Facebook thông báo đóng cửa Messenger.com

Phú Nam (TP HCM) bắt đầu làm video trên YouTube từ năm 2022 về ẩm thực và đời sống. Sau một video "viral" với hơn 200.000 lượt xem và một số video khác đạt vài chục nghìn lượt xem, anh được một MCN chủ động liên hệ qua email, đề nghị hỗ trợ sản xuất nội dung, tối ưu doanh thu và kết nối nhãn hàng.

"Lúc đó, tôi nghĩ đây là cơ hội để đi nhanh hơn vì một mình khó làm hết mọi thứ và lượng view cũng không như mong đợi", anh kể.

Mọi thứ diễn ra thuận lợi khi lượt theo dõi tăng nhanh, video có quảng cáo đều đặn hơn và Nam cũng giảm nhiều công việc hậu trường nhờ đội ngũ hỗ trợ của MCN. Tuy nhiên, từ năm hợp tác thứ hai, anh nhận thấy vấn đề phát sinh, cho rằng tỷ lệ chia doanh thu không còn minh bạch như ban đầu, trong khi một số quyết định liên quan đến nội dung và quảng cáo phải thông qua MCN.

Phú Nam cho biết, có những hợp đồng nhãn hàng anh không muốn nhận nhưng vẫn bị "ép" vì KPI doanh thu. Khi kênh bị đánh bản quyền do tranh chấp nội dung, MCN "hỗ trợ hời hợt", khiến quá trình xử lý kéo dài, doanh thu sụt giảm. Khi muốn chấm dứt hợp tác, anh tiếp tục gặp khó vì điều khoản hợp đồng ràng buộc thời hạn và quyền quản lý tài khoản.

Trong hệ sinh thái YouTube, đằng sau những nhà sáng tạo nội dung nổi tiếng với hàng triệu lượt theo dõi tồn tại một nhóm doanh nghiệp ít xuất hiện trước công chúng nhưng nắm quyền lực lớn ở hậu trường, đó là mạng đa kênh. Thuật ngữ "mạng đa kênh" do Jed Simmons, cựu nhân viên YouTube và đồng sáng lập Next New Networks (sau được Google thâu tóm), đặt ra, ban đầu được xem là từ thông dụng trong hệ sinh thái YouTube. Theo thời gian, cách gọi này cũng áp dụng trên các nền tảng khác như TikTok hay Shopee.

Sức mạnh MCN

Về cơ bản, MCN là đơn vị trung gian quản lý nhiều kênh YouTube cùng lúc. Họ ký hợp đồng với YouTuber hoặc chủ sở hữu nội dung để hỗ trợ phát triển kênh, xử lý bản quyền, tìm kiếm quảng cáo, kết nối thương hiệu và tối ưu doanh thu. Đổi lại, MCN nhận một phần doanh thu từ các kênh tham gia mạng lưới.

Cụ thể, YouTube cho phép một doanh nghiệp đăng ký thiết lập tài khoản MCN với Hệ thống quản lý nội dung (CMS), sử dụng Content ID để quản lý. Triển khai từ năm 2007, Content ID là hệ thống nhận dạng dấu vân tay kỹ thuật số do Google phát triển, giúp dễ dàng xác định và quản lý nội dung có bản quyền trên YouTube. Video tải lên YouTube được so sánh với các tệp âm thanh và video đã được chủ sở hữu đăng ký qua Content ID nhằm tìm kiếm sự trùng khớp. Chủ sở hữu có thể lựa chọn chặn nội dung trùng khớp hoặc kiếm tiền từ nó.

"Có thể xem Content ID sở hữu lá chắn' bảo vệ bản quyền tối tân, giúp phát hiện bất cứ nội dung trùng khớp nào một cách tự động và thu hồi chúng", một chuyên gia với hơn 7 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực MCN tại TP HCM cho biết.

Sau khi Google chấp thuận, công ty MCN sẽ thêm bất kỳ ai ký hợp đồng (kênh của nhà sáng tạo) vào CMS của mình, cho phép họ sử dụng các chính sách kiếm tiền, chặn và theo dõi. Tính năng kiếm tiền giúp video tạo ra doanh thu; còn tính năng chặn giúp ngăn truy cập vào video; và tính năng theo dõi cho phép chủ sở hữu nội dung xem phân tích về các video tải lên lại (re-up) và nội dung vi phạm bản quyền. Một số MCN có thể chặn video theo quốc gia, chẳng hạn video tải lên với logo bị cấm hoặc không có giấy phép ở thị trường đó.

