Sau nhiều tuần giao tranh ác liệt từ khi Mỹ – Israel phát động không kích nhằm vào Iran cuối tháng 2, Washington và Tehran đầu tháng 4 đồng ý ngừng bắn và bắt đầu đàm phán tìm giải pháp lâu dài. Nhưng trong lúc Iran phát tín hiệu sẵn sàng thương lượng, một lực cản đáng chú ý cũng nổi lên trong nội bộ nước này. Đó là Jebhe-ye Paydari, thế lực bảo thủ có quan điểm “siêu cứng rắn”.
Sau khi vòng đàm phán thứ nhất giữa Mỹ và Iran tại Islamabad, Pakistan thất bại, nghị sĩ Mahmoud Nabavian, thành viên phe Paydari, đã công khai chỉ trích quá trình thương lượng về chương trình hạt nhân là “sai lầm chiến lược”. Ông kêu gọi loại Ngoại trưởng Abbas Araghchi khỏi nhóm đàm phán.
Hamidreza Azizi, nhà nghiên cứu tại Viện Đức về Các vấn đề Quốc tế và An ninh, trụ sở ở Berlin, cho rằng sự trỗi dậy của phe bảo thủ Paydari không chỉ phản ánh bất đồng về chính sách đối ngoại, mà còn là cuộc cạnh tranh ảnh hưởng tại Iran sau khi Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei bị hạ sát, phần nào lý giải vì sao tiến trình hòa đàm Mỹ – Iran đến nay vẫn bế tắc.
“Họ coi việc chống lại Mỹ và Israel là một cuộc chiến bất tận”, Azizi nói. “Họ tin rằng một nhà nước Hồi giáo dòng Shiite cần tiếp tục tồn tại cho đến tận thế và khá cực đoan khi nói đến hệ tư tưởng tôn giáo đó”.
Phong trào ‘siêu cách mạng’ của Iran
Jebhe-ye Paydari, tức là Mặt trận Kiên định, hình thành với quan điểm bảo vệ tuyệt đối các giá trị của Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Các thành viên của phe này thường tự xem mình là những người bảo vệ “tinh thần cách mạng” trước nguy cơ Iran bị ảnh hưởng bởi phương Tây.
Phe bảo thủ từ lâu đã đóng vai trò chi phối trong hệ thống chính trị Iran, nhưng Paydari vẫn được xem là lực lượng quyết liệt hơn cả. Paydari phản đối gần như mọi hình thức ôn hòa với Mỹ, cho rằng đàm phán không đơn thuần là ngoại giao, mà còn là sự nhượng bộ về ý thức hệ.
Một lý do khiến Paydari phản đối đối thoại với Mỹ là dựa trên chuyện từng xảy ra với Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA), thỏa thuận hạt nhân được Iran ký với nhóm P5+1 (gồm Anh, Pháp, Trung Quốc, Nga, Mỹ và Đức) năm 2015 sau quá trình đàm phán kéo dài.
JCPOA từng được xem là đột phá lớn giúp Iran được giảm bớt lệnh cấm vận để đổi lấy việc hạn chế chương trình hạt nhân. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump năm 2018 đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận và tái áp đặt các lệnh trừng phạt, động thái khiến nhiều phe phái ở Tehran cho rằng Washington là đối tác đàm phán “không đáng tin cậy”.
“Mỹ nhận ra họ không mất gì khi hạ sát các lãnh đạo, chỉ huy và người thân yêu của chúng ta”, một bài viết trên Raja News, cơ quan truyền thông Iran ủng hộ Paydari, chỉ trích nỗ lực đàm phán. “Họ hiểu rằng ngay cả khi làm vậy, vẫn có những người ở đây muốn thương lượng và bắt tay với các đại diện Mỹ”.
Theo nghị sĩ cứng rắn Nabavian, sự hiện diện của những người từng tham gia đàm phán JCPOA, trong đó có Ngoại trưởng Araghchi, vào tiến trình ngoại giao hiện nay khiến Iran “không có hy vọng đạt thỏa thuận có lợi”.
Cạnh tranh ảnh hưởng
Cũng như nhiều thế lực khác, Paydari được cho là đang tìm cách mở rộng ảnh hưởng trên chính trường Iran, khi Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei kế nhiệm đang tìm cách củng cố quyền lực. Phe này hiện có nhiều thành viên nổi bật, đã xây dựng vị thế đáng kể tại Iran trong nhiều năm qua.
