Theo phó giáo sư Greeni Maheshwari, ngành quản trị, Đại học RMIT Việt Nam, các đối tượng lừa đảo đang đẩy mạnh sử dụng email do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, tạo danh tính doanh nghiệp giả mạo, thậm chí sao chép giọng nói hoặc video của lãnh đạo doanh nghiệp nhằm tạo độ tin cậy và thao túng niềm tin.
Theo ghi nhận của chuyên gia RMIT, nhiều vụ việc gần đây trên thế giới cho thấy các hình thức lừa đảo liên tục biến đổi. Tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), các đối tượng đã mạo danh doanh nghiệp hợp pháp bằng cách sử dụng giấy phép kinh doanh và địa chỉ thật, sau đó chuyển hướng thanh toán vào các tài khoản ngân hàng hoặc nền tảng ký quỹ giả trước khi biến mất sau khi nhận tiền.
Một thủ đoạn khác được gọi là “giao hàng rồi để hỏng tại cảng” (deliver-and-rot-at-port). Theo đó, hàng hóa dễ hư hỏng bị cố tình trì hoãn thông quan cho đến khi mất giá trị, khiến doanh nghiệp xuất khẩu chịu thiệt hại nặng nề.
Nhiều doanh nghiệp Việt Nam cũng đã trở thành nạn nhân của các chiêu trò tương tự.
Năm 2025, một doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu ghi nhận thiệt hại khoảng 600.000 USD khi đối tác sử dụng nhiều pháp nhân trung gian để tạo dựng uy tín, sau đó trì hoãn thanh toán và cung cấp chứng từ chuyển tiền giả nhằm kéo dài thời gian, ép doanh nghiệp Việt phải giảm giá.
Theo bà Maheshwari, số hóa khiến các hành vi gian lận diễn ra nhanh hơn, mở rộng quy mô dễ dàng hơn và khó bị phát hiện hơn nhiều.
Doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn dễ bị tổn thương do phụ thuộc lớn vào đàm phán qua email (thư điện tử), tài liệu điện tử và các giao dịch từ xa. Điều này tạo điều kiện cho các hình thức lừa đảo như email giả mạo do AI tạo ra, giả mạo tên miền hoặc xâm nhập các kênh liên lạc.
“Các đối tượng lừa đảo giờ đây có thể sao chép danh tính nhà cung cấp gần như hoàn hảo, khiến nhiều dấu hiệu cảnh báo truyền thống mà doanh nghiệp từng dựa vào không còn hiệu quả”, bà nói.
Phó giáo sư Maheshwari nhận định doanh nghiệp Việt cần vượt ra khỏi các phương thức quản trị rủi ro truyền thống để ứng phó với các hình thức gian lận được hỗ trợ bởi công nghệ số.
“Các vụ lừa đảo ngày nay ngày càng dựa trên AI và dữ liệu. Đối tượng lừa đảo sử dụng danh tính số giả, website sao chép và thông tin bị rò rỉ để tạo ra những kịch bản rất thuyết phục, khiến các bước xác minh cơ bản không còn đủ nữa”, bà nói.
Bà khuyến nghị doanh nghiệp cần chú ý tới các dấu hiệu cảnh báo sớm như hồ sơ người mua không thể xác minh, hành vi đàm phán bất thường, tạo cảm giác cấp bách một cách bất thường, yêu cầu thanh toán đáng ngờ hoặc sự không nhất quán trong các loại giấy tờ.
Bà Maheshwari cũng nhấn mạnh vai trò của cơ quan quản lý trong việc bảo vệ doanh nghiệp trước các hình thức gian lận mới. Theo đó, cần đẩy mạnh hoạt động nâng cao nhận thức, hoàn thiện khung pháp lý cho thương mại xuyên biên giới và tăng cường hợp tác quốc tế trong giải quyết tranh chấp.
