Không hề sở hữu “siêu năng lực” như nhiều lời đồn thổi, những người sống sót sau khi bị sét đánh thường phải đối mặt với một hành trình dài đầy đau đớn, cả về thể chất lẫn tinh thần.
Một trường hợp điển hình là Shana Turner, một giáo viên thể dục tại trường trung học Jack Britt ở Fayetteville, bang North Carolina, Mỹ, đã trải qua khoảnh khắc sinh tử vào ngày 30/9/2015. Khi đang giám sát một buổi học ngoài trời, người phụ nữ 46 tuổi bất ngờ bị sét đánh trúng.
“Cánh tay tôi như bốc cháy, chân tê dại, còn ngực thì đau buốt như bị xé toạc,” Shana nhớ lại cảm giác ngay sau cú đánh kinh hoàng.
Điều kỳ lạ là sau tai nạn, Shana vẫn có thể đứng dậy. Nhìn bề ngoài, cô gần như không có dấu hiệu chấn thương rõ ràng, chỉ hơi choáng váng. Vì vậy, những người có mặt khi đó đã không gọi cấp cứu ngay lập tức.
Thậm chí, Shana còn tự lái xe đưa con trai về nhà trước khi được chồng là Greg đưa tới bệnh viện theo lời khuyên của em gái cô, Ronda.
Khi sét đánh trúng cơ thể người, nó có thể truyền qua dòng điện lên tới khoảng 300 triệu volt chỉ trong vài phần nghìn giây. Dòng điện cực mạnh này có thể phá vỡ hệ thống điện sinh học của cơ thể, đặc biệt là tim và não hai cơ quan nhạy cảm nhất.
Ngưng tim là nguyên nhân tử vong phổ biến nhất ở các nạn nhân sét đánh. Bên cạnh đó, sóng xung kích cũng có thể gây chấn thương não nghiêm trọng, ngay cả khi không để lại vết thương bên ngoài.
Một số người may mắn sống sót chỉ vì tia sét đi qua mặt đất gần họ hoặc truyền qua vật trung gian như cây cối.
Tại bệnh viện, Shana được đưa vào phòng cấp cứu và theo dõi tim mạch. Các bác sĩ ban đầu không phát hiện bỏng hay tổn thương thể chất rõ ràng, ngoài một vài chỉ số huyết áp bất thường. Chính vì không có dấu vết bên ngoài, tình trạng của cô nhanh chóng bị xem nhẹ.
Thế nhưng, chỉ vài tuần sau, sức khỏe Shana bắt đầu suy giảm rõ rệt. Cơ thể đau nhức kéo dài, mệt mỏi triền miên, tai ù liên tục.
Cô gặp khó khăn trong việc diễn đạt ngôn ngữ, trí nhớ ngắn hạn suy giảm nghiêm trọng. Đặc biệt có lần, ngay giữa lớp học, Shana không thể nhớ tên học sinh quen thuộc và bật khóc ngay trước mặt các em.
Ngay cả khi tìm đến bác sĩ thần kinh, các triệu chứng của cô vẫn khiến họ bối rối: cảm giác nóng rát trong cơ thể, ù tai, và những cơn sưng đau bất thường ở tay.
Chỉ đến khi gặp chuyên khoa tim mạch và trình bày rõ tình trạng, Shana mới được đánh giá toàn diện hơn. Cô được kê nhiều loại thuốc, từ giảm đau, chống trầm cảm đến thuốc hỗ trợ mệt mỏi.
Từ sau vụ sét đánh, cuộc sống của Shana thay đổi hoàn toàn. Nữ giáo viên thể dục trở nên nhạy cảm với ánh sáng chớp, tiếng động lớn hay những tình huống bất ngờ, dễ rơi vào trạng thái hoảng loạn. Mỗi khi trời chuyển mưa giông, cơ thể cô lại đau nhức dữ dội kèm theo lo âu kéo dài.
Không chỉ sức khỏe, các mối quan hệ xung quanh Shana cũng dần rạn nứt. Những bất đồng với chồng ngày càng nghiêm trọng khi cả hai không còn tìm được tiếng nói chung trong việc đối mặt với bệnh tật. Sau 7 năm gắn bó, họ đã chia tay.
Khoảng một năm sau tai nạn, Shana phải trải qua một cuộc “đánh giá y tế độc lập” do công ty bảo hiểm yêu cầu nhằm xác định khả năng hưởng chế độ bồi thường.
Sau nhiều giờ kiểm tra tâm lý và trí tuệ, kết luận cho rằng phần lớn triệu chứng của cô bắt nguồn từ căng thẳng tinh thần. Thậm chí, có ý kiến cho rằng một số vấn đề thần kinh của Shana có thể liên quan đến một cơn đột quỵ trước đó. Kết quả này khiến hỗ trợ tài chính của cô bị cắt hoàn toàn.
