Sau nhiều tuần giao tranh ác liệt từ khi Mỹ – Israel phát động không kích nhằm vào Iran cuối tháng 2, Washington và Tehran đầu tháng 4 đồng ý ngừng bắn và bắt đầu đàm phán tìm giải pháp lâu dài. Nhưng trong lúc Iran phát tín hiệu sẵn sàng thương lượng, một lực cản đáng chú ý cũng nổi lên trong nội bộ nước này. Đó là Jebhe-ye Paydari, thế lực bảo thủ có quan điểm “siêu cứng rắn”.
Sau khi vòng đàm phán thứ nhất giữa Mỹ và Iran tại Islamabad, Pakistan thất bại, nghị sĩ Mahmoud Nabavian, thành viên phe Paydari, đã công khai chỉ trích quá trình thương lượng về chương trình hạt nhân là “sai lầm chiến lược”. Ông kêu gọi loại Ngoại trưởng Abbas Araghchi khỏi nhóm đàm phán.
Hamidreza Azizi, nhà nghiên cứu tại Viện Đức về Các vấn đề Quốc tế và An ninh, trụ sở ở Berlin, cho rằng sự trỗi dậy của phe bảo thủ Paydari không chỉ phản ánh bất đồng về chính sách đối ngoại, mà còn là cuộc cạnh tranh ảnh hưởng tại Iran sau khi Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei bị hạ sát, phần nào lý giải vì sao tiến trình hòa đàm Mỹ – Iran đến nay vẫn bế tắc.
“Họ coi việc chống lại Mỹ và Israel là một cuộc chiến bất tận”, Azizi nói. “Họ tin rằng một nhà nước Hồi giáo dòng Shiite cần tiếp tục tồn tại cho đến tận thế và khá cực đoan khi nói đến hệ tư tưởng tôn giáo đó”.
Phong trào ‘siêu cách mạng’ của Iran
Jebhe-ye Paydari, tức là Mặt trận Kiên định, hình thành với quan điểm bảo vệ tuyệt đối các giá trị của Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Các thành viên của phe này thường tự xem mình là những người bảo vệ “tinh thần cách mạng” trước nguy cơ Iran bị ảnh hưởng bởi phương Tây.
Phe bảo thủ từ lâu đã đóng vai trò chi phối trong hệ thống chính trị Iran, nhưng Paydari vẫn được xem là lực lượng quyết liệt hơn cả. Paydari phản đối gần như mọi hình thức ôn hòa với Mỹ, cho rằng đàm phán không đơn thuần là ngoại giao, mà còn là sự nhượng bộ về ý thức hệ.
Một lý do khiến Paydari phản đối đối thoại với Mỹ là dựa trên chuyện từng xảy ra với Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA), thỏa thuận hạt nhân được Iran ký với nhóm P5+1 (gồm Anh, Pháp, Trung Quốc, Nga, Mỹ và Đức) năm 2015 sau quá trình đàm phán kéo dài.
JCPOA từng được xem là đột phá lớn giúp Iran được giảm bớt lệnh cấm vận để đổi lấy việc hạn chế chương trình hạt nhân. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump năm 2018 đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận và tái áp đặt các lệnh trừng phạt, động thái khiến nhiều phe phái ở Tehran cho rằng Washington là đối tác đàm phán “không đáng tin cậy”.
“Mỹ nhận ra họ không mất gì khi hạ sát các lãnh đạo, chỉ huy và người thân yêu của chúng ta”, một bài viết trên Raja News, cơ quan truyền thông Iran ủng hộ Paydari, chỉ trích nỗ lực đàm phán. “Họ hiểu rằng ngay cả khi làm vậy, vẫn có những người ở đây muốn thương lượng và bắt tay với các đại diện Mỹ”.
Theo nghị sĩ cứng rắn Nabavian, sự hiện diện của những người từng tham gia đàm phán JCPOA, trong đó có Ngoại trưởng Araghchi, vào tiến trình ngoại giao hiện nay khiến Iran “không có hy vọng đạt thỏa thuận có lợi”.
Cạnh tranh ảnh hưởng
Cũng như nhiều thế lực khác, Paydari được cho là đang tìm cách mở rộng ảnh hưởng trên chính trường Iran, khi Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei kế nhiệm đang tìm cách củng cố quyền lực. Phe này hiện có nhiều thành viên nổi bật, đã xây dựng vị thế đáng kể tại Iran trong nhiều năm qua.
