CBS News dẫn các nguồn tin từ quan chức Mỹ cho biết, trong khi Pakistan tự định vị mình như một kênh trung gian ngoại giao giữa Tehran và Washington, nước này được cho cũng âm thầm để máy bay quân sự Iran đỗ tại các căn cứ không quân của mình. Điều đó dường như giúp các máy bay của Iran tránh các cuộc không kích của Mỹ, theo các quan chức nắm rõ vấn đề.
Iran được cho cũng đã điều máy bay dân sự tới đỗ tại nước láng giềng Afghanistan, nguồn tin cho hay, nhưng không nêu rõ trong đó liệu có máy bay quân sự hay không.
Theo CBS News, những động thái này nếu là sự thật thì cho thấy nỗ lực của Iran nhằm bảo vệ một phần tài sản quân sự và hàng không còn lại khỏi cuộc xung đột ngày càng nóng lên.
Các quan chức Mỹ, tất cả đều yêu cầu giấu tên vì liên quan tới vấn đề an ninh quốc gia, nói với CBS News rằng vài ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố lệnh ngừng bắn với Iran hồi đầu tháng 4, Tehran được cho đã điều nhiều máy bay tới căn cứ Không quân Nur Khan của Pakistan, một cơ sở quân sự có tầm quan trọng chiến lược nằm ngay bên ngoài thành phố đồn trú Rawalpindi của Pakistan.
Trong số các khí tài quân sự có một chiếc RC-130 của Không quân Iran, biến thể trinh sát và thu thập tình báo của máy bay vận tải chiến thuật Lockheed C-130 Hercules.
Tuy nhiên, một quan chức cấp cao Pakistan bác bỏ thông tin liên quan tới căn cứ Không quân Nur Khan, nói với CBS News rằng: “Căn cứ Nur Khan nằm ngay giữa trung tâm thành phố, một số lượng lớn máy bay đỗ ở đó không thể che giấu khỏi tầm mắt công chúng”.
Trong khi đó, người phát ngôn của Taliban, bên đang nắm quyền điều hành Afghanistan, Zabihullah Mujahid, đã phủ nhận việc Iran triển khai máy bay tới Afghanistan.
Iran và Mỹ chưa bình luận về những thông tin này.
Trong những ngày qua, Pakistan đã cố gắng duy trì vị thế trung lập và cân bằng giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh 2 bên đều đưa ra những điều kiện khác nhau để khép lại xung đột.
Đề xuất mới nhất của Iran nhằm chấm dứt xung đột bao gồm yêu cầu Mỹ bồi thường, công nhận chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ, theo đài truyền hình nhà nước Iran.
Tổng thống Trump công khai bác bỏ đề xuất này, gọi đó là “hoàn toàn không thể chấp nhận được”. Tổng thống Mỹ không nêu rõ yếu tố nào trong đề xuất của Iran dẫn tới sự bác bỏ này.
Diễn biến mới nhất làm gia tăng căng thẳng đối với một lệnh ngừng bắn mong manh giữa 2 bên. Trong khi đó, các cuộc đụng độ quy mô nhỏ tiếp tục diễn ra quanh eo biển Hormuz vào tuần qua, cho thấy lệnh ngừng bắn giữa Iran và Mỹ vẫn có nguy cơ đối mặt với thách thức.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Qalibaf tuyên bố rằng các lực lượng vũ trang của nước này đã sẵn sàng chiến đấu để tung ra đòn đáp trả thích đáng đối với bất kỳ hành động khiêu khích nào, đồng thời cảnh báo các đối thủ rằng những chiến lược sai lầm sẽ chỉ mang lại hậu quả cho chính họ.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ngày 24-4 thông báo cấp chứng nhận tiền thẩm định lần đầu tiên cho một loại thuốc điều trị sốt rét dành riêng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Động thái được đưa ra ngay trước Ngày Thế giới phòng chống sốt rét (25-4).
Theo TTXVN, loại thuốc được phê duyệt là artemether-lumefantrine - một dạng phối hợp thuốc chống sốt rét, nay đã được bào chế phù hợp với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. WHO tuyên bố việc được đưa vào danh sách tiền thẩm định đồng nghĩa với việc thuốc đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, an toàn và hiệu quả.
Trước đây, trẻ sơ sinh mắc sốt rét thường phải sử dụng các dạng thuốc dành cho trẻ lớn hơn, làm gia tăng nguy cơ sai liều, tác dụng phụ và độc tính. Việc phát triển một công thức chuyên biệt được kỳ vọng sẽ cải thiện đáng kể hiệu quả điều trị và độ an toàn cho nhóm bệnh nhi này.
Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus nhấn mạnh: “Trong nhiều thế kỷ, sốt rét đã cướp đi con cái của các gia đình, cũng như sức khỏe, của cải và hy vọng của cộng đồng. Nhưng hôm nay, câu chuyện đang thay đổi. Các loại vắc xin mới, xét nghiệm chẩn đoán, màn chống muỗi thế hệ mới và các loại thuốc hiệu quả, trong đó có cả những loại dành cho trẻ nhỏ nhất, đang giúp đảo ngược tình hình”.
