Đây là thông điệp trọng tâm được đưa ra tại “Hội thảo thúc đẩy chấp nhận phổ quát tên miền đa ngữ khu vực châu Á – Thái Bình Dương” (UA Day 2026), do Trung tâm Internet Việt Nam (VNNIC) tổ chức ngày 17.4 tại Hà Nội.
Theo thống kê từ UNESCO, cơ sở hạ tầng internet hiện nay vẫn phụ thuộc nặng nề vào bảng chữ cái Latin. Gần 90% nội dung trực tuyến chỉ được sản xuất bằng 12 ngôn ngữ, trong đó tiếng Anh chiếm gần một nửa. Sự mất cân bằng này đang khiến hàng ngàn ngôn ngữ địa phương đứng trước nguy cơ bị mai một trong kỷ nguyên số.
Ông Nguyễn Trường Giang, quyền Giám đốc VNNIC nhấn mạnh lý do quan trọng nhất của việc phổ cập tên miền tiếng Việt chính là bảo tồn ngôn ngữ quốc gia. “Trên không gian mạng, nếu không có sự hiện diện của tiếng mẹ đẻ, bản sắc văn hóa của chúng ta sẽ dần mờ nhạt”, ông Giang chia sẻ.
Việc cho phép người dùng gõ trực tiếp tên miền có dấu (ví dụ: bánhmì.vn thay vì banhmi.vn) là một bước đi quan trọng để khẳng định chủ quyền số và duy trì sự phong phú, tinh tế của tiếng Việt trên nền tảng toàn cầu.
Bên cạnh yếu tố văn hóa, tên miền tiếng Việt giải quyết trực tiếp bài toán bất bình đẳng số. Hiện nay, một bộ phận lớn người dân, đặc biệt là bà con ở vùng nông thôn, miền núi hay những người yếu thế, vẫn gặp cản trở lớn về tiếng Anh khi tiếp cận công nghệ.
Đại diện Tổ chức Quản lý tên miền và số quốc tế (ICANN) chỉ ra rằng việc gõ và nhận diện thương hiệu bằng ngôn ngữ mẹ đẻ giúp người dân truy cập thông tin nhanh và dễ dàng hơn nhiều. Thay vì phải nhớ các cụm từ tiếng Anh hay chữ không dấu dễ gây nhầm lẫn, người dân có thể truy cập thẳng vào dịch vụ công trực tuyến, cổng giáo dục hoặc website của doanh nghiệp địa phương bằng ngôn ngữ thường ngày.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, VNNIC đang tích cực triển khai các chương trình miễn phí tên miền tiếng Việt có đuôi “id.vn” và “biz.vn” cho thanh niên và hộ kinh doanh, tạo thói quen tiếp cận môi trường số một cách tự nhiên nhất.
Dù mang lại lợi ích to lớn, lộ trình phổ cập tên miền tiếng Việt vẫn đối mặt với hai thách thức lớn. Về mặt kỹ thuật, dù các nền tảng như Microsoft đã hỗ trợ khá tốt, hệ thống email của Google (Gmail) hiện chỉ hỗ trợ gửi/nhận, chưa cho phép tạo lập tài khoản trực tiếp bằng tên miền có dấu. Về mặt người dùng, thói quen gõ chữ không dấu trên thanh địa chỉ trình duyệt đã in sâu và cần thời gian để thay đổi.
Để giải bài toán này, VNNIC đang triển khai chiến lược kép: Một mặt đẩy mạnh tuyên truyền, khuyến khích các cơ quan nhà nước sử dụng song song tên miền tiếng Việt cho dịch vụ công để người dân dễ thao tác; mặt khác, chủ động làm việc với các “ông lớn” công nghệ toàn cầu nhằm nâng cấp hệ thống kỹ thuật. Mục tiêu cuối cùng nhằm bảo đảm mọi người dân và doanh nghiệp đều có thể thụ hưởng các giá trị của nền kinh tế số mà không bị rào cản ngôn ngữ.
Ngoài việc bảo vệ ống kính khỏi bụi bẩn và những kẻ phá hoại, thiết kế mái vòm này trên camera an ninh còn mang lại hiệu ứng tâm lý đặc biệt. Nó giúp camera trở nên kín đáo hơn và ít gây chú ý hơn so với các loại camera "hình viên đạn", vì người quan sát không thể biết ống kính đang hướng về đâu.