Từ đó, Shana phải tự xoay sở với chi phí y tế lên tới khoảng 8.000 USD mỗi năm sau bảo hiểm. Thu nhập giáo viên không đủ để gánh vác, cô dần rơi vào cảnh khó khăn tài chính, thậm chí bị thu hồi xe vì chậm thanh toán, thông tin trên Tri Thức.
Không phải cứ bị sét “đánh trúng trực tiếp” mới nguy hiểm. Trên thực tế, tia sét có thể gây hại cho con người theo nhiều cách khác nhau, đôi khi chỉ cần đứng gần đúng vị trí cũng có thể gặp tai nạn nghiêm trọng.
Dưới đây là 5 con đường chính mà sét có thể tác động đến chúng ta:
Sét đánh thẳng
Đây là hình thức nguy hiểm nhất, khi tia sét phóng trực tiếp từ đám mây xuống cơ thể người. Đây cũng là con đường gây tử vong cao nhất, vì toàn bộ dòng điện cực mạnh đi xuyên qua cơ thể trong tích tắc. Theo thống kê, phần lớn nạn nhân bị sét đánh thẳng đều không qua khỏi.
Sét đánh tạt ngang
Ngay cả khi không bị đánh trực tiếp, bạn vẫn có thể gặp nạn nếu đứng cạnh một vật thể đang bị sét đánh (như cây, cột điện). Khi đó, dòng điện có thể “phóng ngang” qua không khí để tìm đến cơ thể người đứng gần.
Sét đánh do tiếp xúc
Một vật đã bị sét đánh có thể tạm thời tích điện rất mạnh. Nếu chạm vào đúng thời điểm này, bạn vẫn có thể bị điện giật dù tia sét không đánh trực tiếp vào người.
Điện thế bước
Khi sét đánh xuống đất, dòng điện sẽ lan tỏa ra xung quanh. Nếu hai chân bạn đứng ở hai vùng điện thế khác nhau, dòng điện có thể truyền qua cơ thể từ chân này sang chân kia và gây chấn thương nghiêm trọng.
Sét lan truyền qua dây dẫn
Các vật dẫn điện như dây điện, dây cáp, điện thoại bàn hay thiết bị điện trong nhà có thể trở thành “đường đi” của sét. Dòng điện từ đó có thể truyền đến người đang sử dụng hoặc chạm vào thiết bị.
Trong điều kiện thời tiết xấu, nguy cơ bị sét đánh tăng lên đáng kể trong một số tình huống sau:
Ở nơi trống trải như cánh đồng, sân golf, bãi đất trống… vì bạn có thể trở thành điểm cao nhất thu hút sét.
Cầm vật kim loại hoặc ô khi di chuyển ngoài trời, vì kim loại dẫn điện rất tốt và có thể “dẫn đường” cho tia sét.
Bơi lội hoặc đứng gần nước như sông, suối, bể bơi, do nước là môi trường dẫn điện mạnh.
Ở gần cửa sổ, cửa ra vào hoặc nằm sát mặt đất trong nhà, vì vẫn có khả năng chịu ảnh hưởng từ dòng điện lan truyền.
Sử dụng thiết bị điện hoặc tắm trong lúc giông sét, vì sét có thể lan qua đường dây điện hoặc hệ thống ống dẫn.
Chỉ một khoảnh khắc chủ quan trong cơn giông cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Hiểu rõ các con đường mà sét có thể “tấn công” là cách quan trọng để bảo vệ an toàn cho bản thân và những người xung quanh.
Toàn bộ các ca thi sẽ diễn ra tại Khu I - Đại học Trà Vinh. Cụ thể, 3 đợt thi: Đợt 1: Thi ngày 30, 31/5 và 1, 2/6. (Hạn đăng ký: 20/5/2026); Đợt 2: Thi từ ngày 20 đến 23/07. (Hạn đăng ký: 10/7/2026); Đợt 3: Thi ngày 30, 31/8. (Hạn đăng ký: 20/8/2026).
Lệ phí và lưu ý dự thi
Mức lệ phí: Môn Ngữ văn là 220.000 đồng/môn; các môn còn lại (Toán, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Lịch sử, Địa lý, Tiếng Anh) là 150.000 đồng/môn.
Nhà trường sắp xếp lịch thi 3 môn/buổi. Thí sinh được khuyến cáo không nên đăng ký quá 6 môn trong cùng một đợt thi. Lịch thi chi tiết của từng cá nhân sẽ được báo trước 5 ngày. Lệ phí đã nộp không được hoàn trả, trừ các trường hợp bất khả kháng có minh chứng.
Đăng ký trực tuyến 100%.
