Yu Deng, 37 tuổi, là một trong bốn nhà toán học giành huy chương Fields – được coi như “Nobel Toán học” tại Đại hội Toán học thế giới (ICM), tối 23/7.
Anh được vinh danh nhờ chuỗi công trình chứng minh một khía cạnh cốt lõi của bài thứ 6 trong 23 bài mà GS David Hilbert (Đức) đặt ra tại ICM năm 1900. Đến nay, chỉ khoảng một nửa số này được giải quyết cơ bản, còn lại mới được một phần hoặc đang bỏ ngỏ.
Yu Deng sinh ra ở Thâm Quyến, Trung Quốc. Thời phổ thông, anh từng giành huy chương vàng Olympic Toán quốc tế (IMO 2006). Deng nhập học Đại học Bắc Kinh hai năm, trước khi chuyển đến Viện Công nghệ Massachusetts, rồi lấy bằng tiến sĩ ở Đại học Princeton, Mỹ.
Hiện anh là giáo sư Đại học Chicago, chủ yếu nghiên cứu về phương trình sóng và tán sắc phi tuyến, động lực học chất lỏng, phân tích hài hòa; lý thuyết xác suất cho phương trình vi phân riêng phần và vật lý thống kê.
Trả lời VnExpress trước thềm ICM hôm 20/7, Yu Deng chia sẻ ngắn gọn về quá trình tìm ra lời giải, điều tâm đắc sau những kỳ thi thời phổ thông, và vai trò của AI với nghiên cứu Toán học.
– Công trình của anh giải quyết một trong những vấn đề toán học quan trọng nhất do David Hilbert để lại. Anh mô tả về nó như thế nào?
– Nói chính xác thì đây là một trường hợp quan trọng của bài toán do Hilbert đặt ra. Chúng ta đều biết chất lưu ở quy mô vĩ mô được cấu thành từ các hạt vi mô như nguyên tử, phân tử… Về cơ bản, bài toán đặt ra câu hỏi làm thế nào để kết nối bức tranh vi mô của các hạt – tức cách chúng chuyển động và tương tác – với các quy luật chuyển động vĩ mô của chất lưu.
Dựa trên những nghiên cứu trước đó, công trình của chúng tôi đã thiết lập được mối liên hệ này một cách chặt chẽ về mặt toán học, dựa trên một số giả thiết tự nhiên như giới hạn Boltzmann-Grad và mô hình khí lý tưởng.
– Khi dành nhiều thời gian cho một vấn đề mà chưa ai giải quyết được, làm sao để anh biết mình đang tiến bộ hay đi sai hướng, cũng như vượt qua những bế tắc?
– Chúng tôi từng bước có những tiến triển khi làm việc theo hướng này: đầu tiên là lý thuyết động học sóng trong thời gian ngắn, sau đó là lý thuyết động học sóng trong thời gian dài, rồi đến phương trình Boltzmann trong thời gian dài. Thành công ở từng bước nhỏ trước đó giúp chúng tôi ngày càng tin rằng mình đang đi đúng hướng.
Có lẽ giai đoạn khó khăn nhất là vào năm 2019-2020, khi chúng tôi bắt đầu nghiên cứu cái gọi là thang thời gian “tới hạn” trong lý thuyết động học sóng (bài báo về Boltzmann cũng dùng chung khung lý thuyết này). Khi đó, chúng tôi phải tự phát triển mọi công cụ cần thiết và hầu như không có tài liệu nào để tham khảo.
May mắn là cuối cùng chúng tôi đã tìm ra lời giải, mà sau này nó phát triển thành một lý thuyết tổng quát, mạnh hơn rất nhiều so với những gì chúng tôi hình dung ban đầu.
– Anh mê cờ vây, thích Lý Thương Ẩn (thi sĩ thời Đường) – người nổi tiếng với những bài thơ nhiều tầng nghĩa. Có sự tương đồng nào giữa tư duy chiến thuật trong cờ vây, hay cấu trúc của thơ ca, với cách anh tiếp cận các vấn đề Toán?
– Có lẽ không có nhiều mối liên hệ cụ thể, nhưng sẽ rất thú vị nếu nhìn chúng dưới góc độ thẩm mỹ: vần điệu, nhịp điệu và tính đối xứng trong thơ ca, hay cách các thế cờ kết hợp với nhau trong cờ vây…
– Anh từng giành huy chương vàng Olympic Toán quốc tế. Nhìn lại, các kỳ thi Toán đã chuẩn bị cho anh điều gì trong nghiên cứu?
– Điều quý giá nhất mà tôi nhận được từ các kỳ Olympic Toán học là cách tư duy: khi đối mặt với một bài toán, làm thế nào để phân tích, tìm ra những điểm có thể tạo bước đột phá và xây dựng chiến lược để giải quyết nó.
