Trồng 1.000 cây bần chống sạt lở bờ sông

Cứ đều đặn từ thứ hai đến thứ sáu hằng tuần, tại các công viên, góc phố như Phu Văn Lâu, Ngô Quyền hay Phan Bội Châu..., người dân Huế lại bắt gặp hình ảnh những người trẻ say sưa tay kéo bên tấm biển hiệu "cắt tóc miễn phí, thanh toán bằng nụ cười".

Hơn 1 năm nay, nhóm thợ tóc của anh Hồ Văn Khoa (35 tuổi, trú P.Kim Long, TP.Huế) đã trở thành điểm dừng chân quen thuộc của nhiều người lao động khó khăn. Để duy trì hoạt động này, nhóm chia thành 2 đội (4 - 5 người/đội) túc trực ngoài phố, số còn lại ở lại tiệm để đảm bảo kinh doanh.

Với anh Khoa, việc đứng hàng giờ đồng hồ ngoài phố không chỉ đơn thuần là làm từ thiện hay nâng cao tay nghề. Đằng sau mỗi đường kéo của anh là câu chuyện về sự đồng cảm. Nghỉ tay, anh Khoa kể anh sinh ra trong một gia đình nghèo, từng chứng kiến người thân đau ốm nên thấu hiểu cảm giác chật vật khi phải cân đo, đong đếm từng đồng chi tiêu.

Trong hành trình hơn 1 năm qua, anh Khoa cùng nhóm thợ cắt tóc trẻ đã gặp gỡ đủ các hoàn cảnh. Thế nhưng đối với anh Khoa, những vị khách là bệnh nhân ung thư luôn để lại ấn tượng mạnh mẽ nhất. Nhìn những mái tóc dần thưa đi vì hóa trị, anh hiểu rằng việc chăm chút lại ngoại hình sẽ giúp họ có thêm niềm tin và sự ấm áp từ cộng đồng. Đó cũng chính là khoảnh khắc người thợ trẻ cảm thấy lòng mình nhẹ nhàng và hạnh phúc nhất.

"Cắt tóc để giúp người khó khăn là tâm nguyện từ bé của mình, nhất là cho những người đặc biệt, mình thấy tâm mình ấm lại. Mình muốn họ thấy rằng dù trong hoàn cảnh nào, họ vẫn luôn được cộng đồng quan tâm và chăm sóc. Tiệm chúng mình sẵn sàng tiếp đón nhiệt tình bất cứ ai, không chỉ người nghèo mà hễ ai cần, đều coi là khách quý", anh Khoa chia sẻ.

Cùng chung tâm niệm với anh Khoa là anh Lê Đức Thịnh (32 tuổi). Đối với anh Thịnh, hoạt động này mang lại giá trị kép, vừa giúp anh rèn luyện kỹ năng thực tế, vừa thực hiện đúng tôn chỉ "thanh toán bằng nụ cười".

Phần lớn khách hàng của nhóm là những người có hoàn cảnh đặc biệt. Đó là những cụ già bán vé số, những bác xe ôm hay những người bán hàng rong quanh năm mưu sinh ngoài phố. Anh Thịnh tâm sự, việc lắng nghe những câu chuyện về sự nỗ lực xoay sở cho cuộc sống của họ là những bài học quý giá, giúp những người trẻ như anh thêm yêu và trân trọng cuộc đời hơn.

"Đa phần họ là những người đang gồng gánh mưu sinh, cố gắng vượt qua nghịch cảnh từng ngày. Những câu chuyện đời thường ấy trở thành nguồn cảm hứng, giúp những người thợ trẻ như mình thêm yêu cuộc đời và trân trọng công việc mình đang làm", anh Thịnh nói. Để tiếp cận được nhiều người nhất, nhóm thường chọn các khung giờ cao điểm như sáng từ 9 - 12 giờ, chiều từ 16 - 18 giờ.

Không chỉ là điểm tựa cho người nghèo, tiệm tóc vỉa hè còn thu hút cả những bạn trẻ. Huỳnh Minh Nguyên (21 tuổi, sinh viên Trường ĐH Phú Xuân) ghé vào không phải vì không có tiền ra tiệm mà vì muốn ủng hộ và lan tỏa một hành động đẹp. Sự thân thiện, vui vẻ và tay nghề vững vàng của các anh thợ đã khiến những người trẻ cảm thấy tinh thần tử tế đang thực sự hiện hữu giữa lòng cố đô Huế.

