Một trong số quan chức Mỹ nói trên khẳng định với The New York Times rằng trong 3 tuần qua, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ đã hướng dẫn khoảng 70 tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz, ra vào Vịnh Ba Tư. Các quan chức Mỹ cho biết thêm hầu hết các tàu đã tắt thiết bị phát tín hiệu để tránh bị phát hiện khi đi qua tuyến đường thủy này.
Giới chức từ chối cho biết loại tàu nào đang đi qua và lộ trình của tàu, nhưng một quan chức cho hay ít nhất một tuyến đường không gần bờ biển Iran.
Các tàu đi qua gần Iran mà không được sự chấp thuận của Tehran đối mặt với nguy cơ gần như chắc chắn bị tấn công bằng máy bay không người lái hoặc tên lửa Iran. Các nhà phân tích hàng hải cho rằng các chuyến tàu vượt eo biển do Mỹ hướng dẫn dường như đi theo những tuyến đường gần Oman hơn.
Trước các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran từ cuối tháng 2, mỗi ngày có hơn 100 tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz. Vì vậy, những chuyến đi do Mỹ điều phối, trung bình 3 chuyến/ngày trong suốt 3 tuần, không thể hiện sự phục hồi mạnh mẽ của ngành vận tải biển.
Tuy nhiên, việc các tàu liên tục đi qua eo biển Hormuz dưới sự hướng dẫn của Mỹ cho thấy một số chủ tàu sẵn sàng chấp nhận rủi ro để ra vào vịnh Ba Tư, nơi nhiều tàu đã bị mắc kẹt trong nhiều tuần, mất tiền và khiến thủy thủ đoàn rơi vào điều kiện khó khăn.
Tuyến đường do Mỹ điều phối cũng là một lựa chọn thay thế cho những chủ tàu không muốn phải xin phép Iran hoặc trả phí để đi qua eo biển Hormuz, theo The New York Times.
Vào đầu tháng 5, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố một chiến dịch quân sự lớn mang tên Dự án Tự do nhằm giúp các tàu đi qua tuyến đường này, nhưng sau đó nhanh chóng chấm dứt chiến dịch, một phần do sự phản đối từ Ả Rập Xê Út.
Kể từ đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ đã khuyến khích các tàu đi qua eo biển Hormuz nhưng không cung cấp lực lượng hải quân hộ tống.
“Dù lực lượng Mỹ không hộ tống, chúng tôi vẫn tiếp tục liên lạc và phối hợp với các tàu thương mại muốn tự do và an toàn đi qua eo biển Hormuz, một hành lang quốc tế quan trọng đối với nền kinh tế khu vực và toàn cầu”, phát ngôn viên Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ Tim Hawkins nhấn mạnh trong một tuyên bố hôm 30.5.
Các quan chức Mỹ cho rằng nguy cơ từ Iran đã bị phóng đại và đã tìm cách thuyết phục các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz một cách an toàn. Dù sự hỗ trợ này đã được biết đến trong giới vận tải biển, các quan chức Mỹ thừa nhận rằng họ chưa công khai rộng rãi để tránh việc Iran nhắm mục tiêu vào các tàu thuyền đi qua dưới sự hướng dẫn của Mỹ.
Trong khi đó, lực lượng hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) ngày 31.5 thông báo 28 tàu, bao gồm tàu chở dầu, tàu container và các tàu thương mại khác, đã đi qua eo biển Hormuz trong 24 giờ trước đó sau khi nhận được giấy phép, theo Đài Press TV.
Lực lượng Hải quân IRGC cho hay số tàu này đã đi qua eo biển Hormuz với sự phối hợp và hỗ trợ an ninh của họ. Lực lượng này nói rằng vịnh Ba Tư thuộc về các quốc gia Hồi giáo trong khu vực và cáo buộc quân đội Mỹ là nguyên nhân chính gây mất an ninh ở đó.
Quân đội Iran hôm nay cho biết bất chấp "hàng loạt cảnh báo và đe dọa" từ hải quân Mỹ, tàu dầu Sili City của Tehran đã đi vào lãnh hải đất nước sau khi di chuyển qua biển Arab vào tối 20/4, với sự hỗ trợ của hải quân Iran.
Phương tiện trên đã neo đậu tại một trong các cảng ở miền nam Iran "được vài giờ", theo quân đội nước này.
Hãng giám sát hàng hải Lloyd's List cho biết kể từ khi lệnh phong tỏa do Mỹ áp đặt có hiệu lực vào hôm 13/4, ít nhất 26 tàu thuộc "hạm đội bóng tối" của Iran đã tiếp tục ra vào cảng biển ở nước này và xuất khẩu hàng hóa có nguồn gốc từ quốc gia Tây Á. Theo Lloyd's List, 11 tàu dầu mang theo hàng hóa của Iran đã rời khỏi vịnh Oman hoặc vịnh Ba Tư kể từ thời điểm trên.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, chưa bình luận về tuyên bố của Iran. Cơ quan này hôm 20/4 cho biết lực lượng Mỹ đã khiến 27 tàu hàng phải quay đầu hoặc trở về cảng ở Iran kể từ khi lệnh phong tỏa hàng hải với quốc gia Tây Á có hiệu lực.
