Theo Hãng tin Reuters ngày 23-7, giá dầu Brent đã tăng hơn 7% lên 100,80 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ tăng gần 6% lên 92,43 USD/thùng.
Đà tăng mạnh của giá dầu diễn ra sau khi lực lượng Houthi tấn công hai tàu vận chuyển dầu của Saudi Arabia trên Biển Đỏ.
Cùng ngày, Tổng thống Donald Trump cảnh báo sẽ tiến hành “đòn trừng phạt quân sự quy mô lớn” nhằm vào lực lượng này. Trong khi đó, Iran tuyên bố sẽ tiếp tục tấn công khu vực vùng Vịnh chừng nào nước này còn hứng chịu các cuộc không kích của Mỹ.
Giới đầu tư đặc biệt lo ngại việc căng thẳng lan rộng có thể ảnh hưởng đến các tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng.
Saudi Arabia thời gian qua đã sử dụng tuyến đường qua Biển Đỏ để xuất khẩu hàng triệu thùng dầu vốn thường được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Nếu tuyến hàng hải này bị gián đoạn, lượng dầu đưa ra thị trường có thể tiếp tục sụt giảm.
Giá dầu tăng mạnh cũng làm gia tăng lo ngại về lạm phát và khả năng các ngân hàng trung ương phải duy trì lãi suất ở mức cao lâu hơn, tạo thêm sức ép lên thị trường tài chính.
Tại Mỹ, cả ba chỉ số chứng khoán chính đều giảm hơn 1% ngay đầu phiên giao dịch. Chỉ số Dow Jones mất 1,06%, S&P 500 giảm 1,4%, còn Nasdaq Composite giảm 2,55%.
Theo chuyên gia Patrick O’Hare của Briefing.com, diễn biến này không gây bất ngờ khi thị trường đồng thời chịu tác động từ giá dầu tăng, lợi suất trái phiếu đi lên và sự suy yếu của nhóm cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn.
Toàn bộ nhóm bảy cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn của Mỹ đều giảm điểm, trong đó cổ phiếu Alphabet – công ty mẹ của Google – mất 7% sau khi công ty nâng dự báo chi tiêu vốn cho trí tuệ nhân tạo (AI) cả năm lên tới 205 tỉ USD, vượt xa kỳ vọng của giới đầu tư.
Cổ phiếu Tesla còn giảm mạnh hơn, mất 12% sau khi công bố lợi nhuận thấp hơn dự báo và chi tiêu vốn tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước.
Theo Hãng tin AFP, giới đầu tư đang ngày càng thận trọng với lĩnh vực AI khi chi phí đầu tư liên tục gia tăng trong khi khả năng sinh lời vẫn chưa rõ ràng. Vì vậy, kết quả kinh doanh và kế hoạch chi tiêu vốn sắp được Microsoft, Meta và Amazon công bố vào tuần tới sẽ là tâm điểm theo dõi của thị trường.
Tại châu Âu, các chỉ số FTSE 100 của Anh, CAC 40 của Pháp và DAX của Đức đều giảm từ 0,9% đến 1,8%.
Ngày 20-6, quân đội Mỹ cho biết họ vẫn "hiện diện và cảnh giác" tại eo biển Hormuz, ngay sau khi Iran tuyên bố đóng cửa tuyến hàng hải chiến lược này, theo Hãng tin AFP.
"Lực lượng Mỹ vẫn hiện diện và cảnh giác nhằm bảo đảm tất cả các khía cạnh của thỏa thuận với Iran được tuân thủ, thực thi và duy trì đầy đủ hiệu lực" - Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố.
Vào khoảng 20h20 tối 20-6 (theo giờ Việt Nam), Hãng tin AFP cập nhật: Bộ Tư lệnh trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran hôm nay thông báo họ một lần nữa đã đóng cửa eo biển Hormuz do các cuộc tấn công của Israel vào miền nam Lebanon, mô tả các vụ không kích này là hành vi vi phạm thỏa thuận giữa Mỹ - Iran.
