Nhỏ bé, quen thuộc và xuất hiện trong hầu hết căn bếp, cà chua từ lâu đã là nguyên liệu không thể thiếu trong nhiều món ăn. Tuy nhiên, ít người biết rằng loại quả màu đỏ này lại được đánh giá rất cao về giá trị dinh dưỡng, thậm chí được xem là một trong những loại trái cây tốt nhất cho sức khỏe.
Theo trang Delish, xét về mặt thực vật học, cà chua được xếp vào nhóm trái cây. Trong khi đó, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) đánh giá cà chua là một trong những loại thực phẩm giàu dinh dưỡng hàng đầu, đạt 20 điểm trong bảng xếp hạng các loại rau củ quả có lợi cho sức khỏe.
Điểm nổi bật của cà chua nằm ở hàm lượng lớn các chất chống oxy hóa. Những hợp chất này hoạt động như một “lá chắn” tự nhiên trong cơ thể, giúp chống lại các gốc tự do nguyên nhân góp phần gây ra tình trạng căng thẳng oxy hóa, từ đó liên quan đến nhiều bệnh mạn tính như tim mạch, tiểu đường và một số loại ung thư.
Chuyên gia dinh dưỡng Sherri Berger từ The Plant Strong Dietitian cho biết, bảng xếp hạng dinh dưỡng của CDC được xây dựng dựa trên hàm lượng 17 dưỡng chất quan trọng có trong mỗi khẩu phần 100 calo của các loại trái cây và rau củ.
Theo Berger, cà chua là một loại quả đặc biệt khi có lượng calo rất thấp nhưng lại sở hữu thành phần dinh dưỡng tương tự nhiều loại rau xanh. Dữ liệu dinh dưỡng của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cho thấy, một quả cà chua bi nặng khoảng 60g chỉ chứa khoảng 12 calo và chưa đến 3g carbohydrate.
Đặc biệt, cà chua rất giàu lycopene hợp chất tạo nên màu đỏ đặc trưng của quả. Đây là một chất chống oxy hóa mạnh, được nghiên cứu nhiều nhờ khả năng hỗ trợ bảo vệ tế bào trước các tác động có hại từ môi trường.
Theo Sherri Berger, việc ăn cà chua thường xuyên cũng như sử dụng các sản phẩm chế biến từ cà chua có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.
Một nghiên cứu tổng quan năm 2021 đăng trên tạp chí Food Chemistry cho thấy, việc bổ sung cà chua và lycopene có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc một số bệnh như bệnh động mạch vành, ung thư dạ dày, ung thư tuyến tiền liệt và các bệnh liên quan đến mạch máu não.
Không chỉ giàu lycopene, cà chua còn cung cấp lượng đáng kể vitamin A và vitamin C. Chuyên gia dinh dưỡng Sara Riehm từ Orlando Health cho biết, vitamin C đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành mạch máu, cơ bắp và một số cấu trúc của xương, đồng thời hỗ trợ hệ miễn dịch. Trong khi đó, vitamin A cần thiết cho sức khỏe thị lực, sự tăng trưởng và phát triển của cơ thể.
Để tận dụng tối đa giá trị dinh dưỡng của cà chua, các chuyên gia khuyên nên ưu tiên lựa chọn những quả được trồng tại địa phương và để chín tự nhiên.
Sherri Berger cho biết, cà chua địa phương thường có điều kiện chín tự nhiên tốt hơn, không cần trải qua các phương pháp thúc chín bằng khí ethylene như một số sản phẩm thu hoạch sớm để vận chuyển xa.
Ngoài ra, nên chọn những quả cà chua chín hoàn toàn bởi hàm lượng lycopene có xu hướng tăng lên trong quá trình quả chín. Việc chế biến bằng nhiệt cũng có thể giúp cơ thể hấp thu lycopene tốt hơn. Vì vậy, các món như sốt cà chua, súp, món hầm hoặc cà chua nấu chín đều là lựa chọn phù hợp.
Một mẹo khác để tăng khả năng hấp thu lycopene là kết hợp cà chua với các nguồn chất béo lành mạnh như dầu ô liu. Sự kết hợp này không chỉ giúp món ăn thơm ngon hơn mà còn hỗ trợ cơ thể hấp thu tốt hơn các hợp chất có lợi trong loại quả đặc biệt này.
