Tiến sĩ Chang Chia-ming, Giám đốc khoa Di truyền và Ưu sinh, Bệnh viện Đa khoa Cựu chiến binh Đài Bắc, Đài Loan (Trung Quốc), cho hay nhiều loại thực phẩm trong đời sống hàng ngày có kết cấu ẩm ướt, dính và trơn đặc trưng. Nhóm thực phẩm này mang lại cho đường ruột một dưỡng chất thiết yếu là chất xơ hòa tan. Đây không chỉ là nguồn cung cấp năng lượng quan trọng hàng đầu cho hệ vi sinh đường ruột mà còn kích hoạt các cơ chế tự phục hồi của cơ thể.
Theo chuyên gia, chất xơ hòa tan chính là chìa khóa cốt lõi của sức khỏe đường ruột. Các nguyên liệu như đậu bắp, củ mài (yam), mộc nhĩ, tảo bẹ (kelp), rong biển mang lại cảm giác mềm mại, mọng nước và trơn trượt khi thưởng thức nhờ chứa hàm lượng chất xơ hòa tan đặc biệt phong phú.
Bác sĩ Chang Chia-ming giải thích chất xơ hòa tan được cấu thành chủ yếu từ pectin, chất keo thực vật, mucopolysaccharide, beta-glucan và các oligosaccharide kháng tiêu hóa. Các phân tử này có đặc tính hút nước mạnh để tạo thành cấu trúc dạng gel, di chuyển chậm và lưu lại trong ruột một thời gian dài, từ đó trở thành nguồn dưỡng chất quan trọng cho hệ vi sinh đường ruột.
Cơ thể người không thể tự tiêu hóa chất xơ hòa tan, song các lợi khuẩn đường ruột lại có khả năng chuyển hóa chúng thành những axit béo chuỗi ngắn, một nhóm phân tử tín hiệu (signaling molecules) có tác động trực tiếp đến sức khỏe toàn thân. Trong đó, axit axetic, propionic và butyric là những hoạt chất quan trọng nhất.
Đặc biệt, axit butyric không chỉ là nguồn nuôi sống chính cho các tế bào ruột già, mà còn có khả năng can thiệp để “tắt” đi các gene gây viêm nhiễm đã bị kích hoạt lâu ngày. Bằng cách chặn đứng enzyme có hại và thúc đẩy các tế bào miễn dịch hoạt động đúng hướng, hoạt chất này giúp hệ miễn dịch được xả bớt áp lực và tạo điều kiện cho cơ thể tự chữa lành tổn thương từ bên trong.
Sau khi ăn thực phẩm giàu chất xơ hòa tan, cảm giác thèm ăn sẽ giảm rõ rệt. Sự thay đổi này hoàn toàn không phải do chúng ta cố gắng kìm nén ý chí để nhịn ăn mà vì đường ruột bắt đầu phát đi các tín hiệu bình thường.
Cụ thể, các axit béo chuỗi ngắn sẽ kích hoạt nhóm thụ thể gắn kết với protein G (GPCRs), thúc đẩy đường ruột tiết ra hormone báo no tự nhiên như GLP-1 và peptide YY. Đây là những tín hiệu cốt lõi được cơ thể sử dụng để điều hòa cảm giác thèm ăn, ổn định đường huyết và kiểm soát tốc độ làm rỗng dạ dày. Nhờ cơ chế này, quá trình tiêu hóa trong dạ dày diễn ra chậm lại, giúp lượng đường trong máu duy trì ở mức cân bằng và cảm giác no bụng đến một cách tự nhiên hơn.
Ngược lại, nếu cơ thể thiếu hụt chất xơ hòa tan trong thời gian dài, các vi khuẩn đường ruột buộc phải tiêu thụ protein và lớp chất nhầy niêm mạc ruột. Quá trình này sản sinh ra các độc chất như amoniac, các amin, axit béo chuỗi nhánh và lượng axit mật thứ cấp dư thừa. Theo thời gian, hàng rào bảo vệ ruột bị bào mỏng khiến các tín hiệu viêm nhiễm lan rộng mất kiểm soát. Chuỗi phản ứng tiêu cực này chính là nguồn cơn dẫn đến tình trạng kháng insulin, gan nhiễm mỡ, hội chứng ruột kích thích, thậm chí ung thư đại trực tràng.
