Không hề sở hữu “siêu năng lực” như nhiều lời đồn thổi, những người sống sót sau khi bị sét đánh thường phải đối mặt với một hành trình dài đầy đau đớn, cả về thể chất lẫn tinh thần.
Một trường hợp điển hình là Shana Turner, một giáo viên thể dục tại trường trung học Jack Britt ở Fayetteville, bang North Carolina, Mỹ, đã trải qua khoảnh khắc sinh tử vào ngày 30/9/2015. Khi đang giám sát một buổi học ngoài trời, người phụ nữ 46 tuổi bất ngờ bị sét đánh trúng.
“Cánh tay tôi như bốc cháy, chân tê dại, còn ngực thì đau buốt như bị xé toạc,” Shana nhớ lại cảm giác ngay sau cú đánh kinh hoàng.
Điều kỳ lạ là sau tai nạn, Shana vẫn có thể đứng dậy. Nhìn bề ngoài, cô gần như không có dấu hiệu chấn thương rõ ràng, chỉ hơi choáng váng. Vì vậy, những người có mặt khi đó đã không gọi cấp cứu ngay lập tức.
Thậm chí, Shana còn tự lái xe đưa con trai về nhà trước khi được chồng là Greg đưa tới bệnh viện theo lời khuyên của em gái cô, Ronda.
Khi sét đánh trúng cơ thể người, nó có thể truyền qua dòng điện lên tới khoảng 300 triệu volt chỉ trong vài phần nghìn giây. Dòng điện cực mạnh này có thể phá vỡ hệ thống điện sinh học của cơ thể, đặc biệt là tim và não hai cơ quan nhạy cảm nhất.
Ngưng tim là nguyên nhân tử vong phổ biến nhất ở các nạn nhân sét đánh. Bên cạnh đó, sóng xung kích cũng có thể gây chấn thương não nghiêm trọng, ngay cả khi không để lại vết thương bên ngoài.
Một số người may mắn sống sót chỉ vì tia sét đi qua mặt đất gần họ hoặc truyền qua vật trung gian như cây cối.
Tại bệnh viện, Shana được đưa vào phòng cấp cứu và theo dõi tim mạch. Các bác sĩ ban đầu không phát hiện bỏng hay tổn thương thể chất rõ ràng, ngoài một vài chỉ số huyết áp bất thường. Chính vì không có dấu vết bên ngoài, tình trạng của cô nhanh chóng bị xem nhẹ.
Thế nhưng, chỉ vài tuần sau, sức khỏe Shana bắt đầu suy giảm rõ rệt. Cơ thể đau nhức kéo dài, mệt mỏi triền miên, tai ù liên tục.
Cô gặp khó khăn trong việc diễn đạt ngôn ngữ, trí nhớ ngắn hạn suy giảm nghiêm trọng. Đặc biệt có lần, ngay giữa lớp học, Shana không thể nhớ tên học sinh quen thuộc và bật khóc ngay trước mặt các em.
Ngay cả khi tìm đến bác sĩ thần kinh, các triệu chứng của cô vẫn khiến họ bối rối: cảm giác nóng rát trong cơ thể, ù tai, và những cơn sưng đau bất thường ở tay.
Chỉ đến khi gặp chuyên khoa tim mạch và trình bày rõ tình trạng, Shana mới được đánh giá toàn diện hơn. Cô được kê nhiều loại thuốc, từ giảm đau, chống trầm cảm đến thuốc hỗ trợ mệt mỏi.
Từ sau vụ sét đánh, cuộc sống của Shana thay đổi hoàn toàn. Nữ giáo viên thể dục trở nên nhạy cảm với ánh sáng chớp, tiếng động lớn hay những tình huống bất ngờ, dễ rơi vào trạng thái hoảng loạn. Mỗi khi trời chuyển mưa giông, cơ thể cô lại đau nhức dữ dội kèm theo lo âu kéo dài.
Không chỉ sức khỏe, các mối quan hệ xung quanh Shana cũng dần rạn nứt. Những bất đồng với chồng ngày càng nghiêm trọng khi cả hai không còn tìm được tiếng nói chung trong việc đối mặt với bệnh tật. Sau 7 năm gắn bó, họ đã chia tay.
