng. Tốt nhất vẫn nên tính đường cho mình khi về già để hạn chế làm phiền con cháu, đặc biệt là vấn đề tiền bạc".

Độc giả nickname Hang15 nói: "Già thì tự lo chứ chờ ai lo. Con (nếu có) cũng bận rộn với gia đình nhỏ của con, bận đưa đón chăm sóc cháu. Vậy nên xác định là chủ động dành dụm mà tự lo cho tuổi già của mình.

Nhà tôi có ba anh chị em. Một người trong Nam, hai người sống cùng thành phố nhưng ở riêng, còn lại bố mẹ lủi thủi với nhau. Hai người ở cùng thành phố cũng bận rộn đi làm, lâu lâu mới qua thăm bố mẹ được một lần. Người ở trong Nam thì cả năm về được một lần".

Người Việt có niềm tin tự nhiên rằng về già sẽ có con cháu chăm sóc. Nhưng xã hội đã thay đổi. Con cái đi làm xa, du học hoặc thậm chí định cư nước ngoài. Mô hình gia đình nhiều thế hệ sống cùng nhau đang dần thu hẹp, trong khi tuổi thọ của người Việt lại tăng lên đáng kể. Nghĩa là thời gian sống sau tuổi nghỉ hưu ngày càng dài hơn và chi phí để duy trì một cuộc sống tương đối ổn định cho giai đoạn này cũng lớn hơn nhiều so với trước.

"Chưa giàu đã già, chưa già đã tái nghèo", là nỗi lo của độc giả nickname buso co:

"Cá nhân tích lũy không đủ, con cháu chưa biết sau này có đủ ăn hay không, các công ty càng không có trách nhiệm phải trả nhiều tiền bảo hiểm xã hội cho bạn, đất nước hiện tại không giàu để bao cấp, trợ cấp xã hội, thế này thì trông cậy vào đâu?

Một đồng nghiệp người Đan Mạch nói với tôi rằng họ phải đóng thuế rất cao, nhưng họ chấp nhận điều đó khi họ hiểu rằng cái quỹ chung của xã hội được sử dụng để lo cho chính họ khi về già, ốm yếu, tai nạn, thất nghiệp và trợ cấp giáo dục, y tế cho con cháu họ khi chúng còn nhỏ.

Vấn đề là các quỹ đó phải được sử dụng minh bạch và hợp lý".

Bài toán không chỉ dừng lại ở khía cạnh tài chính, độc giả nickname hungntfx cho rằng: "Còn là việc xã hội có dành nguồn lực sản xuất vào việc chăm sóc người già hay không, và việc đó có cân bằng được với những nhu cầu khác của xã hội hay không.

Không có khoản lương hưu nào có thể đủ để cho người ta dưỡng già nếu như thiếu người chăm sóc, thiếu nhu yếu phẩm, hay giá nhà đất xây viện dưỡng lão tăng cao".

Độc giả Tuan Nguyen chỉ ra một trong những lối thoát cho tuổi già cô đơn:

"Mô hình chăm sóc tuổi già dựa trên kế hoạch tiền bạc sẽ rất khó như bài viết đã phân tích: an toàn thì mất giá, sinh lời thì rủi ro. Những mô hình dựa trên kết nối cộng đồng như Trung Quốc hay các nước Châu Âu đã làm thì thực tế hơn: người già chăm sóc lẫn nhau, hay người khỏe chăm sóc người yếu để đổi lấy 'tín dụng thời gian', sau này được chăm sóc lại.

Ngoài ra sự tiến bộ của robot hình người và AI cũng là tia sáng cho thế hệ già tương lai".

Trong khi đó, độc giả Vu cho rằng những khoản đầu tư cho tương lai tuổi già - vấn đề là ở niềm tin:

"Sức hút cho những khoản đầu tư tương lai nằm ở niềm tin. Cơ sở xác nhận của niềm tin đó được biểu hiện thông qua những hoạt động hiện tại.

Khi các tổ chức tài chính hiện tại như bảo hiểm vẫn chưa thực sự hoạt động hiệu quả, vẫn còn gây nhiều tranh cãi thì các tổ chức khác rất khó để thuyết phục người tham gia.

Chưa kể tính ổn định của chính sách đối với những khoản đầu tư dài hạn như vậy. Ngay cả khi bỏ tiền trực tiếp, nhiều viện dưỡng lão cũng khiến người già chưa cảm thấy yên tâm.

Thời đại đã thay đổi. Người già ở Việt Nam đúng là đã bắt đầu cảm nhận được sự cô đơn, ngay cả khi có điều kiện ở trong ngôi biệt thự sang trọng của mình cùng con cháu. Con đi làm, cháu đi học, không ai rảnh rỗi, những bữa cơm thất thường.

Cần tăng cường các biện pháp hỗ trợ xã hội, nhưng các tổ chức hoạt động trước hết phải dựa trên những tiêu chuẩn, tiêu chí về lương tâm, trách nhiệm rõ ràng, nhất quán.

Viện dưỡng lão, nhà kết nối cộng đồng thôn - phố... là những hình thức tổ chức quan trọng nhất, trực tiếp chăm sóc sức khỏe thân - tâm của các cụ, nếu được khai thác hiệu quả, ngay từ bây giờ.

Nếu được, các hoạt động bảo hiểm tài chính nên kết hợp, gắn liền với các tổ chức này để duy trì sức sống bền vững".

Tin Gốc: Vnexpress