Trải nghiệm đó cũng giúp tôi tự tin hơn rất nhiều khi làm việc với tổ hợp – lĩnh vực đóng vai trò then chốt trong nghiên cứu của tôi.
– Trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi hầu hết lĩnh vực khoa học. Theo anh, AI sẽ làm thay đổi những khía cạnh nào của nghiên cứu toán học, và điều gì vẫn sẽ mang tính con người?
– Kịch bản lý tưởng nhất là con người đưa ra các lý thuyết mới, ý tưởng đột phá, những khung lý thuyết tổng quát,… còn AI sẽ đảm nhiệm việc hoàn thiện các chi tiết kỹ thuật.
Điều này còn phụ thuộc vào năng lực của AI, vốn đang phát triển rất nhanh. Nếu nhìn theo hướng lạc quan, AI sẽ giúp đẩy nhanh đáng kể tốc độ nghiên cứu toán học và thậm chí cho phép con người tiếp cận những bài toán trước đây nằm ngoài khả năng giải quyết.
– Đâu là vấn đề trong lĩnh vực của mình mà anh hứng thú nhất?
– Đó là lý thuyết “tới hạn” (critical theory) dành cho các phương trình đạo hàm riêng ngẫu nhiên (probabilistic PDEs/SPDEs) – hướng nghiên cứu chính của tôi trong vài năm gần đây.
Chúng tôi đã đạt được nhiều tiến triển, nhưng vẫn còn rất nhiều câu hỏi đang chờ được giải đáp.
Trường đại học Giao thông vận tải TP.HCM vừa công bố ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào (điểm sàn) xét tuyển đại học chính quy theo phương thức ưu tiên xét tuyển và xét tuyển kết hợp năm 2026.
Phần lớn các ngành đào tạo của trường có điểm sàn đăng ký xét tuyển là 600 điểm (theo thang điểm UTH120).
Riêng ngành luật (chuyên ngành luật và chính sách hàng hải) có mức điểm sàn cao nhất là 800 điểm, áp dụng cho cả chương trình tiên tiến và nhóm chương trình tương ứng.
Mức điểm sàn 600 được áp dụng cho hầu hết các nhóm ngành như công nghệ thông tin, khoa học dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, mạng máy tính và truyền thông dữ liệu, logistics và quản lý chuỗi cung ứng, kỹ thuật ô tô, kỹ thuật cơ khí, kỹ thuật điều khiển và tự động hóa, kỹ thuật xây dựng, kinh tế xây dựng, quản trị kinh doanh, ngôn ngữ Anh, khoa học hàng hải... ở các chương trình tiên tiến, chương trình chuẩn, chương trình hoàn toàn bằng tiếng Anh và chương trình liên kết quốc tế.
Theo trường, điểm sàn trên chưa bao gồm điểm ưu tiên và điểm cộng theo quy chế tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Chi tiết thông tin về điểm sàn các ngành của trường xem tại đây.
Theo TS Nguyễn Thị Hồng, Phó hiệu trưởng Trường đại học Giao thông vận tải TP.HCM, với phương thức xét tuyển kết hợp, trường sử dụng kết quả học tập lớp 12 (học bạ), điểm thi tốt nghiệp THPT và điểm đánh giá năng lực (ĐGNL) của Đại học Quốc gia TP.HCM và Đại học Quốc gia Hà Nội.
"Điểm xét tuyển được tính theo công thức kết hợp nhằm đánh giá toàn diện năng lực học tập của thí sinh", bà Hồng cho biết.
Công thức tính điểm xét tuyển: UTH120 = 0.4 * Max (k1*ĐGNL; k2*Điểm học bạ năm lớp 12; k3*Điểm thi tốt nghiệp) + 0.3*Điểm học bạ năm lớp 12 + 0.3*Điểm thi tốt nghiệp + Điểm ưu tiên (nếu có).
Trong đó, k1, k2, k3 là hệ số được xác định quy đổi tương đương kết quả giữa các loại điểm của thí sinh.
Hội đồng tuyển sinh quyết định giá trị dựa trên dữ liệu thí sinh đăng ký vào trường.
Điểm ưu tiên (nếu có) = Điểm ưu tiên theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo + Tổng các điểm khuyến khích theo quy định của trường (đáp ứng một trong các điều kiện sau: (1) Đạt 1 trong 6 tiêu chí ưu tiên xét tuyển; (2) Học sinh từ các trường THPT có cựu sinh viên trường tốt nghiệp loại giỏi trong 3 năm gần nhất; (3) Học sinh từ trường THPT có sinh viên trường đóng góp cho các hoạt động và phát triển của trường; (4) Học sinh là con em của các tập đoàn, doanh nghiệp là đối tác của trường.