Mô tả trên trang hỗ trợ Google, MCN giúp "loại bỏ rắc rối liên quan đến việc tìm kiếm cơ hội quảng cáo trên website". Khi tham gia, mọi video của kênh thành viên sẽ tự động đưa vào hệ thống Content ID. Bất kỳ ai đăng lại nội dung mà không phép đều bị phát hiện, doanh thu được chuyển từ những video vi phạm về cho chủ sở hữu thực sự. Nhà quảng cáo cũng có thể làm việc qua MCN nhằm triển khai dịch vụ, đặt liên kết sản phẩm hay tài trợ trong chương trình để tăng cơ hội tiếp cận khán giả, khách hàng mục tiêu, lan tỏa danh tiếng.

Theo MediaCube, trong giai đoạn YouTube bùng nổ toàn cầu khoảng 2012-2018, MCN là "cánh tay phải" của nhà sáng tạo, thậm chí được xem là con đường duy nhất để chuyên nghiệp hóa công việc sáng tạo nội dung. Nhiều YouTuber nhỏ gần như không thể tiếp cận nhãn hàng hoặc hiểu rõ cơ chế vận hành của nền tảng nếu không thông qua MCN. Ở chiều ngược lại, một số MCN lớn trên thế giới phát triển thành "đế chế" truyền thông số với hàng nghìn kênh thành viên, quản lý lượng nội dung khổng lồ, sở hữu hàng tỷ lượt xem mỗi tháng và có tiếng nói đáng kể với nhãn hàng.

Sau năm 2020, vai trò MCN giảm dần khi YouTube triển khai hệ thống Creator Program YouTube (YPP), cho phép nhà sáng tạo tự kiếm tiền từ quảng cáo, nhận thanh toán trực tiếp, tự kết nối thương hiệu, phân tích dữ liệu bằng AI, tiếp cận tính năng hỗ trợ đặc biệt và nhận tài nguyên từ nền tảng. Điều này khiến một số MCN thu hẹp, tái cấu trúc hoặc bán mình, nhưng vẫn còn nhiều cái tên duy trì hoạt động.

Quyền lực "gậy" bản quyền

Nguồn thu chính của MCN đến từ chia sẻ doanh thu với nhà sáng tạo. Tùy theo thỏa thuận hợp đồng, MCN có thể nhận 10-50% doanh thu quảng cáo YouTube, kèm theo nhiều khoản phí khác như quản lý kênh, xây dựng thương hiệu hoặc phân phối nội dung. Ngoài tiền quảng cáo, MCN kiếm doanh thu qua hoạt động như hợp đồng tài trợ, quảng bá thương hiệu, đặt sản phẩm trong video, livestream thương mại, bán bản quyền, phân phối video đa nền tảng cũng như quản lý nghệ sĩ và người có tầm ảnh hưởng trên mạng.

Khi nắm trong tay mạng lưới hàng trăm kênh, MCN có lợi thế lớn trong việc làm việc với nhãn hàng. Thay vì ký kết với từng nhà sáng tạo riêng lẻ, thương hiệu chỉ cần hợp tác với MCN để triển khai chiến dịch diện rộng. Từ đó, nhiều MCN dần vận hành như công ty truyền thông và quảng cáo tổng hợp, thay vì chỉ đóng vai trò hỗ trợ kỹ thuật cho YouTube như trước.

Khi tham gia mạng lưới, nhà sáng tạo thường trao cho công ty một phần quyền quản lý kênh. Theo một chuyên gia trong lĩnh vực truyền thông ở Đà Nẵng, trong giai đoạn hợp tác thuận lợi, cơ chế có thể giúp nhà sáng tạo và kênh của họ tiết kiệm thời gian, được hỗ trợ chuyên nghiệp. Tuy vậy, khi phát sinh mâu thuẫn, nhiều người gặp khó trong việc rời mạng lưới hoặc lấy lại quyền kiểm soát kênh.

"Tùy điều khoản hợp đồng, họ có thể can thiệp doanh thu, quản lý bản quyền, thay đổi trạng thái kiếm tiền, theo dõi dữ liệu vận hành, xử lý tranh chấp và kiểm soát nội dung nằm trong hệ thống của mình", người này cho biết.

