Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 6/4 nhận định cuộc xung đột giữa Mỹ – Israel và Iran đang leo thang cả về phạm vi địa lý lẫn tác động kinh tế.
“Chúng tôi nhận thấy mức độ căng thẳng trong khu vực đang leo thang và tiếp tục leo thang”, ông Peskov nói.
“Phạm vi địa lý của cuộc xung đột này đã mở rộng, và giờ đây tất cả chúng ta đều nhận thức được những hệ quả mà chúng ta đang phải gánh chịu, bao gồm cả những hệ quả rất tiêu cực đối với nền kinh tế toàn cầu”, ông Peskov cảnh báo.
Ông Peskov cũng cảnh báo toàn bộ khu vực Trung Đông đang “bốc cháy” do các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran.
“Trên thực tế, toàn bộ khu vực đang bốc cháy. Đây đều là những hậu quả rất nguy hiểm và tiêu cực của hành động gây hấn chống lại Iran”, người phát ngôn Điện Kremlin cho biết thêm.
Trước đó, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cũng kêu gọi Mỹ từ bỏ “ngôn ngữ tối hậu thư” và quay trở lại đàm phán với Iran nhằm hạ nhiệt căng thẳng.
Tuyên bố của các quan chức Nga được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục ra tối hậu thư với Iran, cảnh báo sẽ tấn công các nhà máy điện và cầu của Iran nếu nước này không mở lại eo biển Hormuz.
“Thứ ba tới đây (7/4) sẽ là ngày của nhà máy điện, và ngày của những cây cầu tại Iran, tất cả hợp làm một. Sẽ không có gì giống như thế từng tồn tại. Hãy mở eo biển (Hormuz), nếu không, các vị sẽ phải sống trong địa ngục. Hãy cứ chờ xem”, ông Trump viết trên mạng xã hội.
Trong các cuộc phỏng vấn qua điện thoại hôm 5/4, Tổng thống Trump nhắc lại rằng ông dự định sẽ hành động vào ngày 7/4 nếu không đạt được thỏa thuận với Iran.
Trong một cuộc phỏng vấn với báo Wall Street Journal, ông nói: “Nếu họ (Iran) không thực hiện, nếu họ muốn tiếp tục đóng cửa (eo biển Hormuz), họ sẽ mất mọi nhà máy điện và mọi cơ sở khác mà họ có trên khắp đất nước”.
“Và nếu họ không làm điều gì đó trước tối thứ ba, họ sẽ không còn bất kỳ nhà máy điện nào và sẽ không còn cây cầu nào đứng vững”, chủ nhân Nhà Trắng cảnh báo.
Phát biểu tại cuộc họp của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc ngày 2/4, ông Vassily Nebenzia, Đại sứ kiêm Đại diện thường trực của Nga tại Liên hợp quốc, đã kêu gọi chấm dứt bạo lực ở Trung Đông và yêu cầu Mỹ và Israel “đừng đùa với lửa”.
Ông cảnh báo “thiệt hại không thể khắc phục đang xảy ra không chỉ đối với sự ổn định khu vực, mà còn đối với an ninh lương thực và năng lượng toàn cầu cũng như toàn bộ nền kinh tế thế giới”.
Đại sứ Nebenzia tuyên bố Nga “sẵn sàng tham gia vào việc tìm kiếm giải pháp cho cuộc xung đột hiện tại thông qua các biện pháp chính trị và ngoại giao”.
Trong khi đó, Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố Nga hy vọng cuộc xung đột Iran sẽ sớm kết thúc và sẵn sàng làm mọi điều cần thiết để giúp lập lại hòa bình trong khu vực Trung Đông.
Tổng thống Putin đang thực hiện các cuộc điện đàm với các nhà lãnh đạo Trung Đông nhằm tìm hướng hạ nhiệt căng thẳng.
Nga là một trong những đồng minh thân thiết của Iran. Một số nguồn tin phương Tây cho rằng Nga đã mở rộng việc chia sẻ thông tin tình báo và hợp tác quân sự với Iran, cung cấp hình ảnh vệ tinh và công nghệ máy bay không người lái tiên tiến để hỗ trợ Iran nhắm mục tiêu vào lực lượng Mỹ trong khu vực.
Tuy nhiên, các quan chức Nga đã bác bỏ các thông tin trên. Đặc phái viên Mỹ về Trung Đông Steve Witkoff cũng xác nhận Nga không chia sẻ dữ liệu tình báo với Iran để giúp Tehran nhắm mục tiêu vào Mỹ.
Theo Tass
Ngày 20-6, giờ địa phương, Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo Mỹ có thể áp phí qua eo biển Hormuz nếu nếu hai bên không thể hoàn thành thỏa thuận chấm dứt chiến tranh ở Iran.