Khoảng một năm sau tai nạn, Shana phải trải qua một cuộc “đánh giá y tế độc lập” do công ty bảo hiểm yêu cầu nhằm xác định khả năng hưởng chế độ bồi thường.
Sau nhiều giờ kiểm tra tâm lý và trí tuệ, kết luận cho rằng phần lớn triệu chứng của cô bắt nguồn từ căng thẳng tinh thần. Thậm chí, có ý kiến cho rằng một số vấn đề thần kinh của Shana có thể liên quan đến một cơn đột quỵ trước đó. Kết quả này khiến hỗ trợ tài chính của cô bị cắt hoàn toàn.
Từ đó, Shana phải tự xoay sở với chi phí y tế lên tới khoảng 8.000 USD mỗi năm sau bảo hiểm. Thu nhập giáo viên không đủ để gánh vác, cô dần rơi vào cảnh khó khăn tài chính, thậm chí bị thu hồi xe vì chậm thanh toán, thông tin trên Tri Thức.
Không phải cứ bị sét “đánh trúng trực tiếp” mới nguy hiểm. Trên thực tế, tia sét có thể gây hại cho con người theo nhiều cách khác nhau, đôi khi chỉ cần đứng gần đúng vị trí cũng có thể gặp tai nạn nghiêm trọng.
Dưới đây là 5 con đường chính mà sét có thể tác động đến chúng ta:
Sét đánh thẳng
Đây là hình thức nguy hiểm nhất, khi tia sét phóng trực tiếp từ đám mây xuống cơ thể người. Đây cũng là con đường gây tử vong cao nhất, vì toàn bộ dòng điện cực mạnh đi xuyên qua cơ thể trong tích tắc. Theo thống kê, phần lớn nạn nhân bị sét đánh thẳng đều không qua khỏi.
Sét đánh tạt ngang
Ngay cả khi không bị đánh trực tiếp, bạn vẫn có thể gặp nạn nếu đứng cạnh một vật thể đang bị sét đánh (như cây, cột điện). Khi đó, dòng điện có thể “phóng ngang” qua không khí để tìm đến cơ thể người đứng gần.
Một vật đã bị sét đánh có thể tạm thời tích điện rất mạnh. Nếu chạm vào đúng thời điểm này, bạn vẫn có thể bị điện giật dù tia sét không đánh trực tiếp vào người.
Điện thế bước
Khi sét đánh xuống đất, dòng điện sẽ lan tỏa ra xung quanh. Nếu hai chân bạn đứng ở hai vùng điện thế khác nhau, dòng điện có thể truyền qua cơ thể từ chân này sang chân kia và gây chấn thương nghiêm trọng.
Sét lan truyền qua dây dẫn
Các vật dẫn điện như dây điện, dây cáp, điện thoại bàn hay thiết bị điện trong nhà có thể trở thành “đường đi” của sét. Dòng điện từ đó có thể truyền đến người đang sử dụng hoặc chạm vào thiết bị.
Trong điều kiện thời tiết xấu, nguy cơ bị sét đánh tăng lên đáng kể trong một số tình huống sau:
Ở nơi trống trải như cánh đồng, sân golf, bãi đất trống… vì bạn có thể trở thành điểm cao nhất thu hút sét.
Cầm vật kim loại hoặc ô khi di chuyển ngoài trời, vì kim loại dẫn điện rất tốt và có thể “dẫn đường” cho tia sét.
Bơi lội hoặc đứng gần nước như sông, suối, bể bơi, do nước là môi trường dẫn điện mạnh.
Ở gần cửa sổ, cửa ra vào hoặc nằm sát mặt đất trong nhà, vì vẫn có khả năng chịu ảnh hưởng từ dòng điện lan truyền.
Sử dụng thiết bị điện hoặc tắm trong lúc giông sét, vì sét có thể lan qua đường dây điện hoặc hệ thống ống dẫn.
Chỉ một khoảnh khắc chủ quan trong cơn giông cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Hiểu rõ các con đường mà sét có thể “tấn công” là cách quan trọng để bảo vệ an toàn cho bản thân và những người xung quanh.
