Chợ Chuông (hay chợ nón làng Chuông) là phiên chợ truyền thống nổi tiếng của làng Chuông, xã Thanh Oai, Hà Nội. Đây không chỉ là nơi giao thương của người dân địa phương mà còn là không gian văn hóa đặc trưng gắn liền với nghề làm nón lá đã tồn tại qua nhiều thế hệ.
Đến nay, chợ vẫn duy trì sáu phiên mỗi tháng vào các ngày 4, 10, 14, 20, 24 và 30 âm lịch. Mỗi phiên chợ là dịp để những người làm nghề, buôn bán nguyên liệu và tiêu thụ sản phẩm gặp gỡ, trao đổi hàng hóa, tạo nên một bức tranh sinh động về làng nghề truyền thống ngay tại thủ đô Hà Nội.
Gắn bó với chợ Chuông suốt gần nửa thế kỷ, bà Lê Thị Xuyến (64 tuổi) được nhiều người biết đến là một trong số những hộ kinh doanh nguyên liệu làm nón lâu năm nhất tại đây.
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí Đời sống và Pháp luật, bà cho biết mình đã có 48 năm buôn bán tại chợ Chuông. “Tôi bán ở đây được 48 năm rồi, gần như gắn bó cả cuộc đời với cái chợ này”, bà Xuyến tươi cười nói.
Gian hàng của bà cung cấp đa dạng nguyên vật liệu phục vụ nghề làm nón như thước cắt nón, nức nón, len lồng nón, quai nón, dây chằng và dầu quang dùng để tăng độ bền cho sản phẩm.
“Trong các nguyên liệu để làm nên một chiếc nón, tôi có thể cung cấp khoảng 80%. Gần như đầy đủ các thành phần cấu tạo nên chiếc nón truyền thống, chỉ còn thiếu một số vật liệu chuyên biệt khác”, bà Xuyên chia sẻ đầy tự hào.
Không chỉ phục vụ người dân địa phương, khách hàng của bà Xuyến còn đến từ nhiều tỉnh, thành khác nhau. Bên cạnh việc bán lẻ, cửa hàng còn cung cấp hàng với số lượng lớn cho các đầu mối kinh doanh.
“Khách thập phương đến mua nhiều lắm. Có người mua vài cân, có người mua cả yến hàng nguyên liệu. Nhiều khách quen ở xa không có thời gian đến chợ thì gọi điện đặt hàng, tôi cũng hỗ trợ mang đến tận nơi”, bà cho biết.
Tuy nhiên, theo người phụ nữ đã gắn bó gần nửa thế kỷ với nghề, sức mua thời gian gần đây có phần giảm sút do thời tiết nắng nóng. “Mùa hè thường là thời điểm đông khách hơn, nhưng những ngày cuối tháng 6 năm nay do nóng quá lượng người đến chợ đã thưa vắng hơn trước”, bà Xuyến bày tỏ.
Dẫu vậy, điều khiến bà Xuyến trăn trở nhất không phải chuyện buôn bán mà là nguy cơ mai một của nghề truyền thống. “Đây là nghề của làng, có lịch sử hàng trăm năm rồi. Từ thời các cụ để lại đến nay, nghề đã ngấm vào máu của người dân nơi đây. Nhưng hiện nay thu nhập từ nghề không còn đủ sức hấp dẫn người trẻ như trước”, bà trải lòng.
Theo bà Xuyến, chính quyền địa phương cùng các cơ quan chức năng đang quan tâm hỗ trợ bảo tồn và phát triển làng nghề nhằm giữ gìn những giá trị văn hóa lâu đời. Nếu trước đây người dân phải buôn bán trong điều kiện tạm bợ thì nay đã có khu vực riêng dành cho làng nghề, tạo điều kiện thuận lợi cho việc kinh doanh và đón khách tham quan.