Không quá cầu kỳ, giá thành dễ tiếp cận nhưng chứa nhiều dưỡng chất quý giá, cà chua xứng đáng là một trong những thực phẩm quen thuộc nên có mặt thường xuyên trong chế độ ăn uống hằng ngày.
Cà chua là loại thực phẩm giàu vitamin, khoáng chất và các chất chống oxy hóa có lợi cho cơ thể. Tuy nhiên, giống như bất kỳ loại thực phẩm nào khác, ăn cà chua với lượng phù hợp sẽ giúp phát huy tối đa lợi ích, trong khi tiêu thụ quá nhiều hoặc ăn sai cách có thể gây ra những vấn đề không mong muốn.
Lượng cà chua phù hợp mỗi ngày phụ thuộc vào nhiều yếu tố như độ tuổi, cân nặng, mức độ vận động, chế độ ăn uống tổng thể và tình trạng sức khỏe của từng người.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, với người trưởng thành khỏe mạnh, khoảng 1-2 quả cà chua tươi hoặc 5-7 quả cà chua bi mỗi ngày là mức hợp lý để bổ sung vitamin, khoáng chất và lycopene mà không gây áp lực lên hệ tiêu hóa.
Tuy nhiên, đây chỉ là mức tham khảo. Những người có bệnh lý về dạ dày, đường ruột hoặc cơ địa nhạy cảm nên điều chỉnh lượng ăn phù hợp với tình trạng của bản thân.
Để tận dụng tối đa giá trị dinh dưỡng của cà chua, nên ưu tiên những quả chín tự nhiên, bảo quản đúng cách và kết hợp trong chế độ ăn đa dạng.
Cà chua có thể ăn sống, làm salad, nấu canh, chế biến thành nước sốt hoặc kết hợp cùng các thực phẩm giàu chất béo lành mạnh như dầu ô liu để tăng khả năng hấp thu lycopene.
Một quả cà chua nhỏ bé nhưng chứa nhiều dưỡng chất quý giá. Chỉ cần ăn đúng lượng và đúng cách, loại quả quen thuộc này có thể trở thành một phần hữu ích trong chế độ ăn uống hằng ngày.
Không nổi tiếng vì hương vị ngọt đậm như những loại dưa hấu thông thường, dưa hấu vuông của thành phố Zentsuji (tỉnh Kagawa) vẫn được nhiều người săn đón nhờ ngoại hình độc đáo. Mỗi quả có giá khoảng 10.000 yên (khoảng hơn 1,5 triệu đồng) và được xem là món đồ trang trí đặc trưng mỗi dịp hè.
Cuối tháng 6 hằng năm, những lô dưa hấu vuông đầu tiên lại được đưa ra thị trường, báo hiệu mùa hè tại Nhật Bản. Năm nay, các nhà vườn ở Zentsuji dự kiến cung cấp khoảng 400 quả, với mức giá giữ ổn định ở khoảng 10.000 yên/quả.
Ông Toshiyuki Yamashita (78 tuổi), một nông dân có nhiều năm gắn bó với nghề trồng dưa, cho biết vụ mùa năm nay đạt chất lượng rất tốt. Ông bày tỏ hy vọng những quả dưa hấu vuông sẽ mang đến cho mọi người cảm giác mùa hè đã thực sự bắt đầu.
Điểm đặc biệt của dưa hấu vuông không nằm ở hương vị mà ở hình dáng gần như hoàn hảo. Do được thu hoạch khi còn xanh để giữ nguyên cấu trúc, loại dưa này có vị nhạt, ít ngọt và chủ yếu được sử dụng làm vật trang trí thay vì để ăn. Nhờ khả năng bảo quản lên đến khoảng 6 tháng, chúng thường xuất hiện trong các cửa hàng, khách sạn hay không gian trưng bày cao cấp.
Ý tưởng tạo ra dưa hấu vuông ra đời từ những năm 1970 tại khu vực Shikoku. Khi đó, người nông dân nhận thấy dưa hấu tròn khá bất tiện trong quá trình vận chuyển và bảo quản vì dễ lăn, khó xếp chồng và chiếm nhiều diện tích. Từ nhu cầu thực tế này, họ đã nghĩ ra cách tạo hình vuông cho quả dưa.