Tiếng loa từ xe trật tự phường vang lên, hàng chục người bán hàng hai bên đường tàu Cổ Nhuế (phường Đông Ngạc, Hà Nội) thu dọn đồ đạc. Người bán rong ôm mẹt hàng chạy vào ngõ nhỏ, người có sạp cố định cụp ô, kéo bàn lùi vào trong vạch sơn. Khi xe tuần tra đi qua vài phút, hàng hóa bày trở lại sát mép đường.
Những "vòng lặp đuổi - chạy", tái lấn chiếm đang diễn ra tại nhiều điểm trong danh sách 231 chợ tự phát (chợ cóc) mà Hà Nội lên kế hoạch xóa bỏ.
Theo kế hoạch 373 của Hà Nội, 75 điểm phải giải tỏa trong giai đoạn một (trước 31/1) và 118 điểm trong giai đoạn hai (trước 30/6), số còn lại hoàn tất vào năm 2027. Trong 170 điểm đã thống kê, có khoảng 7.200 hộ kinh doanh; 61 điểm còn lại ước tính liên quan sinh kế gần 3.000 hộ.
Sau các đợt ra quân, lượng người bán tại một số chợ cóc như Ngọc Hà, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Từ Liêm, Tây Tựu, Hà Đông, Kiến Hưng giảm rõ rệt. Một số tiểu thương trụ lại khu vực này đã chuyển sang thuê cửa hàng, tình trạng lấn chiếm vỉa hè giảm.
Tại đường Trần Quốc Vượng, phường Cầu Giấy, điểm nằm trong diện giải tỏa đợt 1 với khoảng 70 hộ kinh doanh, hiện còn gần một nửa. Bà Vân, 58 tuổi, bày vài nải chuối cạnh cột điện, phần lớn hàng giấu trong ngõ. "Tôi bán hàng nhà trồng, lúc bán lúc nghỉ nên không muốn vào chợ thuê sạp", bà nói.
Ở chiều ngược lại, một số điểm vẫn tái diễn khi vắng lực lượng tuần tra. Quanh chợ Văn La (phường Kiến Hưng) hôm 3/4, vỉa hè, lòng đường vẫn có vài chục tiểu thương bán rau quả. Tại ngõ 199 Hồ Tùng Mậu (phường Phú Diễn), khoảng 20 hàng quán vẫn bày bán dưới lòng đường.
Việc bị tịch thu hàng hóa không làm nhiều người bỏ cuộc. Trưa 7/4, bà Lê Thị Hồng, 60 tuổi, dọn hàng ra ngõ 189 Hoàng Hoa Thám dù trước đó một giờ vừa bị tịch thu mẹt hoa quả. "Tuổi cao, tôi đi chợ mong kiếm tiền trang trải qua ngày", bà kể.
Những đợt ra quân liên tục buộc một bộ phận tiểu thương rút khỏi vỉa hè, tìm thuê mặt bằng. Nhưng theo họ, việc lùi vào trong đồng nghĩa với giảm doanh thu và gánh thêm chi phí. Tháng 3, chị Thanh Thủy, 43 tuổi, và bà Nguyễn Giàng, 59 tuổi, chung tiền thuê mặt bằng giá hai triệu đồng mỗi tháng tại ngõ 189 Hoàng Hoa Thám. Từ khi "vào nhà", sạp thịt lợn của chị Thủy giảm doanh số từ 30 kg xuống 20 kg một ngày do khách ngại dừng xe.
Quầy rau của bà Giàng cũng vắng khách. Ngày đắt hàng bà lãi 200.000-300.000 đồng, nay phải trích doanh thu trả tiền thuê chỗ. "Đỡ nỗi lo bị đuổi nhưng lùi vào nhà ế ẩm quá", bà Giàng nói.
Để thực hiện Kế hoạch 373, nhiều địa phương áp dụng lộ trình ba bước: tuyên truyền, ra quân xử lý cao điểm và duy trì chốt trực. Tuy nhiên, cơ quan chức năng thừa nhận việc dẹp chợ cóc đang rơi vào "vòng lặp đuổi - chạy".