Một nét đặc trưng khác của chợ Chuông là họp chợ từ rất sớm. “Khoảng 4 giờ sáng chợ đã đông đúc rồi. Thậm chí từ 3 giờ 30 phút nhiều người đã có mặt ở chợ. Đây là truyền thống từ lâu đời của làng”, bà Xuyến cho biết thêm.
Đằng sau mỗi chiếc nón Chuông hoàn chỉnh là sự góp sức của nhiều công đoạn và nhiều người thợ khác nhau, trong đó có những người chuyên làm khuôn nón, bộ phận được xem là “xương sống” để tạo nên hình dáng của sản phẩm.
Tại chợ Chuông, bà Oánh một người thợ đã gắn bó với nghề làm khuôn nón suốt nhiều thập kỷ cho biết: “Gia đình tôi tự làm khuôn nón để bán. Muốn làm được chiếc nón đẹp thì phải có khuôn chuẩn. Không có khuôn thì không thể làm ra nón được”.
Theo bà Oánh, mỗi địa phương lại có một kiểu khuôn khác nhau, tạo nên nét riêng cho sản phẩm của từng vùng. Chẳng hạn, khuôn nón của làng Chuông có phần dáng mềm mại, cân đối hơn, trong khi một số địa phương khác như Văn Điển hay Quốc Oai lại có thiết kế riêng phù hợp với kiểu nón đặc trưng của từng nơi.
“Vùng Văn Điển thường làm nón sâu hơn nên khuôn cũng khác. Mỗi nơi có một mẫu khuôn riêng để tạo nên đặc điểm nhận diện của sản phẩm”, bà Oánh giải thích.
Ngồi ở một góc nhỏ cạnh chùa là gian hàng của bà Phạm Thị Thằm, người đã ngoài 60 tuổi và có hơn 30 năm gắn bó với việc cung cấp nguyên liệu làm nón.
Mặt hàng chính của bà là lá làm nón – một trong những nguyên liệu quan trọng nhất để tạo nên sản phẩm. Theo bà Thằm, lá được nhập từ khu vực Nghệ An và Hà Tĩnh, sau đó trải qua quá trình phơi và xử lý kỹ lưỡng trước khi đưa đến tay người làm nghề.
“Nếu gặp nắng đẹp thì lá sẽ đẹp và trắng hơn. Còn thời tiết không thuận lợi thì chất lượng lá cũng bị ảnh hưởng”, bà Thằm cho biết.
Dù không trực tiếp làm nón, bà Thằm vẫn đóng vai trò quan trọng trong chuỗi sản xuất khi cung cấp nguyên liệu cho các hộ dân trong làng và các địa phương lân cận.
Theo bà, sức mua thời gian này có phần chững lại do người dân đang bước vào vụ cấy. “Nếu vào thời điểm đông khách thì số lá của chúng tôi có thể bán hết rất nhanh”, bà cười nói.
Dù chỉ là một mắt xích trong quá trình sản xuất, nhưng hơn chục năm qua, những người phụ nữ như bà Oánh, bà Thằm vẫn âm thầm gắn bó với công việc của mình, góp phần giữ gìn và tiếp sức cho một nghề thủ công truyền thống đã tồn tại qua nhiều thế hệ.
Giữa không gian nhộn nhịp của chợ Chuông, bà Thanh, một tiểu thương lâu năm, vẫn đều đặn thu mua và phân phối các loại nón lá đi nhiều tỉnh thành trên cả nước. Theo bà, phần lớn số nón được bày bán tại chợ đều được các tiểu thương thu mua từ các hộ sản xuất trong làng rồi phân phối lại cho khách hàng. Bản thân gia đình bà cũng có cửa hàng riêng, đồng thời tham gia làm nón nhưng với quy mô nhỏ.
“Ban ngày tôi đi chợ bán hàng, chiều về mới tranh thủ làm nón thêm”, bà Thanh chia sẻ về cuộc sống của mình.