Một trong những thành viên của Paydari là Saeed Jalili, cựu ứng viên tổng thống Iran từng nhận khoảng 13 triệu phiếu trong cuộc bầu cử năm 2024. Em trai ông, Vahid Jalili, là quan chức cấp cao tại Đài truyền hình quốc gia Iran IRIB.
Ngoài chính trị và truyền thông, Paydari còn có hậu thuẫn từ giới giáo sĩ bảo thủ. Lãnh tụ tinh thần trước đây của Paydari là giáo chủ Mohammad-Taqi Mesbah-Yazdi nổi tiếng với quan điểm cứng rắn. Người kế nhiệm là Mahdi Mirbaqiri, từng được coi là ứng viên tiềm năng cho vị trí Lãnh tụ Tối cao Iran.
Theo chuyên gia Azizi, Mirbaqiri có tư tưởng “mang màu sắc tận thế” và tin rằng đối đầu quy mô lớn với phương Tây là điều tất yếu. Những tư tưởng như vậy giúp Paydari thu hút được một bộ phận thanh niên bảo thủ Iran, đặc biệt sau nhiều tháng xung đột với Mỹ và Israel.
“Họ tìm cách xây dựng hình ảnh là hiện thân cho lý tưởng mà Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei từng đề ra, nhằm tạo ra một thế hệ cách mạng trẻ tuổi, mộ đạo và đủ khả năng tiếp nối di sản của Cộng hòa Hồi giáo”, ông Azizi nói.
Phe Paydari gần đây đang đẩy mạnh gây áp lực lên chính quyền Iran. Tại Tehran, hàng nghìn người ủng hộ phe này đã tham gia các cuộc tuần hành phản đối đàm phán với Mỹ. Các bài phát biểu tại những cuộc tụ tập thường nhấn mạnh rằng Iran chỉ có thể đạt thỏa thuận có lợi nếu tiếp tục duy trì lập trường cứng rắn.
Trên truyền thông nhà nước và mạng xã hội, nhiều người thuộc phe Paydari liên tục công kích đội ngũ đàm phán của Tehran. Họ cáo buộc các nhà đàm phán, trong đó có Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf cũng như Ngoại trưởng Araghchi, là “thiếu trung thành” với Cộng hòa Hồi giáo và vượt qua “lằn ranh đỏ” mà Lãnh tụ Tối cao đề ra.
Một số nghị sĩ có quan hệ với nhóm này còn từ chối ký tuyên bố ủng hộ phái đoàn đàm phán của Iran. Các động thái đó được cho là lý do khiến Tổng thống Trump gần đây mô tả giới lãnh đạo Iran là “rạn nứt” và “hỗn loạn”.
Giới phân tích nhận định Paydari chưa đủ mạnh để chi phối toàn bộ chính sách của Tehran. Theo Mohammad Ali Shabani, biên tập viên trang Amwaj.media chuyên theo dõi tình hình Iran và Trung Đông, phe cứng rắn đang đối mặt phản ứng ngược, khi đàm phán rơi vào bế tắc và Mỹ áp lệnh phong tỏa cảng biển, khiến nền kinh tế dựa vào xuất khẩu dầu của Iran gặp nhiều khó khăn.
“Họ gây nhiều ồn ào và bị cho là tiếp tay để Israel và Mỹ khắc họa Iran như một đất nước đang rơi vào chia rẽ nội bộ sâu sắc. Nhóm cực đoan này đang vấp phải phản ứng từ mọi phía và ngày càng bị cô lập”, ông Shabani nói.
Shabani cho rằng các phe bảo thủ ở Iran không phản đối đạt thỏa thuận với Mỹ, mà chỉ muốn chính họ là bên đứng ra đạt được thỏa thuận đó nhằm gia tăng ảnh hưởng và tái cấu trúc quyền lực trong nước.
“Họ cho rằng nếu tiếp tục đối đầu, Iran có thể buộc Mỹ phải nhượng bộ và sau đó áp đặt các điều kiện của mình”, ông Shabani nói. “Không ai ở Iran phản đối một thỏa thuận. Vấn đề nằm ở chiến thuật để đạt được thỏa thuận đó và ai sẽ là người đứng ra thực hiện”.