Trung tá Đỗ Quốc Minh, Phó trưởng Công an phường Ngọc Hà, cho biết việc dẹp chợ cóc khó khăn do hình thức này không tốn phí mặt bằng, vòng quay vốn nhanh. Người bán thường tái lấn chiếm ngay khi vắng bóng lực lượng chốt trực.
Trung tá Lê Xuân Thọ, Phó trưởng Công an xã Gia Lâm, cho biết lỗi không chỉ ở người bán. Thói quen tiện lợi, tấp xe lề đường mua hàng của người dân đã dung dưỡng chợ cóc. Hệ quả là nhiều tiểu thương dù có sạp trong chợ nhưng ế ẩm, đành tràn ra đường đón khách.
Để giải quyết sinh kế, phường Ngọc Hà đưa khoảng 10 hộ khó khăn vào kinh doanh tại chợ Cống Vị. Xã Gia Lâm đã xử lý dứt điểm các chợ dưới 50 hộ, còn những điểm lớn như chợ Sủi (300 hộ), chợ DX8 (hơn 100 hộ) phải giãn tiến độ để tránh xáo trộn sinh kế. Chính quyền xã cũng hỗ trợ hàng trăm hộ từ chợ tạm DX8 chuyển vào chợ mới Kim Âu.
Tại phường Khương Đình, chính quyền bố trí 100 chỗ ngồi trong chợ chính cho tiểu thương điểm tự phát 129 Nguyễn Trãi với phí 8.000-10.000 đồng một ngày. Tuy nhiên, theo ông Phạm Thanh Nam, Phó giám đốc Ban quản lý dự án đầu tư - hạ tầng phường Khương Đình, số lượng đăng ký chuyển vào rất ít.
Bài toán dẹp chợ tại đây thời gian tới còn nan giải bởi ngoài điểm 129 Nguyễn Trãi, điểm nóng ngõ 66 Kim Giang với khoảng 200 hộ cũng buộc phải giải tỏa trước cuối năm.
"Ra quân dẹp đường thì nhanh, nhưng xóa bỏ buôn bán vỉa hè là bài toán dài hơi, đòi hỏi giải quyết đồng thời sinh kế người bán lẫn thói quen người mua", ông Thọ nói.
Một năm trước, bà Ngô (45 tuổi) quyết định giảm cân bằng cách bỏ hẳn cơm, chỉ ăn rau và trái cây.
Kết quả, cân nặng của bà giảm từ 72,5kg xuống 55kg, trông gọn gàng hơn nhiều. Nhưng trong lần khám sức khỏe gần đây, bà bất ngờ bị chẩn đoán gan nhiễm mỡ và men gan tăng cao. Kết quả kiểm tra sức khoẻ khiến bà Ngô rất bất ngờ.
Theo Aboluowang, những trường hợp như bà Ngô không hiếm. Ngày càng nhiều người áp dụng chế độ low-carb (giảm tinh bột) với niềm tin rằng cơm là "thủ phạm gây béo" và bỏ cơm là cách giảm cân nhanh. Nhưng các bác sĩ cảnh báo, tinh bột là nguồn năng lượng thiết yếu, thiếu tinh bột sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy cho sức khỏe.
Phó giáo sư Phạm Chí Hồng (Trung Quốc) cho biết, cơm trắng có chỉ số đường huyết cao nhưng không phải là "đồ ăn rác".
Ăn cơm đúng lượng vẫn cung cấp carbohydrate, protein, vitamin và khoáng chất cần thiết. Nghiên cứu trên tạp chí The Lancet Public Health theo dõi hơn 15.000 người trong 25 năm cho thấy, khi tinh bột chiếm 50-55% năng lượng hằng ngày, nguy cơ tử vong thấp nhất. Nếu giảm xuống dưới 40%, tuổi thọ có xu hướng ngắn hơn.
Không ăn cơm lâu dài có thể dẫn đến một số thay đổi tiêu cực:
- Gan nhiễm mỡ, thiếu dinh dưỡng: Không đủ năng lượng từ cơm, cơ thể buộc phải lấy đạm và mỡ để chuyển hóa. Năng lượng dư tích lại ở gan, lâu dần gây gan nhiễm mỡ. Thiếu vitamin nhóm B, kẽm, magie… làm tăng nguy cơ thiếu máu, suy giảm miễn dịch.
