Ngày 8/7, Bệnh viện Bạch Mai làm việc với đoàn chuyên gia Dự án thúc đẩy đào tạo ECMO tại Việt Nam thuộc Trung tâm ECMO, Viện An ninh sức khỏe Nhật Bản (Japan Institute for Health Security – JIHS), nhằm đánh giá kết quả sau một năm triển khai và thống nhất kế hoạch mở rộng chương trình đào tạo trong thời gian tới.
Đoàn chuyên gia Nhật Bản do TS. Tatsuki Uemura, Giám đốc Trung tâm ECMO, Trưởng dự án, dẫn đầu. Phía Bệnh viện Bạch Mai có PGS.TS. Đào Xuân Cơ, Giám đốc bệnh viện, cùng lãnh đạo các đơn vị chuyên môn tham dự.
Tại buổi làm việc, TS. Tatsuki Uemura đánh giá cao quá trình hợp tác giữa JIHS và Bệnh viện Bạch Mai trong lĩnh vực hồi sức tích cực, đặc biệt là đào tạo và phát triển kỹ thuật ECMO tại Việt Nam. Ông cũng chúc mừng Bệnh viện Bạch Mai đưa cơ sở Ninh Bình vào hoạt động.
Mục tiêu của dự án là xây dựng chương trình đào tạo ECMO chuẩn hóa cho đội ngũ đa chuyên ngành, gồm bác sĩ, điều dưỡng và kỹ sư lâm sàng, góp phần nâng cao năng lực điều trị bệnh nhân nặng.
Theo các chuyên gia JIHS, mặc dù kỹ thuật ECMO đã được triển khai tại nhiều bệnh viện lớn ở Việt Nam, việc chuẩn hóa đào tạo vẫn là yêu cầu cần thiết do quá trình vận hành đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa để xử trí các biến chứng và tình huống cấp cứu phức tạp.
Sau năm đầu triển khai, dự án đã tổ chức hội thảo và chương trình đào tạo mô phỏng ECMO vào tháng 1/2026 với 248 đại biểu tham dự trực tiếp và 263 đại biểu trực tuyến. Ê-kíp ECMO của Bệnh viện Bạch Mai sau thời gian đào tạo tại Nhật Bản đã trực tiếp tham gia giảng dạy khóa mô phỏng cho 38 cán bộ y tế thuộc nhiều chuyên ngành.
Phát biểu tại buổi làm việc, PGS.TS. Đào Xuân Cơ cho biết sự hợp tác với các chuyên gia Nhật Bản đã góp phần quan trọng trong quá trình đưa kỹ thuật ECMO vào Việt Nam.
Theo ông, năm 2008, khi ECMO vẫn là kỹ thuật mới và chưa được triển khai tại Việt Nam, ông có cơ hội sang Nhật Bản đào tạo, làm việc cùng các chuyên gia ECMO, bác sĩ hồi sức hô hấp và kỹ sư lâm sàng tại Bệnh viện NCGM (nay là Viện An ninh sức khỏe Nhật Bản – JIHS).
Đây là nền tảng quan trọng giúp Bệnh viện Bạch Mai từng bước xây dựng đội ngũ nhân lực và triển khai kỹ thuật ECMO.
Sau quá trình đào tạo tại Nhật Bản, PGS.TS. Đào Xuân Cơ cùng ê-kíp Bệnh viện Bạch Mai đã triển khai thành công kỹ thuật ECMO, trong đó có những ca ECMO đầu tiên tại Việt Nam.
Thành công này đánh dấu bước phát triển mới của lĩnh vực hồi sức tích cực, mở ra thêm lựa chọn điều trị cho các bệnh nhân suy hô hấp, suy tuần hoàn nặng.
Trong giai đoạn dịch cúm A/H1N1 bùng phát năm 2009, ECMO đã được áp dụng trong điều trị một số trường hợp suy hô hấp nguy kịch, viêm cơ tim, tổn thương tim nặng và các bệnh lý tim phổi phức tạp, góp phần nâng cao khả năng cứu chữa người bệnh.