"Sẽ không có chuyện thu phí ở eo biển Hormuz trong 60 ngày trong thời gian ngừng bắn và sẽ không có thu phí sau khi hết thời hạn 60 ngày, trừ khi chúng được áp đặt bởi và vì nước Mỹ, nếu thỏa thuận không được hoàn thành, để đền bù cho các dịch vụ được cung cấp với tư cách là Thiên thần hộ mệnh cho các quốc gia Trung Đông nhằm mục đích bồi hoàn chi phí trong quá khứ, hiện tại và tương lai", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Quả thật có một điểm chưa rõ ràng trong bản ghi nhớ giữa Mỹ và Tehran là liệu cuối cùng Tehran có giữ quyền kiểm soát eo biển này hay không.
Trước đó, Iran tuyên bố sẽ cho phép các tàu thương mại lưu thông qua eo biển Hormuz mà không thu phí trong vòng 60 ngày. Tuy nhiên, điều đó có thể thay đổi sau giai đoạn này.
Lên đường đến Thụy Sĩ để bắt đầu đàm phán với Iran từ 21-6, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết ưu tiên hàng đầu của ông là thiết lập cơ cấu đàm phán, đạt tiến bộ về vấn đề hạt nhân và đạt được lệnh ngừng bắn ở Lebanon.
"Chúng tôi sẽ có cấp lãnh đạo chính trị chính ở cấp cao nhất và sau đó rõ ràng là đội ngũ kỹ thuật sẽ ở lại", Đài CNN dẫn lời ông Vance cho biết ông sẽ ở Thụy Sĩ một hoặc hai ngày.
Cuối tuần này, Iran lại tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz để phản ứng việc Israel tấn công Lebanon, cáo buộc việc này vi phạm ghi nhớ hòa bình giữa Washington và Tehran.
Tuy nhiên, Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ khẳng định rằng Iran không kiểm soát eo biển Hormuz và lực lượng Mỹ đang theo dõi tình hình để đảm bảo việc di chuyển được tiếp tục qua tuyến hàng hải này.
Phái đoàn Iran gồm Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf, Ngoại trưởng Abbas Araqchi cũng đã đến Zurich.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết nước này sẽ buộc các bên phải thực hiện đầy đủ bản ghi nhớ hòa bình tại cuộc đàm phán ở Thụy sĩ. Chấm dứt xung đột ở Lebanon là vấn đề quan trọng bậc nhất trong chương trình nghị sự của Tehran, một quan chức Iran nói với CNN.
Trong khi đó ông Mohammad Mokhber - cố vấn của Lãnh đạo tối cao Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei, chỉ trích Mỹ đã không thực hiện điều khoản đầu tiên trong thỏa thuận tạm thời 14 điểm với Iran, bao gồm lệnh ngừng bắn "trên mọi mặt trận" kể cả Lebanon. Ông nói rằng chừng nào thỏa thuận còn nằm trên giấy thì dòng năng lượng ở Trung Đông sẽ không thể lưu thông.
Tờ Observer của Anh cho biết Thủ tướng Keir Starmer dự kiến sẽ từ chức vào đầu tuần sau và công bố lịch trình cho sự ra đi của ông.
Theo tờ báo này, nhà lãnh đạo Anh đang thảo luận vấn đề này với vợ trước khi đưa ra quyết định cuối cùng, nhưng các nhân vật cấp cao của Công Đảng hy vọng ông sẽ ra tuyên bố vào ngày 22-6.
Cuối tuần này, ông Starmer vẫn bác bỏ những chỉ trích về sự lãnh đạo của Mỹ và kêu gọi đảng cầm quyền không tự chia rẽ.
Tuy nhiên, áp lực lên nhà lãnh đạo Anh tiếp tục gia tăng trong nhiều tháng qua với việc đối thủ Andy Burnham của ông giành được một ghế trong quốc hội cho phép ông chính thức khởi động chiến dịch tranh ghế thủ tướng.
Thủ tướng Ý Giorgia Meloni gọi những cuộc tấn công của nhà lãnh đạo Mỹ Donald Trump là "vô nghĩa", nhắc đến việc ông Trump nói rằng bà Meloni xin chụp ảnh với mình Trump tại hội nghị thượng đỉnh G7 gần đây.
Khi nữ lãnh đạo Ý bác bỏ việc này, ông Trump quả quyết rằng bà Meloni xin chụp ảnh khi tìm cách hàn gắn quan hệ với Washington vì Ý không ủng hộ Washington tấn công Iran.