Bên cạnh đó, việc xây dựng các cơ sở dữ liệu đối tác đã được xác thực, thúc đẩy tiêu chuẩn xác minh số và cơ chế chia sẻ thông tin sẽ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro. Các cơ quan chức năng cũng có thể ứng dụng AI để phát hiện giao dịch bất thường, tài liệu giả mạo và thiết lập các hệ thống cảnh báo sớm về gian lận.
Theo thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong quý 1-2026, xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam đạt khoảng 221,7 triệu USD, tăng 230% so với cùng kỳ năm trước. Tổng khối lượng xuất khẩu vượt 80 nghìn tấn, trong đó sầu riêng tươi đạt khoảng 68,5 nghìn tấn và đông lạnh gần 11,6 nghìn tấn.
Sầu riêng đông lạnh được đánh giá là một trong những nguyên nhân giúp giá trị xuất khẩu tăng mạnh. Trong quý 1-2026, giá xuất khẩu bình quân của sầu riêng đông lạnh đạt khoảng 4.302 USD/tấn, tăng hơn 20% so với cùng kỳ năm trước và cao hơn khoảng 18 -22% so với sầu riêng tươi.
Đáng chú ý, ngoài thị trường truyền thống, sầu riêng Việt Nam đang gia tăng hiện diện tại nhiều thị trường khó tính. Xuất khẩu sang Hoa Kỳ tăng hơn 107%, Hàn Quốc tăng gần 262%, Úc tăng hơn 40% và Nhật Bản tăng gần 12% so với cùng kỳ năm 2025.
Tuy vậy, thực tế hiện nay giá sầu riêng tươi vẫn khá bấp bênh, thị trường tiêu thụ lớn nhất là Trung Quốc vẫn còn tiềm ẩn rủi ro.
Cụ thể, thông tin từ nhiều nhà vườn và thương lái khu vực miền Nam, hiện giá các kho mua vào với sầu riêng giống Ri6 từ 40.000 - 49.000 đồng/kg loại A và 30.000 - 35.000 đồng/kg loại B, tăng 5.000 - 7.000 đồng/kg so với mức thấp tuần trước.
Ngược lại, sầu riêng giống Thái có giá 76.000 - 81.000 đồng/kg loại A, và 55.000 - 62.000 đồng/kg loại B, giảm khoảng 3.000 đồng/kg.
Như vậy, sau thời gian rớt giá thê thảm khiến nhiều nhà vườn trồng giống Ri6 thua lỗ, gần đây giá sầu riêng khởi sắc lại.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho rằng giá sầu riêng gần đây khởi sắc hơn chủ yếu do xuất đi Trung Quốc tạm ổn hơn trước đó và nguồn cung sầu riêng Ri6 khu vực miền Tây Nam Bộ có dấu hiệu giảm. Tuy vậy thị trường vẫn còn bấp bênh, giá hiện vẫn thấp hơn nhiều so với mức cao các năm trước.
"Dù có nhiều cải thiện nhưng sầu riêng nhiễm Cadimi, vàng O vượt ngưỡng vẫn còn là nỗi lo, đây là một trong các nguyên nhân khiến việc xuất khẩu đi Trung Quốc thời gian gần đây gặp khó dẫn đến giá rớt. Ngoài ra, nguồn cung ngày càng tăng, hay đụng mùa với Thái Lan cũng khiến giá sầu riêng thiếu ổn định".
Theo nhiều doanh nghiệp, Trung Quốc vẫn là thị trường chính khi thu mua khoảng 90% lượng sầu riêng tươi xuất khẩu của Việt Nam. Tuy nhiên các chính sách về kiểm soát, thu mua thường thiếu ổn định nên giá cũng bấp bênh.
Sau vụ mùa miền Tây Nam Bộ, sẽ đến khu vực Đông Nam Bộ (khoảng tháng 5-7) và sau cùng Tây Nguyên (tháng 8-11) với sản lượng dự báo rất lớn, chủ yếu là giống Thái. Do đó, nỗi lo rớt giá vẫn còn hiện hữu, đòi hỏi Việt Nam cần khẩn trương siết lại quy trình trồng, quy hoạch vùng trồng, cải thiện năng lực đáp ứng khâu kiểm nghiệm.