Một trong những điểm đặc sắc của chợ Chuông là sự đa dạng về chủng loại sản phẩm. Tại đây có hàng chục loại nón khác nhau, từ nón lụa, nón nhô, nón long, nón dấu, nón chóp, nón quai thao, nón lá già ghép sống… đến nhiều dòng nón phục vụ các nhu cầu sử dụng khác nhau. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm của người bán, loại nón được tiêu thụ nhiều nhất vẫn là những sản phẩm phổ thông có giá từ 70.000 – 80.000 đồng/chiếc.
“Nón lụa là dòng cao cấp hơn, có nhiều mức giá như 120.000 đồng, 180.000 đồng hay khoảng 250.000 đồng một chiếc. Loại đắt tiền thường được làm nhiều lớp lá, nhiều công đoạn hơn nên đẹp và bền hơn”, bà Thanh cho biết.
Những chiếc nón cao cấp chủ yếu được khách du lịch lựa chọn làm quà lưu niệm hoặc trưng bày. Trong khi đó, người dân lao động thường ưu tiên các loại nón phổ thông có giá từ 30.000 – 50.000 đồng để sử dụng trong công việc hằng ngày.
Dù có giá thành rẻ và phù hợp với nhu cầu thực tế, các loại nón phổ thông thường có tuổi thọ ngắn hơn. Theo bà Thanh, khi sử dụng trong điều kiện lao động ngoài trời, gặp mưa nắng thường xuyên, những chiếc nón giá rẻ dễ xuống cấp và hư hỏng nhanh.
Nhận định về thị trường hiện nay, bà Thanh cho biết sức tiêu thụ nón lá vẫn duy trì nhưng không còn sôi động như trước. Nguyên nhân chủ yếu là số lượng người sử dụng nón ngày càng giảm.
“Những năm trước mỗi tháng tôi bán được mấy chục nghìn chiếc nón. Bây giờ thì ít đi nhiều”, bà nói giọng hơi buồn.
Không chỉ phục vụ khách hàng trong khu vực, các sản phẩm từ chợ Chuông còn được phân phối tới nhiều địa phương như Hải Phòng, Nam Định (cũ), Hưng Yên, Thái Bình (cũ), Ninh Bình và nhiều tỉnh thành khác. Đặc biệt, bà Thanh cho biết còn có khách hàng từ Campuchia sang tận nơi đặt hàng với số lượng lớn để phục vụ nhu cầu lao động và sinh hoạt.
“Làm nghề này nhiều năm nên tôi có lượng khách quen ổn định. Có người từ xa đến tận nơi đặt hàng, có người liên hệ trước rồi lấy hàng số lượng lớn”, bà Thanh cho biết thêm.
Công an Thành phố Hà Nội vừa thông báo phương án phân luồng, tổ chức giao thông phục vụ Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031 diễn ra tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, số 2 Đại lộ Thăng Long, phường Từ Liêm.
Theo thông báo, đại hội được tổ chức từ ngày 11/5 đến 13/5 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Đại lộ Thăng Long, phường Từ Liêm, Hà Nội). Để bảo đảm an ninh, an toàn giao thông và phục vụ công tác tổ chức sự kiện, lực lượng chức năng sẽ tổ chức phân luồng và hạn chế phương tiện trong nhiều khung giờ.
Cụ thể, ngày 11/5, việc tạm cấm và hạn chế phương tiện được áp dụng từ 12h đến 14h và từ 16h đến 17h30.
Trong hai ngày 12 và 13/5, các khung giờ tạm cấm và hạn chế gồm từ 6h30 đến 8h30, từ 12h30 đến 14h30 và từ 16h đến 17h30.
Trong thời gian trên, Hà Nội tạm cấm xe ô tô tải có khối lượng toàn bộ theo thiết kế từ 1,5 tấn trở lên và xe ô tô chở khách từ 16 chỗ trở lên lưu thông trên một số tuyến đường.
Các phương tiện được miễn trừ gồm xe buýt, xe thu gom rác, xe giải quyết sự cố, xe có phù hiệu bảo vệ, xe của lực lượng công an, quân đội và các phương tiện ưu tiên khác theo quy định của pháp luật.