Bác sĩ Chang khuyên người dân tăng dần lượng chất xơ hòa tan vào thực đơn hàng ngày để các lợi khuẩn đường ruột có đủ thời gian thích nghi, tránh thay đổi đột ngột dễ gây đầy bụng. Đồng thời, bữa ăn hàng ngày cần đổi món liên tục bằng cách luân phiên các nguồn chất xơ từ rau xanh, họ đậu, các loại nấm và rong biển, không nên chỉ ăn một loại cố định. Đặc biệt, nên ưu tiên ăn các loại thực phẩm nguyên bản, thay vì lạm dụng các loại bột xơ tinh chế đóng hộp về lâu dài.
Các nghiên cứu cho thấy lá tía tô chứa nhiều dưỡng chất có lợi, đặc biệt là các chất chống ô xy hóa như a xít rosmarinic, luteolin và apigenin. Ngoài ra, tía tô còn chứa các loại tinh dầu tự nhiên tạo nên mùi thơm đặc trưng, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Trong lá tía tô còn chứa vitamin A, C và K. Các dưỡng chất này cần thiết cho thị lực, tăng cường miễn dịch và duy trì sức khỏe xương. Tía tô cũng có các khoáng chất như canxi, sắt, kali, magiê, mangan cùng chất xơ có lợi cho tiêu hóa.
Nếu uống với lượng vừa phải, nước lá tía tô sẽ mang lại một số lợi ích sức khỏe. Nhờ chứa các hợp chất chống ô xy hóa và chống viêm, loại nước này có thể giúp giảm nhẹ phản ứng viêm trong cơ thể.
Một số nghiên cứu cũng cho thấy chiết xuất tía tô giàu a xít rosmarinic có thể giúp cải thiện triệu chứng dị ứng theo mùa như hắt hơi, sổ mũi hoặc ngứa mắt. Dù là thức uống thảo mộc nhưng không nên uống quá nhiều lá tía tô, đặc biệt là không nên dùng lá tía tô để thay thế nước lọc trong ngày.
Cơ thể cần uống đủ nước lọc để duy trì cân bằng dịch và điện giải. Nếu dùng quá nhiều nước lá tía tô trong thời gian dài, chúng ta sẽ vô tình nạp lượng lớn các hợp chất thực vật. Một số người nhạy cảm cũng có thể gặp tình trạng đầy hơi, khó chịu tiêu hóa hoặc phản ứng dị ứng nhẹ sau khi uống quá nhiều lá tía tô.
Một điều cần lưu ý là không phải ai cũng phù hợp với việc thường xuyên uống nước lá tía tô. Người đang dùng thuốc chống đông máu nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng đều đặn. Nguyên nhân là do một số loại thảo mộc có thể ảnh hưởng đến quá trình đông máu.
Người có tiền sử dị ứng với các loại thảo mộc thuộc họ bạc hà cũng nên cẩn trọng. Phụ nữ mang thai hoặc người đang mắc bệnh gan, bệnh thận hay bệnh tim mạch nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi uống thường xuyên trong thời gian dài.
Nếu yêu thích nước lá tía tô, bạn nên xem đây là thức uống bổ sung thay vì thay thế hoàn toàn nước lọc hằng ngày. Có thể thỉnh thoảng uống một ly nhỏ để đổi vị và tận hưởng hương thơm đặc trưng của loại lá này. Khi nấu nước tía tô, nên hạn chế cho quá nhiều đường để tránh làm tăng lượng calo không cần thiết, theo Healthline.
Với một số người, huyết áp có thể trở về mức bình thường một cách tự nhiên nếu kiên trì điều chỉnh chế độ ăn, tăng vận động, giảm cân, giảm căng thẳng và cải thiện giấc ngủ. Dù vậy, người bệnh vẫn cần theo dõi y khoa và dùng thuốc khi cần để phòng ngừa biến chứng tim mạch, đột quỵ, suy thận, theo Hindustan Times (Ấn Độ).