Tin Gốc: Thanh Niên

Theo TS Nguyễn Viết Hải, khi nhắc đến nguồn nhân lực chất lượng cao, nhiều người thường nghĩ ngay đến bằng cấp, chứng chỉ, ngoại ngữ hay khả năng sử dụng công nghệ.

"Những điều đó rất quan trọng, nhưng theo tôi, nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ là những người học giỏi hơn, có chứng chỉ nhiều hơn, hay sử dụng công nghệ nhanh hơn. Đó phải là những người có năng lực học tập suốt đời, có tư duy phản biện, có khả năng hợp tác, biết giải quyết vấn đề thật, có đạo đức nghề nghiệp và có ý thức đóng góp cho cộng đồng", TS Nguyễn Viết Hải nhìn nhận.

Anh Hải cho rằng, trong hành trình hình thành những con người như vậy, tổ chức Đoàn có vai trò rất đặc biệt. Đoàn không thay thế nhà trường trong giáo dục chuyên môn, không thay thế doanh nghiệp trong đào tạo nghề nghiệp và cũng không thay thế gia đình trong giáo dục nhân cách.

Tuy nhiên, Đoàn có một lợi thế mà ít tổ chức nào có được, đó là khả năng tạo ra môi trường để người trẻ được trải nghiệm, được thử sức, được mắc sai lầm và trưởng thành từ chính những trải nghiệm ấy.

Từ thực tiễn đó, TS Nguyễn Viết Hải mong muốn tổ chức Đoàn trong nhiệm kỳ tới cần có sự chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy "tổ chức phong trào" sang tư duy "xây dựng năng lực".

"Phong trào thanh niên vẫn rất cần thiết để tạo khí thế và sức lan tỏa, nhưng giá trị của một hoạt động Đoàn không nên chỉ được đo bằng số lượng người tham gia hay mức độ sôi nổi. Điều quan trọng hơn là sau mỗi hoạt động, người trẻ học được điều gì, phát triển thêm năng lực nào và trưởng thành ra sao", TS Nguyễn Viết Hải nói.

Theo anh, một chương trình Đoàn hiệu quả cần giúp thanh niên biết làm việc nhóm tốt hơn, biết xây dựng và quản lý dự án, biết thuyết trình, lập kế hoạch, quản trị thời gian, giải quyết xung đột, sử dụng dữ liệu và ứng dụng công nghệ vào thực tiễn. Khi mỗi hoạt động trở thành một "bài tập lớn" để phát triển năng lực, phong trào thanh niên sẽ tạo ra giá trị bền vững cho xã hội.

Hiến kế đến Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII, TS Nguyễn Viết Hải đề xuất 4 định hướng mà tổ chức Đoàn cần đặc biệt quan tâm trong nhiệm kỳ tới.

Trước hết là giúp thanh niên hình thành năng lực tự học và thích ứng. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, thế giới nghề nghiệp đang thay đổi với tốc độ rất nhanh. Một ngành nghề hấp dẫn hôm nay có thể không còn giữ được vị thế sau vài năm tới. Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là học để có việc làm mà còn là khả năng học lại, học sâu, học chéo và học suốt đời.

Tổ chức Đoàn có thể đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ thanh niên tiếp cận kỹ năng số, AI, ngoại ngữ, tư duy dữ liệu hay kỹ năng nghiên cứu. Nhưng quan trọng hơn cả là giúp người trẻ hình thành thói quen tự học nghiêm túc, học để nâng cao năng lực thực chất thay vì chạy theo những chứng chỉ mang tính hình thức.

Định hướng thứ hai là tạo thêm nhiều không gian thực hành cho thanh niên. Những kỹ năng cần thiết của nguồn nhân lực chất lượng cao không thể chỉ được hình thành qua các bài giảng hay hội thảo. Người trẻ cần được tham gia vào các dự án thực tế, giải quyết những vấn đề thực tế của cộng đồng và xã hội.