Ngày 1/4, Thường trực Chính phủ họp về dự án xây dựng kho dự trữ quốc gia dầu thô tại Nghi Sơn (Thanh Hóa). Tại cuộc họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý khi Việt Nam xây kho dự trữ dầu quốc gia, nên các bộ ngành, doanh nghiệp "chỉ bàn làm, không bàn lùi".
Ngoài kho dự trữ ở Nghi Sơn, Bộ Công Thương được giao nghiên cứu, xây dựng các kho dự trữ xăng dầu, dầu thô khác ở Dung Quất (Quảng Ngãi), Long Sơn (TP HCM) và các khu vực khác.
Thường trực Chính phủ cũng thống nhất mô hình doanh nghiệp đầu tư xây dựng kho dự trữ, trước mắt giao doanh nghiệp nhà nước thực hiện việc này. Đồng thời, nhà điều hành sẽ hoàn thiện cơ chế để kêu gọi doanh nghiệp ngoài nhà nước tham gia, tính toán việc Nhà nước mua lại hoặc thuê mua kho dự trữ.
"Nguyên tắc hài hòa lợi ích, việc gì doanh nghiệp làm tốt hoặc làm tốt hơn thì Nhà nước không làm", Thủ tướng nói.
Với kho dự trữ tại Nghi Sơn, lãnh đạo Chính phủ giao Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam (PVN) xây dựng. Hôm 29/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã khảo sát địa điểm dự kiến xây dựng kho dự trữ này.
PVN được giao phải sớm xây dựng dự án, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt và triển khai. Doanh nghiệp này cũng cần làm việc với các đối tác để triển khai dự án, với quy trình áp dụng với công trình xây dựng trong trường hợp khẩn cấp. UBND tỉnh Thanh Hóa thực hiện giải phóng mặt bằng cho dự án.
Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính hoàn thiện nghị định hướng dẫn Luật Dự trữ quốc gia, trong đó xử lý các vướng mắc như cơ chế hoán đổi trực tiếp hàng dự trữ, định mức kinh tế kỹ thuật... Các cơ quan đề xuất cơ chế cần thiết để đưa vào dự thảo triển khai Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế nhà nước.
Hiện Việt Nam chưa có kho dự trữ xăng dầu quốc gia riêng biệt. Hàng dự trữ đang được tồn trữ tại kho của doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu lớn thông qua hợp đồng, trả phí theo định mức với các đơn vị. Mức dự trữ này chỉ khoảng 7-10 ngày tiêu thụ.
Theo Quyết định 861/2023 về quy hoạch hạ tầng dự trữ, cung ứng xăng dầu, khí đốt, Việt Nam sẽ xây kho chứa xăng dầu riêng để nâng năng lực dự trữ. Tổng dự trữ dầu thô, sản phẩm xăng dầu cả nước phấn đấu đạt 75-80 ngày nhập khẩu ròng, và nâng lên 90 ngày vào 2030. Tại Kết luận 14, Bộ Chính trị cũng định hướng Việt Nam cần sớm xây dựng chiến lược quốc gia về cung ứng và dự trữ nguyên, nhiên liệu trong dài hạn.
Tại cuộc họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn, kể cả trường hợp có sự cố đặc biệt xảy ra. Theo các báo cáo, ý kiến tại hội nghị, việc xây dựng kho chứa dầu thô tại Nghi Sơn góp phần sớm cụ thể hóa Quy hoạch hạ tầng dự trữ, cung ứng xăng dầu, khí đốt quốc gia.
Trong bối cảnh nhu cầu nhiên liệu tăng và nguồn cung còn phụ thuộc lớn vào thị trường quốc tế, việc chủ động dự trữ dầu thô sẽ giúp Việt Nam giảm rủi ro trước các biến động khó lường. Kho chứa dầu thô tại Nghi Sơn cũng góp phần tăng hiệu quả vận hành nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn, tối ưu chuỗi cung ứng và thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực Bắc Trung Bộ.