Ngoài điểm ưu tiên theo quy định chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trường còn cộng điểm khuyến khích cho các thí sinh đạt thành tích học tập nổi bật, có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, học tại các trường THPT chuyên hoặc trọng điểm, có kết quả học tập xuất sắc hoặc đăng ký vào các ngành thuộc nhóm ưu tiên phát triển của quốc gia như đường sắt tốc độ cao, công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo.
Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tối 19/6 công bố điểm chuẩn lớp 10 của 122 trường THPT công lập không chuyên. Những trường lấy điểm chuẩn cao nhất thành phố hầu hết là những cái tên quen thuộc, đã dẫn đầu nhiều năm qua.
Trường THPT Yên Hòa, Kim Liên và Lê Quý Đôn - Hà Đông đứng đầu với 26/30 điểm. Mức này là tổng điểm ba môn Toán, Ngữ văn, Ngoại ngữ. Như vậy, thí sinh cần đạt trung bình gần 8,7 điểm mỗi môn mới trúng tuyển.
Năm ngoái, hai trường Kim Liên và Lê Quý Đôn - Hà Đông cũng đứng đầu nhưng điểm chuẩn thấp hơn 0,5. Còn THPT Yên Hòa hạng 5 với 25 điểm.
Nhóm trường có điểm chuẩn cao thứ hai năm nay là THPT Phan Đình Phùng, Nguyễn Thị Minh Khai và Việt Đức, với cùng 25,75 điểm, đều tăng từ 0,5 đến 1 điểm so với năm trước.
Các trường lấy trên 24 điểm gồm THPT Thăng Long, Nguyễn Gia Thiều, Nhân Chính, Lê Quý Đôn - Đống Đa, Trần Phú - Hoàn Kiếm, Xuân Đỉnh, Cầu Giấy, Mỹ Đình.
Năm 2026, Hà Nội có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, hơn 124.000 em đăng ký thi lớp 10 công lập, đông kỷ lục. Với chỉ tiêu khoảng 82.660, tỷ lệ đỗ trên số dự thi là 66%.
Thí sinh trúng tuyển làm thủ tục nhập học trực tuyến hoặc trực tiếp từ ngày 25 đến 27/6. Các trường chưa đủ chỉ tiêu sẽ họp xét duyệt điểm chuẩn bổ sung vào ngày 3/7.
Ngày 14-7, Phó thủ tướng Lê Tiến Châu dự Hội nghị công bố quyết định của Thủ tướng điều động, bổ nhiệm Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Phó thủ tướng Lê Tiến Châu chúc mừng ông Đoàn Trung Kiên và ông Phạm Quang Hưng được Thủ tướng quyết định bổ nhiệm giữ chức vụ mới. Việc kiện toàn 2 thứ trưởng diễn ra vào thời điểm ngành giáo dục và đào tạo đang đứng trước những thử thách và kỳ vọng lớn.
Thế giới đang thay đổi từng ngày, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi mạnh mẽ phương thức sản xuất, quản trị và đời sống của xã hội. Đồng thời đặt ra yêu cầu phải đổi mới căn bản tư duy, nội dung và phương pháp quản trị giáo dục.
Trong nước, Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đang chuyển sang giai đoạn tổ chức thực hiện quyết liệt, đồng bộ và tạo ra những kết quả thực chất.
Yêu cầu đặt ra là những chủ trương, chính sách đúng đắn phải được chuyển hóa thành những thay đổi cụ thể.
Vì vậy việc kiện toàn lãnh đạo hôm nay góp phần bổ sung năng lực tổ chức thực hiện và đổi mới mạnh mẽ phương thức chỉ đạo, điều hành của bộ và của ngành giáo dục và đào tạo.
Phó thủ tướng đề nghị hai tân thứ trưởng luôn giữ vững bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, chấp hành nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ và quy chế làm việc.
Đồng thời cần đổi mới mạnh mẽ tư duy quản lý, chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển giáo dục; thường xuyên lắng nghe ý kiến của nhà giáo, nhà khoa học, người học, phụ huynh, doanh nghiệp và địa phương.
Bên cạnh đó, Phó thủ tướng đề nghị Bộ trưởng và tập thể lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo sớm phân công nhiệm vụ phù hợp, phát huy cao nhất năng lực, kinh nghiệm và sở trường của từng lãnh đạo.
Với việc được bổ sung thêm 2 lãnh đạo trẻ, có năng lực, có tâm huyết và đặc biệt là trưởng thành từ ngành giáo dục và từ địa phương, Phó thủ tướng tin tưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước, Chính phủ và Thủ tướng phân công.