Một trong những thành viên của Paydari là Saeed Jalili, cựu ứng viên tổng thống Iran từng nhận khoảng 13 triệu phiếu trong cuộc bầu cử năm 2024. Em trai ông, Vahid Jalili, là quan chức cấp cao tại Đài truyền hình quốc gia Iran IRIB.
Ngoài chính trị và truyền thông, Paydari còn có hậu thuẫn từ giới giáo sĩ bảo thủ. Lãnh tụ tinh thần trước đây của Paydari là giáo chủ Mohammad-Taqi Mesbah-Yazdi nổi tiếng với quan điểm cứng rắn. Người kế nhiệm là Mahdi Mirbaqiri, từng được coi là ứng viên tiềm năng cho vị trí Lãnh tụ Tối cao Iran.
Theo chuyên gia Azizi, Mirbaqiri có tư tưởng “mang màu sắc tận thế” và tin rằng đối đầu quy mô lớn với phương Tây là điều tất yếu. Những tư tưởng như vậy giúp Paydari thu hút được một bộ phận thanh niên bảo thủ Iran, đặc biệt sau nhiều tháng xung đột với Mỹ và Israel.
“Họ tìm cách xây dựng hình ảnh là hiện thân cho lý tưởng mà Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei từng đề ra, nhằm tạo ra một thế hệ cách mạng trẻ tuổi, mộ đạo và đủ khả năng tiếp nối di sản của Cộng hòa Hồi giáo”, ông Azizi nói.
Phe Paydari gần đây đang đẩy mạnh gây áp lực lên chính quyền Iran. Tại Tehran, hàng nghìn người ủng hộ phe này đã tham gia các cuộc tuần hành phản đối đàm phán với Mỹ. Các bài phát biểu tại những cuộc tụ tập thường nhấn mạnh rằng Iran chỉ có thể đạt thỏa thuận có lợi nếu tiếp tục duy trì lập trường cứng rắn.
Trên truyền thông nhà nước và mạng xã hội, nhiều người thuộc phe Paydari liên tục công kích đội ngũ đàm phán của Tehran. Họ cáo buộc các nhà đàm phán, trong đó có Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf cũng như Ngoại trưởng Araghchi, là “thiếu trung thành” với Cộng hòa Hồi giáo và vượt qua “lằn ranh đỏ” mà Lãnh tụ Tối cao đề ra.
Một số nghị sĩ có quan hệ với nhóm này còn từ chối ký tuyên bố ủng hộ phái đoàn đàm phán của Iran. Các động thái đó được cho là lý do khiến Tổng thống Trump gần đây mô tả giới lãnh đạo Iran là “rạn nứt” và “hỗn loạn”.
Giới phân tích nhận định Paydari chưa đủ mạnh để chi phối toàn bộ chính sách của Tehran. Theo Mohammad Ali Shabani, biên tập viên trang Amwaj.media chuyên theo dõi tình hình Iran và Trung Đông, phe cứng rắn đang đối mặt phản ứng ngược, khi đàm phán rơi vào bế tắc và Mỹ áp lệnh phong tỏa cảng biển, khiến nền kinh tế dựa vào xuất khẩu dầu của Iran gặp nhiều khó khăn.
“Họ gây nhiều ồn ào và bị cho là tiếp tay để Israel và Mỹ khắc họa Iran như một đất nước đang rơi vào chia rẽ nội bộ sâu sắc. Nhóm cực đoan này đang vấp phải phản ứng từ mọi phía và ngày càng bị cô lập”, ông Shabani nói.
Shabani cho rằng các phe bảo thủ ở Iran không phản đối đạt thỏa thuận với Mỹ, mà chỉ muốn chính họ là bên đứng ra đạt được thỏa thuận đó nhằm gia tăng ảnh hưởng và tái cấu trúc quyền lực trong nước.
“Họ cho rằng nếu tiếp tục đối đầu, Iran có thể buộc Mỹ phải nhượng bộ và sau đó áp đặt các điều kiện của mình”, ông Shabani nói. “Không ai ở Iran phản đối một thỏa thuận. Vấn đề nằm ở chiến thuật để đạt được thỏa thuận đó và ai sẽ là người đứng ra thực hiện”.
Theo đặc phái viên TTXVN, tại sự kiện, Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam tại Ý Vũ Thị Bích Diệp cho biết có khoảng 1.000 - 1.200 du học sinh Việt Nam đang theo học ở nhiều lĩnh vực khác nhau ở Ý. Trong những năm gần đây, xu hướng lựa chọn ngành học chuyển dịch rõ rệt sang các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu, công nghệ thông tin và thiết kế.
Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam chia sẻ về một số khó khăn, đề xuất tăng cường các cơ chế hỗ trợ công dân Việt Nam ở nước ngoài trong quá trình hoàn thiện thủ tục pháp lý và cư trú, thúc đẩy các cơ chế kết nối giữa sinh viên Việt Nam ở nước ngoài với thị trường lao động trong nước và quốc tế.
Hội Sinh viên Việt Nam tại Ý cũng kiến nghị tiếp tục hoàn thiện các chính sách thu hút và phát huy nguồn nhân lực chất lượng cao trở về Việt Nam, phát huy vai trò của cộng đồng sinh viên Việt Nam tại Ý như một mạng lưới kết nối và hỗ trợ tại chỗ.
Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn gửi tới các sinh viên, lưu học sinh tiêu biểu của Việt Nam tại Ý lời thăm hỏi chân thành và những tình cảm tốt đẹp nhất từ Tổ quốc.
Chủ tịch Quốc hội chia sẻ về quan hệ Việt Nam - Ý và tiềm tăng phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới. Ông cũng thông tin về tình hình trong nước, nhấn mạnh Đảng ta đã quyết định những chủ trương lớn đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Ghi nhận những đề xuất, Chủ tịch Quốc hội cho biết sẽ chỉ đạo các cơ quan của Quốc hội phối hợp các cơ quan liên quan nghiên cứu tiếp thu, rà soát, sớm có giải pháp hoặc phản hồi phù hợp, đáp ứng nguyện vọng chính đáng, phát huy hiệu quả hơn nữa nguồn lực quý báu của người Việt Nam ở nước ngoài.
Theo Chủ tịch Quốc hội, Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách thu hút các chuyên gia, trí thức Việt Nam ở nước ngoài đóng góp cho sự phát triển của đất nước, trong đó đưa ra nhiều cơ chế đặc biệt, cải thiện quy trình triển khai hoạt động nghiên cứu khoa học nhằm thu hút, trọng dụng các chuyên gia, nhà khoa học là người Việt Nam ở nước ngoài về nước làm việc. Một số địa phương có cơ chế đãi ngộ cao cho đội ngũ thạc sĩ, tiến sĩ.
Chủ tịch Quốc hội mong muốn các bạn sinh viên, lưu học sinh nỗ lực học tập, tiếp thu thành tựu khoa học công nghệ nước sở tại, tiếp tục phát huy trí tuệ, kinh nghiệm và bản lĩnh của mình để đóng góp sức mình vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước.
Ông đề nghị Đại sứ quán Việt Nam tại Ý tiếp tục quan tâm, tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng của đội ngũ sinh viên, lưu học sinh để tạo điều kiện thuận lợi nhất về sinh hoạt, học hành, đảm bảo quyền lợi của người Việt Nam ở nước sở tại.
Hội Sinh viên Việt Nam tại Ý tăng cường tuyên truyền về tình hình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước cũng như những chính sách, pháp luật đã được Quốc hội thông qua, góp phần gắn kết người Việt Nam ở nước ngoài nói chung cũng như cộng đồng người Việt ở Ý hướng về quê hương.
Ông mong các sinh viên, dù học ngành nào, cũng chủ động tiếp cận khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, để khi trở về có thể đóng góp thiết thực cho quê hương, cho đất nước, góp phần đưa Việt Nam trở thành nước thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và thu nhập cao vào năm 2045.
Chiều 27.5, đội cứu hộ do Thái Lan dẫn đầu phát hiện 5 người còn sống trên một tảng đá gồ ghề sâu trong hang động hiểm trở ở huyện Longcheng, tỉnh Xaisomboun, cách thủ đô Viêng Chăn (Lào) khoảng 120 - 125 km. Trước đó, lực lượng cứu hộ đã mất 4 ngày lặn qua những đoạn hang hẹp, tối và ngập nước để tìm đường tiếp cận khu vực nghi có người mắc kẹt, theo AFP.
"Chúng tôi đã tìm thấy 5 người còn sống và tất cả đều an toàn. Hiện vẫn còn 2 người nữa đang được tìm kiếm", nhóm Tình nguyện viên cứu hộ nhân dân của Lào thông báo trên mạng xã hội.
Ông Bounkham Luanglath, thuộc lực lượng cứu hộ Lào, cho biết công tác tìm kiếm 2 người còn lại sẽ tiếp tục. "Tôi vẫn còn run. Cả đội đã làm được điều đó", ông nói trong một tin nhắn thoại sau khi nhóm đầu tiên được tìm thấy.