Đến nay, ECMO đã trở thành kỹ thuật thường quy tại Bệnh viện Bạch Mai. Bệnh viện cũng tham gia đào tạo, chuyển giao kỹ thuật cho nhiều cơ sở y tế trên cả nước, góp phần hình thành mạng lưới ECMO tại Việt Nam.
Theo kế hoạch, dự án sẽ tiếp tục được mở rộng theo ba giai đoạn: xây dựng đội ngũ nòng cốt tại miền Bắc với Bệnh viện Bạch Mai là trung tâm; mở rộng đào tạo tại miền Nam trong năm 2026; sau đó triển khai tại miền Trung vào năm 2027, hướng tới hình thành mạng lưới đào tạo ECMO chuẩn hóa trên toàn quốc.
PGS.TS. Đào Xuân Cơ cũng cho biết Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình với quy mô 1.000 giường bệnh đã đi vào hoạt động và bắt đầu triển khai các kỹ thuật chuyên sâu, trong đó có ECMO. Bệnh viện kỳ vọng cơ sở này sẽ trở thành trung tâm đào tạo và chuyển giao kỹ thuật cho các địa phương trong khu vực.
Buổi làm việc khẳng định định hướng tiếp tục hợp tác giữa Bệnh viện Bạch Mai và JIHS trong đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và phát triển nguồn nhân lực hồi sức tích cực, góp phần nâng cao chất lượng điều trị bệnh nhân nặng tại Việt Nam.
ECMO (Extracorporeal Membrane Oxygenation) là kỹ thuật tim phổi nhân tạo ngoài cơ thể dành cho bệnh nhân suy tim hoặc suy hô hấp nặng.
Hệ thống ECMO giúp trao đổi oxy và loại bỏ khí CO₂ thay cho tim, phổi trong thời gian tạm thời, tạo điều kiện để các cơ quan này hồi phục hoặc chờ điều trị tiếp theo. Đây là kỹ thuật hồi sức chuyên sâu, đòi hỏi trang thiết bị hiện đại và ê-kíp đa chuyên ngành được đào tạo bài bản.
Nhưng phía sau những niềm tin tưởng chừng vô hại ấy lại là một thực tế đáng báo động rằng ngày càng nhiều người nhập viện vì tổn thương gan nặng, suy gan cấp mà thủ phạm lại chính là những viên thuốc họ từng đặt trọn niềm tin.
Khi nào "thuốc bổ" trở thành thủ phạm hại gan?
Một phụ nữ 59 tuổi nhập viện cấp cứu trong tình trạng vàng da, vàng mắt, men gan tăng gấp hàng chục lần bình thường, kèm rối loạn đông máu nặng. Trước đó, để giảm cân, người phụ nữ này đã sử dụng một loại thực phẩm chức năng được quảng cáo trên TikTok. Sau khi loại trừ các nguyên nhân khác, bác sĩ kết luận tổn thương gan liên quan trực tiếp đến sản phẩm không rõ nguồn gốc này. Đây không phải trường hợp hiếm gặp.
Gan vốn được xem là "nhà máy giải độc" của cơ thể. Hầu hết thuốc đưa vào cơ thể đều phải đi qua gan để chuyển hóa. Thế nhưng trong quá trình ấy, một số hoạt chất lại có thể gây độc trực tiếp lên tế bào gan, hoặc kích hoạt phản ứng miễn dịch bất thường khiến gan bị viêm và hoại tử.
Y học gọi tình trạng này là tổn thương gan do thuốc (Drug-Induced Liver Injury - DILI). Điều đáng sợ là tổn thương gan vẫn có thể xảy ra ngay cả khi dùng thuốc đúng liều và không có bệnh gan trước đó.
Tại các nước phương Tây, tổn thương gan do thuốc chiếm 1 - 6% số bệnh nhân nhập viện và là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy gan cấp với tỉ lệ tử vong lên đến 10 - 50%. Tại Việt Nam, 40 - 60% người bệnh nhập viện đã ở giai đoạn tổn thương nặng; 7 - 12% trường hợp diễn tiến đến suy gan cấp, đôi khi phải ghép gan để giữ mạng sống.
