Ông Nguyễn Minh Nhựt, Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ Việt Nam TP HCM, nêu thực trạng trên tại lễ ký kết hợp tác xây dựng mạng lưới sơ cấp cứu cộng đồng giữa các đơn vị y tế Việt Nam và Pháp, ngày 2/6. Báo cáo của Ban An toàn giao thông Quốc gia cho thấy năm 2025 cả nước xảy ra hơn 18.000 vụ tai nạn giao thông, khiến hơn 10.000 người tử vong và khoảng 12.000 người bị thương. Trung bình mỗi ngày có khoảng 28 người chết và 33 người bị thương do tai nạn giao thông.
“Những con số này cho thấy sơ cấp cứu không chỉ là kỹ năng y tế mà còn là một hành động nhân đạo”, ông Nhựt nói, thêm rằng việc người dân được trang bị kiến thức và kỹ năng sơ cứu cơ bản có thể giúp bảo vệ bản thân cũng như hỗ trợ người xung quanh trong các tình huống khẩn cấp trước khi lực lượng chuyên môn tiếp cận hiện trường.
Trong nhiều tình huống như ngừng tim, đột quỵ, sốc phản vệ, hóc dị vật hay tai nạn giao thông nghiêm trọng, vài phút đầu tiên sau sự cố thường được xem là “thời gian vàng”. Việc xử trí đúng cách có thể làm tăng đáng kể cơ hội sống và giảm nguy cơ biến chứng cho người bệnh. Tuy nhiên, kỹ năng sơ cứu trong cộng đồng hiện vẫn còn hạn chế. Nhiều người chứng kiến tai nạn nhưng lúng túng, không biết cách xử trí hoặc thực hiện các thao tác không phù hợp, khiến tình trạng nạn nhân trở nên nghiêm trọng hơn.
Để tăng năng lực ứng phó ban đầu, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam, Quỹ Urgo Foundation (Pháp), Đại học Y Dược TP HCM, Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch và hệ thống nhà thuốc Long Châu đã ký kết hợp tác xây dựng mạng lưới sơ cấp cứu cộng đồng. Chương trình dự kiến triển khai hàng trăm điểm hỗ trợ sơ cứu, đồng thời đào tạo kỹ năng cấp cứu ban đầu cho sinh viên y dược và nhân viên y tế tuyến đầu thông qua Học viện Sơ cứu (First-Aid Academy). Các bên cũng sẽ đẩy mạnh truyền thông cộng đồng, phổ biến kỹ năng sơ cứu trong các tình huống khẩn cấp thường gặp như đột quỵ, tai nạn giao thông, hóc dị vật, bỏng…
GS.TS Nguyễn Đức Tuấn, Phó hiệu trưởng Trường Dược, Đại học Y Dược TP HCM, cho rằng một hệ thống chăm sóc sức khỏe bền vững không chỉ dựa vào các kỹ thuật điều trị chuyên sâu trong bệnh viện mà còn cần bắt đầu từ năng lực tự bảo vệ và sơ cứu cơ bản của cộng đồng.
“Một hành động sơ cứu đúng cách, kịp thời có thể quyết định mạng sống của một con người trước khi họ tiếp cận được cơ sở điều trị”, ông nói.
Cùng quan điểm, PGS.TS.DS Võ Quang Trung, Trưởng khoa Dược, Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, cho rằng đào tạo nhân lực y tế hiện nay không thể chỉ diễn ra trong phạm vi nhà trường. Sinh viên cần được tiếp cận nhiều hơn với các hoạt động chăm sóc sức khỏe cộng đồng, y tế dự phòng và kỹ năng hỗ trợ người dân tại tuyến đầu.
Theo ông Trung, đây là những nội dung chưa được tích hợp đầy đủ trong nhiều chương trình đào tạo hiện nay, trong khi nhu cầu ứng phó với các tình huống khẩn cấp ngày càng lớn.
Bà Nguyễn Đỗ Quyên, Phó tổng giám đốc FPT Retail kiêm Giám đốc Điều hành Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu, cho biết hơn 22.000 dược sĩ và nhân viên y tế của hệ thống sẽ trở thành tình nguyện viên sơ cấp cứu trong cộng đồng, hỗ trợ người dân trong những tình huống khẩn cấp trước khi được chuyển đến bệnh viện. Đội ngũ y tế tại hệ thống nhà thuốc thời gian qua đã nhiều lần hỗ trợ sơ cứu, chuyển viện kịp thời cho các trường hợp sặc sữa, sốc phản vệ, đột quỵ, nghi nhồi máu cơ tim, hóc dị vật…
Ngày 30-5, nguồn tin từ UBND xã vùng cao Phú Xuân, tỉnh Thanh Hóa cho biết tại địa phương vừa có 6 người bị ngộ độc thực phẩm sau khi ăn bọ xít. Hiện 6 bệnh nhân đang được điều trị tại bệnh viện.
Theo UBND xã Phú Xuân, chiều 29-5 lãnh đạo xã nhận được thông tin từ trạm y tế xã này về việc có 6 người nghi bị ngộ độc thực phẩm.
