Người dân Hà Nội khổ sở sống chung với bụi bẩn, ô nhiễm bên dự án mở rộng Quốc lộ 6

Theo ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, hiện tượng thời tiết quy mô lớn đáng chú ý nhất trong thời gian tới là El Nino.

Các dự báo mới nhất cho thấy El Nino có khả năng xuất hiện trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8 với xác suất trên 90%, sau đó duy trì đến cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Đáng chú ý, xác suất xảy ra một đợt El Nino rất mạnh hiện đã tăng lên khoảng 40%, cao hơn đáng kể so với mức dự báo trước đó.

Theo nhận định của cơ quan khí tượng, khi El Nino hình thành, nền nhiệt trên cả nước sẽ có xu hướng cao hơn trung bình nhiều năm. Số ngày nắng nóng gia tăng, cường độ gay gắt hơn, đặc biệt tại khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ khi bước vào cao điểm mùa hè.

Trong khi đó, tổng lượng mưa trên phạm vi cả nước được dự báo thiếu hụt từ 25-50% so với trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, mưa giảm không đồng nghĩa thiên tai giảm bớt.

Thực tế cho thấy, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thời tiết ngày càng có xu hướng cực đoan hơn. Dù lượng mưa ít hơn, nhiều địa phương vẫn có thể xuất hiện các trận mưa rất lớn trong thời gian ngắn, gây ngập úng cục bộ, lũ quét và sạt lở đất.

TS. Trương Bá Kiên, Phó Giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng và Khí hậu, cho biết El Nino được theo dõi thông qua chỉ số ONI - phản ánh mức độ nóng lên của nhiệt độ mặt nước biển khu vực trung tâm Thái Bình Dương.

Nếu El Nino năm nay phát triển đến ngưỡng rất mạnh, sự kiện này có thể được xếp cùng nhóm với các đợt El Nino đáng chú ý từng xảy ra trong giai đoạn 1997-1998 và 2015-2016. Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý không nên so sánh máy móc vì tác động khí hậu còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau.

Theo TS. Trương Bá Kiên, El Nino thường làm gia tăng nguy cơ nắng nóng, khô hạn và thiếu nước do lượng mưa giảm và tốc độ bốc hơi tăng cao. Tác động này thể hiện rõ hơn tại Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ, nơi nguy cơ hạn hán và suy giảm nguồn nước thường lớn hơn.

Đối với miền Bắc, dấu hiệu dễ nhận thấy nhất là nền nhiệt tăng cao và số ngày nắng nóng kéo dài. Các dự báo hiện nay cho thấy nhiệt độ trung bình có thể cao hơn bình thường từ 0,5-1 độ C.

Ngoài ra, dòng chảy trên nhiều hệ thống sông và hồ chứa được dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm. Tình trạng thiếu nước có thể kéo dài sang đầu năm 2027, làm gia tăng nguy cơ hạn hán và xâm nhập mặn tại nhiều địa phương.

Theo cơ quan khí tượng, từ tháng 7 đến tháng 11 sẽ là giai đoạn cao điểm mùa mưa bão năm nay.

Dù số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có xu hướng thấp hơn trung bình nhiều năm trong các năm El Nino, điều này không đồng nghĩa mức độ rủi ro giảm xuống. Các chuyên gia cảnh báo vẫn có thể xuất hiện những cơn bão mạnh, tăng cường nhanh hoặc có quỹ đạo phức tạp.

Bên cạnh đó, các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh được dự báo xuất hiện nhiều hơn bình thường.

Đáng chú ý, nghịch lý thời tiết trong những năm gần đây là tổng lượng mưa có thể thấp hơn trung bình nhiều năm nhưng vẫn xuất hiện các trận mưa cực đoan với cường suất rất lớn.

Dẫn chứng thực tế, trong các ngày từ 16 đến 22/5 vừa qua, nhiều địa phương miền Bắc ghi nhận lượng mưa trên 80-100mm chỉ trong khoảng một giờ. Những trận mưa dồn dập trong thời gian ngắn đã gây ngập úng tại nhiều khu vực đô thị và vùng trũng thấp.

Các chuyên gia nhận định đây là dạng thiên tai nguy hiểm trong bối cảnh biến đổi khí hậu hiện nay, khi các hiện tượng thời tiết không còn xuất hiện dàn trải mà ngày càng cục bộ, cực đoan và khó dự báo hơn.

Trước diễn biến phức tạp của El Nino, cơ quan khí tượng khuyến cáo các địa phương chủ động xây dựng phương án ứng phó với nắng nóng kéo dài, hạn hán, xâm nhập mặn cũng như nguy cơ lũ quét, sạt lở đất và ngập úng do mưa lớn cực đoan.