Theo bác sĩ Vahid S. Bharmal, chuyên gia nội tiết tại Bệnh viện đa khoa Bhailal Amin (Ấn Độ), thay đổi lối sống là một trong những yếu tố quan trọng trong điều trị tăng huyết áp. Những thói quen có lợi bao gồm:
Tuy nhiên, bác sĩ cũng lưu ý rằng thay đổi lối sống cần thời gian mới phát huy đầy đủ hiệu quả. Trong giai đoạn này, một số người bệnh vẫn cần dùng thuốc để kiểm soát huyết áp, nhằm giảm nguy cơ biến chứng ở tim, não, thận và mạch máu.
Các chuyên gia nội tiết nhấn mạnh rằng không phải mọi trường hợp tăng huyết áp đều là “tăng huyết áp nguyên phát” - tức huyết áp tăng mà không xác định được nguyên nhân cụ thể.
Ở một số người, tăng huyết áp có thể là “tăng huyết áp thứ phát”, nghĩa là do một bệnh lý khác gây ra và cần được đánh giá, điều trị đúng nguyên nhân. Một số rối loạn nội tiết có thể khiến huyết áp tăng kéo dài, bao gồm:
Theo bác sĩ Vahid, những nguyên nhân thứ phát cần được đặc biệt lưu ý ở người trẻ bị tăng huyết áp, người khó kiểm soát huyết áp hoặc người phải dùng nhiều loại thuốc huyết áp cùng lúc.
Ông nhấn mạnh rằng dù thay đổi lối sống rất quan trọng, người bệnh không nên tự điều trị tăng huyết áp mà không có sự hướng dẫn và đánh giá từ bác sĩ. Việc xác định nguyên nhân nền, theo dõi huyết áp thường xuyên và điều trị đúng cách sẽ giúp ngăn ngừa biến chứng lâu dài và bảo vệ sức khỏe tim mạch.
"Việc theo dõi bệnh nhân không còn đơn thuần là quan sát các chỉ số trên màn hình", Giáo sư Aurel K. Qian, thành viên Ban Cố vấn Hiệp hội Hệ thống Quản lý và Thông tin Y tế (HIMSS) khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, nhận định tại sự kiện Innovation Summit do Philips tổ chức mới đây.
Thực tế, hệ thống y tế tại nhiều quốc gia châu Á đang đối mặt với áp lực ngày càng lớn khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe tăng nhanh, trong khi nguồn lực y tế chưa theo kịp. Theo báo cáo thường niên về chỉ số y tế tương lai (Future Health Index), có đến 66% bệnh nhân phải chờ đợi lâu để được tiếp cận bác sĩ chuyên khoa, còn 76% nhân viên y tế cho biết họ thường xuyên mất nhiều thời gian quý giá do dữ liệu bệnh án rời rạc, không đầy đủ hoặc khó truy cập.
Tình trạng này càng trầm trọng hơn khi dự báo toàn cầu sẽ thiếu hơn 11 triệu nhân viên y tế vào năm 2030, trong đó Đông Nam Á chiếm khoảng một phần tư. Vì vậy, ngành Y tế đang chuyển dần sang mô hình chăm sóc dựa trên dữ liệu thời gian thực và cái nhìn toàn diện về từng bệnh nhân, giúp bác sĩ tiếp cận thông tin chính xác, trực quan, dễ diễn giải và hỗ trợ ra quyết định hiệu quả hơn. Nhờ đó, đội ngũ y tế có thể giảm thời gian xử lý hệ thống và tập trung nhiều hơn cho người bệnh, theo Giáo sư Aurel K. Qian.
Trước bối cảnh này, các chuyên gia đã đưa ra một giải pháp mới dựa trên nền tảng mở Enterprise Command and Care Coordination Center, cho phép kết nối và đồng bộ dữ liệu bệnh nhân giữa các thiết bị tại giường bệnh, trung tâm điều hành và hệ thống công nghệ bệnh viện. Nhờ khả năng liên thông dữ liệu, bác sĩ và điều dưỡng có thể theo dõi liên tục tình trạng bệnh nhân ICU theo thời gian thực, thay vì phụ thuộc vào các hệ thống rời rạc như trước.