Quy trình tạo dưa hấu vuông khá đơn giản nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ. Khi quả còn nhỏ, người trồng đặt chúng vào khuôn làm bằng kính hoặc nhựa acrylic. Trong quá trình phát triển, quả dưa sẽ lớn dần theo hình dạng của khuôn, tạo nên các mặt phẳng và góc cạnh sắc nét. Phương pháp này hoàn toàn dựa trên nguyên lý sinh trưởng tự nhiên, không sử dụng công nghệ biến đổi gen hay hóa chất.
Tuy nhiên, để giữ được hình khối hoàn hảo, dưa phải được thu hoạch trước khi chín hoàn toàn. Đây cũng là lý do khiến loại dưa này không có độ ngọt như dưa hấu thông thường và giá trị của nó chủ yếu nằm ở tính thẩm mỹ.
Hiện nay, chỉ còn 7 trang trại tại Zentsuji tiếp tục duy trì mô hình sản xuất dưa hấu vuông. Dù sản lượng không lớn, loại quả độc đáo này vẫn là một trong những biểu tượng mùa hè nổi tiếng của Nhật Bản, thu hút sự quan tâm của người tiêu dùng và du khách trong nước cũng như quốc tế.
Ngày 3/7, anh Liu, 27 tuổi, đầu bếp có 7 năm làm việc tại quán thịt nướng của anh Liang, đăng tải hình ảnh tờ giấy ghi nợ bị xé rách lên mạng xã hội. Bức ảnh nhanh chóng lan truyền, hé lộ câu chuyện nhân văn giữa ông chủ và nhân viên sau sự cố hỏa hoạn.
Hồi cuối tháng 4, anh Liu quên tắt bếp dưới chảo dầu trong lúc giao ca. Ngọn lửa bùng phát, cháy lan sang nhà kho cùng các phòng ăn riêng. Nam đầu bếp nỗ lực dùng chăn và bình xịt cứu hỏa để dập lửa nhưng không thành.
Sau khi xe cứu hỏa đến, đám cháy mới được khống chế. Sự cố không gây thương vong nhưng làm hư hỏng toàn bộ cơ sở vật chất. Suốt tháng 5, các nhân viên của quán cùng dọn dẹp, thu gom vật dụng để mở cửa lại.
Áy náy vì lỗi lầm của mình gây hậu quả lớn, anh Liu viết giấy ghi nợ gửi anh Liang, xin trừ 3.000 tệ (440 USD) mỗi tháng vào lương cho đến khi đủ số tiền thiệt hại. Bên dưới, nam đầu bếp ký tên, ghi rõ ngày tháng và điểm chỉ dấu vân tay.
Khi nhận tờ giấy, anh Liang quyết định xé bỏ. "Khoản nợ này có thể ảnh hưởng đến tương lai của cậu ấy cùng gia đình, do đó tôi chọn tự gánh vác mọi tổn thất để cùng nhau làm lại", anh Liang nói.
Triết lý kinh doanh "lấy con người làm gốc" của anh Liang lấy cảm hứng từ Yu Donglai, người sáng lập chuỗi bán lẻ Pangdonglai danh tiếng tại Trung Quốc. Doanh nghiệp này thu hút lượng khách hàng trung thành nhờ chính sách phúc lợi xuất sắc, tiêu biểu như 10 ngày nghỉ phép vì buồn bực và "bồi thường oan ức" lên tới 30.000 tệ (khoảng 4.400 USD) cho nhân viên chịu bất công từ khách hàng.
Anh Liang cho biết luôn trả lương cao hơn mặt bằng chung. Ngay trong thời gian gián đoạn hoạt động do vụ cháy, anh vẫn phát trợ cấp sinh hoạt đầy đủ cho nhân sự.
Sau quyết định của anh Liang, các nhân viên khác tự nguyện quyên góp tiền sửa quán. Chủ nhà giảm giá thuê mặt bằng. Một công ty giao đồ ăn cung cấp vốn khởi nghiệp, trong khi đội ngũ quản lý bất động sản đến hỗ trợ sửa chữa cửa hàng. Khách hàng từ khắp nơi cũng tìm đến quán để ủng hộ.
Đây là dự án kinh doanh thứ 16 của anh Liang. Anh dồn tiền tiết kiệm vào cơ sở này, gác lại kế hoạch mua nhà cho gia đình để duy trì hoạt động kinh doanh.
Trứng là một trong những thực phẩm phổ biến nhất trong chế độ ăn hằng ngày do có thể chế biến nhanh, dễ kết hợp với nhiều thực phẩm khác nhau.