Đài Nippin ngày 24.6 đưa tin cảnh sát tỉnh Hyogo (Nhật Bản) hôm 23.6 đã bắt giữ bà Aki Mochizuki (50 tuổi) với cáo buộc phi tang thi thể chồng cũ. Theo các nguồn tin điều tra, bà Mochizuki đã thừa nhận hành vi giấu xác, đồng thời ám chỉ chính mình đã sát hại chồng cũ là ông Yutaka Nishiguchi.
Nghi phạm bị cáo buộc đã bỏ thi thể ông Nishiguchi vào túi và giấu trong tủ đông tại căn hộ ở thành phố Kobe từ khoảng năm 2012. Bà Mochizuki đã đứng tên thuê căn hộ này từ tháng 7.2002. Ban đầu, nghi phạm phủ nhận liên quan nhưng đến tối 22.6 đã gọi điện cho cảnh sát để đầu thú.
Sự việc được phơi bày khi một cư dân cùng tòa nhà báo cáo với ban quản lý về mùi hôi thối bốc ra từ căn hộ vào chiều 19.6. Đến ngày 20.6, cảnh sát tiến hành kiểm tra và phát hiện thi thể nạn nhân trong chiếc tủ đông, trong lúc nguồn điện căn hộ đã bị ngắt, The Japan Times đưa tin.
Kết quả khám nghiệm tử thi cho thấy ông Nishiguchi đã qua đời vào khoảng tháng 12.2011. Nhận định ban đầu cho thấy thi thể nạn nhân đã bị cắt làm đôi ở khu vực vùng bụng sau khi tử vong. Phần thân trên của nạn nhân mặc áo thun và phần thân dưới mặc quần đùi. Tại hiện trường, cảnh sát không phát hiện vết máu hay dấu hiệu lục lọi, cướp tài sản.
Sở Cảnh sát Hyogo hiện đã thành lập ban chuyên án để tiếp tục điều tra vụ việc theo hướng tội phạm phi tang thi thể, đồng thời mở rộng làm rõ nghi vấn giết người.
Theo Hãng tin AFP ngày 19-4, Cơ quan hàng không dân dụng Iran thông báo sẽ nối lại các chuyến bay quốc tế từ sân bay Mashhad kể từ ngày 20-4.
"Giấy phép khai thác các chuyến bay chở hành khách quốc tế tại sân bay Mashhad đã được cấp, bắt đầu từ ngày mai" - truyền hình nhà nước Iran dẫn thông báo cho biết.
Hãng thông tấn IRNA sau đó xác nhận hành khách đã có thể mua vé cho các chặng bay quốc tế đi và đến sân bay Mashhad qua hệ thống đặt vé chính thức.
Theo AFP, các sân bay trên toàn Iran đã phải đóng cửa kể từ khi xung đột với Mỹ và Israel bùng phát hôm 28-2.
Giới chức hàng không nước này cho biết sẽ triển khai kế hoạch mở cửa không phận theo từng giai đoạn, tùy thuộc vào tiến độ chuẩn bị kỹ thuật cũng như năng lực vận hành của cả khối quân sự và dân dụng.
Theo kế hoạch, Iran sẽ bắt đầu bằng các chuyến bay quá cảnh, sau đó nối lại hoạt động tại các sân bay ở khu vực phía đông, trong đó có Mashhad.
Hai sân bay lớn tại thủ đô Tehran - Imam Khomeini và Mehrabad - dự kiến sẽ được mở cửa trở lại trong giai đoạn ba, còn các sân bay phía tây sẽ là những điểm cuối cùng nối lại hoạt động.
Động thái này được xem là tín hiệu cho thấy Iran đang dần nới lỏng kiểm soát không phận và từng bước khôi phục kết nối quốc tế sau gần hai tháng gián đoạn vì xung đột.
Trưởng đoàn Hải quân Việt Nam là đại tá Phạm Tiến Dũng, Phó tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Vùng 2 Hải quân Việt Nam, đã chào đón trưởng đoàn Hải quân Ấn Độ là chuẩn đô đốc Alok Ananda, Tư lệnh Hạm đội miền Đông (Hải quân Ấn Độ) cùng thuyền trưởng tàu INS Udaygiri – đại tá Vikas Sood.
Đại diện UBND TP.HCM, Quân khu 7, Bộ Tư lệnh TP.HCM, Ban chỉ huy Bộ đội Biên phòng TP.HCM, Cục Đối ngoại, Cục Bảo vệ an ninh Quân đội; Cảng vụ hàng hải TP.HCM; các cán bộ bộ của Vùng 2 Hải quân
Phía Ấn Độ có đại tá S.Muthukrishnan, tùy viên quốc phòng Ấn Độ tại Việt Nam cùng cán bộ, nhân viên Đại sứ quán Ấn Độ tại Việt Nam.