Các tuyến đường nằm trong diện phân luồng, hạn chế gồm: Kim Mã, Nguyễn Chí Thanh, Trần Duy Hưng, Phạm Hùng đoạn từ Mễ Trì đến Đại lộ Thăng Long, Đỗ Đức Dục, Miếu Đầm, Vành đai 3 trên cao đoạn từ Hồ Tùng Mậu đến cầu Thanh Trì và chiều ngược lại, cùng đường gom Đại lộ Thăng Long đoạn từ Phạm Hùng đến cầu vượt Tỉnh lộ 70.
Để giảm áp lực giao thông tại khu vực phía Tây Thủ đô, Công an TP Hà Nội cũng đưa ra nhiều hướng di chuyển thay thế cho các phương tiện liên tỉnh.
Theo đó, xe từ các tỉnh phía Đông như Hải Phòng, Hưng Yên, Bắc Ninh đi các tỉnh phía Bắc, Tây Bắc được hướng dẫn lưu thông theo tuyến cầu Thanh Trì - cao tốc Hà Nội - Bắc Giang - Quốc lộ 18 và ngược lại.
Trong khi đó, các phương tiện từ phía Đông đi các tỉnh phía Tây, Tây Bắc như Phú Thọ, Sơn La, Điện Biên được phân luồng theo hướng cầu Thanh Trì - Đỗ Mười - Ngọc Hồi - Phan Trọng Tuệ - Cầu Bươu - Phúc La - Văn Khê - Lê Trọng Tấn - Quốc lộ 6 và chiều ngược lại.
Đối với phương tiện từ hướng Võ Văn Kiệt, cầu Thăng Long đi Đại lộ Thăng Long, lộ trình thay thế được khuyến nghị là Phạm Văn Đồng - Hồ Tùng Mậu - Cầu Diễn - Quốc lộ 32 - Tỉnh lộ 70 - Đại lộ Thăng Long và ngược lại.
Công an Thành phố Hà Nội yêu cầu người tham gia giao thông chấp hành nghiêm Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, tuân thủ hướng dẫn của lực lượng chức năng và chủ động lựa chọn lộ trình phù hợp để tránh ùn tắc.
Lực lượng chức năng cũng đề nghị các phương tiện khi gặp xe ưu tiên đang phát tín hiệu làm nhiệm vụ phải nhanh chóng chuyển hướng vào các tuyến đường ngang hoặc nút giao gần nhất theo hướng dẫn để nhường đường cho đoàn xe ưu tiên.
Thôn Bến Đền, xã Đức Minh, tỉnh Hà Tĩnh, được xem là cái nôi của nghề đóng thuyền trên dòng sông La. Lợi thế nằm cạnh sông, hệ thống giao thương thuận lợi đã giúp nơi đây sớm trở thành trung tâm đóng thuyền nổi tiếng. Suốt nhiều thế kỷ, những con thuyền được đóng ở Bến Đền theo chân ngư dân đi khắp miền biển, miền sông, góp phần tạo nên danh tiếng của làng nghề.
Ông Phạm Đức Cừ (85 tuổi, thôn Bến Đền) là một trong những người thợ lớn tuổi lớn nhất vẫn còn miệt mài với nghề. Từ hồi còn bé xíu, ông đã được các cụ cao niên truyền nghề. Bởi vậy, dù hiện nay tay không còn nhanh nhẹn, chân không còn mạnh mẽ như trước, nhưng mỗi tháng ông vẫn nhận 2-3 thuyền nhỏ về làm.
Ông Cừ khẳng định, thương hiệu của làng nghề đóng thuyền ở thôn Bến Đền xuất phát từ kỹ thuật thủ công tinh xảo của những người thợ. Để đạt được điều đó là hành trình hàng chục năm làm nghề, không thể ngày một ngày hai như những nghề khác.
"Quy trình đóng thuyền trải qua nhiều công đoạn thủ công công phu. Trước hết, người thợ định hình mẫu thuyền và hầm, uốn ván bằng nhiệt để tạo độ cong cho thân thuyền. Tiếp đó là lắp ghép đáy thuyền, mạn thuyền và vách thuyền", ông Cừ cho hay.
