Ngày 25.5, trong buổi làm việc của Thường trực Ban Chỉ đạo T.Ư về phát triển KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để cho chủ trương về công tác nghiên cứu khoa học cơ bản, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra một thông điệp làm dấy lên làn sóng hy vọng trong giới khoa học: “khoa học cơ bản là cơ sở để hình thành công nghệ lõi”.
Theo GS Phùng Hồ Hải, nguyên Viện trưởng Viện toán học VN, đóng góp của nghiên cứu cơ bản là gián tiếp nhưng nó góp phần vào đảm bảo sự bền vững của phát triển, đặc biệt khi nền kinh tế đã phát triển tới một mức độ cao về KH-CN. Mức độ phát triển càng cao, nhu cầu về sự đóng góp của nghiên cứu cơ bản càng lớn. Vấn đề là đầu tư cho KH-CN cần có mục tiêu rõ ràng, cân bằng giữa ngắn hạn và dài hạn. Cần xác định rõ mục tiêu trong từng giai đoạn.
“Có thể lấy sự phát triển ngoạn mục của toán học Xô Viết trong thế kỷ 20 làm ví dụ. Nó là hệ quả của các chương trình phát triển vũ khí cũng như chương trình vũ trụ của chính quyền Xô Viết. Điều tương tự cũng đã xảy ra với Mỹ. Và bây giờ như chúng ta thấy đang ở Trung Quốc. Nói ngắn gọn, nghiên cứu cơ bản không phải là trò chơi, nó sẽ xuất hiện một cách tất yếu khi các chính quyền cần đầu tư phát triển công nghệ cao”, GS Phùng Hồ Hải nói.
GS Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm KH-CN VN, nhận định, chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là định hướng có ý nghĩa rất sâu sắc. Nghiên cứu cơ bản chính là tầng sâu nhất của năng lực khoa học quốc gia, là nơi hình thành tri thức gốc, phương pháp tư duy, đội ngũ chuyên gia tinh hoa và khả năng đi đến bản chất của các vấn đề công nghệ. Một thực tế khắc nghiệt là trên thế giới không có quốc gia nào làm chủ được công nghệ nếu không có nền tảng tri thức vững chắc. “Một quốc gia có thể mua thiết bị, nhập khẩu dây chuyền, tiếp nhận một số công nghệ trong ngắn hạn, nhưng không thể mua được năng lực khoa học nền tảng, không thể nhập khẩu được đội ngũ nhà khoa học đủ sức giải mã, cải tiến và sáng tạo công nghệ lõi”, GS Trần Hồng Thái nói.
GS Trần Tuấn Anh, Phó chủ tịch Viện Hàn lâm KH-CN VN, cũng cho biết nghiên cứu cơ bản tạo ra tri thức mới, làm cơ sở cho sự hình thành các công nghệ hiện đại. Đồng thời là nguồn gốc của đổi mới sáng tạo và các công nghệ tương lai. Nhiều kết quả nghiên cứu cơ bản ban đầu chưa thể ứng dụng ngay, nhưng sau một thời gian dài lại trở thành nền tảng cho các ngành công nghệ quan trọng, đóng góp trực tiếp cho phát triển KT-XH cũng như bảo đảm quốc phòng, an ninh. “Muốn trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao, VN không thể chỉ dừng ở gia công công nghệ mà phải có năng lực tạo ra tri thức mới và công nghệ lõi”, GS Trần Tuấn Anh nêu ý kiến.
Theo các nhà khoa học, chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt ra cho giới KH-CN một yêu cầu rất rõ: khoa học không thể chỉ dừng ở việc đi theo, tiếp nhận hay sử dụng công nghệ, mà phải từng bước vươn lên làm chủ, sáng tạo và đóng góp vào những năng lực cốt lõi của quốc gia. Trong khi đó, nếu không có nền tảng khoa học cơ bản vững chắc, chúng ta khó có thể hiểu sâu, giải mã và làm chủ các công nghệ lõi, công nghệ chiến lược.
