Không còn là những thử nghiệm dè dặt, nhiều tài xế chạy dịch vụ ở Việt Nam giờ đây coi xe điện là “cần câu cơm” chính của mình. Chi phí vận hành rẻ hơn, tốc độ hồi vốn nhanh hơn là những hấp lực của xe điện khiến nhóm khách tiếp xúc ôtô hàng giờ, chạy hàng trăm km mỗi ngày dần bỏ thói quen đã hình thành nhiều năm với xe xăng, dầu.
Di cư sang xe điện
Ưu tiên sự ổn định, vận hành ít hỏng hóc và có giá khi bán lại, anh Thạch Hóa (Hải Phòng), chủ một công ty kinh doanh xe dịch vụ nói rằng trước đây vốn là “tín đồ” của xe xăng Nhật. Dàn xe cho thuê của anh chừng 5-7 chiếc, tùy thời điểm, đều là xe của các thương hiệu xứ mặt trời mọc.
Theo anh Hóa, sau khi trừ chi phí thuê tài xế khoảng 600.000 đồng và tiền nhiên liệu 500.000-600.000 đồng, mỗi đầu xe chạy 300-400 km (2 lượt) mang về lợi nhuận ròng khoảng một triệu đồng/ngày. Sau khoảng 2,5 năm, anh có thể thu hồi vốn cả gốc lẫn lãi cho một một mẫu xe cỡ B chừng 600-700 triệu đồng.
Bước ngoặt đến với người đàn ông sinh năm 1971 sau một chuyến đi chơi tại châu Âu. Anh Hóa thấy xe điện chạy khá nhiều trên đường phố. Sau khi thử nghiệm làm hành khách trên chiếc MPV BYD M6, anh đặt câu hỏi người châu Âu vốn khắt khe và thực dụng trong tiêu dùng đã chọn xe điện, vậy tại sao mình lại không?
Về Việt Nam, Thạch Hóa quyết định mua thử 2 chiếc M6 để chạy dịch vụ. Đây là lần đầu tiên sau nhiều năm chỉ ưu tiên xe Nhật chạy xăng, anh chuyển hướng sang xe điện.
Vẫn bài toán cũ, anh tính toán tiền lăn bánh một chiếc xe M6 của BYD chưa đến 800 triệu đồng. Thay cho tiền xăng là hơn 200.000 đồng tiền sạc điện, lợi nhuận tăng lên khoảng 1,3-1,4 triệu đồng/ngày. Tức sau khoảng 2 năm, anh có thể thu hồi tiền mua xe M6.
Hiện tại, lợi nhuận từ hai chiếc xe điện của anh Hóa đang “gánh” doanh thu cho ba chiếc xe xăng, dầu khác đang chạy cầm chừng hoặc tạm ngưng vì chi phí vận hành cao, không hiệu quả. “Khi giá xăng, dầu tăng liên tục những tháng gần đây, tôi thấy quyết định chuyển sang xe điện mang lại nhiều lợi ích”, anh Hóa cho biết.
Tương tự Thạch Hóa, chi phí vận hành rẻ hơn xe xăng cũng là yếu tố khiến anh Đàm Hân (Hà Nội) quyết định chuyển sang xe điện. Anh mua chiếc xe điện đầu tiên là VinFast Limo Green vào cuối 2025 để kinh doanh dịch vụ.
Đàm Hân chạy tuyến Hà Nội – Bắc Giang đều đặn hai cuốc mỗi ngày. Lợi nhuận thu về trung bình khoảng 1,2-1,5 triệu đồng mỗi xe/ngày sau khi trừ chi phí. Nhận thấy cơ hội kinh doanh từ xe điện, đến tháng 3/2026, anh này mua thêm chiếc BYD M6 và thuê thêm tài xế để vận hành.
“Tiền điện rõ ràng là thấp hơn nhiều so với đổ xăng để chạy cùng một quãng đường, rất thích hợp để kinh doanh”, anh Hân nói. “Cái tôi quan tâm nữa là xe điện đi xa được cỡ nào so với những gì hãng quảng cáo”.