Nếu từng ngồi trước một camera an ninh chĩa thẳng vào mình, người dùng sẽ hiểu tại sao điều này có thể khiến mọi người cảm thấy khó chịu. Cảm giác này càng mạnh mẽ hơn khi người dùng đi mua sắm hoặc nhận phòng khách sạn, nơi thường sử dụng hệ thống giám sát để theo dõi hoạt động.
Trong thực tế, mục đích chính của "mái vòm đen" là ngăn chặn trộm cắp và tội phạm, đồng thời ghi lại bằng chứng nếu có sự cố xảy ra. Để giảm bớt cảm giác bị theo dõi, camera kiểu mái vòm đen trở thành lựa chọn phổ biến tại các sòng bạc, sân bay, nhà kho và các địa điểm công cộng khác.
Sự xuất hiện của "mái vòm đen" trên camera an ninh chủ yếu nhằm khai thác hiệu ứng panopticon - một hiện tượng tâm lý cho thấy mọi người sẽ cư xử khác đi khi biết mình đang bị theo dõi. Đây là lý do tại sao các doanh nghiệp và địa điểm an ninh cao thường lắp đặt camera có thể nhìn thấy, bao gồm cả camera mái vòm đen. Chỉ cần biết rằng camera tồn tại cũng có thể làm thay đổi hành vi của con người và ngăn ngừa những hành vi xấu.
Mặc dù việc giám sát không phải là biện pháp an ninh hoàn hảo, vì vẫn có những kẻ gian lận hoặc phạm tội vẫn thực hiện hành vi ngay trước mắt hệ thống, nhưng khả năng răn đe cao là điều mà các chủ doanh nghiệp hướng đến. Đây cũng là mục đích với camera an ninh gia đình khi kẻ trộm ít có khả năng ra tay hơn nếu biết có camera ghi hình.
Tuy nhiên, sự gia tăng của các thiết bị giám sát, như các tháp giám sát "hình nộm" tại Mỹ, đang tạo ra một mạng lưới giám sát quy mô lớn khiến nhiều người cảm thấy lo ngại. Đây là lý do khiến người dân trên khắp nước Mỹ phản đối các camera giao thông và thiết bị tương tự. Mặc dù camera mái vòm đen có vẻ kín đáo hơn, nhưng mọi người vẫn hoàn toàn nhận thức được khi nào họ đang bị theo dõi.
"Quý IV năm nay sẽ bận rộn hơn những năm trước do kế hoạch sản phẩm mới của khách hàng. Một số sản phẩm mới sẽ được ra mắt vào quý III và một số khác bị hoãn lại đến đầu năm sau", Lin En-ping, Giám đốc điều hành Largan Precision, đối tác cung ứng linh kiện của Apple, cho biết.
Các nhà phân tích cho rằng thông tin trên ám chỉ chiếc iPhone màn hình gập có thể bị trì hoãn lịch phát hành. Hiện tại, chưa rõ nguyên nhân khiến cho sản phẩm này bị lùi ngày ra mắt.
Trong phiên bản iOS 27 thử nghiệm vừa ra mắt, cộng đồng công nghệ đã phát hiện ra những minh chứng rõ ràng nhất từ trước đến nay về sự tồn tại của chiếc iPhone màn hình gập.
Theo đó, các chuyên gia đã phân tích mã nguồn và tìm thấy những thuật ngữ chuyên môn như "foldState" (trạng thái gập) và "angleDegrees" (góc độ) trong khung phần mềm của iOS 27. Điều này cho phép hệ điều hành nhận biết chính xác thiết bị đang được mở ở mức độ nào để điều chỉnh giao diện phù hợp với góc mở của bản lề.
Để tối ưu hóa trải nghiệm trên màn hình gập, Apple còn giới thiệu các tính năng phần mềm mới trong iOS 27 như tùy chỉnh kích thước tiện ích (widget) siêu lớn cho màn hình chính và khả năng thay đổi kích thước các ứng dụng iPhone khi phản chiếu lên máy tính Mac.
Một tính năng quan trọng khác dành cho các nhà phát triển là "App Adaptability" (Khả năng thích ứng của ứng dụng). Tính năng này khuyến khích các nhà phát triển xây dựng giao diện có thể chuyển đổi giữa các kích thước và tỷ lệ màn hình khác nhau.
Những thay đổi này được thiết kế riêng để phục vụ cho một thiết bị có diện tích hiển thị linh hoạt và có thể thay đổi hình dạng như iPhone Fold.