"Tại đây, chúng tôi thông báo eo biển Hormuz sẽ bị đóng cửa đối với hoạt động lưu thông của tàu thuyền. Cần lưu ý rằng đây là bước đi đầu tiên nhằm phản ứng trước việc kẻ thù vi phạm lời hứa.
Nếu hành động gây hấn tiếp diễn, những biện pháp tiếp theo sẽ được lên kế hoạch và triển khai để buộc kẻ thù tuân thủ các nghĩa vụ của mình" - Bộ Tư lệnh trung tâm Khatam al-Anbiya nêu trong tuyên bố được phát trên truyền hình nhà nước Iran.
Binh sĩ Israel tiếp tục giao tranh với nhóm vũ trang Hezbollah, trong khi máy bay chiến đấu Israel tiến hành các cuộc không kích gây chết chóc tại miền nam Lebanon vào ngày 20-6, chỉ vài giờ sau khi Mỹ công bố lệnh ngừng bắn mới tại đây.
Các hành động thù địch tiếp diễn đã làm gia tăng sức ép lên bản ghi nhớ (MOU) giữa Mỹ - Iran được ký trong tuần này nhằm chấm dứt xung đột trên nhiều mặt trận ở Trung Đông, gồm cả Lebanon.
Lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vừa cảnh báo các tàu thuyền không được tiếp cận eo biển Hormuz, nói rằng an ninh của các tàu này có thể bị đe dọa.
Trong một tuyên bố, họ viện dẫn các hành động của Israel tại Lebanon và việc Washington vi phạm các cam kết ngừng bắn là lý do dẫn đến việc đóng cửa tuyến hàng hải quan trọng này.
Theo Hãng tin AFP, ngày 20-6, các nhà ngoại giao từ một số nước đã họp tại Thụy Sĩ nhằm duy trì đối thoại về thỏa thuận sơ bộ giữa Mỹ - Iran nhằm chấm dứt xung đột ở Trung Đông.
Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ cho biết các nhà ngoại giao đang thảo luận tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock bên hồ Lucerne ở miền trung Thụy Sĩ, nhưng không cung cấp thêm chi tiết.
Một nguồn tin ngoại giao nói với AFP rằng các cuộc thảo luận diễn ra trong ngày 20-6 mang tính chất chuẩn bị.
Các cuộc đàm phán cấp cao tại đây ban đầu được lên kế hoạch diễn ra vào ngày 19-6 nhưng đã bị hủy, trong bối cảnh tiến trình còn nhiều điều chưa rõ ràng, khi Israel tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công chết chóc ở miền nam Lebanon.
Truyền thông Iran cho biết phái đoàn của nước này sẽ đến Thụy Sĩ để yêu cầu Mỹ thực hiện các cam kết của mình theo bản ghi nhớ (MOU) đã ký. Về phía Mỹ, trên Đài Fox News, Phó tổng thống JD Vance cho biết ông dự kiến sẽ sớm đến Thụy Sĩ để đàm phán với Iran.
Hôm nay Hezbollah cho biết các tay súng của lực lượng này đã đối đầu với quân đội Israel trong đêm khi đối phương tìm cách thâm nhập vào các ngọn đồi chiến lược nhìn xuống thành phố Nabatieh ở miền nam Lebanon.
"Lại một lần nữa, dưới vỏ bọc của lệnh ngừng bắn, đêm qua kẻ thù đã nỗ lực xâm nhập nhằm vào khu đồi Ali Taher" - nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn cho biết, đồng thời nói rằng các chiến binh Hezbollah đã phục kích binh sĩ Israel và "đối đầu với họ bằng các loại vũ khí phù hợp".