Thực tế, trên thế giới và ở Việt Nam từng xuất hiện những tranh cãi liên quan tới MCN. Trong đó, vấn đề chủ yếu xoay quanh việc giữ doanh thu kéo dài, hợp đồng thiếu minh bạch, chậm thanh toán, khóa quyền truy cập kênh, tranh chấp quyền sở hữu hoặc đánh bản quyền sai.

Tuy nhiên, điều khiến MCN trở thành mô hình gây tranh cãi không nằm ở việc chia doanh thu hay bán quảng cáo, mà ở quyền kiểm soát hệ thống CMS và Content ID. Công cụ này có thể tác động trực tiếp tới "sự sống còn" của một kênh YouTube thông qua hành động "claim", hay trong lĩnh vực gọi là "đánh gậy" bản quyền, nhằm vào hàng loạt video để kiếm doanh thu quảng cáo, kể cả trong trường hợp quyền sở hữu nội dung chưa thực sự rõ ràng, thậm chí không có quyền khai thác.

Vấn đề này khiến Content ID, vốn được tạo ra để bảo vệ sở hữu trí tuệ, đôi lúc trở thành công cụ tạo áp lực trong các tranh chấp giữa công ty quản lý và nhà sáng tạo nội dung. Những năm qua, một số đơn vị sở hữu quyền truy cập CMS bị cáo buộc tận dụng Content ID "đánh gậy" bản quyền nhạc nền, âm thanh môi trường hoặc những đoạn video rất ngắn nhằm nhận doanh thu quảng cáo từ video của người khác.

YouTube cũng có cơ chế kháng cáo với kênh bị đánh bản quyền. Nếu chủ kênh không đồng ý với quyết định của Content ID, họ có thể điền vào đơn khiếu nại. Đơn được gửi đến bên sở hữu bản quyền - vốn có quyết định lớn nhất trừ khi tiến hành các hành động pháp lý. Nếu bên nhận báo cáo phủ nhận, kênh sẽ bị "đánh" một "gậy" đầu tiên. Nếu nhận ba cảnh cáo, kênh đó sẽ bị xóa khỏi nền tảng.

"Trên YouTube, chỉ một vài claim cũng có thể khiến doanh thu video bị chuyển sang bên khác gần như lập tức", Đức Thắng, một nhà sáng tạo trên YouTube và TikTok, cho biết. "Trong khi đó, việc chứng minh, kháng cáo mất vài tuần đến vài tháng, và cũng chưa chắc thắng được MCN vốn có đội ngũ chuyên môn đứng sau".

Các nhà sáng tạo nhỏ được đánh giá là nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất. Nhiều người gặp tình trạng video bị "đánh gậy" dù tự sản xuất nội dung, doanh thu bị giữ trong thời gian dài, quy trình khiếu nại phức tạp hoặc không đủ hiểu biết pháp lý để theo đuổi tranh chấp. Trong nhiều trường hợp, họ bỏ qua thay vì khiếu nại, do lo ngại ảnh hưởng tới kênh hoặc không muốn mất thêm thời gian xử lý thủ tục với YouTube và bên claim bản quyền.

Luật sư Phan Vũ Tuấn, Trưởng văn phòng luật sư Phan Law Vietnam, cho biết trong nhiều năm làm việc về vấn đề bản quyền, ông chứng kiến "đủ chiêu trò của những người biến bản quyền số từ lá chắn thành dao" trên YouTube. Trong đó, bên cạnh việc "nhận vơ" những thứ không phải của mình, họ còn dùng MCN làm vũ khí.

"Họ dùng MCN để 'đánh gậy' lên hàng trăm, hàng nghìn video. Không cần tòa án. Không cần phán quyết. Chỉ một cú click, toàn bộ doanh thu của người khác chảy vào tài khoản họ", ông Tuấn nói. Thậm chí, sau khi "đánh gậy", chính các công ty này sẽ liên hệ phía nạn nhân để "thỏa thuận", nếu không đồng ý sẽ tiếp tục claim cho đến khi kênh bị xóa, đồng nghĩa công sức của nhà sáng tạo biến mất. "Đây không phải bảo vệ bản quyền, mà là cưỡng đoạt có hệ thống", ông nhấn mạnh.

