Tối 10/4 theo múi giờ EDT (sáng 11/4 giờ Hà Nội), tàu Orion đưa phi hành đoàn Artemis II đáp xuống Thái Bình Dương, kết thúc chuyến bay lịch sử vòng quanh Mặt Trăng. “Tàu Integrity (tên do phi hành đoàn Artemis II đặt cho tàu Orion) và bốn phi hành gia đã hạ cánh thành công mỹ mãn. Về mọi mặt, đây là nhiệm vụ hoàn hảo như sách giáo khoa”, Rob Navias, phát ngôn viên của NASA, nhận xét.
Hành trình trở về thực chất được lập trình sẵn ngay từ đầu, tận dụng trọng lực Mặt Trăng để bẻ cong quỹ đạo của Orion, giúp tàu quay lại Trái Đất mà không cần nhiều hỗ trợ từ động cơ tên lửa. Samantha Kenyon, phó giáo sư kỹ thuật hàng không vũ trụ tại Đại học Bách khoa Virginia, cho biết đó chính là phần “tự do” trong quỹ đạo “trở về tự do” của con tàu.
Theo Kenyon, có hai lựa chọn là khai hỏa động cơ khi Orion bay qua phía xa Mặt Trăng (phía luôn khuất khi nhìn từ Trái Đất), gián đoạn liên lạc vô tuyến với Trái Đất, hoặc khai hỏa sớm hơn nhiều, khi vẫn ở gần hành tinh xanh. Phương án thứ hai mang lại ít rủi ro hơn cho phi hành gia nếu động cơ tên lửa gặp trục trặc.
Ngoài ra, quỹ đạo trở về tự do cũng giúp phi hành đoàn Artemis II phá vỡ kỷ lục của Apollo 13 về khoảng cách xa Trái Đất nhất mà con người từng bay, thiết lập năm 1970. Cụ thể, Artemis II đã bay cách Trái Đất khoảng 406.771 km, xa hơn 6.616 km so với Apollo 13.
Ngày 2/4, Orion khai hỏa động cơ tên lửa gần 6 phút, tiêu thụ khoảng 450 kg nhiên liệu, vừa đủ để rời xa Trái Đất và thiết lập lộ trình bay vòng qua Mặt Trăng rồi trở về theo quỹ đạo trở về tự do. Thao tác này diễn ra suôn sẻ đến mức NASA đã bỏ qua vài lần khai hỏa nhỏ hơn để điều chỉnh đường bay theo kế hoạch.
Các kỹ sư hàng không vũ trụ có thể vạch ra quỹ đạo như vậy bằng cách coi Trái Đất và Mặt Trăng như “giếng trọng lực”. Hãy hình dung một bản đồ địa hình, trong đó Trái Đất và Mặt Trăng là hai hố lớn, bao quanh là những ngọn đồi uốn lượn. Quỹ đạo trở về tự do giống như đường lăn của viên bi, đưa Orion di chuyển dọc theo những đường cong xung quanh giếng trọng lực Mặt Trăng, sau đó lại bị kéo tới giếng trọng lực Trái Đất. “Một khi đạt đến độ cao nhất định trên bản đồ địa hình và tiến vào con đường đó, tàu sẽ tiếp tục đi mà không tốn năng lượng”, Kenyon giải thích với Scientific American.
Việc sử dụng quỹ đạo trở về tự do được nhiệm vụ Luna 3 của Liên Xô tiên phong ứng dụng, lần đầu tiên đưa tàu không người lái đến chụp ảnh phía xa Mặt Trăng. Tuy nhiên, lần sử dụng nổi tiếng nhất có lẽ thuộc về nhiệm vụ Apollo 13 của Mỹ.
Tháng 4/1970, tàu Apollo 13 chở ba phi hành gia NASA James A. Lovell, John “Jack” Swigert, Fred Haise bay đến Mặt Trăng, dự định đổ bộ khu vực Fra Mauro. Tuy nhiên, tàu gặp sự cố vỡ bình oxy trên đường đi khiến cuộc đổ bộ bị hủy. Phi hành đoàn sau đó quyết định xoay xở tiến vào quỹ đạo trở về tự do nhằm “hồi hương” an toàn.
