Dù đã kết thúc được vài ngày nhưng dư âm lễ trao giải Cống hiến vào tối 15-4 vẫn chưa hết. Tâm điểm tranh cãi nằm ở chiến thắng của Hương Tràm với hạng mục Album của năm.
Đây là lần đầu có một chiến thắng tại Giải thưởng Cống hiến (trước đây là Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến) gây bão dư luận như vậy.
Có tổng cộng hơn 25.000 lượt thả phẫn nộ với hai bài đăng mới nhất trên trang cá nhân của Hương Tràm sau khi cô giành chiến thắng hạng mục Album của năm với Phao cứu sinh. Ngoài ra, trên các nền tảng mạng xã hội, tranh cãi vẫn chưa dừng lại.
Điều này bắt nguồn từ việc có không ít người cho rằng so với các đề cử còn lại, đặc biệt là Giữa một vạn người (Phùng Khánh Linh) và Made In Vietnam (DTAP), thì chiến thắng của Phao cứu sinh có phần chưa thật sự thuyết phục.
Thậm chí album của Hương Tràm còn bị đưa ra so sánh với một album khác vắng mặt tại danh sách đề cử là album Giai nhân của Văn Mai Hương.
Đi cùng hàng vạn lượt thả phẫn nộ là nhiều bài viết mang tính châm biếm cũng như công kích đời tư xuất hiện, tạo nên một bức tranh tổng thể không lành mạnh dù ở phía nào đi chăng nữa.
Nếu xét riêng về âm nhạc, Phao cứu sinh đánh dấu bước chuyển trong sự nghiệp của Hương Tràm từ một ca sĩ chỉ hát sang một nghệ sĩ đa năng hơn, tham gia sâu hơn vào quá trình sản xuất; trong đó gần một nửa bài trong album này là do cô sáng tác.
Thay vì thế mạnh pop ballad, trong album này, Hương Tràm thử sức với những chất liệu mới như R&B, cho thấy cô muốn bước ra khỏi… vùng an toàn. Đây là điều đáng ghi nhận. Và thực ra chưa ai nghi ngờ về thái độ làm việc nghiêm túc của cô cả.
Tuy nhiên khi đặt lên “bàn cân” với những đề cử khác, đặc biệt hai “con tướng” Giữa một vạn người (Phùng Khánh Linh) và Made In Vietnam (DTAP), album của Hương Tràm lại có phần “lép vế” về độ lan tỏa.
Nếu album Made in Vietnam ca ngợi Việt Nam rực rỡ, có bài Nhà tôi có treo một lá cờ viral thì “album hiếm” (theo lời của nhạc sĩ Huy Tuấn) Giữa một vạn người lại cho thấy phong cách tác giả của Phùng Khánh Linh ngày một định hình và phát triển, trở thành một trong những nữ nghệ sĩ trẻ đáng chú nhất của nhạc Việt đương đại.
Song sòng phẳng mà nói, câu chuyện ồn ào này lại bị nhiều yếu tố chi phối. Ngoài chuyên môn còn có cơ chế giải thưởng đã có sự thay đổi, mở rộng thêm “quyền lực” của công chúng (thông qua cổng bình chọn mà thực ra là bỏ tiền mua lượt bình chọn) và cả một “background” dễ gây tranh cãi phía sau sự nghiệp dù Hương Tràm thuộc phái thực lực về giọng hát.
Không dễ để nói một cách rốt ráo, nhưng chắc chắn đây là một chiến thắng không dễ chịu với Hương Tràm. Và có vui cũng mất vui!
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long – Phó chủ nhiệm bộ môn truyền thông chuyên nghiệp, Đại học RMIT Việt Nam – cho rằng ở góc độ truyền thông, đây không chỉ là câu chuyện của một cá nhân nghệ sĩ, mà có thể là khủng hoảng niềm tin vào các giải thưởng nói chung, không riêng gì Cống hiến.
“Trong kỷ nguyên số, khi các chỉ số streaming (Spotify, Apple Music, YouTube…) và mức độ lan tỏa đa nền tảng (TikTok, Facebook, Instagram…) trở nên minh bạch, khán giả mặc định đó là thước đo chuẩn xác cho sự thành công”, ông cho biết.
Khi kết quả từ hội đồng lệch pha với các chỉ số thị trường, công chúng lập tức có quyền nghi ngờ, biểu hiện rõ nét cho nghịch lý của sự minh bạch (The Transparency Paradox) – vốn là một điểm nghẽn sâu sắc trong truyền thông số khi sự minh bạch không tỉ lệ thuận với niềm tin.
Có một bộ phận khác nhìn sự vụ như một cuộc thi fanbase giữa Hương Tràm và Phùng Khánh Linh. Về điều này, ông Long cho nếu nhìn sự vụ chỉ là cuộc chiến giữa hai cộng đồng người hâm mộ (fandom) là một cách hiểu chưa đầy đủ.