YouTube từng nhiều lần điều chỉnh chính sách Content ID nhằm hạn chế tình trạng lạm dụng. Tuy nhiên, với quy mô hàng triệu video tải lên mỗi ngày cùng hệ thống bản quyền vận hành toàn cầu, việc kiểm soát không dễ thực hiện.

Trong một số trường hợp, Content ID cũng hoạt động không hiệu quả. Năm 2015, trong hồ sơ gửi lên Văn phòng Sáng chế và Nhãn hiệu Mỹ, Universal Music Publishing Group (UMPG) ước tính công cụ này "không xác định được hơn 40% việc sử dụng tác phẩm của UMPG trên YouTube". Google phản bác, nói Content ID phát hiện hơn 98% hành vi vi phạm bản quyền đã biết trên YouTube. Tháng 4/2019, kênh WatchMojo với hơn 20 triệu người đăng ký khi đó trích dẫn dữ liệu nghiên cứu 10 năm quản lý khiếu nại qua Content ID và nhận thấy, nhiều chủ sở hữu MCN thu lợi bất hợp pháp hơn hai tỷ USD giai đoạn 2014-2019. YouTube không bình luận về thông tin này.

Theo các chuyên gia, về bản chất, Content ID và MCN được tạo ra để bảo vệ bản quyền và giúp hệ sinh thái nội dung vận hành chuyên nghiệp hơn. Tuy nhiên, khi quyền quản lý nội dung, doanh thu tập trung vào một số đơn vị lớn, ranh giới giữa bảo vệ và lạm dụng công cụ trở nên mong manh, đặt ra vấn đề quản lý của cơ quan chức năng trong bối cảnh kinh tế sáng tạo phát triển mạnh.

Tin Gốc: Vnexpress

Những kỳ vọng về tương lai của VnExpress nói riêng và báo chí Việt Nam nói chung trong chặng đường tiếp theo được nhiều lãnh đạo, chuyên gia và đối tác chia sẻ tại Lễ kỷ niệm 25 năm thành lập báo, diễn ra sáng 22/6 ở Hà Nội.

Khi tiếng violin đầy cảm xúc vang lên giữa khán phòng, những hình ảnh đầu tiên về tòa soạn VnExpress cách đây một phần tư thế kỷ xuất hiện trên màn hình. Hàng trăm khách mời, gồm lãnh đạo và nguyên lãnh đạo các cơ quan Đảng, Nhà nước, đại diện bộ ngành, doanh nghiệp công nghệ, nhà khoa học... cùng nhiều thế hệ người làm báo, cùng dõi theo hành trình từ một tòa soạn với 20 thành viên đến một trong những cơ quan báo chí số có lượng độc giả lớn nhất Việt Nam.

Qua lời kể của ông Thang Đức Thắng, nguyên Tổng biên tập của VnExpress, và các thành viên thế hệ sáng lập, ký ức về những ngày đầu làm báo trên Internet được tái hiện. Thước phim khép lại trong tiếng vỗ tay kéo dài. Câu chuyện không chỉ dừng ở hành trình đã qua, mà còn mở ra những kỳ vọng cho chặng đường tiếp theo của VnExpress trong bối cảnh báo chí đứng trước những thay đổi sâu sắc bởi AI và chuyển đổi số.

"Mỗi bài báo hãy là điểm khởi đầu của một cuộc đối thoại"

Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết ông là một trong những độc giả gắn bó với báo từ những ngày đầu. Trong thời gian học tập và nghiên cứu tại nước ngoài đầu những năm 2000, báo đã trở thành kênh thông tin trên không gian mạng giúp ông theo dõi các diễn biến kinh tế, xã hội, khoa học công nghệ trong nước.

Theo Bộ trưởng, khi Internet tại Việt Nam mới ở giai đoạn đầu, việc lựa chọn xây dựng một tờ báo hoàn toàn trên môi trường số là quyết định mang tính tiên phong. Ông gửi lời tri ân tới các thế hệ lãnh đạo, phóng viên, biên tập viên đã góp phần xây dựng VnExpress trở thành một trong những báo điện tử hàng đầu Việt Nam.

"Từ những ngày đầu đến hôm nay, VnExpress không chỉ là một trong những tờ báo điện tử hàng đầu của Việt Nam mà còn là biểu tượng cho tinh thần đổi mới sáng tạo, khả năng thích ứng với công nghệ và khát vọng không ngừng đổi mới để phục vụ bạn đọc ngày càng tốt hơn", ông nói.