Đó có thể là những dự án truyền thông sức khỏe cộng đồng dành cho sinh viên y khoa, các hoạt động hỗ trợ chuyển đổi số cho địa phương đối với sinh viên công nghệ, hay các mô hình khởi nghiệp xã hội dành cho sinh viên khối kinh tế. Chính những trải nghiệm ấy sẽ giúp thanh niên hiểu rằng tri thức chỉ thực sự có giá trị khi được vận dụng để giải quyết các vấn đề của cuộc sống.

Định hướng thứ ba là tăng cường kết nối giữa Đoàn với doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia. Với mạng lưới rộng khắp và khả năng tập hợp thanh niên, tổ chức Đoàn hoàn toàn có thể trở thành cầu nối hiệu quả giữa người trẻ với những nguồn lực phát triển.

Những chương trình cố vấn (mentor) thực chất, có mục tiêu cụ thể, có sản phẩm đầu ra và có sự đồng hành lâu dài của các nhà khoa học, doanh nhân, chuyên gia công nghệ hay nhà quản lý sẽ tạo thêm cơ hội để thanh niên phát triển năng lực, rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn.

Định hướng cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng là chú trọng giáo dục đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội. Trong thời đại công nghệ phát triển mạnh mẽ, một người giỏi chuyên môn nhưng thiếu chuẩn mực đạo đức có thể gây ra những hệ lụy lớn cho xã hội.

Vì vậy, tổ chức Đoàn cần giúp thanh niên hiểu rằng thành công không chỉ là đi nhanh hơn hay kiếm được nhiều tiền hơn, mà còn là làm đúng, làm có ích và tạo ra những giá trị bền vững cho cộng đồng.

Đặc biệt, trước sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, TS Nguyễn Viết Hải mong muốn Đoàn sẽ đẩy mạnh các chương trình phổ cập năng lực AI cho thanh niên theo hướng có trách nhiệm.

"Người trẻ cần biết sử dụng AI để học tập, nghiên cứu, sáng tạo và làm việc hiệu quả hơn, đồng thời phải biết kiểm chứng thông tin, tôn trọng bản quyền, bảo vệ dữ liệu cá nhân và giữ gìn sự liêm chính trong học thuật", TS Nguyễn Viết Hải nhấn mạnh.

Tin Gốc: Thanh Niên

Thưa ông! Ông nghĩ gì khi nhiều người nhắc đến tên ông sau khi câu hỏi: Làm thế nào để có những "Steve Jobs Việt Nam"? xuất hiện trong đề thi môn ngữ văn kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026?

Ông Nguyễn Tử Quảng: Tôi nghĩ mọi người nhắc đến tên tôi vì họ đã chứng kiến trọn vẹn một hành trình đầy thử thách và khốc liệt của cá nhân tôi từ khi còn là sinh viên cho đến tận bây giờ.

Họ thấy ông Quảng này "vất vả, gian nan" và đầy khát vọng dân tộc suốt ba thập kỷ, tự bỏ hàng ngàn tỷ đồng từ nguồn lực tự có để đầu tư cho công nghệ lõi, rồi phải "trầy trật" đối diện với rất nhiều sóng gió, định kiến từ dư luận, trong khi cái đích thành công vang dội về thương mại toàn cầu vẫn đang là một bài toán cần lời giải.

Thường thì người ta nhìn vào những khó khăn trước mắt và coi đó là thất bại, là yếu kém, nhưng thực chất đó là quá trình tất yếu, là bản chất của việc làm công nghệ cao, tương tự như câu chuyện của các vị tỉ phú công nghệ trên thế giới.

Những năm gần đây, tôi ít xuất hiện hay chia sẻ trên truyền thông là bởi từ thực tế điều hành Bkav, tôi đã đúc rút được những kinh nghiệm xương máu và biết rõ một quốc gia cần gì để thành công trong lĩnh vực công nghệ. Tôi dành phần lớn thời gian phối hợp, tư vấn cho các bộ, ngành và Chính phủ nhằm tháo gỡ những rào cản vĩ mô lớn hơn thuộc về thể chế quản lý.

Những điểm cốt lõi nhất để một quốc gia có thể cất cánh bằng công nghệ mà chúng tôi góp ý hiện đã được đưa vào các văn bản luật liên quan như: luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, luật Trí tuệ nhân tạo, luật An ninh mạng, luật chuyển đổi số... Chúng tôi vẫn đang tiếp tục theo đuổi việc cụ thể hóa những vấn đề đó vào các nghị định và chính sách thực thi.