“Thực tế sự phản ứng dữ dội lần này không chỉ gói gọn trong sự tranh chấp của những người hâm mộ trung thành (loyal fans) mà còn đến từ những người yêu nhạc vãng lai (casual fans) – nhóm đối tượng không thuộc bất kỳ “bộ lạc” nào nhưng lại có sự nhạy cảm sắc bén với thị trường”, ông nêu.
Với họ, thành công của Phùng Khánh Linh hay DTAP trong năm qua là một thực tế hiện diện trong trải nghiệm nhạc số hằng ngày, trong khi album của Hương Tràm lại thiếu đi những “điểm chạm” thực tế với đời sống âm nhạc năm qua.
Khi kết quả cuối cùng lệch pha hoàn toàn với thực tế đời sống đó, nhóm khán giả này cảm thấy tính hợp lý về mặt chuyên môn của giải thưởng đã bị xâm phạm. Đó không còn là câu chuyện “cày vote” hay “dìm hàng”, mà là thông điệp về sự bất tương xứng giữa kết quả giải thưởng và giá trị thực tế.
Ông đặt vấn đề: “Liệu đến lúc cần tích hợp các chỉ số dữ liệu số vào cơ cấu chấm giải? Nếu cứ tiếp tục duy trì một cơ chế tách biệt với dòng chảy thị trường, các giải thưởng sẽ dần trở nên vô hình trong mắt thế hệ khán giả trẻ – những người vốn coi sự công bằng của dữ liệu là tiêu chí quan trọng để đánh giá sự “cống hiến”?”.
Theo hồ sơ gửi tới United States Patent and Trademark Office (Cơ quan Sáng chế và Nhãn hiệu Hoa Kỳ), các tài sản như giọng nói và hình ảnh này thuộc sở hữu của Công ty TAS Rights Management của Taylor Swift.
Các đoạn âm thanh được đăng ký bao gồm những câu quảng bá cho album mới của cô, trong khi hình ảnh là khoảnh khắc Taylor Swift biểu diễn trên sân khấu với cây đàn guitar màu hồng.
Động thái này được cho là nhằm ngăn chặn việc giọng nói và hình ảnh của nữ ca sĩ bị sử dụng trái phép trong các video hoặc bản ghi âm do AI tạo ra - điều vốn ngày càng phổ biến trên mạng, từ quảng cáo giả đến nội dung chính trị sai lệch.
Luật sư chuyên về nhãn hiệu Josh Gerben nhận định đây là cách để “tạo thêm một lớp bảo vệ” bên cạnh luật về quyền cá nhân, vốn chưa đủ bao quát trong thời đại AI.
“Công nghệ hiện nay có thể tạo ra nội dung mới bắt chước giọng nói nghệ sĩ mà không cần sao chép bản ghi âm gốc. Điều này tạo ra khoảng trống mà nhãn hiệu có thể giúp lấp đầy”, luật sư Josh nói.
Trước Taylor Swift, nam diễn viên Matthew McConaughey cũng đã được chấp thuận các đăng ký tương tự.
Matthew McConaughey từng chia sẻ mong muốn thiết lập “ranh giới rõ ràng về quyền sở hữu, trong đó sự đồng ý và ghi nhận là tiêu chuẩn trong kỷ nguyên AI”.
Hiện nay hình ảnh và giọng nói của Taylor Swift là một trong những mục tiêu phổ biến của deepfake, bao gồm cả nội dung quảng cáo giả mạo, ủng hộ chính trị sai sự thật và thậm chí hình ảnh nhạy cảm.
Giới chuyên gia nhận định, nếu được chấp thuận, các đăng ký này có thể mở ra tiền lệ pháp lý mới, giúp nghệ sĩ bảo vệ danh tính của mình hiệu quả hơn trước làn sóng AI đang phát triển nhanh chóng.
Từ 2024 đến nay, ít nhất 25 phim nội địa thể loại kinh dị ra rạp. Nhiều dự án đạt doanh thu hơn 100 tỷ đồng, chỉ riêng kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5 vừa qua, Phí phông và Heo năm móng đạt hàng trăm tỷ đồng, lần lượt đứng nhất và thứ hai bảng xếp hạng phòng vé.
Mới đây, Cục Điện ảnh có văn bản cảnh báo tình trạng gia tăng các phim xu hướng khai thác mạnh yếu tố bạo lực, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng nghệ thuật, ngôn ngữ điện ảnh và giá trị nhân văn.