Theo Jay Warren McMahon, phó giáo sư kỹ thuật hàng không vũ trụ tại Đại học Colorado, Boulder, quỹ đạo hình số 8 đặc trưng này được coi là một lời giải cho bài toán “ba vật thể” – gồm Trái Đất, Mặt Trăng và tàu vũ trụ – trong cơ học quỹ đạo. Lực hấp dẫn của Mặt Trời gây nhiễu loạn nhẹ cho đường bay, do đó cũng được đưa vào các phép tính.
Việc giải bài toán thường đòi hỏi vẽ đồ thị chuyển động của tàu vũ trụ từ vùng ảnh hưởng của trọng lực Trái Đất, nơi lực hút của hành tinh xanh chiếm ưu thế, đến vùng ảnh hưởng trọng lực Mặt Trăng. Trong nhiệm vụ Artemis II, sự chuyển đổi này diễn ra khoảng 0h41 ngày 6/4 (11h41 theo giờ Hà Nội), đánh dấu lần đầu tiên con người bước vào không gian Mặt Trăng kể từ nhiệm vụ Apollo 17 năm 1972.
“Chúng ta bay vượt lên trước Mặt Trăng, sau đó nó đuổi kịp, kéo chúng ta trở lại và quăng vòng quanh. Vì vậy, thực chất chúng ta sẽ quay về nhanh hơn và theo một quỹ đạo khác so với trường hợp không có Mặt Trăng”, McMahon giải thích về quỹ đạo trở về tự do đưa tàu vũ trụ bay vòng qua Mặt Trăng, trở lại Trái Đất.
Phương pháp tính toán này cũng là cơ sở cho thao tác “ná cao su trọng lực” mà các tàu liên hành tinh như Voyager của NASA thực hiện nhằm tối ưu hóa thời gian di chuyển trong hệ Mặt Trời. Tất cả đều dựa trên sự truyền động lượng thông qua lực kéo hấp dẫn từ vật thể lớn hơn như Mặt Trăng hoặc hành tinh, lên tàu vũ trụ nhỏ để thay đổi quỹ đạo tàu theo hướng mong muốn.
Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) đưa phi hành đoàn Artemis II bay tới Mặt Trăng, thực hiện nhiệm vụ có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn được ví “đại diện cho thế giới”, khi lần đầu có phụ nữ, người da màu và thành viên không phải người Mỹ bay tới Mặt Trăng.
Phi hành đoàn Artemis II ước tính đã di chuyển quãng đường 1.117.659 km trong toàn bộ hành trình vòng quanh Trái Đất và Mặt Trăng, tổng thời gian bay ước tính là 9 ngày 1 giờ và 31 phút.
Artemis II được thiết kế như một bước đệm cho chương trình Artemis của NASA, hướng tới thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng. Nhiệm vụ không người lái Artemis I diễn ra hồi tháng 11/2022, sau nhiều đợt hoãn và hủy phóng. Sau thành công của Artemis II, NASA sẽ thử nghiệm tàu Orion và các trạm đổ bộ Mặt Trăng trên quỹ đạo Trái Đất trong nhiệm vụ Artemis III năm 2027. Cơ quan này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ lên bề mặt vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis IV. Đến thập niên 2030, NASA kỳ vọng bắt đầu phát triển các khu định cư, robot tự hành và trạm đổ bộ chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt Mặt Trăng.
Mỗi ký hiệu đều mang một ý nghĩa riêng và với số lượng phong phú, người dùng có thể cần một hướng dẫn để hiểu rõ hơn về chúng. Các đường và ký hiệu đa dạng, cùng với những biểu tượng độc đáo, không chỉ tạo nên sự khác biệt cho Google Maps so với các ứng dụng khác như Waze, mà còn giúp người dùng dễ dàng nhận diện thông tin cần thiết.
Một trong những ký hiệu phổ biến trên Google Maps là các đường chấm đỏ. Những đường này có thể xuất hiện ở nhiều khu vực khác nhau, từ thành phố cho đến những địa hình nhỏ hơn như núi hoặc khu vực ven biển. Vậy mục đích của những viền chấm đỏ này là gì?