Trọng tâm của giải pháp là việc ứng dụng AI để phân tích dữ liệu sinh tồn nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu suy giảm như rối loạn nhịp tim hay biến cố tim mạch. Hệ thống ưu tiên cảnh báo theo mức độ nghiêm trọng, giúp giảm nhiễu thông tin và hỗ trợ đội ngũ y tế tập trung vào các trường hợp cần can thiệp khẩn cấp.
Kết hợp với thiết bị theo dõi không dây, giải pháp còn cho phép theo dõi bệnh nhân ICU từ xa, đồng thời duy trì theo dõi liên tục ngay cả khi bệnh nhân chuyển sang giai đoạn sau điều trị. Ngoài ra, các thiết bị di động giúp bác sĩ truy cập thông tin bệnh nhân mọi lúc, mọi nơi trên một giao diện thống nhất.
Một điều đáng chú ý là công cụ trực quan hóa dữ liệu bệnh nhân thông qua mô hình avatar (hình người đơn giản) Patient Avatar – hiển thị trực quan các chỉ số phức tạp dưới dạng hình ảnh dễ hiểu, giúp nhân viên y tế nhanh chóng đánh giá tình trạng bệnh nhân trong môi trường áp lực cao như ICU. Khác với cách theo dõi truyền thống dựa trên hàng loạt con số và biểu đồ, công cụ này chuyển toàn bộ dữ liệu sinh tồn phức tạp thành hình ảnh trực quan. Các chỉ số như nhịp tim, hô hấp, huyết áp hay mức bão hòa oxy máu được biểu diễn ngay trên một mô hình cơ thể, giúp bác sĩ nhận diện nhanh tình trạng bất thường chỉ trong vài giây.
"Cách tiếp cận này đặc biệt quan trọng trong môi trường ICU, nơi mỗi quyết định đều chịu áp lực lớn về thời gian. Thay vì phải tổng hợp dữ liệu từ nhiều màn hình theo dõi riêng lẻ, nhân viên y tế có thể nắm bắt ‘bức tranh tổng thể’ của bệnh nhân ngay lập tức, từ đó rút ngắn thời gian phản ứng khi xảy ra biến cố", đại diện Philips nói.
Các chuyên gia cho hay, AI đóng vai trò cốt lõi phía sau giải pháp này. Các thuật toán liên tục phân tích dữ liệu theo thời gian thực, phát hiện xu hướng bất thường và dự báo nguy cơ trước khi triệu chứng trở nên rõ ràng. Khi kết hợp với công cụ Patient Avatar những cảnh báo này không chỉ hiển thị dưới dạng thông số kỹ thuật mà còn được trực quan hóa, giúp bác sĩ nhanh chóng nắm bắt tình hình và đưa ra quyết định kịp thời.
Theo thông tin do Philips cung cấp, những cơ sở y tế triển khai giải pháp này đã ghi nhận nhiều cải thiện đáng kể: giảm tới 40% cảnh báo không cần thiết tại ICU, rút ngắn 69% thời gian điều trị tại ICU và giảm tới 86% các ca ngưng tim. Những kết quả này cho thấy tiềm năng của AI trong việc hỗ trợ bác sĩ phát hiện sớm nguy cơ và tối ưu hóa can thiệp lâm sàng.
"Giải pháp theo dõi bệnh nhân được xây dựng từ nhiều thập kỷ kinh nghiệm đổi mới, hỗ trợ chăm sóc hàng triệu bệnh nhân mỗi năm. Chúng tôi hợp tác với các bệnh viện để giúp đội ngũ y tế hành động sớm hơn và phản ứng hiệu quả hơn trên quy mô lớn" bà Stephanie Sievers, Giám đốc điều hành Philips khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nói.
Đại diện Philips cũng cho biết định hướng dài hạn là xây dựng giải pháp mang tính dự đoán, kết nối và xuyên suốt, giúp nhân viên y tế không chỉ theo dõi mà còn chủ động phòng ngừa biến chứng, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và an toàn cho bệnh nhân. Trong bối cảnh khu vực châu Á đang đối mặt với áp lực thiếu hụt nhân lực y tế, giải pháp giám sát thông minh được kỳ vọng giúp tối ưu hóa nguồn lực, giảm tải cho đội ngũ điều dưỡng tại giường bệnh, đồng thời đảm bảo bệnh nhân ICU luôn được theo dõi chặt chẽ và liên tục.