- Giảm trí nhớ, khó tập trung: Não lấy hơn 80% năng lượng từ glucose. Không ăn tinh bột, não giống như "hết xăng", hay quên, kém tập trung, phản xạ chậm.
- Mất cơ, giảm trao đổi chất: Cơ thể đốt cháy đạm để lấy năng lượng khiến khối cơ giảm, tốc độ chuyển hóa nền chậm lại. Hậu quả là càng ăn ít càng khó giảm cân và dễ tăng cân trở lại.
- Mệt mỏi, rối loạn cảm xúc: Thiếu tinh bột làm giảm serotonin - chất điều hòa cảm xúc và giấc ngủ - khiến người ăn kiêng dễ cáu gắt, ngủ kém, mệt mỏi triền miên.
- Tăng nguy cơ mắc bệnh mạn tính, rút ngắn tuổi thọ: Các nghiên cứu cho thấy ăn quá ít tinh bột làm tăng 18-20% nguy cơ tử vong sớm, đồng thời gây rối loạn nội tiết, giảm mật độ xương, dễ mắc bệnh mạn tính. Đáng chú ý, nhiều người chỉ ăn rau vẫn bị béo bụng hoặc gan nhiễm mỡ nhẹ do cơ thể rơi vào trạng thái "đói ngầm", buộc gan tăng tổng hợp mỡ để tự bảo vệ.
Theo các chuyên gia, dù giảm cân hay ngăn ngừa bệnh tim mạch thì một chế độ ăn uống hợp lý vẫn là thói quen ăn uống lành mạnh và an toàn nhất.
Một chế độ ăn uống hợp lý cần nhiều loại thực phẩm, và một chế độ ăn uống phù hợp có thể đáp ứng nhu cầu của cơ thể về các chất dinh dưỡng khác nhau.
Chế độ ăn uống hàng ngày được khuyến nghị nên bao gồm ngũ cốc, khoai tây, trái cây và rau, thịt gia cầm, cá, trứng, sữa và hạt đậu. Nên tiêu thụ không ít hơn 25 loại thực phẩm mỗi tuần.
Theo các khuyến nghị trong Hướng dẫn chế độ ăn uống cho cư dân Trung Quốc, lượng ngũ cốc và khoai hàng ngày khoảng 250g-400g, trái cây 200g-350g, rau 300g-500g, rau càng sẫm màu càng tốt; các sản phẩm từ sữa 300ml, các loại hạt và đậu 25g, thịt động vật có thể ăn ở mức 120g-200g.
Ngoài việc chú ý đến lượng thức ăn, bạn cũng cần kiểm soát lượng gia vị nạp vào cơ thể mỗi ngày. Khuyến cáo lượng muối ăn hàng ngày không quá 6g và dầu ăn không quá 25g, đồng thời phải đảm bảo cung cấp đủ nước cho cơ thể, tốt nhất là 1,5-1,7 lít nước mỗi ngày.
Thực hiện tốt 3 điểm này vừa khỏe người vừa dáng đẹp
Ăn đủ carbohydrate
Nên ăn xen kẽ ngũ cốc thô với ngũ cốc tinh chế. Không nên thay thế ngũ cốc thô (yến mạch, ngô, kê, gạo lứt, lúa mì nguyên cám,...) cho ngũ cốc tinh chế (cơm gạo trắng) trong bữa ăn hàng ngày, làm như vậy sẽ dễ dẫn đến cơ thể nạp quá nhiều chất xơ, làm quá tải đường tiêu hóa. Đối với các loại ngũ cốc (cơm, gạo lứt, yến mạch,...), phụ nữ nên ăn 2 khẩu phần tương đương khoảng 180 calo mỗi bữa, nam giới ăn 3 phần khoảng 270 calo mỗi nữa.