Cập cảng Sài Gòn ngay sau đó là tàu săn ngầm INS Kavaratti với thuyền trưởng – trung tá Ashwani Kumar Bura.
Chuyến thăm của bộ đôi tàu Hải quân Ấn Độ đến TP.HCM hoạt động đối ngoại quốc phòng quan trọng nhằm tiếp tục triển khai các nội dung hợp tác quốc phòng giữa Việt Nam và Ấn Độ, góp phần củng cố quan hệ hữu nghị truyền thống, tăng cường tin cậy chính trị, thúc đẩy giao lưu và hiểu biết lẫn nhau giữa lực lượng hải quân hai nước.
Hoạt động này cũng góp phần làm sâu sắc hơn Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Tăng cường Việt Nam – Ấn Độ, đồng thời khẳng định cam kết của hai bên trong việc duy trì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển tại khu vực.
Bên cạnh việc chào xã giao lãnh đạo TP.HCM, Bộ Tư lệnh Vùng 2, các hoạt động khác bao gồm đồng diễn yoga trên tàu, tiệc chiêu đãi trên tàu hộ vệ, luyện tập chung với Hải quân Việt Nam
Các tàu đã rời quân cảng ở Visakhapatnam (trụ sở Hạm đội miền Đông, Ấn Độ) từ đầu tuần trước cho cuộc hành trình đến Việt Nam, và sẽ rời cảng Sài Gòn vào ngày 24.6 cho điểm đến kế tiếp là căn cứ hải quân Sattahip (Thái Lan).
INS Kavaratti (số hiệu P31) là tàu săn ngầm, chiều dài 109,1 m, chiều rộng 14,17 m, lượng giãn nước khoảng 3.490 tấn và mớn nước 4,5 m. Số lượng sĩ quan và thủy thủ đoàn trên tàu là 155 người.
INS Kavaratti có tổng công suất khoảng 21.800 mã lực, cho phép đạt tốc độ tối đa khoảng 25 hải lý/giờ.
Đây là một trong những tàu săn ngầm chủ lực của Hải quân Ấn Độ, được thiết kế để thực hiện các nhiệm vụ tác chiến chống ngầm và bảo đảm an ninh trên biển.
INS Kavaratti là một trong những tàu chiến đầu tiên của Ấn Độ sử dụng cấu trúc thượng tầng bằng vật liệu composite sợi carbon tích hợp với thân tàu, giúp giảm trọng lượng phần trên, tiết kiệm chi phí bảo dưỡng và nâng cao đặc tính tàng hình.
Tàu được trang bị nhiều loại vũ khí và cảm biến do Ấn Độ phát triển, gồm pháo hạm tầm trung, ống phóng ngư lôi, bệ phóng rocket chống ngầm, hệ thống vũ khí phòng thủ tầm gần (CIWS), cùng hệ thống thông tin liên lạc tích hợp và tác chiến điện tử hiện đại.
INS Kavaratti được thiết kế để hoạt động trong môi trường tác chiến có yếu tố hạt nhân, sinh học và hóa học. Với các tính năng tàng hình tiên tiến và tín hiệu phản xạ radar thấp, tàu có khả năng nâng cao hiệu quả tác chiến chống ngầm và bảo đảm an ninh trên biển, đảm nhận vai trò một trong những tàu chiến chủ lực của Hải quân Ấn Độ.
Còn INS Udaygiri (số hiệu F35) là tàu hộ vệ đa nhiệm tàng hình, chiều dài 149,02 m, chiều rộng 17,8 m, lượng giãn nước khoảng 7.500 tấn và mớn nước 6,7 m.
Tàu có tổng công suất khoảng 60.000 mã lực, cho phép đạt tốc độ tối đa khoảng 29 hải lý/giờ. Số lượng sĩ quan và thủy thủ đoàn trên tàu là 313 người.
INS Udaygiri được trang bị tên lửa hành trình siêu thanh BrahMos, tên lửa Barak-8, hệ thống tên lửa đất đối không tầm xa (LRSAM), ngư lôi, bệ phóng rốc két cùng các hệ thống radar hiện đại.
Tàu cũng được tích hợp tổ hợp tác chiến điện tử Shakti, góp phần nâng cao năng lực tác chiến và nhận thức tình huống trên biển.