Hezbollah cũng tuyên bố rằng dù cam kết tuân thủ lệnh ngừng bắn, lực lượng này sẽ không khoan nhượng trước bất kỳ nỗ lực nào của đối phương nhằm mở rộng sự chiếm đóng.
Trong diễn biến khác, Hãng tin NNA của Lebanon cập nhật cuộc tấn công của Israel nhằm vào một ngôi làng gần thành phố Sidon ở miền nam nước này vào ngày 20-6 đã khiến ít nhất 7 người thiệt mạng và 13 người khác bị thương.
Trang Axios ngày 18.5 đưa tin trong một buổi phỏng vấn qua điện thoại, ông Trump nhấn mạnh nếu chính quyền Iran không đưa ra một đề xuất thỏa thuận tốt hơn, họ sẽ hứng chịu những đòn không kích "nặng nề hơn nhiều" và "sẽ không còn lại gì".
Viết trên mạng xã hội Truth Social sau đó, ông Trump cảnh báo: “Với Iran, thời gian đang cạn dần và họ cần hành động nhanh chóng”.
Các quan chức Mỹ tiết lộ ông Trump dự kiến triệu tập đội ngũ an ninh quốc gia cấp cao tại Phòng tình huống vào ngày 19.5 để thảo luận phương án quân sự, trong bối cảnh Iran từ chối nhượng bộ về chương trình hạt nhân.
Phản ứng trước sức ép từ Mỹ, Reuters ngày 18.5 dẫn lời ông Abolfazl Shekarchi, người phát ngôn cấp cao của lực lượng vũ trang Iran, tuyên bố rằng nếu Mỹ thực hiện các lời đe dọa, Washington sẽ "đối mặt với những kịch bản mới, quyết liệt, bất ngờ và chìm sâu vào vũng lầy do chính họ tạo ra".
Căng thẳng Trung Đông leo thang trong ngày 17.5, với loạt sự cố liên quan máy bay không người lái (UAV) tại khu vực vùng Vịnh.
Theo thông cáo từ Bộ Quốc phòng Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), một UAV đã tấn công trúng nhà máy điện hạt nhân Barakah vào ngày 17.5, gây hỏa hoạn và làm hư hỏng máy phát điện, Reuters đưa tin.
Cơ quan Quản lý Hạt nhân UAE và Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết mức độ an toàn bức xạ không bị ảnh hưởng. Giới chức UAE cũng đã đánh chặn thành công hai UAV khác xâm nhập không phận từ "hướng biên giới phía tây" và đang mở cuộc điều tra.
Axios dẫn lời một cố vấn ngoại giao UAE Anwar Gargash nói rằng: "Việc nhắm mục tiêu vào nhà máy điện hạt nhân Barakah, dù được thực hiện trực tiếp bởi chủ thể chính hay thông qua một trong các bên ủy nhiệm, đều thể hiện sự leo thang nguy hiểm”, được cho là ám chỉ đến Iran.
Giới chức Tehran chưa bình luận về vụ UAV tập kích UAE.
Cùng ngày 17.5, Ả Rập Xê Út thông báo lực lượng phòng không đã đánh chặn thành công 3 UAV xâm nhập từ không phận Iraq, đồng thời cảnh báo Riyadh sẽ áp dụng mọi biện pháp tác chiến cần thiết để bảo vệ chủ quyền quốc gia.
Lực lượng Houthi tại Yemen (nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn) ngày 20.7 tuyên bố áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Ả Rập Xê Út trên khu vực biển Đỏ. Lực lượng này khẳng định lệnh cấm vận có hiệu lực ngay lập tức tại eo biển Bab el-Mandeb, báo The Guardian đưa tin.
Tuyên bố trên khiến bài toán vận chuyển dầu mỏ tại Trung Đông gặp thêm thách thức lớn, trong bối cảnh Mỹ và Iran tiếp tục các đợt không kích trả đũa lẫn nhau vào hôm qua 21.7 và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz vẫn bị siết chặt. Việc một lực lượng có tầm ảnh hưởng như Houthi can thiệp vào cuộc xung đột có thể khiến cục diện chiến sự thêm khó đoán. Ngoài ra, kịch bản phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb có thể giáng đòn lớn không chỉ vào ngành dầu mỏ mà còn vào dòng chảy thương mại đi qua vùng Vịnh.