Là cơ quan quản lý nhà nước về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ ghi nhận vai trò của báo trong việc lan tỏa tri thức khoa học, phổ biến công nghệ mới, thúc đẩy tinh thần đổi mới sáng tạo và góp phần hình thành văn hóa số trong xã hội.

Nói về tương lai của báo chí trong thời đại AI, Bộ trưởng cho rằng thế giới đang bước vào một giai đoạn hoàn toàn mới, khi thông tin không còn là thứ khan hiếm. Khi đó, điều tạo nên giá trị khác biệt của báo chí chuyên nghiệp là niềm tin, chất lượng phân tích, tri thức được kiểm chứng và những cuộc đối thoại có giá trị.

"Nếu 25 năm đầu tiên là hành trình xây dựng một tờ báo điện tử hàng đầu, 25 năm tiếp theo có thể sẽ là hành trình xây dựng một nền tảng tri thức và kết nối hàng đầu của người Việt", Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nói.

Theo ông, trong tương lai, mỗi bài báo không phải là điểm kết thúc của câu chuyện mà là điểm khởi đầu của một cuộc đối thoại. "Từ những cuộc đối thoại ấy sẽ hình thành tri thức, từ tri thức sẽ hình thành cộng đồng, và từ cộng đồng sẽ hình thành những hành động tích cực cho xã hội", ông nói.

Phát biểu chúc mừng VnExpress nhân dịp 25 năm thành lập, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh đánh giá thành công của VnExpress không chỉ là câu chuyện của riêng tòa soạn mà còn là niềm tự hào của báo chí Việt Nam.

"Khi nhắc đến những bài viết có nội dung chất lượng với tốc độ lên sóng nhanh và được nhiều người quan tâm, chúng ta đều nghĩ ngay đến VnExpress", ông nói.

Theo ông Minh, trong bối cảnh hiện nay, yếu tố "nhanh" không còn là lợi thế độc tôn của báo chí khi phải cạnh tranh với các nền tảng mạng xã hội và công nghệ mới. Thay vào đó, trách nhiệm xã hội là giá trị cốt lõi cần được gìn giữ. "Báo chí tất nhiên phải nhanh. Nhưng nhanh không còn là yếu tố then chốt duy nhất. Trách nhiệm mới là yếu tố quan trọng hơn và đó chính là giá trị cốt lõi của báo chí hiện nay", ông nhấn mạnh.

Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam cũng cho rằng chặng đường phát triển của VnExpress là minh chứng cho tinh thần dám thử nghiệm, dám đổi mới. Ông mong muốn các cơ quan báo chí tiếp tục mạnh dạn thực nghiệm, dấn thân từ những bước đi nhỏ để tạo nên những đột phá lớn trong tương lai.

Ông Nguyễn Thanh Lâm, Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam, nhận định báo chí đang đứng trước một giai đoạn chuyển đổi mới, đòi hỏi tầm nhìn và động lực phát triển mới sau 25 năm bùng nổ của Internet và báo chí điện tử.

Ông dẫn lại quan điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về báo chí cách mạng trong thời đại số, cho rằng báo chí không thể chỉ là báo chí truyền thống được số hóa, mà phải hướng tới sự tự chủ về nền tảng, dữ liệu và kinh tế để giữ được tính độc lập trong nhận thức, trung thực trong thông tin và đủ sức cạnh tranh trên không gian số.

Theo ông, thách thức không chỉ đến từ mạng xã hội mà còn từ các công cụ AI có khả năng tổng hợp và trả lời thông tin trực tiếp cho người dùng. Điều đó khiến các tòa soạn có nguy cơ ngày càng xa rời độc giả khi dữ liệu, hành vi người dùng và khả năng kết nối cộng đồng phần lớn nằm trong tay các nền tảng trung gian.

"25 năm đầu tiên là câu chuyện trả lời câu hỏi báo điện tử có thể tồn tại hay không. VnExpress cùng nhiều tờ báo khác đã mang lại câu trả lời thuyết phục. Nhưng 25 năm tiếp theo sẽ là câu hỏi lớn hơn: báo chí Việt Nam có tự chủ trên không gian số hay không", ông nói.