“Nói về những đột phá trong KH-CN gần đây, chúng ta hay nói đến trí tuệ nhân tạo, vật liệu mới, công nghệ sinh học, bán dẫn hay năng lượng mới, năng lượng xanh… Mà kết quả nghiên cứu của các lĩnh vực này đều bắt nguồn từ các thành tựu nghiên cứu khoa học cơ bản”, GS Lê Thanh Sơn, Hiệu trưởng Trường ĐH KHTN, ĐH Quốc gia Hà Nội, nói.
GS Trần Hồng Thái cũng nhận định: “Chính nghiên cứu cơ bản là nền móng để hình thành năng lực công nghệ nguồn, công nghệ chiến lược, giải mã và khả năng tự chủ công nghệ trong dài hạn. Chẳng hạn, công nghệ lượng tử đang được thảo luận sôi nổi gần đây đã kéo dần vật lý lượng tử từ lĩnh vực nghiên cứu hàn lâm thành công nghệ chiến lược. Các lĩnh vực thời sự KH-CN nóng hổi như trí tuệ nhân tạo, chip bán dẫn làm cho toán học, khoa học xác suất, tối ưu hóa được quan tâm nhiều hơn. Công nghệ bán dẫn, lượng tử, vật liệu mới bắt nguồn từ vật lý hiện đại, hóa học, khoa học vật liệu…”.
GS Trần Đại Lâm, Viện trưởng Viện Khoa học vật liệu, chia sẻ: “Nhiều người vẫn cho rằng khoa học cơ bản là lĩnh vực “xa rời thực tiễn”, nhưng thực tế toàn bộ công nghệ lõi hiện đại đều bắt nguồn từ khoa học cơ bản. Google, OpenAI, công nghệ chip, vật liệu graphene hay pin lithium đều xuất phát từ những nghiên cứu nền tảng nhiều thập kỷ trước. Do đó, chúng ta không thể phát triển công nghiệp chip nếu không làm chủ vật liệu wafer, vật liệu quang khắc, vật liệu GaN hay SiC. Không thể phát triển xe điện và năng lượng tái tạo nếu không làm chủ vật liệu pin, vật liệu từ và vật liệu lưu trữ năng lượng. Không thể phát triển công nghệ lượng tử nếu không có nền tảng vật liệu siêu dẫn và vật liệu topo”.
Các nhà khoa học cũng cho rằng, một khi đã nhận thức được khoa học cơ bản là nền móng cho công nghệ lõi thì phải từ bỏ được tâm lý nôn nóng, muốn thấy ngay kết quả trong tư duy hoạch định chính sách.
Khoa học cơ bản đòi hỏi tính khám phá, tính dài hạn và tính chưa chắc chắn. Các định lý toán học, những nguyên lý vật lý lượng tử hay cấu trúc phân tử hóa học không thể đem ra “bán” ngay lập tức để lấy tiền. Nhưng nếu chúng ta không chịu đầu tư hôm nay, đất nước sẽ không có gì để ứng dụng trong 10, 20 hay 50 năm tới. Con đường để VN bước vào kỷ nguyên mới, tiến tới làm chủ những công nghệ mang tính định hình tương lai, chắc chắn không có lối đi tắt. Phải bắt đầu từ việc đổ bê tông cho phần móng vững chắc: một nền khoa học cơ bản nội sinh mạnh mẽ, đủ sức tạo ra tri thức và nuôi dưỡng những bộ óc tinh hoa có khả năng giải mã mọi công nghệ lõi.
