Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tháng 5/2026, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt 1,02 tỷ USD, tăng 0,6% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 5 tháng đầu năm, xuất khẩu toàn ngành đạt 4,67 tỷ USD, tăng 11% so với cùng kỳ năm 2025.
Tôm và cá tra tiếp tục là động lực tăng trưởng
Tôm tiếp tục giữ vai trò là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của ngành thủy sản với kim ngạch đạt 1,9 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm, tăng 11,5% và chiếm hơn 40% tổng giá trị xuất khẩu toàn ngành.
Theo VASEP, đà tăng trưởng của ngành tôm đến từ sự phục hồi nhu cầu tại một số thị trường châu Á, mức tiêu thụ khả quan đối với các sản phẩm chế biến và xuất khẩu tôm hùm sang Trung Quốc tăng mạnh.
Tuy nhiên, ngành tôm đang đối mặt với không ít khó khăn. Một trong những vấn đề nổi bật hiện nay là sự lệch pha giữa sản xuất và nhu cầu thị trường. Trong khi nhiều địa phương có xu hướng phát triển tôm cỡ lớn để nâng cao giá trị sản phẩm, nhiều thị trường nhập khẩu lại ưu tiên tôm cỡ nhỏ phục vụ phân khúc tiêu dùng tiết kiệm.
Ông Lê Văn Quang – Tổng Giám đốc Tập đoàn Thủy sản Minh Phú – nhận định, lạm phát khiến người tiêu dùng tại nhiều thị trường nhập khẩu chính của tôm Việt Nam thắt chặt chi tiêu, dẫn đến xu hướng chọn mua tôm có kích cỡ nhỏ hơn với giá rẻ hơn nhằm tiết kiệm chi phí.
Hiện nhu cầu của khách hàng đã giảm 2 cỡ, chủ yếu mua tôm cỡ từ 60-120 con/kg, trong khi bà con nuôi tôm ở Việt Nam thường nuôi và thu hoạch loại từ 20-60 con/kg.
Bên cạnh đó, tôm Việt Nam tiếp tục chịu áp lực cạnh tranh từ Ecuador, Ấn Độ và Indonesia. Các biện pháp phòng vệ thương mại của Hoa Kỳ như thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp và các đợt rà soát hành chính cũng tạo thêm thách thức cho doanh nghiệp xuất khẩu.
Cùng với tôm, cá tra tiếp tục là điểm sáng của ngành thủy sản khi kim ngạch xuất khẩu đạt 905 triệu USD, tăng 12,6% so với cùng kỳ năm trước.
Lợi thế của cá tra đến từ nguồn cung ổn định, giá bán cạnh tranh và phù hợp với xu hướng tiêu dùng tiết kiệm tại nhiều thị trường. Hiện mặt hàng này vẫn còn dư địa tăng trưởng tại Trung Quốc, ASEAN, Trung Đông, Liên minh châu Âu (EU) và một số thị trường mới nổi.
Đáng chú ý, nguồn cung cá thịt trắng trên thế giới đang có dấu hiệu thu hẹp khi sản lượng cá minh thái giảm mạnh, trong khi chi phí nhiên liệu tăng khiến giá nguyên liệu leo thang. Điều này mở ra cơ hội để cá tra Việt Nam mở rộng thị phần nếu duy trì được lợi thế về giá và chất lượng.
Tuy vậy, ngành cá tra cũng đang chịu sức ép từ chi phí sản xuất. Giá cá giống duy trì ở mức cao từ năm 2025 đến nay, cùng với giá thức ăn, vận chuyển và các đầu vào khác tăng lên khiến nhiều hộ nuôi thận trọng trong việc mở rộng diện tích.
Ngành thủy sản tự tin với kế hoạch xuất khẩu 12 tỷ USD
Trái ngược với tôm và cá tra, xuất khẩu cá ngừ trong 5 tháng đầu năm giảm 6%, còn 372 triệu USD. Đây là ngành hàng chịu tác động rõ rệt từ tình trạng thiếu nguyên liệu trong nước và các quy định ngày càng nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc.
Các yêu cầu của Hoa Kỳ liên quan đến bảo vệ động vật biển có vú, chương trình kiểm soát nhập khẩu thủy sản, cùng các quy định chống khai thác bất hợp pháp (IUU) của EU đang làm gia tăng chi phí tuân thủ và kéo dài thời gian hoàn thiện hồ sơ xuất khẩu.