Muốn giảm cân thì phải tăng cơ
Với sự gia tăng của tuổi tác, hàm lượng cơ bắp trong cơ thể con người sẽ suy giảm dần, tốc độ trao đổi chất cơ bản cũng giảm, do đó nguy cơ béo phì cũng tăng lên. Nếu bạn muốn giảm cân, điều quan trọng là phải tăng tỉ lệ trao đổi chất cơ bản của cơ thể, ăn tăng lượng đạm chất lượng cao, giúp hồi phục cơ bắp.
Tập thể dục thường xuyên
Tập thể dục có thể làm tăng tỉ lệ chất béo trong cơ thể để cung cấp năng lượng, đồng thời cải thiện quá trình chuyển hóa chất béo, do đó, huyết áp, cholesterol huyết thanh và chức năng tim phổi được duy trì trong mức bình thường, rất quan trọng đối với sức khỏe. Nên tập thể dục ít nhất 3 đến 5 lần một tuần, thời gian mỗi lần tập không dưới 30 phút, có thể lựa chọn chạy bộ, leo núi, bơi lội... tùy theo sở thích cá nhân.
Tại một sân bay quốc tế lớn, một chiếc vali tưởng chừng bình thường bất ngờ trở thành tâm điểm chú ý khi bị phát hiện có dấu hiệu bất thường. Khi được mở ra kiểm tra, những gì lộ diện bên trong đã khiến nhiều người không khỏi rùng mình và lập tức báo động khẩn cấp.
Theo truyền thông Thái Lan, rạng sáng 24/5, lực lượng kiểm soát động vật hoang dã phối hợp với an ninh sân bay Suvarnabhumi đã triệt phá một đường dây nghi liên quan đến hoạt động buôn bán động vật xuyên quốc gia.
Đối tượng bị bắt giữ là một người đàn ông quốc tịch Malaysia, 34 tuổi, tên Dasmond Kong Sing Chye. Người này đang làm thủ tục để bay từ Bangkok đến thành phố Kolkata, Ấn Độ thì bị kiểm tra hành lý.
Trong quá trình tuần tra tại khu vực cửa khởi hành quốc tế, lực lượng chức năng phát hiện người đàn ông có nhiều biểu hiện bất thường nên tiến hành kiểm tra kỹ hơn.
Kết quả khiến các nhân viên không khỏi sửng sốt khi phát hiện bên trong vali chứa nhiều động vật sống quý hiếm, không được khai báo.
Thống kê ban đầu cho thấy có tổng cộng 251 cá thể động vật được giấu trong hành lý, bao gồm:
2 con chim mỏ sừng Helmeted Hornbill (loài cực kỳ quý hiếm).
2 con chuột lang Patagonia.
62 con cự đà.
5 con kỳ đà.
100 con thằn lằn lưỡi xanh.
80 con rùa các loại.
Nhiều cá thể bị nhồi nhét trong không gian chật hẹp, không đảm bảo điều kiện sống, gây phẫn nộ trong dư luận về tình trạng buôn bán động vật hoang dã trái phép vẫn diễn biến phức tạp tại khu vực Đông Nam Á.
Sau khi vụ việc bị phát hiện, toàn bộ số động vật đã được bàn giao cho cơ quan bảo tồn động vật hoang dã Thái Lan để chăm sóc và theo dõi sức khỏe.
Trong khi đó, nghi phạm bị khởi tố với nhiều cáo buộc liên quan đến luật bảo vệ động vật hoang dã, luật hải quan, luật kiểm soát dịch bệnh động vật cùng các quy định pháp luật liên quan của Thái Lan.
Không phải lần đầu tiên sân bay Suvarnabhumi trở thành "điểm nóng" của các vụ vận chuyển động vật trái phép.
Trước đó, vào cuối tháng 4, một phụ nữ mang quốc tịch Đài Loan (Trung Quốc) cũng đã bị bắt giữ khi cố gắng mang theo 30 cá thể rùa sao Ấn Độ lên máy bay để bay tới Đài Bắc.
Vụ việc tiếp tục là lời cảnh báo rõ ràng về tình trạng buôn bán động vật hoang dã xuyên biên giới đang diễn biến phức tạp. Đây là vấn nạn nghiêm trọng, không chỉ đe dọa sự đa dạng sinh học mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn tại của nhiều loài động vật quý hiếm trên toàn cầu.