Houthi coi hành động phong tỏa là nhằm đáp trả "cuộc bao vây áp bức" của Ả Rập Xê Út đối với người dân Yemen suốt nhiều năm qua, đặc biệt là sau cuộc không kích vào sân bay ở thủ đô Sanaa (Yemen) hồi tuần trước. Bộ Ngoại giao Ả Rập Xê Út bác bỏ các cáo buộc và lên án hành động của Houthi. Chính quyền Riyadh khẳng định sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết dựa trên luật pháp quốc tế để bảo vệ các đội tàu của nước này.
Cùng ngày, liên minh quân sự do Ả Rập Xê Út dẫn đầu cũng cảnh báo sẽ đáp trả Houthi bằng vũ lực, đồng thời bắt đầu kích hoạt các quy trình bảo vệ tàu hàng di chuyển qua eo biển Bab el-Mandeb.
Quyết định phong tỏa của Houthi gióng lên hồi chuông báo động đối với an ninh năng lượng thế giới, trong bối cảnh thị trường vốn đã bấp bênh do các lệnh phong tỏa eo biển Hormuz.
Eo biển Bab el-Mandeb, cửa ngõ phía nam của biển Đỏ, từ lâu đóng vai trò là tuyến đường thay thế trọng yếu. Reuters dẫn các phân tích tiết lộ sau khi eo biển Hormuz bị gián đoạn, Ả Rập Xê Út đã phải chuyển hướng hơn 70% lượng dầu thô xuất khẩu hằng ngày sang cảng Yanbu nằm trên bờ biển Đỏ. Khối lượng dầu đi qua Yanbu trong những tuần gần đây đạt mức trung bình 4 triệu thùng/ngày.
Dữ liệu từ trung tâm nghiên cứu thương mại Kpler (Bỉ) chỉ ra tổng lượng dầu mỏ đi qua eo biển Bab el-Mandeb trong tháng 6 đạt 7,4 triệu thùng/ngày, chiếm khoảng 7% tổng sản lượng dầu toàn cầu, tăng mạnh so với mức 4,2 triệu thùng/ngày cùng kỳ năm ngoái. Việc duy trì tuyến đường biển Đỏ được xem là "phao cứu sinh" giúp giữ nhịp dòng chảy năng lượng và kìm hãm đà tăng giá dầu thế giới trong nhiều tháng qua.
Các chuyên gia năng lượng cảnh báo nếu Houthi thực sự chặn đứng lưu thông tại Bab el-Mandeb, thế giới sẽ đối mặt với một kịch bản tồi tệ: Cả hai tuyến đường xuất khẩu dầu lớn nhất của Trung Đông bị đóng cửa cùng lúc. Việc đóng cửa hoàn toàn eo biển này sẽ khiến nguồn cung dầu mỏ toàn cầu giảm thêm 7%, cộng dồn với mức hao hụt 10% do giao tranh tại vùng Vịnh trước đó.
Chi phí bảo hiểm cho các tàu chở hàng qua biển Đỏ đã lập tức tăng vọt sau tuyên bố của Houthi. Trong khi đó, giá dầu thế giới tăng nhẹ rồi hạ nhiệt trong phiên giao dịch ngày 20.7. Nguyên nhân là giới đầu tư vẫn nuôi hy vọng vào một bước đột phá ngoại giao, khi các nhà trung gian hòa giải vừa đệ trình một đề xuất ngừng bắn giữa Mỹ - Iran kéo dài 10 ngày, nhưng căng thẳng hiện nay khiến mọi triển vọng đàm phán đều tương đối mong manh.