Trong khi đó, nhiều nhóm hải sản khác ghi nhận mức tăng trưởng khá tích cực. Xuất khẩu mực và bạch tuộc đạt 304 triệu USD, tăng 18%; cua, ghẹ và các loại giáp xác khác đạt 160 triệu USD, tăng 19%; nhuyễn thể có vỏ đạt 122 triệu USD, tăng 22,8%.
Các sản phẩm này đang có cơ hội mở rộng thị phần tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Hoa Kỳ và EU, đặc biệt là nhóm hàng chế biến sâu, tiện lợi và có giá trị gia tăng cao.
Tuy nhiên, điểm yếu của nhóm hải sản khai thác vẫn là sự phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu trong nước và nguyên liệu nhập khẩu hợp pháp. Chi phí nhiên liệu tăng cao, logistics còn đắt đỏ cùng các yêu cầu ngày càng khắt khe về chứng nhận nguồn gốc đang ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành và tiến độ giao hàng.
Về thị trường, Trung Quốc (bao gồm Hong Kong) tiếp tục là động lực tăng trưởng lớn nhất của thủy sản Việt Nam trong những tháng đầu năm nay.
Kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt 1,2 tỷ USD, tăng tới 40,5% so với cùng kỳ năm trước. Nhu cầu tăng đối với tôm, cá tra, cua, nhuyễn thể và nhiều loại hải sản giá trị cao đã góp phần quan trọng vào kết quả chung của toàn ngành.
Tuy nhiên, VASEP cho rằng tăng trưởng tại Trung Quốc sẽ ngày càng gắn liền với yêu cầu chuẩn hóa hoạt động xuất khẩu. Thị trường này đang chuyển mạnh sang nhập khẩu chính ngạch, đồng thời siết chặt các quy định về an toàn thực phẩm, đăng ký doanh nghiệp, mã số vùng nuôi và truy xuất nguồn gốc.
Đặc biệt, việc Lệnh 280 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/6/2026 thay thế Lệnh 248 trước đó cho thấy, doanh nghiệp muốn duy trì thị phần tại Trung Quốc sẽ phải đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao.
Ở chiều ngược lại, xuất khẩu sang Hoa Kỳ giảm 10%, còn 689 triệu USD; xuất khẩu sang EU giảm 2,2%, xuống còn 435,6 triệu USD. Đây vẫn là hai thị trường tạo nhiều áp lực nhất đối với doanh nghiệp thủy sản Việt Nam liên quan đến thuế quan, phòng vệ thương mại, truy xuất nguồn gốc, chống khai thác bất hợp pháp và các tiêu chuẩn phát triển bền vững.
Trong khi đó, xuất khẩu sang Nhật Bản tăng nhẹ 0,4%, Hàn Quốc tăng 4% và ASEAN tăng 16,8%, góp phần giúp doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường và giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống.
Từ kết quả đạt được trong 5 tháng đầu năm, VASEP dự báo xuất khẩu thủy sản năm 2026 có thể tăng trưởng từ 8-10%, đưa kim ngạch toàn ngành vượt mốc 12 tỷ USD.
Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, ngành thủy sản cần tiếp tục phát huy lợi thế của cá tra, nâng cao khả năng cạnh tranh của ngành tôm, đồng thời tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến khai thác bất hợp pháp, chứng nhận nguyên liệu và truy xuất nguồn gốc đối với nhóm hải sản khai thác.
Chính phủ vừa ban hành Đề án hình thành các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn để phát triển hạ tầng, nhân lực, dữ liệu số, công nghệ chiến lược, an ninh mạng giai đoạn 2026-2030.
Các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn phải đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chí như doanh thu mỗi năm từ 1 tỷ USD trở lên, có bình quân ít nhất 5.000 lao động. Các đơn vị này cũng phải dành tối thiểu 3% doanh thu cho nghiên cứu và phát triển (R&D).
Doanh nghiệp cũng phải sở hữu ít nhất một bằng sáng chế do một trong 5 cơ quan sở hữu trí tuệ hàng đầu thế giới cấp, gồm Mỹ (USPTO), châu Âu (EPO), Nhật Bản (JPO), Hàn Quốc (KIPO) hoặc Trung Quốc (CNIPA).
Các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn sẽ đóng vai trò quan trọng để Việt Nam có hệ thống hạ tầng số quốc gia đồng bộ, hiện đại, xanh, liên thông, kết nối trong nước và quốc tế với dung lượng lớn, tốc độ cao, đủ năng lực tin cậy và khả dụng cao để phục vụ chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số, xã hội số và bảo vệ chủ quyền số.