Trong một chuyến đi gần đây, Đàm Hân thử cung đường từ Hà Nội đến Bắc Kạn khoảng 200 km với nhiều đèo núi, khúc cua bằng chiếc BYD M6. Anh cho biết kết thúc quãng đường 206,6 km với 46% pin. Như vậy tỷ lệ thực tế là 4,49 km/1% pin, cao hơn so với hãng công bố là 4 km/1% pin. Với mức tiêu hao điện năng này, anh nói đủ quay đầu về lại thành phố mà không cần sạc thêm.
Sự cởi mở với xe điện
Trường hợp của anh Thạch Hóa hay Đàm Hân thuộc trong số nhiều ví dụ cho thấy xe điện dễ được chấp nhận hơn với giới kinh doanh dịch vụ. Trong khi với người dùng cá nhân, bất tiện về thời gian sạc, chờ sạc hoặc hạ tầng trạm sạc còn thiếu, vẫn là những rào cản khó xóa bỏ ngay lập tức.
“Lợi nhuận kiếm được nhiều hơn thì chủ xe có thể chấp nhận nhược điểm của xe điện như chờ sạc, hoặc mất nhiều thời gian kiếm trạm sạc”, ông Võ Quốc Bình, một chuyên gia nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực kinh doanh ôtô tại TP HCM, đánh giá.
Theo ông Bình, nếu chỉ xét về chi phí vận hành, xe điện luôn tối ưu hơn xe xăng khi kinh doanh dịch vụ, đặc biệt ở môi trường quãng ngắn, trạm sạc nhiều như đô thị. Còn với những khách hàng ưu tiên chiến lược dài hạn, kinh doanh các tuyến liên tỉnh, cần sự liên tục, xe xăng hay hybrid vẫn là lựa chọn hợp lý hơn.
Theo các chuyên gia trong ngành, chi phí vận hành thấp hơn đem đến một lợi thế to lớn cho xe điện. Sự xuất hiện của loại phương tiện này đang thay đổi bộ mặt của ngành kinh doanh dịch vụ vận tải, hành khách tại Việt Nam trong khoảng ba năm trở lại đây.
Green SM (thành lập năm 2023), công ty thuộc hệ sinh thái tập đoàn Vingroup, đang vươn lên dẫn đầu mảng gọi xe dịch vụ 4 bánh với thị phần hơn 50% (quý IV/2025) tính theo tổng giá trị giao dịch, vượt qua các ông lớn như Grab, Be, theo công ty nghiên cứu thị trường Mordor Intelligence. Toàn bộ đội xe của Green SM đều là sản phẩm VinFast. Các mẫu xe bán chạy nhất của thương hiệu này vốn dành cho kinh doanh dịch vụ như Limo Green, Minio Green.
Với BYD, mẫu M6 hướng đến khách gia đình và kinh doanh dịch vụ đang là sản phẩm chủ lực doanh số của hãng Trung. Quốc. Doanh số cộng dồn của BYD M6 đến nay khoảng 2.000 xe.
Việc công bố báo cáo tài chính tồi tệ nhất kể từ khi Honda niêm yết trên thị trường chứng khoán năm 1957 cho thấy rủi ro khi đặt cược mạnh vào xe điện đối với một nhà sản xuất ôtô truyền thống khi phải đối mặt với nhu cầu yếu hơn dự kiến.
Toshihiro Mibe, CEO của hãng sản xuất ôtô lớn thứ hai Nhật Bản, hôm 14/5 cho biết Honda sẽ hủy bỏ mục tiêu xe điện chiếm 20% doanh số xe mới vào năm 2030, cũng như mục tiêu chuyển hoàn toàn sang xe điện hoặc xe chạy pin nhiên liệu vào năm 2040, theo Reuters.
Ông Mibe cho biết Honda cũng sẽ tạm dừng vô thời hạn dự án xe điện tại Canada, một kế hoạch đầu tư trị giá 11 tỷ USD để sản xuất xe điện và pin, là khoản đầu tư lớn nhất từ trước đến nay của hãng tại quốc gia này.
Cổ phiếu của Honda đã chạm mức cao nhất trong hai tháng trước khi đóng cửa tăng 3,8% vào 14/5, sau khi công ty cam kết hoàn trả ít nhất 800 tỷ yen cho cổ đông trong ba năm và giữ nguyên mức cổ tức hàng năm cho cả năm tài chính mới và năm vừa qua ở mức 70 yen/cổ phiếu.