Một video do đội cứu hộ Thái Lan đăng tải cho thấy khoảnh khắc các thợ lặn nổi lên khỏi mặt nước và phát hiện những người dân làng đang ngồi trên một tảng đá với xung quanh là nước lũ. Nhiều người đội đèn pin trên đầu. Các video khác ghi lại cảnh lực lượng cứu hộ bên trong và ngoài hang ôm nhau, reo hò sau khi tìm thấy người sống sót, theo The Guardian.
Chuyên gia lặn cứu hộ Mikko Paasi từ Phần Lan cho biết lực lượng cứu hộ phải vượt qua "hàng trăm mét lối đi hẹp, nước lũ, nguy cơ sụp đổ và nguy cơ ô nhiễm không khí cao" bên trong hang. Ông mô tả đây là một "mỏ vàng bị bỏ hoang" và cho rằng các nạn nhân có thể mắc kẹt ở nơi cách cửa hang khoảng 300 m.
Chiến dịch cứu hộ có sự tham gia của các thợ lặn hang động chuyên nghiệp từ Thái Lan và một số nước khác, theo South China Morning Post. Trong số này có những người từng tham gia cuộc giải cứu đội bóng đá thiếu niên Thái Lan và huấn luyện viên mắc kẹt trong hang Tham Luang năm 2018.
Theo truyền thông Lào, nhóm 7 dân làng bị mắc kẹt sau khi vào một hang động ở tỉnh Xaisomboun ngày 19.5. Mưa lớn sau đó gây lũ quét, làm ngập các lối đi và chặn đường ra khỏi hang.
Hiện chưa có xác nhận chính thức đầy đủ về lý do nhóm dân làng vào hang. Tuy nhiên, một số nguồn tin địa phương cho biết khu vực này thường có người lui tới để tìm vàng, dù chính quyền đã nhiều lần cảnh báo không nên vào hang vì lý do an toàn.
Hôm qua 2.6, Đài NBC dẫn thông báo từ lực lượng Hezbollah (ở Li Băng) rằng Lực lượng phòng vệ Israel (IDF) cùng ngày tiếp tục phát động các cuộc tấn công gây chết người ở Li Băng. Trước đó, Tel Aviv cũng đã cáo buộc Hezbollah phát động các cuộc tấn công nhằm vào phía Israel. Lực lượng Hezbollah cũng đã nhận trách nhiệm về một số cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu của Israel ở miền nam Li Băng vào tối 1.6.
Việc tấn công "ăn miếng trả miếng" giữa IDF và Hezbollah vẫn xảy ra sau khi đại diện Li Băng thông báo hai phía đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn. Qua đó, Li Băng kêu gọi Tel Aviv kiềm chế các cuộc tấn công vào thủ đô Beirut (Li Băng) và các vùng ngoại ô do Hezbollah kiểm soát, đồng thời Hezbollah ngừng tập kích Israel.
Trước đó, viết trên mạng xã hội Truth Social vào tối 1.6 (theo giờ VN), Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo vừa có cuộc gọi cho Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và nhận được sự đồng ý ngừng bắn với Hezbollah. Theo ông Trump, thông qua các trung gian thì Hezbollah cũng đã cam kết không tấn công Israel.
Tuy nhiên, theo tờ The Times of Israel, Tổng thống Trump đã gây sức ép khi gọi điện cho Thủ tướng Netanyahu để giải quyết vấn đề trên. Trong cuộc gọi, Tổng thống Trump được cho là đã lớn tiếng chỉ trích Thủ tướng Netanyahu "điên rồ", đồng thời cho rằng chính ông Netanyahu đã khiến "mọi người đều ghét Israel".
Cũng theo đó, Tổng thống Trump còn nhắc nhở rằng nhờ ông hỗ trợ mà Thủ tướng Netanyahu không phải nhận án tù vì các cáo buộc tham nhũng. Thực tế, Tổng thống Trump nhiều lần công khai khẳng định đã đề nghị Tổng thống Israel Isaac Herzog ân xá cho Thủ tướng Netanyahu liên quan các vụ án tham nhũng.
Thực tế, Thủ tướng Netanyahu đang chịu áp lực ngày càng tăng trong việc leo thang xung đột ở Li Băng khi tên lửa của Hezbollah đã tiến sâu hơn vào Israel. Nghị sĩ đối lập Avigdor Liberman ngày 1.6 tuyên bố Israel từ lâu lẽ ra nên ném bom Dahiyeh - vùng phụ cận phía nam thủ đô Beirut của Li Băng và được cho là tập trung nhiều cơ sở của Hezbollah.