Ông cho rằng việc chấm dứt sốt rét trong vòng một thế hệ không còn là điều xa vời, song điều này chỉ có thể đạt được nếu duy trì cam kết chính trị và tài chính bền vững.
Theo WHO, năm 2024 thế giới ghi nhận khoảng 282 triệu ca mắc sốt rét và 610.000 ca tử vong tại 80 quốc gia. Khu vực châu Phi chiếm tới 95% số ca mắc và tử vong, trong đó trẻ em dưới 5 tuổi chiếm khoảng 75% số ca tử vong.
Cơ quan y tế Liên hợp quốc cảnh báo tình trạng kháng thuốc, kháng hóa chất diệt côn trùng, hạn chế trong chẩn đoán và sự sụt giảm mạnh của nguồn tài trợ quốc tế đang tác động tới tiến trình kiểm soát sốt rét.
WHO cho biết việc đưa thuốc artemether-lumefantrine vào danh sách tiền thẩm định sẽ tạo điều kiện cho các cơ quan y tế công mua sắm và phân phối, đồng thời giúp thu hẹp khoảng trống điều trị lâu nay cho khoảng 30 triệu trẻ sơ sinh mỗi năm tại các khu vực lưu hành sốt rét, đặc biệt là ở châu Phi.
Trên phạm vi toàn cầu, khoảng 70% quốc gia vẫn chưa có hệ thống quản lý đủ mạnh để giám sát thuốc, vắc xin, xét nghiệm và thiết bị y tế. Chương trình tiền thẩm định của WHO vì vậy đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo các sản phẩm y tế phục vụ mua sắm quốc tế đáp ứng các tiêu chuẩn toàn cầu về chất lượng, an toàn, hiệu quả và hiệu suất.
NATO đang thảo luận khả năng hỗ trợ tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz bị phong tỏa nếu tuyến hàng hải này không được mở lại vào đầu tháng 7, một quan chức cấp cao của liên minh quân sự này nói với Bloomberg.
Theo nguồn tin, ý tưởng này nhận được sự ủng hộ từ một số thành viên của NATO nhưng hiện vẫn chưa đạt được sự đồng thuận cần thiết. Cả hai nguồn tin đều yêu cầu giấu tên. Lãnh đạo các nước NATO sẽ họp tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày 7-8/7.
“Khi có chỉ đạo chính trị trước, việc lập kế hoạch chính thức mới diễn ra sau đó. Liệu tôi có đang nghĩ đến chuyện đó không? Chắc chắn là có", Tư lệnh tối cao NATO tại châu Âu Alexus Grynkewich nói trong cuộc họp báo ngày 19/5 khi được hỏi về khả năng này.
Nếu được triển khai, đây sẽ là sự thay đổi trong chiến lược của NATO đối với xung đột ở Trung Đông. Cho tới nay, các đồng minh khẳng định họ chỉ tham gia tại eo biển này sau khi giao tranh kết thúc và khi có thể hình thành một liên minh rộng lớn bao gồm nhiều nước ngoài NATO.
Tuy nhiên, áp lực kinh tế đang gia tăng khi eo biển Hormuz bị đình trệ lưu thông khiến giá năng lượng tăng vọt và triển vọng tăng trưởng suy giảm.
Hiện chưa rõ chính xác các nước NATO có thể bảo đảm an toàn cho tàu thương mại đi qua eo biển như thế nào. Một nỗ lực gần đây của Mỹ nhằm làm điều này đã dừng lại chỉ sau vài ngày, bất chấp năng lực quân sự đáng kể của Washington.
Iran bắt đầu siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz, nơi trung chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu, sau khi Mỹ và Israel bắt đầu không kích nước này hồi cuối tháng 2.
Kể từ đó, tuyến hàng hải này đã trở thành nguồn căng thẳng giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu trong NATO, khi họ từ chối đáp ứng yêu cầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc hỗ trợ mở lại eo biển.
Ông Trump nhiều lần công khai không hài lòng trước phản ứng này, và Washington gần đây thông báo sẽ rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức.
Quan chức NATO cấp cao nói rằng dù một số đồng minh vẫn phản đối việc cho phép NATO triển khai nhiệm vụ tại eo biển Hormuz, họ có thể sẽ ủng hộ nếu tình trạng phong tỏa kéo dài.
Nhà ngoại giao NATO cho biết một số đồng minh ủng hộ can thiệp để hỗ trợ mở lại eo biển, nhưng cảnh báo rằng nhiều nước khác vẫn không muốn bị kéo sâu vào cuộc xung đột.
Tướng Grynkewich nói rằng việc khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz là lợi ích chung của các đồng minh.
“Việc đình trệ này đang tác động rất tiêu cực tới toàn bộ nền kinh tế của chúng ta và khi kinh tế bị ảnh hưởng, năng lực công nghiệp quốc phòng của chúng ta về lâu dài cũng bị ảnh hưởng", ông nói.