Ông kỳ vọng cơ quan báo chí sẽ tăng cường hợp tác, cùng xây dựng một không gian thông tin Việt Nam tin cậy, đồng thời giữ vững vai trò là nơi người dân tìm đến khi cần những thông tin xác thực và định hướng đáng tin cậy.

Tại buổi lễ, thừa ủy quyền của Thủ tướng, đại diện lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ đã trao Bằng khen của Thủ tướng cho báo VnExpress vì đã có thành tích xuất sắc trong công tác thông tin tuyên truyền và tiên phong trong ứng dụng công nghệ số trong hoạt động báo chí, góp phần thực hiện hiệu quả Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị.

"Trở thành tờ báo tin cậy, hữu ích vì một tương lai thịnh vượng và tươi sáng"

Trong bài phát biểu tại lễ kỷ niệm, Tổng biên tập Phạm Hiếu cho biết hành trình 25 năm của VnExpress bắt đầu từ một giấc mơ táo bạo vào năm 2000, khi 20 thành viên được tuyển chọn từ 900 hồ sơ cùng tham gia xây dựng một tờ báo trực tuyến trong bối cảnh Internet còn là khái niệm mới tại Việt Nam. Với nguyên tắc "tin tức dựa trên giá trị nội dung", những thành viên đầu tiên đã được đào tạo theo một quy trình làm báo hoàn toàn khác biệt, từ cách đặt tiêu đề, cấu trúc bài viết đến phương thức xuất bản trên môi trường số.

Ngày 26/2/2001, VnExpress chính thức xuất hiện trên Internet. Chỉ hơn một năm sau, báo trở thành tờ báo thuần điện tử đầu tiên được cấp phép hoạt động tại Việt Nam. Theo ông, từ những bước đi tiên phong đó, VnExpress không chỉ phát triển cùng Internet mà còn góp phần định hình cách người Việt tiếp cận thông tin trong kỷ nguyên số.

Tổng biên tập VnExpress cho biết điều làm nên bản sắc của báo không nằm ở một dấu mốc cụ thể mà là tinh thần liên tục thử nghiệm và đổi mới. Mỗi khi xuất hiện một công nghệ mới hay một xu hướng mới, VnExpress đều cố gắng trở thành một trong những đơn vị đầu tiên tìm hiểu, đánh giá và ứng dụng nhằm mang lại trải nghiệm tốt hơn cho độc giả. Quá trình đó không tránh khỏi những thất bại, nhưng chính phản hồi và niềm tin của công chúng đã giúp tòa soạn điều chỉnh và hoàn thiện hướng đi của mình.

Từ lợi thế ban đầu là tốc độ cập nhật tin tức, báo dần mở rộng không gian của báo chí trực tuyến. Báo xây dựng cộng đồng bình luận với khoảng 5 triệu lượt bình luận mỗi năm, phát triển các sản phẩm báo chí dữ liệu, đồ họa tương tác và nhiều công cụ tra cứu thời gian thực. Những năm gần đây, tòa soạn tiếp tục đầu tư các định dạng nội dung mới như VnE Go, Đọc tin nhanh, chương trình video chuyên sâu, đồng thời phát triển những chuyên mục đặc trưng như Góc nhìn hay Spotlight nhằm tạo diễn đàn trao đổi và phân tích chuyên sâu về các vấn đề xã hội.

Bên cạnh hoạt động báo chí, VnExpress cũng tham gia thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thông qua các chương trình như AI4VN, Tech Awards, Sáng kiến Khoa học; đồng thời mở rộng hoạt động vì cộng đồng với VnExpress Marathon, Quỹ Hope và Hope School. Theo ông Phạm Hiếu, đó là những nỗ lực nhằm đưa vai trò của một cơ quan báo chí vượt ra ngoài việc truyền tải thông tin, trở thành cầu nối giữa nhà quản lý, doanh nghiệp, chuyên gia và người dân.
Nhìn lại chặng đường đã qua, Tổng biên tập VnExpress cho biết điều khiến tòa soạn trân trọng nhất không phải vị trí dẫn đầu về lượng độc giả hay hơn 150 triệu lượt truy cập mỗi tháng, mà là niềm tin của công chúng được gây dựng qua nhiều thế hệ người làm báo. Trong bối cảnh AI có thể tạo ra nội dung chỉ trong vài giây và ranh giới thật - giả ngày càng khó phân biệt, ông cho rằng công chúng càng cần những cơ quan báo chí có độ tin cậy và trách nhiệm để làm điểm tựa thông tin.
"Cũng như 20 người trẻ tuổi, 25 năm trước bước chân vào tòa soạn chật hẹp với một giấc mơ táo bạo - xây dựng 'báo chí trực tuyến lớn nhất Việt Nam', hôm nay, chúng tôi vẫn đang kiên định giấc mơ đó - xin nguyện trở thành một tờ báo tin cậy, hữu ích vì một tương lai hưng thịnh và tươi sáng", ông nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Cơ quan An toàn Hạt nhân và Phóng xạ Phần Lan (STUK) dự kiến đưa ra đánh giá cuối cùng về hầm chôn chất thải hạt nhân Onkalo cuối tháng này, mở đường cho việc cấp giấy phép hoạt động và đưa cơ sở vào vận hành. Onkalo, nghĩa là "hang động" trong tiếng Phần Lan, được coi là kho lưu trữ địa chất sâu đầu tiên trên thế giới được thiết kế để xử lý vĩnh viễn nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng.