Theo giới chuyên môn, việc bùng nổ phim kinh dị cho thấy thị trường phim trong nước chưa cân bằng thể loại.Cây bút phê bình phim ảnh Lê Hồng Lâm nhận định nguyên nhân chính nằm ở hiệu quả thương mại. Bởi dòng phim này có khả năng thu hồi vốn và tạo lợi nhuận cao, do đánh trúng thị hiếu của một bộ phận khán giả tìm kiếm những trải nghiệm cảm giác mạnh khi đến rạp. Bên cạnh đó, sức hút bắt nguồn từ tâm lý con người, khi cảm giác bất an luôn song hành sự hiếu kỳ. Càng bị ám ảnh bởi điều chưa biết, khán giả càng muốn bước sâu hơn vào thế giới mà bộ phim tạo ra, nhờ đó dòng phim này duy trì sức hút suốt nhiều thập niên.
Trong bối cảnh các nền tảng trực tuyến giúp khán giả theo dõi phim tình cảm, hài tại nhà, rạp chiếu trở thành nơi họ muốn xem những phim mang cảm xúc trực diện như hồi hộp, sợ hãi, gay cấn. Điều đó khiến các nhà đầu tư và nhà sản xuất liên tục đổ nguồn lực vào lĩnh vực này, nhưng không ít thước phim bộc lộ hạn chế.
"Việc thị trường có số lượng phim kinh dị chiếm tỷ trọng lớn là dấu hiệu mất cân bằng. Khi một thể loại áp đảo, những dòng phim khác sẽ khó phát triển và ít có cơ hội tiếp cận khán giả", ông Lê Hồng Lâm nhận định.
Sự lấn át của dòng phim này không phải riêng ở Việt Nam mà còn diễn ra ở nhiều nền điện ảnh như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, Indonesia. Tuy nhiên, ông Lâm cho rằng nhiều dự án trong nước có cách kể chuyện kém, mô-típ kịch bản cũ, còn mang màu sắc mê tín. Trong khi đó, tác phẩm của Hollywood liên tục đổi mới về cách kể chuyện, chủ đề và phong cách thể hiện.
Một số phim quốc tế gần đây tạo sức hút nhờ đưa các hiện tượng trên internet vào điện ảnh. Backrooms lấy cảm hứng từ truyền thuyết đô thị về "căn phòng vô tận" lan truyền trên mạng, còn Obsession khai thác những nỗi ám ảnh tâm lý nảy sinh từ môi trường trực tuyến. Trong khi đó, nhiều phim kinh dị Việt xoay quanh mô-típ quen thuộc như oan hồn báo oán, lời nguyền, nghiệp báo, bí mật gia tộc hay hiện tượng tâm linh dân gian. "Có lẽ điểm yếu của phim Việt là còn thiếu sự tìm tòi và cách tân. Nhiều tác phẩm lặp lại cốt truyện lỗi thời hoặc thông điệp nghiệp báo, khiến nhịp phim đơn điệu", ông Lâm nói.
Chuyên gia truyền thông phim Châu Quang Phước cho rằng xu hướng đẩy mạnh yếu tố giật gân là hệ quả của cạnh tranh phòng vé. Khi khán giả quen với hình ảnh quái dị, nhiều nhà sản xuất có xu hướng tăng mức độ bạo lực hoặc gây sốc để tạo khác biệt. Tuy nhiên, điều này khiến phim lệ thuộc vào các thủ pháp kích thích thị giác, còn câu chuyện và tâm lý nhân vật chưa được đầu tư tương xứng.
Ủng hộ động thái cảnh báo của cơ quan quản lý, nhưng nhiều người trong nghề cho rằng cần nhìn nhận vấn đề một cách thận trọng để tránh tác động tiêu cực đến sự phát triển của thị trường. Điều cần thiết không phải hạn chế thể loại này mà tạo điều kiện để những dự án được đầu tư nghiêm túc về kịch bản, ngôn ngữ điện ảnh và có yếu tố văn hóa. Việc đánh giá cũng cần đặt trong tổng thể câu chuyện, cách xây dựng nhân vật và thông điệp, không chỉ nên nhìn vào số lượng cảnh bạo lực.
Ranh giới còn nằm ở mục đích sử dụng các yếu tố bạo lực. Nếu phục vụ việc khắc họa nhân vật, thúc đẩy diễn biến hoặc làm rõ chủ đề, những cảnh phim này vẫn chấp nhận được. Ngược lại, khi chỉ được đưa vào để gây sốc và thu hút sự chú ý, chúng dễ tạo cảm giác phản cảm. "Nhiều dự án kinh điển vẫn có những cảnh ghê rợn, nhưng nỗi sợ luôn gắn với câu chuyện và thông điệp của bộ phim, chứ không chỉ dừng ở việc hù dọa khán giả", ông Châu Quang Phước nhận định.