Kỳ thi rộng mở cho nhiều đối tượng: Từ học sinh đang học chương trình THPT/GDTX, thí sinh tự do chưa tốt nghiệp các năm trước, đến người đã tốt nghiệp THPT hoặc trung cấp trở lên.
Thí sinh tìm hiểu thông tin, đăng ký dự thi và nộp lệ phí hoàn toàn trực tuyến tại cổng: https://vsat.tvu.edu.vn
Hạt vừng (hay mè) là nguyên liệu quen thuộc trong nhiều món ăn của người Việt. Với hương thơm đặc trưng và vị bùi béo, loại hạt này không chỉ làm tăng hương vị món ăn mà còn được đánh giá cao về giá trị dinh dưỡng và dược liệu.
Theo bác sĩ chuyên khoa II Huỳnh Tấn Vũ, Bệnh viện Đại học Y Dược Tp.HCM - Cơ sở 3, trong Đông y, hạt vừng có vị ngọt, tính bình, quy vào các kinh can, phế, tỳ và thận. Loại hạt này được sử dụng để bổ huyết, dưỡng gan thận, nhuận tràng, hỗ trợ lợi sữa, cải thiện tình trạng suy nhược, thiếu máu, táo bón và tóc bạc sớm.
Dưới góc độ dinh dưỡng hiện đại, hạt vừng chứa khoảng 40-60% dầu thực vật, 22% protein cùng nhiều chất xơ, vitamin nhóm B, vitamin E và các khoáng chất như canxi, sắt, magie, kẽm, phốt pho, kali, selen... Đặc biệt, dầu vừng giàu chất béo không bão hòa cùng axit béo omega-3 và omega-6, rất có lợi cho sức khỏe.
Với hương vị hấp dẫn nhẹ nhàng, vừng không chỉ làm tăng hương vị cho món ăn mà còn bổ sung thêm nhiều vitamin và khoáng chất có lợi cho cơ thể.
Trong hạt vừng chứa canxi, sắt và magiê, đây là những khoáng chất quan trọng đối với hệ thần kinh, góp phần lưu thông máu và chắc khỏe xương.
Dù là thực phẩm kéo dài tuổi thọ, bạn cũng chỉ nên ăn vừng với một lượng vừa phải, chỉ khoảng 1 muỗng canh mỗi ngày. Ăn quá nhiều vừng có thể dẫn đến các vấn đề về tiêu hóa hoặc dị ứng.
Vừng trắng có hàm lượng sắt nhiều hơn vừng đen. Tuy nhiên vừng đen nhiều canxi hơn 60% so với vừng trắng. Vừng đen thường được sử dụng để làm thuốc.
Ngoài sử dụng trong món ăn, hạt vừng còn được sử dụng trong các bài thuốc y học cổ truyền. Ngoài ra, dầu hạt mè được ép từ vừng là nguồn dưỡng chất giàu axit béo omega-3, chất chống oxy hóa phenol flavonoid, vitamin và chất xơ.
Hạt vừng chứa nhiều chất béo không bão hòa cùng các hợp chất thực vật như sesamin và sesamolin, giúp giảm cholesterol xấu, cải thiện mỡ máu và bảo vệ thành mạch. Bên cạnh đó, hàm lượng magie dồi dào còn hỗ trợ giãn mạch, góp phần ổn định huyết áp và giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.
Theo Đông y, đặc biệt là vừng đen, loại hạt này có tác dụng bổ huyết, dưỡng gan thận và nuôi dưỡng tóc. Sử dụng đều đặn có thể hỗ trợ cải thiện tình trạng suy nhược, thiếu máu, chóng mặt và tóc bạc sớm.
Canxi, magie, phốt pho và kẽm trong hạt vừng là những khoáng chất quan trọng đối với quá trình hình thành và duy trì mật độ xương. Đây là thực phẩm phù hợp để bổ sung vào chế độ ăn nhằm hỗ trợ phòng ngừa loãng xương, đặc biệt ở người lớn tuổi.
Hàm lượng chất xơ trong hạt vừng giúp kích thích nhu động ruột, hỗ trợ tiêu hóa và giảm táo bón. Khi kết hợp với chế độ ăn cân đối và uống đủ nước, hạt vừng có thể góp phần duy trì hệ tiêu hóa khỏe mạnh.
Vitamin E cùng các chất chống oxy hóa trong hạt vừng giúp bảo vệ tế bào khỏi tác động của gốc tự do, hỗ trợ sản sinh collagen, từ đó giúp làn da mềm mại, làm chậm quá trình lão hóa. Dầu vừng còn được sử dụng để dưỡng tóc, chăm sóc da và hỗ trợ bảo vệ sức khỏe răng miệng.
Mặc dù giàu dinh dưỡng, hạt vừng cũng chứa nhiều năng lượng do hàm lượng dầu cao. Vì vậy, chỉ nên sử dụng với lượng vừa phải trong khẩu phần hằng ngày để tránh dư thừa calo.