GS Trần Hồng Thái lý giải, nghiên cứu khoa học nói chung và nghiên cứu cơ bản nói riêng là quá trình khám phá, giải quyết những vấn đề chưa có lời giải, vì vậy, không thể quản lý hoàn toàn giống các hoạt động hành chính hay những hoạt động đã có khuôn mẫu sẵn. Các hoạt động nghiên cứu mũi nhọn cần sự ổn định và những chương trình mục tiêu lớn kéo dài từ 10 đến 20 năm, chứ không thể chỉ duy trì bằng nguồn đầu tư thấp và phân tán như hiện tại. “Ưu tiên cho nghiên cứu cơ bản không phải là lựa chọn xa xỉ, càng không phải là sự đầu tư chậm sinh lợi. Đó là khoản đầu tư chiến lược cho năng lực tự chủ của quốc gia”, GS Trần Hồng Thái khẳng định.
GS Trần Đại Lâm cũng chỉ ra “điểm nghẽn” lớn nhất của chúng ta không phải là “thiếu tiền”, mà là thiếu cơ chế tài chính phù hợp với bản chất nghiên cứu khoa học (bao gồm khoa học cơ bản). Cơ chế đầu tư hiện hành vẫn còn nặng về quản lý đầu vào, thủ tục hồ sơ, dự toán chi tiết từng năm, mang nặng tâm lý sợ rủi ro và thiếu đi cơ chế hậu kiểm. Nghịch lý đau lòng là hiện nay, nhiều nhà khoa học phải dành quá nhiều thời gian cho thủ tục hành chính thay vì chuyên tâm cho công tác nghiên cứu. “Chúng ta không thể coi khoản ngân sách dành cho lĩnh vực này là “chi phí”, mà phải nhìn nhận đó là đầu tư chiến lược để bảo vệ lợi ích và năng lực cạnh tranh cốt lõi của dân tộc”, GS Trần Đại Lâm chia sẻ.
Chiều 25/5, 39.371 thí sinh Nghệ An tiếp tục dự thi môn tiếng Anh trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT năm học 2026-2027. Trước đó, vào buổi sáng cùng ngày, có một thí sinh ở môn thi ngữ văn bị đình chỉ thi vì mang tài liệu.
Ghi nhận tại một số điểm thi, thí sinh bước ra khỏi phòng thi với tâm trạng thoải mái. Nhiều em nhận xét đề thi năm nay bám sát chương trình học, cấu trúc quen thuộc và không có nhiều câu hỏi gây bất ngờ.
Tại điểm thi Trường THPT Đông Hiếu (xã Đông Hiếu, Nghệ An), em Lê Ngọc Vân cho biết đề thi tương đối dễ, các dạng câu hỏi đã được giáo viên ôn tập kỹ trong quá trình học. "Em làm bài khá tốt. Nhiều câu hỏi nằm trong phần kiến thức cơ bản nên không quá khó để hoàn thành. Em dự đoán mình có thể đạt hơn 8 điểm", Vân chia sẻ.
Cùng chung nhận xét, nhiều thí sinh cho rằng đề thi có độ phân hóa ở một số câu vận dụng nhưng nhìn chung phù hợp với năng lực học sinh lớp 9. Nhiều phụ huynh vui mừng khi con em mình hoàn thành tốt bài thi. Một số thí sinh tranh thủ trao đổi đáp án với bạn bè trước khi ra về.
Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 tại Nghệ An năm nay diễn ra trong điều kiện thời tiết nắng nóng. Tuy nhiên, công tác tổ chức tại các điểm thi được thực hiện nghiêm túc, bảo đảm an toàn và tạo điều kiện thuận lợi cho thí sinh tham gia dự thi.
Nhận định về đề thi, cô Lê Thị Ngọc Hà, giáo viên tiếng Anh, Trường THCS Trường Thi cho rằng đề thi tiếng Anh tuyển sinh vào lớp 10 năm nay được xây dựng hay, bám sát định hướng phát triển năng lực học sinh và phù hợp với chương trình học hiện hành.
Nội dung đề có tính thực tiễn, gần gũi với đời sống, giúp học sinh vận dụng kiến thức ngôn ngữ thay vì chỉ học thuộc máy móc. Các câu hỏi được phân hóa hợp lý, vừa đảm bảo học sinh trung bình có thể làm được phần cơ bản, vừa có những câu vận dụng để đánh giá năng lực khá, giỏi.