Song song với đó, tại Bkav, chúng tôi đang tập trung toàn lực phát triển các công nghệ AI và Phone AI. Trong bối cảnh các hãng smartphone toàn cầu đang có dấu hiệu đuối sức trong lĩnh vực AI, đây là giai đoạn giống như Nokia đang phát triển rực rỡ nhưng không kịp đổi mới đã bị thay thế bởi các hãng smartphone. Hiện nay nhân loại đang bước sang thời kỳ Phone AI và 6G, đây chính là cơ hội vàng của Việt Nam thay thế các hãng smartphone hiện tại. Tôi vẫn tin rằng khi những điều kiện về cơ chế, môi trường phát triển và đổi mới sáng tạo được hoàn thiện, các doanh nghiệp Việt hoàn toàn có thể đứng trong nhóm dẫn đầu, thậm chí vươn lên top 3 thế giới.

Hiện nay, chủ trương của Đảng và Chính phủ là rất đúng đắn khi kiên định xác định khoa học công nghệ là động lực chủ chốt, là "chìa khóa" quan trọng nhất để đất nước bứt phá, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Khi chúng ta tháo gỡ được tận cùng các nút thắt về cơ chế này, Việt Nam chắc chắn sẽ xuất hiện thêm nhiều tập đoàn Big Tech, nhiều cá nhân và doanh nghiệp công nghệ xuất sắc đủ sức đưa đất nước trở thành một quốc gia phát triển, tham gia dẫn dắt thế giới trong kỷ nguyên mới.

Có ý kiến cho rằng Việt Nam không thiếu người giỏi, nhưng lại thiếu những cá nhân có sức ảnh hưởng toàn cầu như Steve Jobs. Theo ông, đâu là rào cản lớn nhất khiến người Việt khó tạo ra những sản phẩm công nghệ mang tính đột phá?

Theo tôi, rào cản lớn nhất không nằm ở trí tuệ hay năng lực của người Việt Nam. Khi nhìn vào Steve Jobs, Elon Musk, Mark Zuckerberg hay Jensen Huang, nhiều người thường chỉ nhìn thấy thành công của họ. Nhưng nếu nhìn lại hành trình của họ, chúng ta sẽ thấy một điểm chung: tất cả đều từng trải qua những thất bại rất lớn.

Steve Jobs từng bị sa thải khỏi chính công ty mình sáng lập, Elon Musk từng đứng trước nguy cơ mất cả Tesla lẫn SpaceX vào năm 2008. Mark Zuckerberg từng khó khăn đến mức phải chào bán chính mình cho Google, Jensen Huang của Nvidia cũng từng 3 lần suýt phá sản trước khi đưa công ty đạt trị giá 5.700 tỉ USD như hiện tại...

Khi các tỉ phú này gặp thất bại, xã hội Mỹ có thể "ném đá", nhưng phần lớn nhìn nhận đó là điều tất yếu của công nghệ. Ở Việt Nam thì ngược lại. Lịch sử chứng minh, những người chưa từng thất bại sẽ không bao giờ có đủ kinh nghiệm, sự thấu hiểu và lòng kiên nhẫn để làm công nghệ lớn.

Muốn có những "Steve Jobs Việt Nam", trước hết xã hội phải nhìn nhận thất bại như một phần tự nhiên của đổi mới sáng tạo. Những người đi đầu luôn phải làm những việc chưa từng có tiền lệ, vì vậy thất bại là điều gần như không thể tránh khỏi. Nếu xã hội chỉ công nhận thành công mà không chấp nhận những thất bại trên con đường đi tới thành công, sẽ rất khó xuất hiện những người dám mở đường.

Bên cạnh đó, chúng ta cũng cần tôn trọng những cá tính khác biệt. Những người muốn thay đổi thế giới thường phải có niềm tin rất mạnh vào điều mình đang theo đuổi. Họ phải dám nghĩ khác, dám làm khác và dám đặt ra những mục tiêu lớn. Một xã hội đổi mới sáng tạo cần khuyến khích những con người như vậy thay vì hoài nghi hay kỳ thị họ chỉ vì họ khác số đông…

Steve Jobs nổi tiếng với khả năng kết hợp công nghệ, thiết kế và tư duy trải nghiệm người dùng. Theo ông, người trẻ Việt hiện nay đang thiếu kỹ năng hay phẩm chất nào để có thể tạo ra những sản phẩm mang dấu ấn riêng như vậy?