Qua xác minh của Trạm Y tế xã Phú Xuân, ngày 27-5, một nhóm người ở bản Sa Lắng, xã Phú Xuân bắt được khoảng 0,3kg bọ xít trên cây cà dại ven sông Mã.
Tối cùng ngày, nhóm này đem bọ xít về chế biến cùng ăn bữa tối có 6 người gồm ông P.B.Th., 60 tuổi; anh H.Đ.T., 42 tuổi; H.V.N., 43 tuổi; P.Đ.T., 43 tuổi; chị H.T.Q., 36 tuổi và C.T.L., 37 tuổi.
Trong bữa ăn, ngoài món bọ xít còn có thịt lợn rang, canh cá suối nấu cà chua bi, canh rau bí (tự trồng) và rượu (rượu mua, có 3 người uống rượu là anh H.Đ.T., H.V.N., P.Đ.T.).
Đến sáng 28-5, ông P.B.Th. có các triệu chứng đau bụng, buồn nôn, đau đầu, đau vai gáy, đau lưng. Trưa cùng ngày, người thân đưa ông Th. xuống Bệnh viện Đa khoa Quan Hóa cấp cứu.
Từ sáng đến chiều 29-5, số người ăn bọ xít gồm: H.Đ.T., H.V.N., P.Đ.T., H.T.Q., C.T.L. đều có triệu chứng đau bụng, buồn nôn, đau đầu, đau vai gáy, đau lưng như ông P.B.Th., nên người thân đưa xuống Bệnh viện Đa khoa Quan Hóa để cấp cứu.
Tại Bệnh viện Đa khoa Quan Hóa, các bệnh nhân nêu trên được chẩn đoán bị ngộ độc thực phẩm, được theo dõi, điều trị tại bệnh viện.
UBND xã Phú Xuân đã chỉ đạo trạm y tế xã phối hợp với các đơn vị liên quan xác minh vụ việc nêu trên. Tăng cường tuyên truyền, khuyến cáo người dân không săn bắt, chế biến và sử dụng các loại côn trùng như bọ xít, sâu lạ, động vật không rõ nguồn gốc làm thực phẩm.
Ngành y tế khuyến cáo, nhiều loại côn trùng ngoài tự nhiên có thể chứa độc tố hoặc mang mầm bệnh nguy hiểm.
Khi có các biểu hiện như đau bụng, buồn nôn, chóng mặt, đi ngoài hoặc khó thở sau ăn uống, người dân cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online trưa 30-5, ông Nguyễn Tuấn Anh - Phó bí thư thường trực Đảng ủy xã Phú Xuân - cho biết sáng cùng ngày, các bệnh nhân bị ngộ độc thực phẩm nghi do ăn bọ xít đã được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa để tiếp tục điều trị, theo dõi sức khỏe.
Bạn có thể thay thế chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa, có trong món nướng, chiên và thực phẩm chế biến sẵn bằng chất béo lành mạnh.
Nghiên cứu đã chỉ ra rằng dầu ô liu giúp hỗ trợ ngăn ngừa nguy cơ mắc một số bệnh ung thư, tiểu đường và bệnh tim mạch. Các chất béo lành mạnh trong dầu ô liu, bao gồm axit oleic, bảo vệ cơ thể ở cấp độ tế bào, làm chậm quá trình lão hóa.
Hãy chọn dầu ô liu nguyên chất để nhận được nhiều lợi ích nhất. Dầu ô liu nguyên chất được chiết xuất bằng phương pháp tự nhiên và không trải qua nhiều quá trình chế biến như các loại dầu khác.
Các axit béo omega-3 có trong cá bao gồm DHA và EPA là những chất béo lành mạnh, giúp hỗ trợ sức khỏe não bộ và tim mạch. Hãy chọn các loại cá như cá cơm, cá trích, cá hồi và cá mòi nếu bạn lo ngại về hàm lượng thủy ngân trong cá.
Trái bơ là nguồn cung cấp chất béo lành mạnh giúp cơ thể hấp thụ các vitamin tan trong chất béo như A, D, E và K. Nghiên cứu chỉ ra rằng bơ cải thiện chức năng nhận thức, giảm mỡ nội tạng (mỡ có hại xung quanh các cơ quan nội tạng), hỗ trợ giảm cân và giảm viêm.
Bơ cũng là nguồn cung cấp chất xơ, giúp bạn no lâu hơn và điều hòa tiêu hóa.
Một vài nghiên cứu chỉ ra rằng trứng làm tăng cholesterol tốt HDL. Loại cholesterol này giúp bảo vệ tim mạch. Ăn trứng vào buổi sáng giúp một số người cảm thấy no lâu hơn. Bạn nên ăn lòng đỏ, phần chứa hầu hết các chất dinh dưỡng, để tận dụng tối đa lợi ích của chất béo lành mạnh từ trứng.
Hãy chọn trứng được bổ sung omega-3 để hỗ trợ sức khỏe não bộ và tim mạch.
Sô cô la đen
Sô cô la đen là nguồn cung cấp chất béo lành mạnh có thể bảo vệ tim mạch. Nhờ hàm lượng cacao cao, sô cô la đen cung cấp dưỡng chất cho các vi khuẩn có lợi cho đường ruột như Bifidobacterium và Lactobacillus.