Trước đó một ngày, CENTCOM thông báo lực lượng Mỹ đã bắt tàu hàng Touska mang cờ Iran ở vịnh Oman, với lý do phương tiện này tìm cách vượt qua vòng phong tỏa hàng hải. Iran lên án hành động trên là "bất hợp pháp".
Xung đột tại Trung Đông bùng phát hôm 28/2 sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tập kích Iran. Đáp lại, Iran đã tiến hành các cuộc tấn công trả đũa nhằm vào Israel và các quốc gia có lực lượng Mỹ đồn trú trong khu vực.
Các bên đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần vào hôm 8/4 dưới sự trung gian của Pakistan. Mỹ đã tiến hành cuộc đàm phán kéo dài 21 giờ tại Islamabad vào ngày 11-12/4, song không đạt được thỏa thuận.
Nỗ lực nhằm tổ chức vòng đàm phán thứ hai đang được tiến hành, song chưa rõ có thành công hay không. Các nguồn tin của đài CNN cho biết cuộc đối thoại này được lên kế hoạch diễn ra ở Pakistan vào ngày 22/4, thêm rằng Phó tổng thống JD Vance và các quan chức cấp cao của Mỹ dự kiến lên đường trong hôm nay.
Trong khi đó, hãng thông tấn Tasnim ngày 21/4 nói rằng "cho tới nay chưa có phái đoàn Iran nào tới Pakistan". Đài truyền hình nhà nước Iran IRIB cho biết giới chức nước này "không chấp nhận đàm phán trước những lời đe dọa và hành động vi phạm các cam kết".
Lệnh ngừng bắn sẽ hết hiệu lực vào tối 22/4 theo giờ miền đông Mỹ. Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết "rất khó có khả năng" ông sẽ gia hạn thỏa thuận này.
Trong video do hãng thông tấn Fars công bố hôm nay, Gholamhossein Mohseni Ejei, người đứng đầu ngành tư pháp Iran, cho biết Tehran cần phải "duy trì 100% sẵn sàng" trong trường hợp Mỹ phát động tấn công trở lại.
Ông nhận định "khả năng cao" sẽ xảy ra những cuộc tập kích mới, thêm rằng Mỹ vẫn chưa đạt được các mục tiêu đề ra trong cuộc chiến dù đã hạ sát nhiều quan chức cấp cao Iran.
Ali Abdollahi, chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran, tuyên bố lực lượng vũ trang nước này đã sẵn sàng đáp trả "ngay lập tức và dứt khoát" nếu kẻ thù nối lại các cuộc tấn công.
Đài NBC News hôm qua đưa tin tòa phúc thẩm liên bang Mỹ ngày 17.4 đã cho phép tiếp tục xây dựng phòng khiêu vũ mới của Nhà Trắng cho đến tháng 6. Cụ thể, hội đồng gồm 3 thẩm phán của Tòa phúc thẩm khu vực Washington D.C đã ra phán quyết cho phép tiếp tục xây dựng cả phòng khiêu vũ trên mặt đất rộng hơn 8.000 m2 lẫn khu phức hợp quân sự dưới lòng đất mà Tổng thống Trump đưa vào dự án trị giá 400 triệu USD để thay thế Cánh Đông hiện tại. Phán quyết cũng ấn định lịch tranh luận về tính hợp pháp của việc xây dựng phòng khiêu vũ vào ngày 5.6.
Chỉ một ngày trước đó, thẩm phán liên bang Richard Leon ra lệnh tạm dừng xây dựng phòng khiêu vũ của Nhà Trắng với lý do Tổng thống Trump đang cố lách luật bằng cách phớt lờ phán quyết ngày 31.3 của thẩm phán. Cụ thể, ông Leon ra lệnh tạm dừng dự án cho đến khi Nhà Trắng nhận được sự chấp thuận từ quốc hội, nhưng có ngoại lệ đối với các hoạt động hoàn toàn cần thiết để đảm bảo an toàn và an ninh cho Nhà Trắng, cho phép Nhà Trắng tiếp tục xây dựng công trình dưới lòng đất, trong đó có khu phức hợp quân sự.
Đáp lại, chính quyền Tổng thống Trump ngày 16.4 lập luận rằng ngoại lệ mà ông Leon đề cập bao gồm toàn bộ dự án, kể cả phòng khiêu vũ trên mặt đất, vì dự án này cần thiết cho sự an toàn và an ninh của Nhà Trắng. Thẩm phán Leon đã không đồng ý, cho rằng lập luận của phía chính quyền "không phải là cách hiểu hợp lý cũng không phải là cách hiểu chính xác về phán quyết".
