Đây là thông điệp trọng tâm được đưa ra tại “Hội thảo thúc đẩy chấp nhận phổ quát tên miền đa ngữ khu vực châu Á – Thái Bình Dương” (UA Day 2026), do Trung tâm Internet Việt Nam (VNNIC) tổ chức ngày 17.4 tại Hà Nội.
Theo thống kê từ UNESCO, cơ sở hạ tầng internet hiện nay vẫn phụ thuộc nặng nề vào bảng chữ cái Latin. Gần 90% nội dung trực tuyến chỉ được sản xuất bằng 12 ngôn ngữ, trong đó tiếng Anh chiếm gần một nửa. Sự mất cân bằng này đang khiến hàng ngàn ngôn ngữ địa phương đứng trước nguy cơ bị mai một trong kỷ nguyên số.
Ông Nguyễn Trường Giang, quyền Giám đốc VNNIC nhấn mạnh lý do quan trọng nhất của việc phổ cập tên miền tiếng Việt chính là bảo tồn ngôn ngữ quốc gia. “Trên không gian mạng, nếu không có sự hiện diện của tiếng mẹ đẻ, bản sắc văn hóa của chúng ta sẽ dần mờ nhạt”, ông Giang chia sẻ.
Việc cho phép người dùng gõ trực tiếp tên miền có dấu (ví dụ: bánhmì.vn thay vì banhmi.vn) là một bước đi quan trọng để khẳng định chủ quyền số và duy trì sự phong phú, tinh tế của tiếng Việt trên nền tảng toàn cầu.
Bên cạnh yếu tố văn hóa, tên miền tiếng Việt giải quyết trực tiếp bài toán bất bình đẳng số. Hiện nay, một bộ phận lớn người dân, đặc biệt là bà con ở vùng nông thôn, miền núi hay những người yếu thế, vẫn gặp cản trở lớn về tiếng Anh khi tiếp cận công nghệ.
Đại diện Tổ chức Quản lý tên miền và số quốc tế (ICANN) chỉ ra rằng việc gõ và nhận diện thương hiệu bằng ngôn ngữ mẹ đẻ giúp người dân truy cập thông tin nhanh và dễ dàng hơn nhiều. Thay vì phải nhớ các cụm từ tiếng Anh hay chữ không dấu dễ gây nhầm lẫn, người dân có thể truy cập thẳng vào dịch vụ công trực tuyến, cổng giáo dục hoặc website của doanh nghiệp địa phương bằng ngôn ngữ thường ngày.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, VNNIC đang tích cực triển khai các chương trình miễn phí tên miền tiếng Việt có đuôi “id.vn” và “biz.vn” cho thanh niên và hộ kinh doanh, tạo thói quen tiếp cận môi trường số một cách tự nhiên nhất.
Dù mang lại lợi ích to lớn, lộ trình phổ cập tên miền tiếng Việt vẫn đối mặt với hai thách thức lớn. Về mặt kỹ thuật, dù các nền tảng như Microsoft đã hỗ trợ khá tốt, hệ thống email của Google (Gmail) hiện chỉ hỗ trợ gửi/nhận, chưa cho phép tạo lập tài khoản trực tiếp bằng tên miền có dấu. Về mặt người dùng, thói quen gõ chữ không dấu trên thanh địa chỉ trình duyệt đã in sâu và cần thời gian để thay đổi.
Để giải bài toán này, VNNIC đang triển khai chiến lược kép: Một mặt đẩy mạnh tuyên truyền, khuyến khích các cơ quan nhà nước sử dụng song song tên miền tiếng Việt cho dịch vụ công để người dân dễ thao tác; mặt khác, chủ động làm việc với các “ông lớn” công nghệ toàn cầu nhằm nâng cấp hệ thống kỹ thuật. Mục tiêu cuối cùng nhằm bảo đảm mọi người dân và doanh nghiệp đều có thể thụ hưởng các giá trị của nền kinh tế số mà không bị rào cản ngôn ngữ.
Theo báo cáo từ người dùng @phonefuturist trên Telegram cho biết, Samsung đang xem xét khả năng trang bị pin có dung lượng cao hơn cho mẫu Galaxy S27 Ultra nhằm cạnh tranh với iPhone 18 Pro Max.