Nếu ở phương Tây, paracetamol và kháng sinh là nhóm thuốc gây độc gan phổ biến, thì tại Việt Nam, thuốc đông y, thảo dược và thực phẩm chức năng lại đứng đầu danh sách gây tổn thương gan. Bên cạnh đó, các thuốc kháng lao, chống động kinh, thuốc điều trị rối loạn mỡ máu, hóa trị hay thuốc ức chế miễn dịch cũng tiềm ẩn nguy cơ cao.
Điểm chung ở nhiều bệnh nhân là thói quen tự mua thuốc theo lời truyền miệng hoặc tin vào quảng cáo trên mạng xã hội. Chỉ vài thao tác tìm kiếm, người dùng có thể tiếp cận hàng loạt sản phẩm xách tay được gắn mác "thải độc", "giảm cân", "đẹp da" với những lời quảng cáo hấp dẫn nhưng thiếu kiểm chứng đầy đủ về thành phần và độ an toàn.
Đáng lo ngại hơn, không ít sản phẩm còn bị pha trộn hóa chất hoặc chứa chất cấm mà người tiêu dùng gần như không thể nhận biết bằng mắt thường.
Tổn thương gan do thuốc nguy hiểm ở chỗ diễn tiến rất âm thầm. Giai đoạn đầu, người bệnh chỉ thấy mệt mỏi, chán ăn, đầy bụng, buồn nôn. Đây là những triệu chứng rất dễ bị bỏ qua hoặc nhầm với cảm cúm thông thường.
Phần lớn người bệnh chỉ đi khám khi đã vàng da vàng mắt rõ rệt, đau hạ sườn phải, dị ứng, nước tiểu sậm màu, xuất hiện vết bầm bất thường, thậm chí hôn mê. Tuy nhiên, lúc này lá gan đã bị tổn thương nghiêm trọng và khả năng hồi phục giảm đáng kể.
Mặc dù bất kỳ ai cũng có thể bị tổn thương gan do thuốc, lứa tuổi trung niên chiếm tỉ lệ cao nhất. Đây là độ tuổi thường bắt đầu xuất hiện các bệnh mạn tính hoặc có xu hướng tìm đến thuốc bổ để "phòng bệnh". Ngoài ra, người bị viêm gan siêu vi, nghiện rượu bia, người lớn tuổi hoặc dùng nhiều thuốc cùng lúc thuộc nhóm đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh.
Ngày thứ 2 đi vào hoạt động, các bác sĩ của Trung tâm Đột quỵ - Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đã liên tiếp cấp cứu thành công hai bệnh nhân nhồi máu não cấp bằng các kỹ thuật tái thông mạch hiện đại.
Trường hợp đầu tiên là nam bệnh nhân 72 tuổi, trú tại Đồng Văn, Ninh Bình. Người bệnh đột ngột xuất hiện nói khó, liệt nửa người và được gia đình đưa đến cấp cứu tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình.
BS Vương Xuân Trung, Trung tâm Đột quỵ - Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình cho biết, ngay khi tiếp nhận bệnh nhân, ê-kíp nhanh chóng kích hoạt quy trình báo động đột quỵ. Kết quả xác định người bệnh bị nhồi máu não cấp do tắc động mạch não giữa trái.
Ngay lập tức, các bác sĩ chỉ định truyền thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch.
"Chỉ 25 phút sau khi nhập viện, thuốc đã được sử dụng. Đồng thời, Trung tâm Đột quỵ phối hợp với Trung tâm Điện quang can thiệp tiến hành lấy huyết khối cơ học, với thời gian từ khi vào viện đến khi chọc động mạch đùi chỉ 40 phút.
Sau can thiệp, người bệnh cải thiện rõ rệt về thần kinh, giảm liệt và giảm tình trạng thất ngôn so với thời điểm nhập viện", BS Trung cho biết.
Trường hợp thứ hai là bệnh nhân nam 65 tuổi, trú tại Liêm Hà, Ninh Bình. Sau khi ngủ dậy, người bệnh xuất hiện nói khó và yếu nửa người.
Khi được đưa đến Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình, bệnh nhân được xác định là bị đột quỵ khi thức giấc.