"Bây giờ, sau khi Mỹ đánh bại Iran về mặt quân sự, bà ấy muốn làm bạn trở lại. Không, cảm ơn!!!", Hãng tin AFP dẫn lời ông Trump.
"Làm bạn của ông chắc chắn không giúp ích gì... Trong bất cứ trường hợp nào, tỉ lệ ủng hộ của tôi không phải là chuyện ông phải lo. Tôi khuyên ông nên tập trung vào chuyện của mình", bà Meloni viết lời đáp trả trên nền tảng Instagram.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 21-6 cảnh báo Nga đang chuẩn bị một đợt tấn công quy mô lớn nhằm vào Ukraine trong vài giờ tới, đồng thời kêu gọi người dân đặc biệt chú ý đến các cảnh báo không kích.
Ông Zelensky cho biết quân đội Ukraine sẽ tiếp tục chiến dịch tấn công tầm trung và tầm xa nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga. Theo ông, máy bay không người lái Ukraine đã tấn công một nhà máy lọc dầu ở vùng Tyumen thuộc Tây Siberia ngày 21-6, sau khi hai lần đánh trúng nhà máy lọc dầu ở thủ đô Matxcơva trong tuần này.
Một vết nứt (đới tách giãn) đang hoạt động đã chạm đến "ngưỡng tới hạn" và sẽ sớm đứt gãy, hình thành nên một đại dương mới ở châu Phi, trang Science Alert ngày 1.5 dẫn nghiên cứu mới được đăng trên chuyên san khoa học Nature Communications cho biết. Khu vực này gọi là đới tách giãn Turkana, kéo dài khoảng 500 km từ Kenya sang Ethiopia và là một phần của đới tách giãn Đông Phi.
Tuy nhiên, từ "sớm" ở đây chỉ mang tính tương đối vì quá trình này vẫn sẽ mất vài triệu năm nữa. Đó là thời gian quá dài đối với loài người nhưng chỉ là một "cái chớp mắt" so với quy mô thời gian địa chất.
Sự sắp xếp các lục địa hiện tại của trái đất có vẻ là cố định đối với chúng ta, nhưng chúng luôn chuyển động dù cực kỳ chậm chạp.
Hơn 200 triệu năm trước, tất cả các lục địa đều gắn liền thành một siêu lục địa (Pangea) nhưng sau đó dần tách rời ra. Trong tương lai, các lục địa được dự báo sẽ tụ họp lại với nhau một lần nữa. Khi các mảng kiến tạo va chạm, núi non hình thành. Khi các mảng kiến tạo tách rời, đại dương ra đời.
Đới tách giãn Đông Phi là một minh chứng rõ rệt cho sự tách rời. Mảng châu Phi hiện đang tách thành 2, gồm mảng Nubian khổng lồ ở phía tây (chiếm phần lớn lục địa) và mảng Somalia nhỏ hơn ở phía đông (bao gồm phần lớn bờ biển phía đông và đảo Madagascar).
Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học tập trung vào đới tách giãn Turkana. Nhóm nghiên cứu đã phân tích các phép đo địa chấn và tính toán độ dày của lớp vỏ tại đây.
Sự tách giãn lục địa là quá trình xảy ra khi lớp vỏ trái đất bắt đầu bị kéo giãn ra, theo ông Christian Rowan, nhà địa chất học tại Đại học Columbia (Mỹ) và là tác giả chính của nghiên cứu. Khi đó, lớp vỏ bắt đầu nứt vỡ, đứt gãy và sụt xuống trong quá trình bị kéo giãn, từ đó hình thành hệ thống đới tách giãn.
Turkana là khu vực tách giãn đang hoạt động duy nhất trên trái đất hiện nay thể hiện hiện tượng "thắt cổ chai" (necking), một giai đoạn địa chất mà các bồn đại dương mới được hình thành. Tất cả các quá trình như biến dạng, đứt gãy và tích tụ trầm tích đều tập trung trong một khu vực, khiến lớp vỏ trái đất mỏng đi đáng kể, theo Rowan. Khi lớp vỏ bị kéo giãn liên tục đến mức vỡ hoàn toàn, lớp vỏ đại dương mới có thể được hình thành.
Trong vài triệu năm tới, khu vực này sẽ hoàn tất giai đoạn "thắt cổ chai" và bước vào giai đoạn tiếp theo là đại dương hóa. Lớp vỏ sẽ giãn ra mỏng đến mức magma phun trào từ bên dưới, sau đó tụ lại và nguội đi để tạo thành lòng chảo. Đây sẽ là đáy biển mới khi nước từ Ấn Độ Dương bắt đầu tràn vào. Quá trình này đã bắt đầu diễn ra tại vùng trũng Afar ở Đông Bắc Phi, gần biển Đỏ.