Theo báo cáo kết quả kinh doanh của Tập đoàn Jollibee Foods Corporation (JFC) - công ty mẹ Highlands Coffee - lợi nhuận trước thuế, khấu hao và lãi vay (EBITDA) của chuỗi cà phê này đạt gần 692 triệu peso (tương đương gần 297 tỷ đồng). Mức này tăng 9% so với quý I/2025. Đây cũng là EBITDA cao nhất của Highlands Coffee kể từ quý III/2023 - lần đầu JFC tách bạch số liệu của chuỗi cà phê này trong báo cáo kết quả kinh doanh.
Kỳ này, Highlands Coffee chiếm hơn 34% trong EBITDA toàn mảng cà phê và trà của Jollibee Foods Corporation. Nếu tính trên toàn tập đoàn, chuỗi cà phê này góp hơn 7,4%.
Lợi nhuận cải thiện khi doanh số bán hàng tại cùng một cửa hàng (same-store sales) tăng 8% so với quý đầu năm trước. Chỉ số này chỉ tính trên các quán đã hoạt động ít nhất 15 tháng, không tính các điểm mở mới. Số lượng giao dịch cũng cải thiện 6%; còn doanh thu trung bình trên mỗi khách hàng tăng thêm 1,8%.
Báo cáo của JFC không thuyết minh cụ thể về doanh thu của chuỗi cà phê này. Song, SuperFoods - công ty con của Jollibee, phụ trách Highlands Coffee và Phở24 - báo cáo doanh thu đạt gần 3,4 tỷ peso (tương đương hơn 1.453 tỷ đồng), cao hơn 16% so với cùng kỳ. Trong khi Phở24 chỉ có 14 cửa hàng, điều này đồng nghĩa với việc doanh thu của chuỗi cà phê đóng góp đáng kể vào SuperFoods.
Highlands Coffee hiện là chuỗi cà phê lớn nhất Việt Nam. Tính đến cuối tháng 3, công ty này sở hữu 1.011 quán trong và ngoài nước, gồm mô hình tự vận hành và nhượng quyền. Thương hiệu đang có hàng chục cửa hàng nhượng quyền tại Philippines - thị trường ngoại quốc đầu tiên. So với cuối năm trước, mạng lưới của chuỗi đã mở rộng thêm 26 cửa hàng. Highlands Coffee công bố có hơn 10.000 nhân viên, phục vụ hơn 100 triệu khách hàng mỗi năm.
Thương hiệu ra đời từ năm 1999, khởi đầu với sản phẩm cà phê đóng gói tại Hà Nội. Năm 2002, Highlands Coffee bắt đầu mở rộng sang mô hình chuỗi cà phê với quán đầu tiên tại TP HCM. Kể từ đó, chuỗi này không ngừng phát triển, trở thành thương hiệu cà phê nổi tiếng, không chỉ hoạt động trong nước mà còn lấn sang thị trường quốc tế.
Năm 2012, Highlands Coffee được mua lại bởi Jollibee Foods Corporation - một tập đoàn nhà hàng tại Philippines. Chia sẻ với VnExpress hồi tháng 4/2025, nhà sáng lập kiêm CEO David Thái khẳng định chuỗi cà phê này vẫn là một doanh nghiệp Việt Nam, Jollibee chỉ đồng hành dưới vai trò nhà đầu tư và cố vấn chiến lược, không tham gia vào vận hành hàng ngày của hoạt động kinh doanh. Việc quản lý vận hành và quản trị nhân sự Highlands Coffee đều dưới sự lãnh đạo của ông David Thái.
JFC đang xem xét kế hoạch chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) của Highlands Coffee. Thời điểm tiến hành dự kiến vào quý I/2027. Mục tiêu của kế hoạch này là hỗ trợ giai đoạn tăng trưởng tiếp theo của Highlands Coffee bằng cách huy động vốn, nâng cao hình ảnh doanh nghiệp, giúp họ tập trung hơn vào chiến lược và hoạt động.