Kết quả chẩn đoán xác định bệnh nhân bị nhồi máu não bán cầu phải và vẫn còn chỉ định điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết.
Chỉ 25 phút sau khi nhập viện, người bệnh được truyền thuốc tiêu sợi huyết. Sau điều trị, các triệu chứng thần kinh cải thiện rõ, khả năng vận động và ngôn ngữ tiến triển tích cực.
BS Trung cho biết, cả hai trường hợp đều là người địa phương, được đưa đến bệnh viện rất sớm sau khi xuất hiện triệu chứng.
"Trong điều trị đột quỵ, mỗi phút trôi qua đều có hàng triệu tế bào não bị tổn thương. Việc người bệnh được đưa đến bệnh viện sớm giúp chúng tôi có đủ thời gian để đánh giá, chỉ định đúng phương pháp điều trị và triển khai tái thông mạch trong "thời gian vàng". Đó là yếu tố quan trọng nhất quyết định khả năng hồi phục của người bệnh", BS Trung chia sẻ.
Theo GS.TS. Mai Duy Tôn, Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, kết quả điều trị của hai bệnh nhân cho thấy quy trình cấp cứu đột quỵ tại cơ sở Ninh Bình đã được triển khai đồng bộ theo tiêu chuẩn của Trung tâm Đột quỵ Bệnh viện Bạch Mai.
"Não bộ mất hàng triệu tế bào thần kinh sau mỗi phút mạch máu não bị tắc. Vì vậy, mục tiêu quan trọng nhất là rút ngắn tối đa thời gian từ khi người bệnh đến bệnh viện đến khi được tái thông mạch. Việc truyền thuốc tiêu sợi huyết trong 25 phút và chọc mạch lấy huyết khối sau 40 phút là những mốc thời gian rất tích cực, phản ánh sự phối hợp hiệu quả giữa cấp cứu, chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm, can thiệp và hồi sức", chuyên gia thông tin.
Nhiều chuyên khoa mũi nhọn
Đánh giá về những ca cấp cứu đầu tiên tại cơ sở mới, PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai cho biết, mục tiêu khi đưa cơ sở Ninh Bình vào hoạt động là đưa các chuyên khoa mũi nhọn như đột quỵ, tim mạch, hồi sức cấp cứu, ngoại khoa và chẩn đoán hình ảnh chất lượng cao đến gần người dân hơn.
Khi người bệnh được tiếp cận trung tâm đột quỵ trong thời gian ngắn nhất, được chẩn đoán chính xác và can thiệp kịp thời, cơ hội hồi phục sẽ tăng lên rất nhiều.
"Hai trường hợp được điều trị thành công trong thời gian rất sớm, cho thấy bệnh nhân ở Ninh Bình và vùng lân cận có thể tiếp cận các kỹ thuật cấp cứu đột quỵ hiện đại ngay tại địa phương, không còn phải chuyển lên Hà Nội như trước", PGS Cơ đánh giá.
Theo ông, điều này có được vì khoảng cách địa lý được rút ngắn, người bệnh đến viện được tiếp cận điều trị trong "thời gian vàng", từ đó giảm tỷ lệ tử vong, hạn chế tàn phế và nâng cao chất lượng cuộc sống sau điều trị.
Bộ Y tế vừa có báo cáo công tác y tế tháng 4-2026 (từ ngày 18-3 đến 18-4), qua đó cho thấy một số dịch bệnh truyền nhiễm trên cả nước tăng so với cùng kỳ năm trước.
Theo báo cáo trong tháng qua, cả nước ghi nhận 6.408 ca sốt xuất huyết, 1 ca tử vong. Tính từ giữa tháng 12-2025 đến nay, tổng số ca mắc là 44.965, với 5 ca tử vong. So với cùng kỳ năm 2025, số mắc tăng 1,8 lần, số tử vong tăng 2 ca.
Bệnh tay chân miệng cũng có xu hướng gia tăng rõ rệt với 11.808 ca mắc trong tháng, 3 ca tử vong. Tính từ giữa tháng 12-2025 đến nay là 34.432 ca mắc, 8 ca tử vong, cao hơn 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước.