Tuy nhiên, việc sử dụng pin silicon-carbon vẫn khó xảy ra, bởi chi phí có thể thêm 22 - 28 USD cho mỗi chiếc Galaxy S27 Ultra, trong khi pin lithium-ion chỉ tốn khoảng 12 - 15 USD. Đây là điều dễ hiểu trong bối cảnh sự thiếu hụt DRAM buộc Samsung nỗ lực tránh bất kỳ sự tăng giá không cần thiết nào.
Ngay cả khi không trang bị pin silicon-carbon, Samsung cũng được cho là đang xem xét trang bị pin dung lượng cao hơn trên Galaxy S7 Ultra, khoảng từ 5.600 mAh đến 5.800 mAh. Nếu quá trình thử nghiệm thành công, Galaxy S27 Ultra có thể sở hữu dung lượng tối thiểu 5.500 mAh, đánh dấu lần đầu tiên Samsung vượt qua ngưỡng 5.000 mAh kể từ khi ra mắt Galaxy S20 Ultra.
Mặc dù dung lượng 5.500 mAh vẫn thấp hơn so với các sản phẩm cao cấp của các nhà sản xuất Trung Quốc, nhưng đó vẫn là một cải thiện mà người dùng đang chờ đợi, đặc biệt khi các tin đồn gần đây cho biết iPhone 18 Pro và 18 Pro Max dự kiến được trang bị pin dung lượng lớn hơn.
Bên cạnh việc tăng dung lượng pin, Samsung cũng được cho là đang tìm cách cải thiện giao diện One UI để tiết kiệm pin trong một số hoạt động nhất định. Đây chính là điểm yếu trên sản phẩm của hãng trước đó khi so sánh thời lượng pin với iPhone 17 Pro Max.
Trong thực tế, việc trang bị pin dung lượng lớn hơn sẽ giúp Galaxy S27 Ultra có thể trấn an người dùng khi so sánh với Galaxy S27 Pro - mẫu smartphone được đồn đoán sẽ trang bị viên pin 5.000 mAh như Galaxy S26 Ultra. Samsung rõ ràng không muốn người dùng bỏ qua Galaxy S27 Ultra, đặc biệt khi khủng hoảng bộ nhớ đang đe dọa nhu cầu mua sắm smartphone.
Việc Windows bỗng gặp sự cố sau khi cập nhật không còn là chuyện lạ. Nhưng khi hệ điều hành này được dùng cho những công việc quan trọng, một dòng mã lỗi có thể biến thành thảm họa thực sự. Dưới đây là những sự cố mà gã khổng lồ phần mềm không bao giờ muốn nhắc lại.
Vào năm 2018, bản cập nhật Windows 10 (phiên bản 1809) đã tạo nên một làn sóng phẫn nộ chưa từng có. Nhiều người dùng bàng hoàng nhận ra toàn bộ tài liệu, ảnh và video lưu trong các thư mục mặc định đã 'bốc hơi' không dấu vết ngay sau khi nâng cấp.
Dù cho Microsoft tung bản vá khẩn cấp, nhưng với những ai không có thói quen sao lưu, tổn thất này là vĩnh viễn. Có lẽ vào thời điểm đó, một chiếc máy Mac đắt đỏ đột nhiên lại trở thành lựa chọn tốt hơn bao giờ hết.
Máy in vốn đã là thiết bị gây đau đầu nhất trong giới IT, nhưng vào năm 2021, dịch vụ Print Spooler của Windows đã trở thành tâm điểm của một trong những lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng nhất thập kỷ. Lỗ hổng mang tên PrintNightmare cho phép tin tặc thực thi mã từ xa và chiếm quyền điều khiển hoàn toàn máy tính. Nhiều doanh nghiệp và tổ chức chính phủ đã phải ra lệnh ngừng in ấn khẩn cấp chỉ để đảm bảo an toàn hệ thống.