Trong lĩnh vực hạ tầng số, Chính phủ đặt mục tiêu đưa vào hoạt động tối thiểu 6 tuyến cáp quang biển quốc tế mới đến năm 2030, trong đó tối thiểu một tuyến do doanh nghiệp trong nước làm chủ đầu tư. Mạng 5G được định hướng phủ sóng tới 99% dân số. Đồng thời, 5 trung tâm dữ liệu (data) quy mô lớn đạt tiêu chuẩn xanh quốc tế sẽ được xây dựng nhằm đưa Việt Nam thành trung tâm data của khu vực.
Các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn sẽ xây dựng hệ sinh thái dữ liệu số quốc gia mở, liên thông, an toàn, đáng tin cậy, bảo đảm dữ liệu được chuẩn hóa, chia sẻ và khai thác có trách nhiệm để thúc đẩy chính phủ số, kinh tế số, xã hội số và bảo vệ chủ quyền dữ liệu.
Về công nghệ chiến lược, mục tiêu đặt ra là doanh nghiệp Việt tự chủ ít nhất 70% công nghệ trong danh mục quy định của Thủ tướng. Đồng thời, Việt Nam kỳ vọng lọt vào top 3 Đông Nam Á về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).
Bên cạnh đó, phát triển tối thiểu 6 hệ thống trí tuệ nhân tạo dựa trên dữ liệu của Việt Nam phục vụ các bài toán thiết yếu của người dân và xã hội như tư pháp; tài chính; nông nghiệp và môi trường; văn hóa, thể thao, du lịch; giáo dục; y tế.
Ngoài ra, các doanh nghiệp công nghệ chiến lược sẽ tham gia xây dựng bản sao số cho một số địa phương, phát triển nền tảng blockchain dùng chung và các giải pháp an ninh mạng có khả năng cạnh tranh quốc tế.
Để hỗ trợ doanh nghiệp, Chính phủ sẽ hoàn thiện thể chế, ưu tiên nguồn lực cho các dự án khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trọng điểm. Cơ quan quản lý cũng cam kết hỗ trợ phát triển thị trường, bảo hộ sở hữu trí tuệ, xúc tiến thương mại quốc tế, và khuyến khích địa phương mở không gian thử nghiệm pháp lý (sandbox) cho các sản phẩm công nghệ số mới.
Sáng nay, Ủy ban nhân dân TP HCM công bố vận hành nền tảng hạ tầng xúc tiến đầu tư trên môi trường số (HCMCInvest) với phiên bản thử nghiệm. Hạ tầng này được phát triển nhằm hỗ trợ cung cấp thông tin về môi trường đầu tư, định hướng phát triển, lĩnh vực ưu tiên, danh mục dự án kêu gọi đầu tư và các cơ hội hợp tác tại TP HCM.
Trên nền tảng AI, dữ liệu và công nghệ số, HCMCInvest từng bước hỗ trợ tìm kiếm thông tin, kết nối nhà đầu tư, phân tích nhu cầu, theo dõi mức độ quan tâm và nâng cao hiệu quả tương tác giữa chính quyền với nhà đầu tư trong và ngoài nước. Trước mắt, nền tảng này đang giới thiệu khoảng 250 dự án trên 9 lĩnh vực mà TP HCM đang kêu gọi đầu tư.
Một điểm khác biệt của HCMCInvest là việc thiết kế và xây dựng 5 mô hình dashboard (bảng điều khiển) phục vụ hoạt động vận hành. Ngoài dashboard tiêu chuẩn dành cho nhà vận hành, nền tảng còn có dashboard riêng dành cho lãnh đạo thành phố để quản lý và thu thập phản hồi từ nhà đầu tư.
Thêm vào đó là dashboard dành cho Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP HCM (ITPC), nhằm mục đích điều phối và kết nối các hoạt động. Tiếp theo là dashboard dành cho chủ dự án để cập nhật thông tin và cuối cùng là dashboard cho nhà đầu tư theo dõi biến động dự án theo thời gian thực.
HCMCInvest do Ủy ban Nhân dân TP HCM định hướng và đặt hàng. Các cơ quan chuyên môn, trong đó có ITPC, sẽ tổ chức quản lý, điều phối và khai thác. Công tác phát triển, xây dựng và vận hành hạ tầng được giao cho Công ty Công nghệ Arobid.