"Chúng tôi hy vọng có thể bắt đầu hoạt động cuối năm nay hoặc, nhiều khả năng là đầu năm sau", Philippe Bordarier, Giám đốc điều hành công ty điện hạt nhân Teollisuuden Voima Oyj, nói với AFP.

Theo STUK, quá trình đánh giá bao gồm phân tích toàn diện về an toàn dài hạn, các lớp bảo vệ kỹ thuật, quy trình vận hành và hiệu quả của hệ thống đất sét bentonite nhằm ngăn vật liệu phóng xạ phát tán. Công ty quản lý chất thải hạt nhân Posiva đã hoàn thành những thử nghiệm chính và cho biết, họ đang bước vào "giai đoạn đếm ngược" để triển khai hoạt động xử lý chất thải quy mô công nghiệp.
Nằm gần nhà máy điện hạt nhân Olkiluoto ở Eurajoki, tây nam Phần Lan, căn hầm được đào sâu hơn 430 m vào lớp đá nền có niên đại 1,9 tỷ năm. Dự án thu hút sự chú ý toàn cầu vì đa số quốc gia có chương trình điện hạt nhân vẫn đang lưu trữ nhiên liệu qua sử dụng trong các cơ sở tạm thời và thảo luận về giải pháp xử lý lâu dài.

Posiva bắt đầu xây Onkalo từ năm 2004 với tổng chi phí ước tính khoảng 1,16 tỷ USD. Công trình gồm nhiều đường hầm, mỗi đường dài 300 m. Onkalo được thiết kế để lưu trữ tới 6.500 tấn nhiên liệu hạt nhân từ 5 lò phản ứng đang hoạt động của Phần Lan trong ít nhất 100.000 năm.

Chất thải trước tiên sẽ được giữ kín trong các thùng bằng đồng chống ăn mòn, sau đó hạ xuống hố chôn đã khoan dưới đường hầm, bọc lại bằng đất sét bentonite - lớp bảo vệ bổ sung ngăn nước xâm nhập và phóng xạ rò rỉ. Sau khi kín chỗ, các đường hầm sẽ được bịt lại bằng bêtông cốt thép.

Theo Interesting Engineering, tầm quan trọng của Onkalo vượt xa phạm vi Phần Lan. Thụy Điển, Pháp, Canada, Mỹ và nhiều nước khác đã dành hàng chục năm nghiên cứu kho lưu trữ địa chất sâu như giải pháp ưu tiên để xử lý nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng có tính phóng xạ cao. Nhưng đến nay, chưa quốc gia nào đưa vào hoạt động một cơ sở thương mại dành cho việc xử lý vĩnh viễn.

Những người ủng hộ cho rằng lưu trữ địa chất sâu là giải pháp dài hạn an toàn nhất hiện nay vì kết hợp các lớp bảo vệ kỹ thuật với cấu tạo địa chất ổn định, có thể không thay đổi suốt hàng trăm nghìn năm. Tuy nhiên, nhóm phản đối lập luận, không kho lưu trữ nào đảm bảo được an toàn trong thời gian dài như vậy và vẫn còn nhiều điều không chắc chắn liên quan đến biến đổi địa chất cũng như nguy cơ thùng chứa bị ăn mòn.

Tin Gốc: Vnexpress