Chỉ vào con thuyền nhỏ đang làm, ông Cừ cho biết, một mình cũng có thể hoàn thiện các công đoạn trên chỉ trong 2 ngày. Nguyên liệu đóng thuyền chủ yếu là các loại gỗ bền chắc như lim, sến, táu, kiền kiền... Tùy công năng sử dụng, người thợ lựa chọn độ dày ván khác nhau; thuyền đi biển thường dùng ván dày khoảng 5 cm, còn thuyền đi sông khoảng 4 cm.
Trải qua hơn 400 năm, nghề đóng thuyền ở Bến Đền không chỉ tạo sinh kế cho bao thế hệ cư dân ven sông La mà còn thể hiện khát vọng chinh phục sông, biển của người dân. Hằng năm, người dân vẫn duy trì lễ rước sắc Thành hoàng nhằm tri ân tổ nghề và gìn giữ bản sắc văn hóa đã được bồi đắp qua nhiều thế kỷ bên dòng La.
Thế nhưng, trước những đổi thay của thời cuộc và nhịp sống hiện đại, từ một làng nghề từng rộn ràng tiếng cưa, tiếng đục bên dòng La, Bến Đền nay chỉ còn lác đác 4 - 5 xưởng đóng thuyền hoạt động cầm chừng theo đơn đặt hàng. Thậm chí, số lượng đơn cũng không còn nhiều.
Ông Nguyễn Công Hoành (58 tuổi) cho biết, gia đình đã có 4 đời làm nghề đóng thuyền, chứng kiến bao thăng trầm đổi thay, nhưng hiện nay nghề không còn sôi động như trước nữa. Nhu cầu giảm, nhiều cơ sở phải đóng cửa, số còn lại không dám mở rộng sản xuất.
"Điều khiến tôi trăn trở nhất là lớp trẻ giờ không còn mặn mà với nghề, trong khi những người thợ lớn tuổi ngày một ít. Nếu không có người nối nghề, tôi lo mai này nghề đóng thuyền của quê hương sẽ mai một", ông Hoành thở dài.
Do có tiếng từ xưa đến nay, nhưng xưởng của ông Hoành mỗi tháng cũng chỉ có vài đơn đặt hàng. Hẩm hiu hơn, cách đó không xa, một số cơ sở nhiều ngày nay không có đơn thuyền để đón mới.
Ông Trần Thanh Sang, Trưởng phòng Kinh tế, UBND xã Đức Minh cho hay, làng nghề đóng thuyền Bến Đền từng tạo sinh kế cho hàng trăm hộ dân địa phương. Tuy nhiên, trước sự thay đổi của nhu cầu thị trường và sự xuất hiện của các loại thuyền composite, nhôm, sắt có nhiều ưu thế hơn, nghề đóng thuyền gỗ đã dần mai một.
Ngày 28/5, tại Sở Xây dựng Đồng Nai đã diễn ra lễ bàn giao Hệ thống theo dõi các dự án trên Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh (IOC) Tp. Đồng Nai.
Việc đưa hệ thống vào vận hành được xem là bước tiến quan trọng trong lộ trình chuyển đổi số, hiện đại hóa công tác quản lý đầu tư xây dựng của Tp.Đồng Nai – đô thị trẻ đang trong giai đoạn phát triển mạnh về hạ tầng, giao thông và đô thị hóa.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Não Thiên Anh Minh, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Tp.Đồng Nai cho biết, thành phố hiện đang triển khai nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn, từ các công trình giao thông kết nối vùng đến các dự án trọng điểm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Trong bối cảnh khối lượng công việc ngày càng lớn, việc ứng dụng công nghệ số vào quản lý tiến độ, kiểm soát điểm nghẽn và đôn đốc triển khai dự án trở thành yêu cầu cấp thiết đối với cơ quan quản lý nhà nước.