Khi bạn ăn sô cô la đen, các lợi khuẩn này phân hủy và lên men các hợp chất trong cacao, tạo ra các axit béo có lợi, giảm viêm và tăng cường sức khỏe tiêu hóa. Cần lưu ý về lượng đường bổ sung khi mua sô cô la đen và nhớ là tỉ lệ cacao càng cao mang lại nhiều lợi ích sức khỏe.
Đậu nành là một trong số ít các loại đậu giàu protein và axit béo thiết yếu. Loại đậu này cũng là một lựa chọn thay thế thịt, đồng thời là món ăn giàu chất xơ nếu bạn là người ăn chay hoặc thuần chay.
Hãy chọn các sản phẩm từ đậu nành nguyên chất, chẳng hạn như miso, sữa đậu nành và đậu phụ.
Bạn có thể tìm thấy các chất dinh dưỡng trong phô mai, chẳng hạn như canxi, phốt pho và protein. Phô mai cũng làm tăng lượng axit butyric, loại axit béo giúp ngăn ngừa nguy cơ béo phì và hỗ trợ quá trình trao đổi chất.
Một trong những cách lành mạnh nhất để thưởng thức phô mai là dùng nó để trang trí cho món salad. Phô mai làm tăng hương vị cho món ăn của bạn. Hàm lượng chất béo giúp bạn hấp thụ các chất dinh dưỡng trong rau củ.
Chuối là loại trái cây giàu dinh dưỡng, quen thuộc trong chế độ ăn hằng ngày nhờ vị ngọt tự nhiên, dễ ăn và tiện lợi. Tuy nhiên, với người kiểm soát cân nặng hoặc lượng đường, hàm lượng calo và carbohydrate trong chuối là mối quan tâm phổ biến. Hiểu rõ thành phần dinh dưỡng giúp bạn sử dụng loại trái cây này hợp lý hơn.
Lượng calo và carbohydrate trong chuối
Chuối cung cấp năng lượng chủ yếu từ carbohydrate, chiếm khoảng 93% tổng lượng calo. Trung bình, một quả chuối cỡ vừa chỉ chứa khoảng 100-105 calo, mức không quá cao so với nhiều thực phẩm khác.
Hàm lượng calo và carbohydrate thay đổi tùy theo kích thước quả. Dưới đây là bảng ước tính theo các khẩu phần phổ biến.
Ngoài ra, mỗi quả chuối còn chứa khoảng 2-4 g chất xơ, tùy thuộc vào kích thước của nó. Carbohydrate thuần là lượng carb cơ thể thực sự hấp thu, được tính bằng cách lấy tổng carbohydrate trừ đi phần chất xơ không tiêu hóa.
Nhìn chung có thể ước tính nhanh, một quả chuối trung bình cung cấp khoảng 100 calo và gần 27 g carbohydrate.
Ảnh hưởng của độ chín đến carbohydrate
Carbohydrate là thành phần dinh dưỡng chính trong chuối, nhưng tỷ lệ và dạng của chúng thay đổi rõ rệt theo độ chín.
Chuối xanh chứa nhiều tinh bột, trong đó có một phần là tinh bột kháng. Khi quả chín dần, phần tinh bột này được chuyển hóa thành đường đơn, khiến chuối vàng ngọt hơn và đồng thời chứa ít tinh bột kháng hơn.
Tinh bột kháng là loại carbohydrate không được tiêu hóa ở ruột non mà đi thẳng xuống ruột già, hoạt động tương tự chất xơ. Tại đây, nó nuôi dưỡng lợi khuẩn đường ruột. Khi vi khuẩn lên men tinh bột kháng, chúng tạo ra khí và các axit béo chuỗi ngắn (SCFA) - những hợp chất quan trọng với sức khỏe tiêu hóa.
Phần lớn các SCFA này sau đó được hấp thụ qua niêm mạc ruột và được cơ thể sử dụng như một nguồn năng lượng. Vì vậy, dù tinh bột kháng không cung cấp nhiều calo ngay trong quá trình tiêu hóa như tinh bột thông thường, nó vẫn có thể gián tiếp tạo ra năng lượng. Do đó, xét tổng thể, chuối xanh và chuối chín không khác biệt đáng kể về lượng calo cung cấp.
Giá trị dinh dưỡng khác của chuối
Ăn chuối còn cung cấp nhiều vi chất có lợi. Một quả chuối cỡ trung bình chứa khoảng 3 g chất xơ, giúp hỗ trợ tiêu hóa và tạo cảm giác no lâu hơn.
Chuối cũng giàu vitamin B6, đáp ứng khoảng 25% nhu cầu hằng ngày, đóng vai trò quan trọng trong chuyển hóa và chức năng thần kinh. Loại quả này còn cung cấp vitamin C, mangan, kali, folate và riboflavin.
Hàm lượng kali trong chuối hỗ trợ điều hòa huyết áp, tốt cho tim mạch, là lựa chọn trong chế độ ăn lành mạnh.