Cam kết này nhấn mạnh sự phụ thuộc của Honda vào mảng kinh doanh xe máy sinh lời để tạo ra tiền mặt và hỗ trợ lợi nhuận cho cổ đông, trong khi mảng kinh doanh ôtô của hãng vẫn còn tụt hậu về quy mô và hiệu quả thực hiện.
Một số bước mà công ty đề ra như một phần trong chiến lược của mình, như sử dụng nhiều linh kiện nội địa từ Trung Quốc, là "không có gì mới", theo James Hong, trưởng bộ phận nghiên cứu về di động tại hãng Macquarie.
Tổng lỗ hoạt động của hãng đạt 414,3 tỷ yen (2,63 tỷ USD) trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3, so với ước tính trung bình là lỗ 315,6 tỷ yen trong cuộc khảo sát 22 nhà phân tích do LSEG thực hiện và lợi nhuận 1,2 nghìn tỷ yen một năm trước đó.
Honda ghi nhận tổng lỗ liên quan đến xe điện là 1,45 nghìn tỷ yen trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3 và dự kiến sẽ phải đối mặt với chi phí bổ sung 500 tỷ yen trong năm tài chính vừa bắt đầu.
Hãng vẫn kỳ vọng sẽ quay trở lại có lãi trong năm nay, dự báo lợi nhuận 500 tỷ yen nhờ các biện pháp cắt giảm chi phí và mảng kinh doanh xe máy sinh lời.
Có nghĩa, trong khi mảng kinh doanh ôtô đang bận rộn đốt tiền để tồn tại trong quá trình chuyển đổi sang xe điện, thì mảng xe máy của Honda lại đang gánh vác toàn bộ công ty trên vai. Theo báo cáo của Nikkei Asia, Honda kỳ vọng xe máy sẽ giúp công ty lấy lại lợi nhuận hoạt động trong năm tài chính tới. Không phải xe thể thao. Không phải crossover điện. Không phải công nghệ tự lái. Mà là xe máy.
"Mảng kinh doanh xe máy sẽ mở rộng năng lực sản xuất tại Ấn Độ và hướng tới doanh số kỷ lục 22,8 triệu chiếc", Honda cho biết trong báo cáo thu nhập.
Doanh số mạnh mẽ tại Ấn Độ và Brazil đã giúp mảng kinh doanh xe máy đạt doanh số và lợi nhuận hoạt động kỷ lục trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3, giúp công ty giảm thiểu tác động của việc giảm giá trị mảng kinh doanh xe điện cũng như doanh số ôtô sụt giảm tại các thị trường trọng điểm bao gồm Trung Quốc.
Không chỉ ở Ấn Độ hay Brazil, mà ở Indonesia, Việt Nam, Thái Lan và Philippines, xe máy không phải là phương tiện dành riêng cho những người đam mê, mà là phương tiện giao thông hàng ngày. Hàng triệu người dựa vào chúng để đi làm, vận chuyển hàng hóa và đối phó với giá nhiên liệu cao ngất ngưởng và các thành phố đông đúc.
Trong khi ngành công nghiệp ôtô đang tranh luận về cơ sở hạ tầng sạc và chuỗi cung ứng pin, bộ phận xe máy của Honda vẫn tiếp tục sản xuất các phương tiện giao thông chạy bằng xăng giá cả phải chăng mà người dân thực sự mua với số lượng lớn. Và không giống như ôtô điện, xe máy tương đối rẻ để phát triển.
Một chiếc xe máy dành cho người đi làm hàng ngày không cần đến những bộ pin lớn, hệ sinh thái phần mềm đắt tiền, phần cứng hỗ trợ lái xe tiên tiến, hay những khoản đầu tư nền tảng trị giá hàng tỷ USD. Một chiếc xe máy phân khối nhỏ vẫn có thể sinh lời chỉ nhờ vào số lượng sản phẩm bán ra. Honda đã dành hàng thập kỷ để hoàn thiện công thức đó. Đó là lý do câu chuyện này lại quan trọng hơn chỉ một năm tài chính tồi tệ. Ngày càng rõ ràng rằng xe máy không còn là mảng kinh doanh phụ của Honda nữa. Theo một cách nào đó, chúng đang trở thành lưới an toàn.