Tại triển lãm Comdex 1998, Microsoft muốn phô diễn tính năng Plug-and-Play (cắm là chạy) đột phá của Windows 98. Khi một chiếc máy quét được kết nối, thay vì hoạt động trơn tru, hệ điều hành lại hiện ra màn hình xanh chết chóc (BSOD) ngay trước mặt hàng ngàn khán giả và Bill Gates. Vị tỉ phú chỉ biết cười trừ: "Đó chắc là lý do tại sao chúng tôi chưa xuất xưởng Windows 98 ở thời điểm hiện tại".
Năm 2007, cuộc chiến chống vi phạm bản quyền của Microsoft đã phản tác dụng một cách thảm hại. Công cụ xác thực bản quyền (WGA) gặp lỗi máy chủ và gắn nhãn hàng loạt người dùng bản quyền chính hãng là... 'xài lậu'. Kết quả là những người dùng ngay thẳng bị khóa tính năng hệ điều hành, không thể cập nhật hay tùy chỉnh, trong khi những người sử dụng bản crack lại chẳng hề hấn gì.
Lý do duy nhất khiến những sai lầm này trở nên nghiêm trọng là vì sự thống trị tuyệt đối của Windows. Khi cả thế giới dựa vào nó để kiếm sống, mỗi vết rạn nứt nhỏ trong mã nguồn đều có thể gây ra thiệt hại hàng triệu USD.
Dù Microsoft đang nỗ lực chấn chỉnh chất lượng trên Windows 11, nhưng niềm tin của người dùng vẫn đang bị thử thách. Sự cố Crowdstrike gần đây (dù không trực tiếp do Windows) một lần nữa nhắc nhở về việc thế giới đang phụ thuộc quá mức vào nền tảng duy nhất. Liệu lỗi lớn tiếp theo có phải là lỗi mà chúng ta không bao giờ hồi phục được?
Chai nhựa, thường được tái chế thành các sản phẩm có giá trị thấp hơn hoặc bị chôn lấp, đang được các nhà nghiên cứu tại Đại học bang Pennsylvania (PSU - Mỹ) xem như một nguồn năng lượng tiềm năng cho xe điện, smartphone và hệ thống lưu trữ năng lượng tái tạo. Họ đã phát triển một phương pháp chuyển đổi nhựa PET (polyethylene terephthalate) - loại nhựa phổ biến trong chai nước và nước ngọt - thành than chì chất lượng cao, có thể sử dụng trong pin lithium-ion.
Theo nhóm nghiên cứu, quy trình chuyển đổi này khá đơn giản. Họ nghiền nhỏ nhựa PET, trộn với một lượng nhỏ oxit graphene và nung nóng dưới điều kiện kiểm soát. Oxit graphene hoạt động như một khuôn mẫu giúp các nguyên tử carbon hình thành các tinh thể than chì có cấu trúc trật tự cao. Đáng chú ý, chỉ cần thêm 2,5% oxit graphene đã tạo ra than chì chất lượng cao nhất trong các thí nghiệm.
Một điểm nổi bật khác của nghiên cứu là việc không sử dụng các chất xúc tác kim loại như sắt, niken hay coban - vốn thường để lại tạp chất và cần tinh chế thêm. Thay vào đó, nhóm nghiên cứu đã sử dụng các chất phụ gia gốc graphene, giúp tạo ra than chì sạch hơn và giảm thiểu chất thải hóa học.
Nghiên cứu này không chỉ mang lại một ứng dụng mới cho chai nhựa mà còn đảm bảo nguồn cung cho một trong những vật liệu quan trọng nhất trong công nghệ pin. Than chì được Bộ Năng lượng Mỹ xếp vào loại khoáng sản thiết yếu, và nhu cầu dự kiến sẽ tăng nhanh khi xe điện và thiết bị điện tử trở nên phổ biến hơn. Mặc dù PET vẫn là một trong những loại nhựa được sử dụng rộng rãi nhất và phần lớn vẫn bị vứt bỏ, nhưng nếu quy trình này được chứng minh hiệu quả ở quy mô công nghiệp, nó có thể giải quyết 2 vấn đề lớn: giảm thiểu rác thải nhựa và sản xuất than chì sạch hơn cho pin.
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu vẫn cần xác thực hiệu suất pin lâu dài trước khi công nghệ này có thể được thương mại hóa.