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho hay phòng khiêu vũ mới có sức chứa 650 người, dự kiến hoàn thành trước khi nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump kết thúc vào tháng 1.2029. Đây sẽ là một trong những dự án lớn nhất tại Nhà Trắng trong hơn một thế kỷ qua, theo AFP.
Kế hoạch xây dựng khải hoàn môn theo yêu cầu của Tổng thống Trump cũng đã nhận được sự chấp thuận sơ bộ từ một hội đồng nghệ thuật liên bang do chính nhà lãnh đạo Mỹ lựa chọn hôm 16.4. Đài CBS trích dẫn đề xuất cho hay khải hoàn môn này sẽ được xây dựng trên đảo Columbia, một dải đất nhân tạo trên sông Potomac và thuộc thủ đô Washington D.C. Trên đỉnh công trình được đặt tượng Nữ thần Tự do mạ vàng và hai bên có hình đại bàng, trong khi khu vực chân đế được bố trí 4 tượng sư tử.
Cổng vòm này tương tự khải hoàn môn cao gần 50 m ở Paris (Pháp), nhưng cao tới 76,2 m, hơn gấp đôi chiều cao 30 m của Đài tưởng niệm Lincoln nằm bên kia sông Potomac. Nếu được xây dựng, đây sẽ là khải hoàn môn cao nhất thế giới, đúng như mong muốn của Tổng thống Trump. Thư ký báo chí Nhà Trắng Leavitt hôm 15.4 thông báo tên chính thức của công trình này là "Khải hoàn môn Mỹ", nhấn mạnh đây là công trình kỷ niệm 250 năm lập quốc, theo AFP.
Tuy nhiên, việc Tổng thống Trump thúc đẩy xây dựng khải hoàn môn quá lớn khiến nhiều nhóm cựu chiến binh và kiến trúc sư không ủng hộ, theo tờ The New York Times. Họ cho rằng công trình mới sẽ làm giảm giá trị của Nghĩa trang quốc gia Arlington gần đó. Nhà phê bình kiến trúc Catesby Leigh, từng khuyến khích ông Trump xây dựng khải hoàn môn, cho rằng cổng này không cần phải quá khổng lồ và không nên cao hơn 15 m.
“Chúng tôi đã tiếp quản một con tàu, chúng tôi đã thu giữ hàng hóa, chúng tôi đã thu giữ dầu. Đó là một công việc rất có lợi nhuận. Chúng tôi giống như cướp biển. Chúng tôi kiểu như cướp biển và chúng tôi không đùa”, Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trong một sự kiện.
Ông Trump đưa ra tuyên bố trên sau khi lực lượng Mỹ thu giữ một số tàu, cùng với các tàu container bị trừng phạt và tàu chở dầu của Iran tại vùng biển châu Á, sau khi những phương tiện này rời khỏi các cảng của Iran.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 1-5 cho biết lực lượng Mỹ đã chặn 45 tàu đang tìm cách vượt qua lệnh phong tỏa tại các cảng Iran.
“Lực lượng Mỹ sẽ tiếp tục tuần tra trên vùng biển quốc tế và thực thi lệnh phong tỏa hải quân đang áp dụng với Iran. Tính đến thời điểm hiện tại, 45 tàu thương mại đã được yêu cầu quay đầu hoặc trở lại cảng để đảm bảo tuân thủ”, CENTCOM thông báo trong một bài đăng trên mạng xã hội X.
Trong khi đó Tehran đã chặn gần như tất cả các tàu đi qua eo biển Hormuz, ngoại trừ tàu của nước này, kể từ khi chiến sự bắt đầu.
Ngoài ra, Tổng thống Trump tuyên bố ông có ý định đạt được một thỏa thuận với Iran mà Mỹ có thể chấp nhận. Nhưng hiện tại Washington không hài lòng với những đề nghị của Tehran.
“Chúng tôi phải hoàn thành việc này và chúng tôi đang làm rất tốt. Chúng tôi đang thắng thế. Họ không đưa ra được thỏa thuận mà chúng tôi cần và chúng tôi sẽ giải quyết việc này một cách thích đáng. Chúng tôi sẽ không rút lui sớm để rồi vấn đề lại nảy sinh sau 3 năm nữa”, ông nói.
Trước đó nhà lãnh đạo Mỹ khẳng định cuộc xung đột với Iran thực chất đã kết thúc từ đầu tháng 4, sau khi hai bên đạt thỏa thuận ngừng bắn.
Tuy nhiên giới phân tích nhận định động thái này dường như chủ yếu xuất phát từ yêu cầu tuân thủ các quy định pháp luật trong nước, về việc triển khai quân đội Mỹ tại các cuộc xung đột ở nước ngoài.
Theo Luật Quyền hạn chiến tranh của Quốc hội năm 1973, Tổng thống Mỹ chỉ được tiến hành chiến dịch quân sự tối đa 60 ngày nếu không có sự phê chuẩn của Quốc hội, hoặc có thể xin gia hạn thêm 30 ngày trong trường hợp cần thiết để đảm bảo an toàn cho lực lượng khi rút quân.