Theo ông Minh, hệ thống mới sẽ hỗ trợ lãnh đạo thành phố, Sở Xây dựng cùng các sở, ngành theo dõi sát tiến độ thực hiện các dự án trên địa bàn, đặc biệt là các công trình giao thông chiến lược như các tuyến cao tốc, các cây cầu kết nối với TP.HCM và nhiều dự án trọng điểm khác.
"Thông qua hệ thống, các khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai sẽ được phát hiện sớm để kịp thời tháo gỡ, bảo đảm các dự án về đích đúng tiến độ, đúng kế hoạch", ông Minh nhấn mạnh.
Lãnh đạo Sở Xây dựng Đồng Nai cũng ghi nhận và cảm ơn sự đồng hành của các đơn vị phối hợp trong quá trình xây dựng, hoàn thiện hệ thống. Đồng thời kỳ vọng trong giai đoạn tiếp theo, phần mềm sẽ tiếp tục được nghiên cứu mở rộng phạm vi ứng dụng, từng bước tích hợp thêm các dự án do các ban quản lý thực hiện nhằm hình thành nền tảng quản trị đầu tư công đồng bộ, hiệu quả hơn.
Một trong những điểm nổi bật của hệ thống là khả năng trực quan hóa dữ liệu thông qua 7 biểu đồ phân tích chuyên sâu về tiến độ thực hiện, khối lượng giải phóng mặt bằng, sản lượng thi công, tình hình giải ngân và các chỉ số quản lý quan trọng khác.
Toàn bộ các dự án được tích hợp trên bản đồ số của Tp.Đồng Nai và hiển thị theo trạng thái màu sắc khác nhau để lãnh đạo dễ dàng theo dõi, giám sát. Thông qua tính năng bản đồ số, cơ quan quản lý có thể phóng to từng khu vực, kiểm tra cụ thể tiến độ giải phóng mặt bằng hoặc thi công từng dự án ngay trên nền tảng số.
Dữ liệu được cập nhật liên tục khi các đơn vị nhập thông tin lên hệ thống, bảo đảm phản ánh sát thực tế triển khai ngoài hiện trường. Đặc biệt, khi phát sinh khó khăn, vướng mắc, các đơn vị có thể cập nhật trực tiếp trên phần mềm để lãnh đạo xem xét, chỉ đạo ngay trên hệ thống. Các chỉ đạo sau khi ban hành sẽ được gửi thông báo tức thời đến ứng dụng của đơn vị thực hiện, bảo đảm xử lý nhanh và theo dõi tiến độ hoàn thành theo thời gian thực.
Trước đó, UBND Tp.Đồng Nai đã ban hành kế hoạch triển khai xây dựng và đưa vào vận hành Hệ thống theo dõi các dự án trên Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh (IOC). Theo kế hoạch, hệ thống được triển khai nhằm giúp lãnh đạo thành phố theo dõi tiến độ thực hiện dự án, tình hình giải ngân vốn đầu tư cũng như nhận diện kịp thời những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai.
Qua đó, nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành, thúc đẩy tiến độ các dự án đầu tư trên địa bàn và từng bước hình thành nền tảng dữ liệu phục vụ quản trị đô thị thông minh. UBND Tp.Đồng Nai yêu cầu dữ liệu dự án phải được cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời; hệ thống bảo đảm khả năng tổng hợp, phân tích dữ liệu, thiết lập cảnh báo phục vụ công tác điều hành, đồng thời có tính liên thông, khả năng mở rộng và nâng cấp trong quá trình vận hành.
Trong giai đoạn đầu, hệ thống tập trung giám sát các dự án trọng điểm trên địa bàn. Sau khi vận hành ổn định, thành phố sẽ xem xét mở rộng đối với các dự án khác nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý thực tiễn. Việc đưa hệ thống theo dõi dự án lên IOC không chỉ giúp Đồng Nai nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư công mà còn thể hiện quyết tâm đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động điều hành của chính quyền đô thị.