''Đặc biệt, phần đọc hiểu và giao tiếp mang tính ứng dụng cao, góp phần khuyến khích học sinh học tiếng Anh theo hướng toàn diện hơn. Và đặc biệt tôi rất vui vì năm nay con trai tôi được trải nghiệm đề thi hay như vậy, mặc dù đây chưa phải là thế mạnh của cháu vì cháu thi chuyên Tin'', cô Hà chia sẻ.
Ông Nguyễn Trọng Hoàn, Chánh Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An, cho biết qua báo cáo nhanh môn thi Ngoại ngữ, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT năm học 2026-2027 có 49.371 thí sinh dự thi. Tổng số thí sinh vắng thi không lý do là 56 em.
Trong buổi thi môn Ngữ văn có 1 thí sinh tại Hội đồng thi Trường THPT Phan Đăng Lưu vi phạm quy chế thi (đưa tài liệu vào phòng thi). Không có các sự cố bất thường khác xảy ra. Ngày thi thứ nhất diễn ra bình thường, an toàn, đúng quy chế.
Các thí sinh và phụ huynh có thể tra cứu điểm thi tốt nghiệp THPT 2026 trên các website của Bộ GDĐT tại địa chỉ https://moet.gov.vn/; https://thisinh.thitotnghiepthpt.edu.vn/Account/Login.
Thí sinh cũng có thể tra cứu qua website của các Sở GD&ĐT 34 tỉnh thành.
Ngoài ra, Bộ GD&ĐT cũng phối hợp với các cơ quan thông tin báo chí để công bố điểm thi.
Theo đó, Bộ GD&ĐT cung cấp dữ liệu để cơ quan báo chí xây dựng nền tảng tra cứu điểm thi theo số báo danh, đảm bảo thông tin cá nhân của thí sinh được bảo mật.
Thí sinh có thể tra cứu điểm thi tốt nghiệp THPT 2026 thông qua báo Dân trí ở địa chỉ: https://dantri.com.vn/giao-duc/tuyen-sinh/tra-cuu-diem.htm
Sau khi biết điểm thi, thí sinh có nguyện vọng phúc khảo có thể gửi đơn phúc khảo bài thi tại các đơn vị đăng ký dự thi trong thời gian từ ngày 1/7 đến ngày 5/7. Công tác tổ chức phúc khảo bài thi hoàn thành chậm nhất ngày 20/7.
Việc xét công nhận tốt nghiệp sẽ được các Sở GD&ĐT, các nhà trường hoàn thành trước ngày 3/7.
Việc cấp giấy chứng nhận kết quả thi, trả học bạ và các giấy chứng nhận liên quan (bản chính) cho thí sinh được thực hiện muộn nhất ngày 7/7.
Sau khi biết kết quả, thí sinh bắt đầu thực hiện việc đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học, cao đẳng chính thức của năm 2026 trên Cổng thông tin tuyển sinh của Bộ GD&ĐT trong thời gian quy định.
Những ngày cuối năm học, đoạn clip ghi lại khoảnh khắc một cậu bé tiểu học cầm giấy khen cùng phần thưởng, vui vẻ chụp ảnh gửi cho bố đang đi làm khiến nhiều người xúc động. Chỉ sau thời gian ngắn đăng tải, đoạn clip nhanh chóng thu hút gần nửa triệu lượt xem trên mạng xã hội.
Theo nội dung trong đoạn clip, vừa về đến nhà, cậu bé liền lấy điện thoại chụp lại giấy khen rồi gửi khoe với bố. Em đạt danh hiệu học sinh xuất sắc nhưng trong buổi lễ tổng kết năm học lại không có người thân đến dự như nhiều bạn bè cùng trang lứa.
Đằng sau nụ cười hồn nhiên ấy là câu chuyện khiến không ít người chạnh lòng.