Về cơ bản, chúng thường được sử dụng để đánh dấu ranh giới hoặc vật cản, không nhất thiết phải là ranh giới vật lý. Ví dụ, các đường chấm đỏ có thể chỉ ra ranh giới của thành phố, hoặc các khu vực ven biển có thể tiếp cận.
Ngoài ra, các đường chấm đỏ cũng có thể được sử dụng để làm nổi bật các tuyến cáp treo trượt tuyết, đường đi bộ, đường mòn leo núi, và các khu vực công cộng như công viên nhỏ. Đối với các biển báo đường bộ và đường cao tốc, chúng có thể chỉ ra các đoạn đường bị đóng và cung cấp thông tin về thời gian dự kiến mở lại.
Người dùng có thể dễ dàng kiểm tra các đường chấm đỏ trên Google Maps, cả trên máy tính và thiết bị di động. Khi mở Google Maps ở chế độ xem mặc định, người dùng sẽ không thấy các ký hiệu này. Để hiển thị chúng, người dùng chỉ cần tìm kiếm tên của một thành phố hoặc thị trấn. Ví dụ, khi tìm kiếm "Đà Nẵng", các đường chấm đỏ sẽ xuất hiện, xác định ranh giới của thành phố.
Cần lưu ý rằng Google liên tục cập nhật và điều chỉnh Google Maps nhằm cải thiện trải nghiệm người dùng. Một số tính năng có thể không hiển thị trừ khi người dùng đăng nhập vào tài khoản Google của mình. Trong năm 2026, Google đã bổ sung nhiều tính năng mới cho dịch vụ bản đồ, cùng với nhiều tính năng ít được biết đến mà người dùng có thể khai thác để nâng cao khả năng điều hướng của mình.
Chiều 17/4, TP HCM giới thiệu Quỹ đầu tư mạo hiểm với pháp nhân vận hành là Công ty Cổ phần Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP HCM (HCM VIF JSC). Đây là quỹ đầu tư mạo hiểm đầu tiên trên cả nước được thiết kế riêng, hỗ trợ và đồng hành cùng các startup từ giai đoạn ươm mầm đến khi tăng trưởng.
Quỹ hoạt động dưới hình thức công ty cổ phần theo Luật Doanh nghiệp, đảm bảo sự minh bạch, tính tự chủ trong quản trị và ra quyết định đầu tư.
Vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng, trong đó ngân sách góp 40%, tương đương 200 tỷ đồng; phần còn lại huy động từ các nhà đầu tư tư nhân, doanh nghiệp và tổ chức tài chính, gồm Vingroup (60 tỷ đồng), Sovico (100 tỷ đồng), Becamex (50 tỷ đồng), VinaCapital và Sunwah mỗi đơn vị góp 25 tỷ đồng, các tập đoàn góp 10 tỷ đồng gồm VNG, CT Group, FPT, Hoa Sen.
Trong số các nhà đầu tư ngoài nhà nước, nhiều đơn vị do Bí thư Thành ủy TP HCM Trần Lưu Quang trực tiếp kêu gọi tại buổi gặp mặt cộng đồng doanh nghiệp khoa học công nghệ diễn ra cuối năm ngoái. Mục tiêu đặt ra là các doanh nghiệp lớn, quỹ đầu tư tham gia cùng thành phố nâng đỡ, hỗ trợ các startup, để thành phố thêm nhiều "kỳ lân".
TP HCM đặt mục tiêu đến năm 2035, tổng vốn điều lệ của Quỹ lên 5.000 tỷ đồng, trong đó tư nhân giữ tỷ lệ vốn góp 60%.
Quỹ ưu tiên đầu tư vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp công nghiệp công nghệ số có tiềm năng tăng trưởng nhanh.
Các lĩnh vực trọng tâm được chọn đầu tư gồm trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ vi mạch bán dẫn, công nghệ sinh học, công nghệ xanh, tự động hóa và robot... cùng với các giải pháp kinh tế số, kinh tế tuần hoàn và các giải pháp chuyển đổi số phù hợp với định hướng phát triển bền vững của thành phố.
Theo ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM, quỹ đầu tư mạo hiểm là mô hình tài chính hoàn toàn mới ở địa phương, cho phép nguồn vốn nhà nước được "chấp nhận rủi ro có kiểm soát", qua đó huy động và dẫn dắt hiệu quả các nguồn lực xã hội đồng hành cùng hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của thành phố.