Ở góc độ một nhà sản xuất phim, bà Hằng Trịnh cho rằng những bộ phim chưa đầu tư đúng mức cho kịch bản sẽ chịu tác động lớn. Với những tác phẩm có cấu trúc rõ ràng và định hướng sáng tạo nhất quán, người làm nghề sẽ xác định được cách tiếp cận phù hợp.
Biên kịch Trần Khánh Hoàng nhận định kinh dị vẫn là một trong những thể loại giàu tiềm năng của điện ảnh Việt nhờ chi phí sản xuất hợp lý và khả năng tiếp cận đông đảo khán giả. Quan trọng hơn, đây là không gian để đạo diễn, biên kịch thử nghiệm ngôn ngữ điện ảnh, miễn là hiệu quả thương mại đi cùng chất lượng. Việt Nam có lợi thế từ kho tàng truyền thuyết dân gian, tín ngưỡng và ký ức cộng đồng. Những chất liệu này chỉ phát huy hiệu quả khi được nghiên cứu nghiêm túc, đặt trong cấu trúc kịch bản chặt chẽ.
Ông Lê Hồng Lâm nói: "Một bộ phim gây sợ hãi là chưa đủ mà còn cần gợi ra suy ngẫm về con người và đời sống. Với những tác phẩm có tìm tòi, sáng tạo, kể cả khi sử dụng thủ pháp táo bạo hay hình ảnh gây sốc, điều quan trọng là phải được nhìn nhận trong tổng thể giá trị nghệ thuật".
Tại buổi công bố phim ở Hà Nội chiều 5/5, Ninh Dương Lan Ngọc cho biết là một trong những diễn viên được chọn cuối cùng. Cô chưa chia sẻ nhiều về vai diễn, song nói háo hức khi có cơ hội thể hiện tuyến nhân vật thú vị. Để nhập vai, Lan Ngọc và các bạn diễn cùng học, tập luyện, dành một ngày tham gia workshop do đạo diễn Trần Ka My tổ chức nhằm hiểu hơn về khái niệm chuyên án, tình báo.
Ninh Dương Lan Ngọc, 36 tuổi, được biết đến nhiều nhất qua bộ phim chuyển thể truyện Nguyễn Ngọc Tư - Cánh đồng bất tận. Vai diễn đầu tay thành công giúp cô đóng nhiều tác phẩm ăn khách như Cua lại vợ bầu, Gái già lắm chiêu, Tấm Cám: Chuyện chưa kể, Cô Ba Sài Gòn. Phim điện ảnh gần nhất của Lan Ngọc là Cô gái đến từ quá khứ (2022), do Bảo Nhân và Namcito đồng đạo diễn.
Người đẹp từng đoạt quán quân Bước nhảy hoàn vũ 2015. Năm 2024, cô tham gia Chị đẹp đạp gió rẽ sóng, là thành viên của LUNAS (cùng Trang Pháp, Huyền Baby, Diệp Lâm Anh, Khổng Tú Quỳnh) - nhóm nhạc được lập từ show.
Mật mã Đông Dương lấy cảm hứng từ một số chuyên án trong hơn 25.000 bộ hồ sơ chiến sĩ tình báo viên Việt Nam qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, nhất là chuyên án P01. Theo êkíp, tác phẩm liên quan hai nguyên mẫu tình báo Nguyễn Thành và Quang Hải. Phim theo chân nhân vật Trần Thắng - chiến sĩ công an Việt Nam hoạt động sâu trong bộ máy an ninh đối phương ở Lào. Để hoàn thành sứ mệnh, anh phải đánh đổi danh tính thật, các mối quan hệ, sự an nguy của bản thân và gia đình.
Dự án sử dụng 40% bối cảnh bằng công nghệ VFX/CGI để tái hiện không gian lịch sử. Phim quy tụ dàn gương mặt nhiều kinh nghiệm như Nghệ sĩ Nhân dân Trung Anh, Quang Tuấn, Doãn Quốc Đam đến gương mặt trẻ như Trâm Anh - được biết đến qua tác phẩm Tử chiến trên không.
Theo Trung tá Trần Nam Chung - Giám đốc Điện ảnh Công an Nhân dân, đây là một trong những dự án đầu tiên đưa mặt trận tình báo Đông Dương lên màn ảnh rộng, thông qua khai thác các hồ sơ đã được giải mã. Đạo diễn Trần Ka My cùng các biên kịch gặp nhiều thách thức khi khai thác các câu chuyện nằm trong ''vùng xám'' của lịch sử, tư liệu công khai còn hạn chế. Không chỉ đầu tư nghiên cứu, nhóm biên kịch chú trọng cân bằng tính xác thực của lịch sử và độ thu hút cho tác phẩm điện ảnh bằng việc phát triển câu chuyện tình yêu của các nhân vật.