Trứng chứa protein chất lượng cao, vitamin B12, vitamin D, choline và nhiều chất chống oxy hóa tốt cho mắt như lutein, zeaxanthin. Tuy nhiên, hàm lượng cholesterol trong lòng đỏ khiến không ít người lo ngại việc ăn nhiều trứng có thể ảnh hưởng đến tim mạch.
Bác sĩ Saurabh Sethi, chuyên gia tiêu hóa được đào tạo tại Harvard và Stanford (Mỹ), đã chia sẻ những điều có thể xảy ra với cơ thể nếu bạn ăn trứng mỗi ngày trong 14 ngày.
Cải thiện chức năng não: Trứng rất giàu choline. Dưỡng chất này giúp cơ thể sản xuất acetylcholine - một chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến trí nhớ và khả năng tập trung. Việc bổ sung thường xuyên có thể hỗ trợ suy nghĩ rõ ràng hơn và tăng khả năng tập trung.
Cải thiện cân bằng cholesterol: Trứng thường bị cho là làm tăng cholesterol. Tuy nhiên, bác sĩ Sethi cho biết ở nhiều người, trứng thực sự có thể làm tăng HDL - còn gọi là cholesterol "tốt". Điều này góp phần hỗ trợ sức khỏe tim mạch khi được tiêu thụ ở mức hợp lý.
Hỗ trợ sức khỏe mắt: Lòng đỏ trứng chứa lutein và zeaxanthin. Đây là các chất chống oxy hóa giúp bảo vệ mắt bằng cách lọc ánh sáng xanh có hại, đồng thời hỗ trợ sức khỏe mắt về lâu dài.
Tóc, da và móng khỏe hơn: Trứng cung cấp các axit amin chứa lưu huỳnh. Những chất này giúp cơ thể sản xuất keratin - một loại protein quan trọng cho mái tóc chắc khỏe, làn da khỏe mạnh và móng cứng cáp.
Dù trứng mang lại nhiều lợi ích, tuy nhiên, khi nhiệt độ tăng cao tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, làm tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm. Vì vậy, bạn cần chú ý đến cách bảo quản và xử lý trứng.
Tiến sĩ Jinal Patel, chuyên gia dinh dưỡng trưởng tại Bệnh viện Zynova Shalby, Mumbai, (Ấn Độ) giải thích: Xử lý trứng không đúng cách có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn và các vấn đề cho dạ dày. Ăn trứng bị nhiễm khuẩn hoặc nấu chưa chín kỹ có thể làm tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm, dẫn đến tiêu chảy, đau bụng, nôn mửa và đau bụng.
Lời khuyên của chuyên gia
Chuyên gia Patel khuyên, bạn cần cẩn thận và thực hiện các biện pháp phòng ngừa sau:
-Tránh ăn trứng sống hoặc chưa chín kỹ, vì nhiệt độ cao làm tăng nguy cơ phát triển vi khuẩn.
-Bảo quản trứng đúng cách trong tủ lạnh để tránh hư hỏng và nhiễm khuẩn.
-Không nên để trứng ở ngoài trời quá lâu trong mùa hè.
-Ăn với khẩu phần vừa phải, khoảng 1 - 2 quả mỗi ngày là an toàn. Kết hợp trứng với rau, salad và ngũ cốc nguyên hạt.
-Chọn trứng luộc hoặc trứng bác thay vì chiên rán.
Những người cần lưu ý khi ăn trứng
Tuy trứng an toàn với đa số người khỏe mạnh, nhưng một số nhóm người cần thận trọng hơn khi sử dụng:
-Người có cholesterol LDL cao hoặc bệnh tim mạch: nên theo dõi lượng trứng, đặc biệt là lòng đỏ, và chú ý tổng thể chế độ ăn thay vì chỉ nhìn vào trứng đơn lẻ.
-Người mắc tiểu đường: có thể ăn trứng nhưng cần trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để điều chỉnh lượng phù hợp với nguy cơ tim mạch và kiểm soát đường huyết.
-Người dị ứng trứng: cần tránh vì có thể gây phản ứng từ nhẹ đến nghiêm trọng.
-Phụ nữ mang thai, người lớn tuổi hoặc suy giảm miễn dịch: nên tránh trứng sống hoặc chưa chín kỹ để giảm nguy cơ nhiễm khuẩn Salmonella.