Lâu nay, các nhà khoa học cho rằng Đông Phi vẫn đang ở giai đoạn mới bắt đầu giãn tách nhưng nghiên cứu mới chỉ ra rằng thực tế quá trình này đã tiến đến giai đoạn "thắt cổ chai" từ 4 triệu năm trước.
Trước đây, vùng trũng Afar (Ethiopia) được coi là nơi duy nhất sắp thành biển. Tuy nhiên, nghiên cứu này cho thấy vùng Turkana ở phía nam cũng đang tiến triển rất sát nút, mở ra khả năng toàn bộ dải Đông Phi sẽ bị nước biển tràn vào sớm hơn các mô hình cũ dự báo.
"Chúng tôi nhận thấy rằng sự rạn nứt trong khu vực này đang ở giai đoạn tiến triển hơn, và lớp vỏ trái đất tại đây mỏng hơn so với những gì mọi người từng công nhận. Đông Phi đã tiến xa hơn trong quá trình phân tách so với những suy nghĩ trước đây", ông Rowan cho biết.
“Các quốc gia từ khắp nơi trên thế giới, hầu hết đều không liên quan đến cuộc tranh chấp ở Trung Đông, đã yêu cầu Mỹ xem liệu chúng ta có thể giúp giải cứu các con tàu của họ đang bị mắc kẹt ở eo biển Hormuz hay không. Họ đơn thuần chỉ là những người ngoài cuộc trung lập và vô tội”, Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội X ngày 3.5 (sáng 4.5 giờ VN).
“Vì lợi ích của Iran, Trung Đông và nước Mỹ, chúng tôi đã nói với các quốc gia này rằng chúng tôi sẽ dẫn đường an toàn cho tàu của họ ra khỏi các vùng biển bị hạn chế này, để họ có thể tự do và thuận lợi tiếp tục công việc kinh doanh của mình. Việc di dời tàu đơn thuần chỉ nhằm giải cứu những con người, công ty và quốc gia hoàn toàn không làm gì sai trái”, Tổng thống Trump nêu thêm.
Chủ nhân Nhà Trắng cho hay quá trình hộ tống các tàu qua eo biển Hormuz mang tên “Dự án Tự do” (Project Freedom) và sẽ bắt đầu vào sáng 4.5 theo giờ Trung Đông. Ông cũng tiết lộ các đại diện Mỹ đã có cuộc thảo luận "tích cực" với Iran và có thể dẫn đến "những điều tích cực cho tất cả".
Ông Trump cảnh báo nếu tiến trình di dời các tàu bị can thiệp dưới bất kỳ hình thức nào thì Mỹ sẽ có biện pháp xử lý mạnh mẽ.
Sau phát biểu của ông Trump, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo sẽ bắt đầu hỗ trợ "Dự án Tự do". "Sự hỗ trợ của chúng tôi cho nhiệm vụ phòng thủ này là rất cần thiết cho an ninh khu vực và nền kinh tế toàn cầu, trong khi chúng tôi cũng duy trì lệnh phong tỏa hải quân”, Chỉ huy CENTCOM Brad Cooper cho biết.
Mỹ sẽ điều các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, hơn 100 máy bay trên đất liền và trên biển cùng 15.000 binh sĩ tham gia nhiệm vụ, tuyên bố của CENTCOM có đoạn.
Một quan chức Mỹ nói với CNN rằng Dự án Tự do sẽ không phải nhiệm vụ hộ tống.
CENTCOM cho hay “Sáng kiến tự do hàng hải” được công bố tuần trước sẽ là một phần quan trọng trong Dự án Tự do. Sáng kiến trên hướng đến việc chia sẻ thông tin để hỗ trợ an ninh ở eo biển Hormuz và kết hợp “hành động ngoại giao phối hợp quân sự”.
Trước động thái trên của Mỹ, người đứng đầu Ủy ban An ninh Quốc gia của quốc hội Iran, ông Ebrahim Azizi, viết trên mạng xã hội X rằng bất kỳ sự can thiệp nào của Washington sẽ bị coi là vi phạm lệnh ngừng bắn.
The Guardian cho hay hiện có hơn 850 con tàu đang mắc kẹt ở vùng Vịnh do chiến sự Trung Đông, bao gồm các lệnh phong tỏa của Mỹ và Iran.
Tuyên bố trên của ông Trump được đưa ra vài ngày sau khi phía Iran gửi đề xuất hòa bình mới, trong đó tập trung vào thỏa thuận nhằm mở cửa eo biển Hormuz. Bộ Ngoại giao Iran ngày 3.5 cho biết đã nhận được phản hồi của Mỹ và sẽ nghiên cứu.