Người dân cần thường xuyên cập nhật các bản tin dự báo thời tiết, hạn chế tâm lý chủ quan trước những hiện tượng khí hậu bất thường được dự báo sẽ gia tăng trong thời gian tới.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Năm 1979, Orlando Serrell, khi đó mới 10 tuổi, đang chơi bóng chày cùng bạn bè tại bang Virginia (Mỹ) thì bị một quả bóng đập mạnh vào bên trái đầu. Cú va chạm khiến cậu ngã xuống sân và đau đớn trong nhiều giờ.

Điều đáng nói là Orlando không kể chuyện này với cha mẹ. Cậu không đến bệnh viện, không được kiểm tra y tế và chỉ âm thầm chịu đựng những cơn đau đầu kéo dài suốt nhiều tháng sau đó. Thế nhưng, khi những cơn đau dần biến mất, một điều kỳ lạ bắt đầu xảy ra.

Orlando nhận ra bộ não của mình đã thay đổi. Cậu có thể nhớ lại chính xác những gì diễn ra trong từng ngày kể từ sau tai nạn. Không chỉ nhớ mình đã làm gì, gặp ai hay ở đâu, Orlando còn nhớ cả thời tiết của ngày hôm đó. Nếu ai đó hỏi một ngày bất kỳ trong nhiều năm sau tai nạn là thứ mấy, cậu có thể trả lời gần như ngay lập tức.

Khả năng này không giống việc học thuộc lịch hay ghi nhớ bằng mẹo toán học. Theo lời Orlando, khi được hỏi về một ngày nào đó, câu trả lời dường như xuất hiện ngay trong đầu ông như một hình ảnh trực quan. Ông nhìn thấy ngày tháng và thông tin liên quan gần như tức thời thay vì phải tính toán.

Ví dụ, nếu được hỏi ngày 15/3/1994 là thứ mấy, Orlando có thể trả lời ngay lập tức. Thậm chí trong nhiều trường hợp, ông còn nhớ hôm đó trời nắng hay mưa và bản thân đã làm gì. Những người từng kiểm chứng khả năng của ông đều kinh ngạc trước tốc độ và độ chính xác gần như "máy tính sống".

Giới khoa học xếp Orlando Serrell vào nhóm "acquired savant" – tạm dịch là "thiên tài mắc phải". Đây là hiện tượng cực hiếm khi một người bình thường bất ngờ xuất hiện năng lực đặc biệt sau chấn thương não hoặc bệnh lý thần kinh.

Trường hợp của Orlando trở thành đề tài nghiên cứu nổi tiếng trong nhiều năm. Các nhà thần kinh học cho rằng cú va chạm có thể đã làm thay đổi cách bộ não xử lý và lưu trữ thông tin, từ đó mở ra một khả năng ghi nhớ khác thường vốn không xuất hiện trước đó. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có lời giải thích hoàn toàn thuyết phục cho hiện tượng này.

Điều khiến câu chuyện của Orlando hấp dẫn không chỉ là trí nhớ siêu phàm. Nó còn đặt ra một câu hỏi đầy bí ẩn: liệu trong bộ não của mỗi người có tồn tại những tiềm năng đặc biệt đang ngủ yên?

Hơn bốn thập kỷ đã trôi qua kể từ cú đánh định mệnh năm ấy, Orlando Serrell vẫn được xem là một trong những trường hợp kỳ lạ nhất từng được ghi nhận về khả năng ghi nhớ của con người. Một quả bóng chày vô tình lao tới đã không cướp đi điều gì ở cậu bé 10 tuổi năm nào, mà ngược lại, dường như đã mở ra một "cánh cửa bí mật" bên trong bộ não – nơi lưu giữ ký ức với độ chính xác khiến cả thế giới phải ngỡ ngàng.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trong thời kỳ mới là một dấu mốc quan trọng trong tư duy phát triển của Đảng, khi lần đầu tiên văn hóa được đặt vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển quốc gia, được nhìn nhận không chỉ như nền tảng tinh thần của xã hội mà còn là nguồn lực nội sinh, động lực trực tiếp cho phát triển nhanh và bền vững. Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy, hoàn thiện thể chế, xây dựng con người, phát triển công nghiệp văn hóa, tăng cường chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, hướng tới mục tiêu xây dựng sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Trong bối cảnh đó, Huế – đô thị di sản đặc thù, thành phố trực thuộc Trung ương với hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, được cộng đồng quốc tế công nhận ở mức độ cao – có điều kiện và trách nhiệm đi đầu trong việc cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW bằng những chương trình hành động cụ thể, khả thi, có thể đo lường và lan tỏa.

Trên cơ sở đối chiếu 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp của Nghị quyết, Huế cần xác định 8 chương trình hành động trọng tâm giai đoạn 2026 – 2030, coi đây là "khung triển khai" để đưa văn hóa thực sự trở thành trụ cột phát triển của đô thị di sản.

Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở Văn hoá và Thể thao Tp.Huế cho biết, trước hết, chương trình "Văn hóa thấm vào mọi quyết sách" phải được xác định là nền tảng tư duy xuyên suốt. Huế phải đặt mục tiêu đưa yếu tố văn hóa trở thành tiêu chí bắt buộc trong quá trình xây dựng và triển khai các quy hoạch, kế hoạch, dự án phát triển lớn của thành phố.

Theo ông Hải, cách tiếp cận này thể hiện sự chuyển dịch từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy quản trị phát triển, trong đó văn hóa không đứng ngoài mà tham gia trực tiếp vào quá trình ra quyết định. Việc xây dựng cơ chế đánh giá tác động văn hóa, gắn trách nhiệm của người đứng đầu, đồng thời đẩy mạnh truyền thông chính sách và xây dựng chuẩn mực ứng xử đô thị, nhằm hình thành hình ảnh "Huế – đô thị di sản văn minh", là những bước đi có ý nghĩa căn cơ, lâu dài.

Trên nền tảng nhận thức đó, Huế cần tập trung tạo đột phá về thể chế thông qua chương trình "Huế thí điểm cơ chế phát triển văn hóa". Đây là chương trình có tính chất then chốt, nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn kéo dài về cơ chế, chính sách và nguồn lực trong lĩnh vực văn hóa. Việc đề xuất các cơ chế đặc thù, thí điểm mô hình hợp tác công – tư trong đầu tư văn hóa, thành lập Quỹ Văn hóa – Nghệ thuật Huế theo hướng xã hội hóa, cũng như thiết lập cơ chế "một cửa" cho các dự án văn hóa – sáng tạo cho thấy quyết tâm chuyển từ tư duy bao cấp sang tư duy kiến tạo, coi Nhà nước là chủ thể dẫn dắt, tạo lập môi trường, còn xã hội và doanh nghiệp là động lực phát triển.

"Cùng với hoàn thiện thể chế, Huế cần đặc biệt coi trọng nhiệm vụ xây dựng con người và môi trường văn hóa lành mạnh. Chương trình này tập trung vào việc đưa giáo dục di sản và nghệ thuật trở thành hoạt động thường xuyên trong nhà trường, xây dựng chuẩn mực ứng xử trong đời sống xã hội và trên không gian số, đồng thời mở rộng quyền thụ hưởng văn hóa cho mọi tầng lớp nhân dân, nhất là các nhóm yếu thế.

Đây là cách tiếp cận phù hợp với tinh thần của Nghị quyết 80, coi con người vừa là chủ thể sáng tạo, vừa là mục tiêu của phát triển văn hóa, đồng thời tăng cường "sức đề kháng văn hóa" trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và bùng nổ công nghệ số", ông Hải nói.

Giám đốc Sở Văn hoá và Thể thao Tp.Huế khẳng định, một trụ cột quan trọng khác là chương trình chuyển đổi số văn hóa Huế, với cách tiếp cận từ "số hóa" sang "dịch vụ và thị trường nội dung". Huế không chỉ phải đặt mục tiêu hoàn thành số hóa các di sản trọng điểm, mà còn cần hướng tới xây dựng hạ tầng dữ liệu văn hóa dùng chung, phát triển nền tảng dịch vụ văn hóa số toàn dân và từng bước hình thành thị trường nội dung số dựa trên di sản.

Trên cơ sở đó, Huế cần triển khai chương trình xây dựng hệ sinh thái sáng tạo, lấy người dân làm trung tâm và doanh nghiệp làm động lực. Việc phát triển các không gian sáng tạo, chương trình ươm tạo startup công nghiệp văn hóa, cơ chế chia sẻ lợi ích cho cộng đồng quanh di sản và xây dựng bản đồ tài nguyên văn hóa toàn diện là những giải pháp nhằm chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành sinh kế bền vững, tạo việc làm sáng tạo và khuyến khích cộng đồng tham gia đồng sáng tạo giá trị. Đây cũng là cách Huế cụ thể hóa quan điểm "văn hóa vì con người, do con người và phục vụ con người".

"Từ hệ sinh thái sáng tạo, Huế phải tập trung phát triển công nghiệp văn hóa theo hướng lựa chọn mũi nhọn, tránh dàn trải. Các lĩnh vực có lợi thế nổi trội như du lịch văn hóa, nghệ thuật biểu diễn, thiết kế – thời trang gắn với áo dài, ẩm thực và nội dung số được ưu tiên đầu tư để hình thành những sản phẩm, chương trình có bản quyền, có khả năng cạnh tranh và từng bước quốc tế hóa. Mục tiêu đặt ra không chỉ là gia tăng doanh thu, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng thị trường văn hóa, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu văn hóa của du khách", Giám đốc Sở Văn hoá và Thể thao Tp.Huế nhấn mạnh.

Tin Gốc: Người Đưa Tin