Nhưng cũng có một sự trớ trêu. Honda đã dành nhiều năm để định vị mình là một công ty di động hướng tới tương lai với các kế hoạch điện khí hóa mạnh mẽ. Trong khi đó, một trong những nguồn lợi nhuận đáng tin cậy nhất của công ty vẫn đến từ hàng triệu chiếc xe máy động cơ đốt trong đơn giản đang lưu thông khắp các thành phố châu Á mỗi ngày.
Tuy nhiên, ông Hong cho biết mảng kinh doanh xe máy của Honda cũng phải đối mặt với áp lực về biên lợi nhuận do quá trình chuyển đổi sang xe điện tại một số thị trường trọng điểm như Ấn Độ và Việt Nam. "Họ chỉ có một khoảng thời gian giới hạn để hành động," ông nói.
Trong nhóm sedan cỡ nhỏ được mệnh danh "nồi đồng cối đá", "ăn chắc mặc bền"… Toyota Vios là cái tên không quá xa lạ. Đối với nhiều người, đây là mẫu xe khá lành, có tính thanh khoản cao và giữ giá tốt. Tuy nhiên, trước thực tế biến động thị trường và thị hiếu người tiêu dùng ô tô ngày một thay đổi, mức độ khấu hao của Vios sau khoảng 3 năm sử dụng nhiều hơn trước đây.
Nhìn lại thời điểm 2023, người mua Toyota Vios phiên bản E MT (số sàn) phải chi trả khoảng 570 triệu đồng để xe lăn bánh. Với Vios phiên bản E CVT dùng hộp số tự động, số tiền bỏ ra để hoàn tất thủ tục lăn bánh khoảng 630 triệu đồng và với Vios phiên bản G CVT sẽ rơi vào khoảng 670 triệu đồng.
Sau 3 năm sử dụng, giá trị của xe Toyota Vios đời 2023 trên thị trường xe cũ đã giảm đi đáng kể, tùy từng phiên bản và tình trạng xe. Theo khảo sát của PV Thanh Niên, một chiếc Vios phiên bản E MT đời 2023 hiện giao dịch ở mức giá 340 triệu đồng. Phiên bản E CVT giao dịch cao hơn, ở mức giá khoảng 400 triệu đồng và bản G CVT giữ giá tốt nhất cũng chỉ ở mức 435 triệu đồng.
Như vậy, sau 3 năm sử dụng, chủ xe Toyota Vios đã phải chịu lỗ khoảng 230 triệu đồng, tùy phiên bản và tình trạng xe. Đáng chú ý, nếu xét về tỉ lệ khấu hao, phiên bản Vios E MT đời 2023 có mức độ rớt giá mạnh nhất với khoảng 40,3% giá trị. Phiên bản Vios G CVT có tỉ lệ khấu hao thấp nhất, khoảng 35,1% giá trị sau 3 năm sử dụng. Như vậy, tính trung bình mỗi năm, chủ xe Toyota Vios mất khoảng 77 triệu đồng tiền khấu hao giá trị xe, chưa tính đến chi phí bảo dưỡng, vận hành…
Lý giải về vấn đề này, anh N.T.H, nhân viên bán xe cũ tại phường Tân Thuận, TP.HCM cho biết: "Trước đây dòng Vios số sàn được khách hàng ưa chuộng mua chạy dịch vụ nhưng xu hướng hiện nay đều chuyển sang xe điện để tiết kiệm chi phí. Ngoài ra, khách mua xe cũ cũng ưa chuộng ô tô gầm cao thay vì gầm thấp… phần nào khiến Toyota Vios không giữ giá như trước đây".
Về khả năng vận hành, Toyota Vios sử dụng động cơ xăng 1.5 lít, công suất 106 mã lực và mô-men xoắn cực đại 140 Nm, truyền sức mạnh qua hộp số sàn 5 cấp (bản số sàn MT) hoặc hộp số tự động vô cấp (bản CVT) đến hệ dẫn động cầu trước. Đến thời điểm này, động cơ, hộp số của Vios vẫn được nhiều chuyên gia đánh giá cao về độ bền, ổn định và tiết kiệm nhiên liệu.