Thông qua HCMCInvest, TP HCM từng bước đổi mới phương thức xúc tiến đầu tư theo hướng hiện đại, minh bạch, dựa trên dữ liệu và có khả năng đo lường. Lãnh đạo thành phố kỳ vọng nền tảng góp phần nâng cao chất lượng phục vụ nhà đầu tư, cải thiện môi trường đầu tư và tăng cường năng lực cạnh tranh trong bối cảnh phát triển mới.
Phát biểu tại lễ công bố, ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch Ủy ban nhân dân TP HCM, cho biết thay vì để nhà đầu tư phải tìm đến với cơ quan nhà nước hỏi thủ tục, giấy tờ một cách thủ công như trước đây, HCMCInvest sẽ trở thành hạ tầng giới thiệu môi trường đầu tư, giúp giảm thời gian cho họ. Mặt khác, hình thức này cũng tiết kiệm được nguồn lực cho thành phố trong việc tổ chức các sự kiện xúc tiến đầu tư.
Trong quá trình thử nghiệm, ông Được nói rất cần ý kiến đóng góp của giới đầu tư và doanh nghiệp trong quá trình nghiên cứu thông tin các dự án và sử dụng nền tảng. Lãnh đạo thành phố cho biết sẵn sàng nhận góp ý trực tiếp để hoàn thiện bản cuối cùng cho nền tảng này.
"Tôi kỳ vọng chúng ta sẽ có được hạ tầng số hoàn thiện, phục vụ tốt nhất cho nhà đầu tư và nhân dân, giúp thành phố có một môi trường đầu tư minh bạch và hiện đại để phát triển", ông nói.
Chia sẻ với VnExpress, ông Trần Văn Chín, Chủ tịch Công ty Công nghệ Arobid, nói một trong những định hướng chính khi xây dựng HCMCInvest là vận dụng AI một cách có hiệu quả và có kiểm soát. AI giữ vai trò ghép nối giao dịch một cách tối ưu và thông minh, không đưa ra quyết định giao dịch thay cho các cơ quan nhà nước hay nhà đầu tư.
Để đảm bảo tính chính xác, các dữ liệu nguồn đưa vào "dạy" AI đều được chuẩn hóa ngay từ đầu theo tiêu chí "đủ - đúng - sạch - sống", đảm bảo thông tin và thuật toán được triển khai một cách lành mạnh.
Arobid xác định sẽ đo lường hiệu quả thực chất để cải thiện và đánh giá nền tảng. Họ sẽ luôn thu thập và phân tích thông tin về các quốc gia quan tâm, số lượng nhà đầu tư đang theo dõi và đăng ký nhận thông tin dự án, nhu cầu tìm hiểu cụ thể, những khó khăn đang gặp phải, kế hoạch đầu tư...
"Khi mọi dữ liệu trên đều được thu thập và số hóa, việc chăm sóc nhà đầu tư sẽ được cải thiện vượt bậc so với cách xúc tiến truyền thống", ông nhận định.
Song song đó, đơn vị này cũng hợp tác với S&P Global - tập đoàn đa quốc gia hàng đầu thế giới chuyên cung cấp dữ liệu, phân tích tài chính và xếp hạng tín nhiệm. Ông Chín nói đối tác quốc tế, với 10 triệu dữ liệu doanh nghiệp trên toàn cầu và kinh nghiệm đánh giá 500 doanh nghiệp niêm yết lớn nhất trên thế giới, sẽ thấu hiểu khẩu vị cũng như nhu cầu của nhà đầu tư nước ngoài, từ đó giúp HCMCInvest hiểu cách thu hút vốn hiệu quả hơn.
Elon Musk hiện là người giàu nhất thế giới và cũng là người đầu tiên sở hữu tài sản hơn 1.000 tỷ USD. Để có khối tài sản khổng lồ này, ông sở hữu và điều hành nhiều doanh nghiệp trong các mảng kinh doanh khác nhau, từ xe điện, cấy chip não, đào hầm, tên lửa đến mạng xã hội.
Một số công ty đã được ông sáp nhập với nhau. Dù vậy, Musk hiện vẫn điều hành nhiều doanh nghiệp cùng một lúc. Ông nổi tiếng là người cuồng công việc. Năm 2023, Musk từng cho biết mình làm việc hơn 120 giờ mỗi tuần, hàng năm chỉ nghỉ 2-3 ngày và còn mang gối lên công ty để ngủ dưới bàn.