Đại diện nhà đầu tư, ông Hoàng Đức Trung, Giám đốc Quỹ đầu tư VinaCapital Ventures, được giao phụ trách điều hành Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP HCM, nói mục tiêu của quỹ là mỗi đồng vốn bỏ ra sẽ trở thành một "nam châm" thu hút thêm từ ba đến năm đồng vốn từ các quỹ đầu tư tư nhân và quốc tế. Nguồn vốn này tập trung vào những hạt giống khởi nghiệp xuất sắc trong các lĩnh vực công nghệ lõi, giải pháp xanh và chuyển đổi số.
Quỹ sẽ tập trung vào các vòng gọi vốn Series A và B - giai đoạn mà nhiều startup Việt Nam khát vốn để bứt phá. Quỹ không chỉ cung cấp nguồn vốn tài chính mà còn đồng hành về quản trị, kết nối mạng lưới chuyên gia và nhà đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường trong nước cũng như quốc tế.
TP HCM là địa phương tập trung cộng đồng doanh nghiệp khởi nghiệp đông nhất cả nước và là nơi đặt trụ sở của nhiều tập đoàn công nghệ lớn. Tuy nhiên, hệ sinh thái vẫn thiếu vắng các quỹ đầu tư mạo hiểm địa phương vận hành theo cơ chế thị trường để đóng vai trò "vốn mồi", dẫn dắt dòng vốn xã hội.
Phát biểu tại lễ ra mắt, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó chủ tịch UBND TP HCM, cam kết tiếp tục đồng hành, tạo mọi điều kiện thuận lợi để quỹ vận hành theo nguyên tắc thị trường, minh bạch, hiệu quả, thu hút các nguồn lực xã hội cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.
Năm 2023, Apple gây chú ý khi ra mắt iPhone 15 Pro với khung titan, thay thế thép không gỉ từng gắn bó với dòng iPhone Pro suốt nhiều năm. Mặc dù Apple không đưa ra lý do cụ thể cho quyết định này, nhưng trong thông cáo báo chí, công ty nhấn mạnh "Titanium chuẩn hàng không vũ trụ vừa chắc chắn vừa nhẹ, mang đến những mẫu Pro nhẹ nhất từ trước đến nay".
Động thái của Apple được đưa ra trong bối cảnh trọng lượng iPhone đã trở thành mối quan tâm lớn trong năm 2023, khi các mẫu iPhone Pro ngày càng nặng hơn qua từng thế hệ. Trước đây, thép không gỉ đã đóng vai trò quan trọng trong thiết kế màn hình tràn viền của iPhone X, nơi độ bền là ưu tiên hàng đầu. Tuy nhiên, ba năm sau, Apple đã thay đổi thiết kế khi chuyển từ cạnh cong sang cạnh phẳng nhằm cải thiện tính thẩm mỹ, khiến thép không gỉ không còn quá quan trọng.
Khá thú vị, chỉ hai năm sau khi sử dụng titan cho các mẫu Pro, Apple đã ngừng sử dụng titan khi ưu tiên khả năng làm mát với khung bằng nhôm và buồng hơi tích hợp trên các mẫu iPhone 17 Pro. Dẫu vậy, Apple vẫn sử dụng titan cho iPhone Air siêu mỏng.
Việc chuyển mình từ titan sang vật liệu nhôm, vốn từng được sử dụng trước đây, cho iPhone 17 Pro khiến không ít người đặt dấu hỏi về khả năng Apple sẽ quay trở lại với thép không gỉ, đặc biệt khi nhiều người đã phàn nàn về độ bền của nhôm. Tuy nhiên, bất chấp những hạn chế mà vật liệu nhôm gặp phải, Apple dường như sẽ tiếp tục theo đuổi mục tiêu giảm trọng lượng và cải thiện khả năng tản nhiệt cho các mẫu iPhone Pro trong tương lai.
Chính vì vậy, khả năng quay lại thép không gỉ cho iPhone là rất thấp. Hiện nay, những sản phẩm hiếm hoi còn sử dụng thép không gỉ của Apple chủ yếu là một số mẫu dây đeo Apple Watch và nắp pin của AirTag.