Tuy nhiên xét về kiểu dáng thiết kế… Toyota Vios đã có phần lỗi thời hơn so với các mẫu xe đối thủ cùng phân khúc như Honda City, Hyundai Accent, Skoda Slavia… Điều này cũng khá dễ hiểu bởi hầu hết các mẫu xe kể trên đều đã bước sang thế hệ mới. Riêng Vios vẫn thuộc thế hệ cũ, Toyota Việt Nam hiện chưa có kế hoạch cụ thể về việc đưa Vios đời mới về Việt Nam phân phối.
Dù vậy, ở góc độ trang bị tiện nghi, mẫu xe sedan hạng B của Toyota cũng không thua kém đối thủ cùng phân khúc khi được trang bị đèn pha LED, tích hợp cảm biến đèn tự động (trên bản G CVT)… Nội thất xe bọc da ở một số phiên bản cao cấp, vô-lăng tích hợp lẫy chuyển số và điều hòa tự động. Điểm cộng đáng giá trên Vios nằm ở hàng ghế thứ 2 khá rộng rãi nhờ thiết kế tối ưu không gian, thoải mái cho 2 - 3 người ngồi ở phía sau.
Ở góc độ người mua xe cũ hiện nay, Toyota Vios đời 2023 có giá khoảng 340 - 435 triệu đồng khá phù hợp với gia đình có 4 - 5 thành viên hoặc người mua xe lần đầu. Xe được đánh giá cao về chất lượng, ổn định, tiết kiệm đối với nhóm khách hàng thực dụng.
Dù vậy, Vios từng là dòng xe khá được ưa chuộng để kinh doanh dịch vụ, công-tơ-mét có thể lên đến hơn 100.000 km sau 3 năm sử dụng, nhiều chi tiết bị nhão, xuống cấp nếu sử dụng với tần suất quá cao. Do đó khi mua xe cũ, người dùng cần lưu ý kiểm tra kỹ lưỡng các yếu tố liên quan tới động cơ, hộp số, khung gầm… để yên tâm trong quá trình sử dụng.
Đầu tháng 4, tại thành phố Tương Dương, tỉnh Hồ Bắc, độ cảnh sát giao thông số 1 thuộc Sở Công an thành phố Tương Dương, cùng các em học sinh trường Tiểu học Kinh Châu thực hiện một bài học giáo dục an toàn giao thông độc đáo và ý nghĩa tại một ngã tư. Các em nhỏ trở thành những cố vấn văn minh cùng cảnh sát giao thông sử dụng ngôn ngữ hài hước để thuyết phục những người đi xe máy, xe đạp điện không đội mũ bảo hiểm phải đội mũ.
Trong video, các em nhỏ đứng trên hè, cầm biển nhắc nhở cùng cảnh sát và khuyên những người đi xe đạp điện đi ngang qua. Khi gặp những người đi xe đạp điện không đội mũ bảo hiểm, bọn trẻ lập tức đồng thanh lớn. Không chỉ như cô gái trong video, nhiều thanh niên khác cho đến người lớn tuổi cũng không đội mũ bảo hiểm dù có mang theo.
Những câu nhắc nhở được nhóm trẻ hô lớn như "Anh/chị ơi, anh/chị ơi, anh/chị đẹp trai/xinh đẹp quá, đội mũ bảo hiểm còn đẹp hơn nữa!", hay "Ông ơi, ông ơi, dừng lại một chút, mũ bảo hiểm của ông đâu?".
Khi bị dừng xe và nhắc nhở, người lái xe nhanh chóng đội mũ bảo hiểm. Bọn trẻ sau đó hô vang những câu động viên như: "Anh/chị ơi, anh/chị tuyệt vời quá! Anh/chị là tấm gương tốt của chúng em!" và những câu nói ấm áp khác.
Trong quá trình này, nhiều người sau khi được nhắc nhở cũng tham gia chiến dịch, thay phiên nhau đưa biển nhắc nhở và chờ người lái xe đạp điện tiếp theo không đội mũ bảo hiểm chia sẻ kinh nghiệm của họ. Trong video, những người lái xe đạp điện bị bắt gặp giơ ngón tay cái lên cho bọn trẻ và hứa với chúng cũng như cảnh sát: "Lần sau nhất định tôi sẽ đội mũ bảo hiểm!".