Người có tiền sử dị ứng với hạt vừng cần tránh sử dụng. Ngoài ra, nên ưu tiên vừng rang chín hoặc bổ sung vào các món ăn như cháo, salad, sữa hạt hoặc bánh để cơ thể hấp thu dưỡng chất tốt hơn.
Với nguồn dinh dưỡng dồi dào cùng nhiều lợi ích đã được ghi nhận, hạt vừng là một trong những thực phẩm đơn giản nhưng rất đáng có mặt trong chế độ ăn uống hằng ngày.
Cách trung tâm thành phố Đà Nẵng khoảng 100km về phía Nam, xã Tam Hải, một hòn đảo biệt lập với đất liền, đang lưu giữ một nghĩa trang cá Ông được xem là lớn nhất miền Trung, với hơn 500 ngôi mộ cá voi đã lụy vào bờ biển này qua hàng trăm năm.
Xã Tam Hải, diện tích hơn 13km2 và dân số trên 10.000 người, có sinh kế chủ yếu dựa vào biển. Ngoài quần thể Bàn Than - Hòn Mang - Hòn Dứa với giá trị địa chất khoảng 400 triệu năm, Tam Hải còn là nơi lưu giữ nhiều giá trị văn hóa và di tích lịch sử độc đáo.
Nghĩa trang cá Ông, tọa lạc tại thôn Thuận An, cách bờ biển hơn 100m. Trên vùng cát trắng rộng 2.000m2, giữa rừng dương vi vu lộng gió, nghĩa trang có đến hơn 500 ngôi mộ, là nơi an nghỉ của những "cụ cá" đã lụy vào bờ biển Tam Hải từ mấy trăm năm qua.
Các ngôi mộ cá Ông được chôn cất thành các dãy thẳng hàng, phủ cát, đánh dấu bằng đá ong ở hai đầu. Theo ngư dân địa phương, việc chôn cất được quy hoạch cụ thể, từ trước ra sau, dạt sang hai bên, với kích thước mộ tùy thuộc vào cá Ông lớn hay nhỏ.
Theo lý lịch di tích, nghĩa trang cá Ông ở Tam Hải đã tồn tại hơn 500 năm. Sử gia nhà Nguyễn ghi nhận, vua Gia Long từng được cá voi cứu sống khi thuyền gặp bão. Sau khi khôi phục đất nước, vua đã phong cho cá voi là “Nam Hải cự tộc Ngọc Lân Thượng Đẳng Thần”, lập đền thờ, chôn cất cẩn thận những con cá voi chết. Từ đó, người dân có tín ngưỡng xin cá Ông cứu giúp và thiết lập nơi thờ cúng.
Cụ ông Nguyễn Tấn Long (90 tuổi), được mệnh danh là nhà thơ “không tên” của làng chài Thuận An, không chỉ viết thơ về quê hương mà còn ghi chép về chuyện cá Ông cứu người và những lần các cụ cá vào bờ an nghỉ.
Theo ông Long, nhiều ngư dân địa phương từng được cá Ông cứu giúp khi gặp nạn trên biển, dìu tàu thuyền, đưa ngư dân an toàn vào bờ. Người dân chài tôn kính “ngài” như cha mẹ. Người đầu tiên nhìn thấy xác cá voi chết được xem là “trưởng nam” của làng, phải chịu tang 100 ngày với niềm tin rằng Ông sẽ phù hộ cho họ đi biển thuận lợi và đánh bắt được nhiều tôm cá.
Ông Nguyễn Ngọc Thọ, Bí thư Chi bộ thôn Thuận An, cho biết khi cá Ông lụy bờ, ngư dân sẽ đưa lên đất liền và các bậc cao niên trong làng sẽ chọn một gò đất cao ráo, hướng ra biển để lập đàn cúng tế, xin phép thần linh, thổ địa cho an táng cá Ông.
Sau 3 ngày, dân làng tiếp tục làm lễ “mở cửa mả” tại nghĩa trang. Trong những ngày diễn ra tang lễ, các làng chài lân cận cũng mang lễ vật đến viếng, góp phần lo việc an táng như để tỏ lòng tri ân đối với vị thần biển cả.
Năm 2008, nghĩa trang cá Ông tại xã Tam Hải được UBND tỉnh Quảng Nam (cũ) công nhận là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh. Nơi đây không chỉ là chốn linh thiêng mà còn gắn liền với lễ hội cầu ngư diễn ra vào 20 tháng Giêng âm lịch hàng năm, một trong những sinh hoạt văn hóa biển quan trọng được ngư dân giữ gìn và duy trì qua nhiều thế hệ. Đồng thời, đây cũng là điểm đến du lịch hấp dẫn cho du khách khi đặt chân đến xã đảo Tam Hải.