Người Việt Nam không hề thiếu tài năng công nghệ ở đẳng cấp quốc tế. Chúng ta có kỹ sư Đỗ Đức Cường, người góp phần đặt nền móng cho hệ thống ATM hiện đại, ông được gọi là cha đẻ của máy ATM hiện đại. Kỹ sư Trương Trọng Thi, "cha đẻ của máy tính cá nhân", người cùng cộng sự đã phát minh ra Micral N (1973), chiếc máy tính cá nhân đầu tiên trên thế giới sử dụng vi xử lý.

Trong kỷ nguyên mới này, chúng ta tiếp tục có những tài năng xuất chúng như Lê Viết Quốc và Lương Minh Thắng, là 2 nhà khoa học AI gốc Việt hàng đầu thế giới đang đảm nhận các vị trí chủ chốt tại Google DeepMind. Họ chính là những người đóng vai trò nền tảng trong việc kiến tạo, phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) và các siêu AI hiện nay. Điều đó chứng minh rằng những thành tựu mang tính bước ngoặt thay đổi thế giới hoàn toàn có dấu ấn trí tuệ của người Việt.

Vấn đề của Việt Nam chưa bao giờ là thiếu người giỏi, mà là làm thế nào để tạo ra một môi trường đủ mạnh để những người giỏi ấy phát triển và dẫn dắt thế giới. Ngay như chiếc Bphone của Bkav ra mắt từ năm 2015, thiết kế phẳng và triết lý kiểu dáng tiên phong của nó đi trước các hãng Trung Quốc hay Samsung thời bấy giờ. Về phần mềm, hệ điều hành với giao diện cử chỉ và an ninh bảo mật đều tiên phong, đến nay hơn mười năm nhìn lại vẫn vẹn nguyên giá trị thời sự và trải nghiệm.

Cái người trẻ Việt đang thiếu duy nhất hiện nay không phải kỹ năng mà là một hệ sinh thái lành mạnh, một nguồn lực vốn của xã hội để nâng đỡ sản phẩm cạnh tranh ra toàn cầu. Hãy nhìn sang Mỹ, khi có trào lưu AI, xã hội và các quỹ của họ sẵn sàng đổ hàng tỷ đô để đầu tư cho các công ty khởi nghiệp. Nước mình hiện tại chưa có được nguồn lực vốn xã hội như vậy để tạo ra các doanh nghiệp lớn.

Nếu gửi gắm một thông điệp tới các thí sinh vừa bước ra khỏi kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 khát vọng trở thành những nhà sáng tạo, nhà khởi nghiệp công nghệ trong tương lai, ông sẽ nhắn nhủ điều gì để các em có thể tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành những "Steve Jobs Việt Nam"?

Tôi muốn nhắn nhủ rằng các em đang được bước vào đời đúng vào một thời khắc lịch sử, khi toàn Đảng và toàn dân đang sục sôi khát vọng vươn mình, mà khoa học công nghệ chính là động lực cốt lõi. Câu hỏi về Steve Jobs xuất hiện trong đề thi môn ngữ văn năm nay vô hình trung đã gieo một cái "nhân" rất lớn vào tư duy và tạo động lực mạnh mẽ cho các em.

Hãy nhìn vào những vĩ nhân như Bill Gates hay Mark Zuckerberg, mọi nền móng và hoài bão của họ đều bắt đầu từ chính môi trường đại học ngay từ năm thứ nhất, thứ hai chứ không phải tự nhiên mà có. Bản thân tôi cũng bắt tay làm những viên gạch đầu tiên của Bkav từ năm thứ 3 đại học, suốt hàng chục năm trời phụng sự miễn phí cho xã hội bằng đam mê thuần khiết của tuổi đôi mươi mà không màng tiền bạc. Khi các em có được tinh thần dấn thân không sợ hãi của tuổi trẻ, kết hợp với việc môi trường vĩ mô đất nước đang dịch chuyển tích cực, cái "nhân" được gieo ngày hôm nay chắc chắn sẽ gặt hái được những "quả ngọt" vĩ đại cho đất nước trong tương lai.

Tin Gốc: Thanh Niên