Kể từ khi lệnh ngừng bắn với Iran có hiệu lực vào tháng 4, Mỹ phần lớn đã cấm Israel tấn công Beirut. Thay vào đó, IDF tấn công vào miền nam Li Băng và gần đây là thung lũng Beqaa. Trong thời gian ngừng bắn, Israel chỉ tấn công Beirut hai lần nhằm vào các chỉ huy cấp cao của Hezbollah. Trong bối cảnh đó, Thủ tướng Netanyahu ngày 1.6 tuyên bố không chấp nhận kịch bản mà "trong đó Hezbollah tấn công các thành phố và công dân của chúng tôi, và trụ sở khủng bố của họ ở Beirut, ở Dahiyeh, vẫn nằm ngoài ranh giới".
Tuy nhiên, nếu Israel và Hezbollah vẫn tiếp tục "ăn miếng trả miếng" thì sẽ cản trở quá trình đàm phán giữa Mỹ với Iran. Bởi phía Tehran đặt ra điều khoản trong thỏa thuận với Washington sẽ bao gồm cả việc ngừng bắn giữa Israel với Hezbollah và lực lượng Hamas (ở Dải Gaza).
Trong khi đó, Tổng thống Trump ngày 1.6 tiết lộ thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz và gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran có thể đạt được "trong tuần tới". Nhưng Thỏa thuận giữa Mỹ và Iran nhiều khả năng sẽ gây khó cho sự nghiệp chính trị của Thủ tướng Netanyahu. Một số thông tin rò rỉ cho thấy thỏa thuận này có thể bao gồm các điều khoản như mở lại eo biển Hormuz, dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Mỹ, giải phóng các tài sản bị đóng băng của Tehran (thông qua Qatar), và gia hạn lệnh ngừng bắn, đồng thời trì hoãn các cuộc đàm phán hạt nhân. Đặc biệt, thỏa thuận dường như không có điều khoản giải tán các lực lượng ủy nhiệm của Tehran ở khu vực, không có hạn chế nào đối với chương trình tên lửa đạn đạo của Iran, không có lệnh cấm vĩnh viễn việc làm giàu uranium, không có việc tiếp quản kho dự trữ uranium được làm giàu cao, không đặt điều kiện về người được lựa chọn đứng đầu Iran, không có sự thay đổi chế độ.
Trong phân tích gửi đến Thanh Niên, TS Ian Bremmer, nhà khoa học chính trị và là Chủ tịch Eurasia Group (Mỹ) - đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, cho rằng những điều khoản như thế là điều khó chấp nhận với ông Netanyahu vì tình hình cuộc chiến Iran hiện đang khiến dư luận Israel thất vọng.
"Khi một thỏa thuận giữa Nhà Trắng với Tehran không chỉ giữ nguyên vẹn chế độ Iran mà còn giúp chính quyền nước này củng cố sức mạnh về địa chính trị sẽ làm suy yếu lập luận của Thủ tướng Netanyahu trước cử tri rằng chỉ ông mới có thể đánh bại mối đe dọa từ Iran, hợp tác hiệu quả với Tổng thống Trump và giữ an toàn cho Israel", TS Bremmer đặt vấn đề.
Cũng theo TS Bremmer, dù sự ủng hộ trong nước đối với cuộc chiến trên nhiều mặt trận vẫn còn cao do hầu hết người dân Israel xem Tehran và các lực lượng ủy nhiệm Iran là mối đe dọa đối với nhà nước Do Thái, nhưng phần lớn người dân mệt mỏi với các vụ bê bối tham nhũng của Thủ tướng Netanyahu và nhiều vấn đề đối nội khác.
Trong khi đó, cuộc bầu cử Quốc hội nước này lại đang đến gần, dự kiến diễn ra vào tháng 10 tới, đóng vai trò quyết định trong việc ông Netanyahu có tiếp tục cầm quyền hay không. Thế nhưng, liên minh cầm quyền của Thủ tướng Netanyahu đang thiếu đáng kể so với 61 ghế cần thiết để duy trì đa số tại quốc hội. Các cuộc thăm dò mới nhất cho thấy khối đối lập Israel đang bám sát phe của ông Netanyahu.
Vì thế, quyền lợi chính trị giữa Thủ tướng Netanyahu và Tổng thống Trump đang ngày càng chia rẽ sâu sắc.