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, anh Diên (ngụ tại Lâm Đồng) - bố của cậu bé, đồng thời là người đăng tải đoạn clip - cho biết bản thân làm việc cả ngày nên không thể đến trường cùng con trong ngày nhận thưởng.
Sau khi nhận được tin nhắn của con, anh đã hứa sẽ thưởng cho bé một chuyến đi biển vào tháng 6 tới.
“Tôi đi làm suốt nên hầu như không có nhiều thời gian cho con. Bản thân luôn cố gắng bù đắp tình yêu thương cho con khi có thể. Hết kỳ nghỉ hè này là con vào lớp 3 rồi”, anh nói.
Anh Diên cho hay mình trở thành bố đơn thân từ khi con mới 2 tuổi. Hiện tại, cậu bé sống cùng bố và ông nội. Vì bố thường xuyên bận công việc, em sớm hình thành tính tự lập từ nhỏ.
Mỗi sáng, cậu bé tự thức dậy, vệ sinh cá nhân, ăn sáng rồi đi bộ đến trường. Tan học, em cũng tự về nhà như một thói quen.
“Nhà gần trường nên từ lớp 1, chỉ khoảng một tuần nhập học là bé đã tự đi học được”, anh Diên kể.
Dù còn nhỏ tuổi, cậu bé được người thân nhận xét là sống tình cảm, lễ phép và hiểu chuyện. Theo lời anh Diên, con trai gặp ai cũng chào hỏi, dạ thưa ngoan ngoãn.
“Tối nào hai bố con cũng ôm nhau nói chuyện một lúc rồi mới ngủ. Con lúc nào cũng chúc bố ngủ ngon, hôn bố rồi mới đi ngủ”, anh chia sẻ.
Có lần, cậu bé bất ngờ thủ thỉ với bố: “Sau này có tiền, con sẽ mua ô tô chở bố đi chơi”.
Câu nói ngây ngô của con trai khiến anh Diên vừa bật cười vừa nghẹn lòng.
Đoạn clip ngắn nhưng đã chạm tới cảm xúc của nhiều người. Dưới phần bình luận, nhiều cư dân mạng cho rằng phía sau tờ giấy khen của một đứa trẻ là hành trình lớn lên trong thiếu thốn, sớm tự lập nhưng vẫn giữ được sự hồn nhiên và tình cảm dành cho gia đình.
Tài khoản B.B. chia sẻ: “12 năm đi học, mẹ tần tảo đi bán nên chưa từng đến dự một buổi tổng kết nào của mình. Năm cuối đại học, mẹ bất ngờ đến rồi nói với tôi rằng “mẹ sợ mẹ hối hận vì bỏ lỡ quá nhiều lần trưởng thành của con, mong con đừng giận mẹ”. Nghe xong câu đó, tôi bật khóc”.
Một tài khoản khác tên N. bày tỏ: “Từ lúc lên lớp 6, tôi đã tự làm hồ sơ nhập học, tự chuẩn bị sách vở, quần áo. Cấp 3 chuyển trường, tôi cũng tự xoay xở mọi thứ một mình. Không có buổi tổng kết hay kỳ thi nào có gia đình tham gia. Sau này nhìn lại mới thấy hầu hết những cột mốc quan trọng trong đời mình đều tự bước qua”.
Trong khi đó, tài khoản T.Q. cho rằng: “Tiền rất quan trọng nhưng tuổi thơ của con còn quan trọng hơn. Tôi cũng từng lớn lên trong gia đình ba mẹ ly hôn sớm nên rất hiểu cảm giác cố gắng cả năm mà không biết khoe với ai. Đôi khi chỉ cần một món quà nhỏ hay một lời khen cũng đủ khiến đứa trẻ cảm thấy nỗ lực của mình được ghi nhận”.
Nhiều người cho rằng điều khiến họ xúc động nhất không nằm ở thành tích học tập của cậu bé, mà là tình yêu thương giữa hai cha con sau những bộn bề cuộc sống.