Dưới đây là các công ty trong đế chế kinh doanh khổng lồ của Musk:
SpaceX
Musk hiện là Chủ tịch kiêm CEO và Giám đốc Công nghệ của SpaceX - công ty ông thành lập năm 2002. Ngoài phát triển tên lửa, công ty này còn sở hữu dịch vụ Internet vệ tinh Starlink - nguồn tiền mặt lớn cho họ. Năm ngoái, lợi nhuận hoạt động của riêng mảng này là 4,4 tỷ USD. SpaceX còn sở hữu nền tảng mạng xã hội X (trước đây là Twitter) và công ty xAI - tạo ra chatbot Grok.
Cả xAI và X đều đang thua lỗ. Riêng mảng AI lỗ hoạt động 6,4 tỷ USD năm ngoái. SpaceX cũng chưa có lãi, nhưng vẫn tạo ra cơn sốt trên thị trường chứng khoán Mỹ, khi làm IPO lớn nhất lịch sử tuần trước. Vốn hóa của công ty này hiện là 2.430 tỷ USD. Một số chuyên gia cho rằng mức định giá này quá lớn so với kết quả kinh doanh của công ty.
SpaceX tuyên bố sẽ trở thành một trong những doanh nghiệp dẫn đầu về AI và ngày nào đó giúp con người sinh sống trên nhiều hành tinh. Mục tiêu tham vọng khác của họ là xây dựng các trung tâm dữ liệu trong không gian.
Tesla
Musk hiện là CEO hãng xe điện Tesla. Ông nắm giữ vị trí này từ năm 2008.
Tesla đang phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trong lĩnh vực xe điện. Năm ngoái, họ để mất vị trí hãng xe điện lớn nhất thế giới về tay BYD của Trung Quốc. Doanh số bán xe của hãng xe điện Mỹ cũng bị ảnh hưởng bởi các cuộc tẩy chay liên quan đến quan điểm chính trị của Musk. Dù vậy, tình hình đã phần nào cải thiện gần đây.
Musk nhiều lần tỏ ra không quá lo lắng trước những rắc rối này. Ông nhấn mạnh tương lai của Tesla sẽ bớt phụ thuộc vào việc bán xe. Thay vào đó, họ đang đẩy mạnh taxi tự lái và robot hình người. Tesla thực hiện IPO năm 2010, hiện có vốn hóa 1.250 tỷ USD.
Công ty cũng hoạt động trong lĩnh vực năng lượng mặt trời hơn một thập kỷ qua, sau khi mua lại SolarCity - doanh nghiệp do Musk cùng hai người anh em họ sáng lập.
Neuralink
Musk hiện còn là CEO công ty phát triển thiết bị cấy ghép giao diện não - máy tính Neuralink. Ông đồng sáng lập doanh nghiệp này năm 2016.
Neuralink là một trong các tổ chức đang nghiên cứu cách kết nối hệ thần kinh con người với máy móc. Họ đã thử nghiệm cho những người bị tổn thương tủy sống, bệnh xơ cứng teo cơ một bên (ALS) và các bệnh lý khác. Vài năm gần đây, Neuralink và Musk đã công bố một số ca cấy ghép não. Hồi tháng 1, công ty cho biết có 21 người đã tham gia thử nghiệm trên toàn thế giới.
The Boring Company
Musk còn thành lập The Boring Company - công ty đào hầm và giao thông ngầm - cách đây khoảng 10 năm.
The Boring Company đứng sau các dự án như "Vegas Loop" - mạng lưới đường hầm dành cho xe Tesla đầu tiên được đưa vào hoạt động quanh Trung tâm Hội nghị Las Vegas năm 2021. Công ty cam kết xây dựng một mạng lưới giao thông tốc độ cao, đồng thời có kế hoạch đào hầm tại Dubai và Nashville.
Tuy nhiên, doanh nghiệp này cũng vấp phải nhiều phản đối. Công ty bị cáo buộc vi phạm các quy định về an toàn và môi trường tại Las Vegas - nơi tuyến đường hoàn chỉnh vẫn chưa hoàn thành. Một số quan chức địa phương tại Nashville cũng chỉ trích dự án này.
PayPal và những dự án trước đây
Musk tạo dựng khối tài sản ban đầu nhờ sáng lập hai công ty là Zip2 và PayPal (trước đây là X.com). Hai startup này được bán đi từ nhiều thập kỷ trước, mang về cho Musk khoảng 200 triệu USD. Khoản tiền đó sau này được ông sử dụng để thành lập SpaceX và đầu tư vào Tesla.
Musk còn đồng sáng lập OpenAI cùng với Brockman, Altman và một số chuyên gia khác năm 2015. Tuy nhiên, ông đã rời đi năm 2018 do bất đồng quan điểm.