Dù các nước NATO đều muốn eo biển Hormuz được mở lại, họ có những cách tiếp cận khác nhau đối với cuộc chiến.
Một số nước như Tây Ban Nha phản đối xung đột một cách rõ ràng. Madrid thậm chí cấm Mỹ sử dụng không phận và căn cứ quân sự của mình để tấn công Iran. Tuy nhiên, phần lớn các đồng minh khác âm thầm cho phép Mỹ sử dụng căn cứ để hỗ trợ hậu cần.
Một liên minh do Pháp và Anh dẫn đầu cũng đang xây dựng kế hoạch hỗ trợ bảo đảm an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz sau khi giao tranh lắng xuống. Một số quốc gia thậm chí đã triển khai lực lượng tới khu vực để chuẩn bị.
Kênh NBC News ngày 1/5 dẫn lời một quan chức Mỹ cùng hai nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Iran đã tận dụng thời gian ngừng bắn để cứu nhiều khí tài và thiết bị quân sự mắc kẹt trong các hầm ngầm sau chiến dịch không kích của Mỹ - Israel.
Iran dường như đang đẩy mạnh nỗ lực trong những ngày gần đây, khi các cuộc đàm phán hòa bình lâm vào bế tắc và nguy cơ xung đột tái diễn ngày càng tăng.
Giới chức Mỹ đánh giá Iran muốn nhanh chóng khôi phục năng lực tập kích tên lửa và máy bay không người lái (UAV), sẵn sàng tấn công các mục tiêu trên khắp Trung Đông nếu Tổng thống Donald Trump quyết định nối lại chiến dịch không kích.
Một quan chức Nhà Trắng cho biết chuyến thăm của Tổng thống Trump đến Trung Quốc, dự kiến diễn ra vào giữa tháng này, là một trong những yếu tố được tính đến khi ông cân nhắc các lựa chọn đối với Iran. Chuyến thăm từng bị hoãn khi xung đột nổ ra, hiện được coi là ưu tiên và Nhà Trắng không muốn dời lịch thêm nữa.
Khi được hỏi về thông tin trên, phát ngôn viên Lầu Năm Góc dẫn lại tuyên bố của Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth rằng "Mỹ đã phát hiện các dấu hiệu cho thấy Iran đang cố gắng khôi phục năng lực quân sự và biết họ sẽ chuyển khí tài đến đâu".
"Trong lúc Iran đào bới đống đổ nát ở những cơ sở bị tập kích, Mỹ ngày càng mạnh hơn. Iran chỉ đang cứu những bệ phóng và tên lửa còn lại, song không có khả năng thay thế chúng", ông Hegseth nói hôm 16/4.
Người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly khẳng định quân đội Mỹ đã "hoàn thành tất cả mục tiêu" mà ông Trump đề ra, trong đó có phá hủy năng lực hải quân, tên lửa đạn đạo và nền công nghiệp quốc phòng Iran, cũng như làm suy yếu các nhóm dân quân mà nước này hậu thuẫn.
"Tổng thống Trump có mọi lựa chọn trong tay sau chiến dịch quân sự thành công, song ông luôn ưu tiên giải pháp ngoại giao và chỉ thị cho các nhà đàm phán Mỹ nỗ lực hướng tới thỏa thuận nhằm đảm bảo Iran không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân", bà Kelly nói.
Iran chưa bình luận về thông tin. Nước này từng nhiều lần tuyên bố vẫn có khả năng đối phó với Mỹ và bảo vệ lợi ích của mình.
Truyền thông Mỹ trước đó dẫn báo cáo tình báo Mỹ, trong đó Washington đánh giá Tehran vẫn giữ được nhiều năng lực quân sự mà họ sở hữu từ trước xung đột, trong đó có tên lửa đạn đạo, hơn một nửa số máy bay của không quân và khoảng một nửa hạm đội của hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Các chuyên gia và cố vấn quốc hội Mỹ nhận định Iran bảo toàn được một phần kho tên lửa bằng cách triển khai mồi nhử, cũng như phân tán khí tài khắp cả nước. Khi Mỹ tăng cường lực lượng đến Trung Đông, Iran đã ngụy trang hoặc đưa số tên lửa cùng bệ phóng còn lại xuống hầm ngầm.
Mỹ và Israel đã tấn công hàng loạt trận địa tên lửa đạn đạo và bệ phóng của Iran, cũng như nhiều mục tiêu khác trong 6 tuần xung đột. Các quan chức chính quyền Tổng thống Trump đánh giá kho vũ khí Iran đã bị phá hủy đáng kể, song lực lượng nước này vẫn còn năng lực tập kích tên lửa và UAV.
Tổng thống Trump ngày 29/4 thừa nhận Iran vẫn duy trì được một phần kho tên lửa. "Họ vẫn còn tên lửa, khoảng 82% đã bị phá hủy. Iran cũng còn UAV, dù phần lớn đã biến mất", ông nói.