Cúm ghi nhận 17.894 ca mắc trong tháng, không có ca tử vong. Tính từ đầu năm 2026 đến hết tháng 3, tổng số ca là 52.865, giảm 15,1% so với cùng kỳ năm 2025.
COVID-19 ghi nhận 302 ca mắc trong tháng, không có tử vong. Tính từ giữa tháng 12-2025 đến nay là 356 ca mắc, 1 ca tử vong, số mắc tăng 4,4 lần so với cùng kỳ năm trước.
Sốt phát ban nghi sởi ghi nhận 697 ca trong tháng, không có tử vong. Lũy tích là 3.127 ca, giảm mạnh 26,9 lần so với cùng kỳ năm 2025.
Bệnh dại từ đầu năm đến nay ghi nhận 20 ca tử vong, giảm 4 trường hợp so với cùng kỳ.
Một số bệnh khác có số ca thấp nhưng vẫn ghi nhận rải rác như sốt rét (35 ca từ giữa tháng 12-2025), viêm não vi rút (106 ca, 1 ca tử vong), viêm màng não do não mô cầu (26 ca, 4 ca tử vong), trong đó số mắc não mô cầu tăng so với cùng kỳ năm trước.
Đến nay Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc hoặc nghi ngờ mắc bệnh do vi rút Nipah. Các bệnh như bạch hầu, Chikungunya, cúm A/H5N1, cúm A/H9N2 và tả không ghi nhận ca mắc trong tháng.
Từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước ghi nhận 7.004 ca viêm gan, không có ca tử vong. Trong đó, viêm gan B chiếm đa số với 6.378 ca, tiếp đến là viêm gan C (595 ca) và viêm gan A (17 ca).
Khu vực miền Nam ghi nhận nhiều ca nhất với 4.420 trường hợp (63,2%), tiếp theo là miền Bắc với 1.929 ca (27,5%). Miền Trung và Tây Nguyên lần lượt ghi nhận 530 ca (7,5%) và 127 ca (1,8%).
Kế hoạch trong tháng 5, Bộ Y tế đặt nhiệm vụ trọng tâm theo dõi, giám sát chặt chẽ tình hình dịch bệnh truyền nhiễm, đặc biệt tại cửa khẩu và cộng đồng, nhằm phát hiện sớm và xử lý kịp thời các trường hợp mắc bệnh đầu tiên.
Đồng thời triển khai các hoạt động thuộc dự án tăng cường đáp ứng y tế trong phòng, chống ma túy và các chương trình phối hợp lao/HIV.
Trong tháng, cả nước ghi nhận 7 vụ ngộ độc thực phẩm, làm 349 người mắc, không có ca tử vong. Tuy không ghi nhận tử vong trong tháng, nhưng số người mắc vẫn ở mức cao, chủ yếu liên quan đến bếp ăn tập thể và trường học.
Một vụ ngộ độc tại bếp ăn trường học ở TP.HCM ngày 8-4 khiến 185 người mắc, với mẫu xét nghiệm dương tính vi khuẩn Salmonella.
Một số vụ ngộ độc khác như bếp ăn tập thể tại TP.HCM ngày 14-4 (11 người mắc), vụ nghi do bánh mì tại Đắk Lắk ngày 27-3 (80 người mắc), vụ tại trường học ở Hà Nội ngày 13-4 (53 người mắc), và vụ tại Sơn La phát hiện vi khuẩn tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus).
Tính từ 18-12-2025 đến 17-4-2026, toàn quốc đã xảy ra 27 vụ ngộ độc thực phẩm, làm 849 người mắc, trong đó có 3 trường hợp tử vong.
Bộ Y tế khuyến cáo các địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm, đặc biệt tại bếp ăn tập thể, trường học, khu công nghiệp. Đồng thời nâng cao ý thức người dân trong lựa chọn, chế biến và bảo quản thực phẩm nhằm hạn chế nguy cơ ngộ độc.
Bộ Y tế tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động trong Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026; tăng cường thanh tra, kiểm tra đột xuất tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể và xử lý nghiêm các vi phạm về quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe trên môi trường mạng.