Đây là lần đầu tiên hệ điều hành iOS trực tiếp đề cập đến sự tồn tại của một chiếc iPhone màn hình gập. Việc xuất hiện các đoạn mã hỗ trợ chính thức trong hệ điều hành cho thấy thời điểm Apple gia nhập thị trường điện thoại gập có lẽ đã rất gần.
Dự kiến, iPhone gập sẽ có màn hình khoảng 7,8 inch khi mở ra. Kích thước này tương đương với màn hình trên mẫu iPad mini. Camera selfie sẽ được đặt ở góc trên bên trái của màn hình.
Trong khi đó, màn hình ngoài của máy có kích thước 5,5 inch. Màn hình này có tỷ lệ ngắn hơn và vuông vức hơn so với những chiếc iPhone hiện tại. Thiết kế này gần giống kiểu dáng của một cuốn hộ chiếu.
Những thông tin rò rỉ trước đây khẳng định thiết bị sẽ không hỗ trợ hệ thống nhận diện khuôn mặt Face ID. Thay vào đó, máy tích hợp nhận diện vân tay Touch ID thông qua nút bên cạnh để mở khóa thiết bị và sử dụng Apple Pay.
Theo thông báo mới từ Samsung, lộ trình cập nhật lần này diễn ra tại các thị trường trọng điểm bao gồm: Châu Âu, Bắc Mỹ, Đông Nam Á (trong đó có Việt Nam), Ấn Độ, Hồng Kông, Đài Loan và Mỹ Latinh.
Các khu vực còn lại dự kiến sẽ tiếp nhận bản cập nhật trong vài tuần tới theo lộ trình phân tầng của hãng.
Trong đợt phát hành này, Samsung ưu tiên các dòng sản phẩm cao cấp vừa ra mắt và các thiết bị flagship trong vòng hai năm trở lại đây. Cụ thể, danh sách các thiết bị bắt đầu nhận bản cập nhật ổn định bao gồm:
Dòng Galaxy S: Galaxy S25, S25+, S25 Ultra, S25 Edge và Galaxy S25 FE; dòng Galaxy S24 (bao gồm S24 FE) và dòng Galaxy S23 (bao gồm S23 FE).
Dòng Galaxy Z (màn hình gập): Galaxy Z Fold 7, Galaxy Z Flip 7, Galaxy Z Fold 6 và Galaxy Z Flip 6.
Dòng Máy tính bảng: Galaxy Tab S11 series và Galaxy Tab S10 series.
Đáng chú ý, một số mẫu điện thoại thuộc phân khúc tầm trung Galaxy A cũng đang trong quá trình thử nghiệm cuối cùng để chuẩn bị tiến tới phiên bản ổn định.
Tùy thuộc vào phiên bản phần mềm hiện tại, dung lượng gói cập nhật sẽ có sự khác biệt. Đối với người dùng đang sử dụng phiên bản One UI 8.5 Beta, tệp tải về sẽ có dung lượng thấp.
Tuy nhiên, với người dùng nâng cấp trực tiếp từ One UI 8, gói cập nhật có thể nặng tới vài GB. Samsung khuyến khích người dùng sử dụng kết nối Wi-Fi ổn định và duy trì dung lượng pin trên 50% trước khi tiến hành cài đặt.
Để kiểm tra và tải về bản cập nhật, người dùng truy cập vào mục Cài đặt > Cập nhật phần mềm > Tải về và cài đặt.
Do quy trình phát hành được thực hiện theo từng giai đoạn và tùy thuộc vào nhà mạng tại mỗi quốc gia, một số thiết bị có thể sẽ nhận được thông báo muộn hơn vài ngày. Người dùng nên thường xuyên kiểm tra trong phần cài đặt để cập nhật sớm nhất các tính năng mới trên One UI 8.5.
Samsung One UI 8.5 mang đến những thay đổi về thiết kế giao diện người dùng, các tính năng Galaxy AI và Bixby mới, hỗ trợ AirDrop.
Các nâng cấp khác bao gồm ngôn ngữ thiết kế mới mô phỏng hiệu ứng Liquid Glass của Apple, bảng điều khiển nhanh hoàn toàn có thể tùy chỉnh để tăng tốc quá trình thiết lập điện thoại, hỗ trợ Auracast cho việc phát sóng âm thanh…
One UI 8.5 lần đầu tiên được phát hành cho dòng Galaxy S26 vào đầu năm nay, nhưng đây là lần đầu tiên nó được cập nhật cho các thiết bị cũ hơn.
