Sợi đất Mặt Trăng do nhà nghiên cứu Zhu Meifang tại Trường Kỹ thuật và Khoa học Vật liệu thuộc Đại học Đông Hoa, Thượng Hải, cùng cộng sự phát triển. Mẫu vật liệu được tàu Thiên Châu đưa lên trạm vũ trụ Thiên Cung tháng này, dự kiến trải qua các thử nghiệm trong điều kiện khắc nghiệt như chân không, bức xạ mạnh và dao động nhiệt độ lớn.
Theo China Daily, thiết bị tạo sợi của nhóm Zhu là thiết bị đầu tiên trên thế giới có thể biến đất Mặt Trăng thành sợi hiệu suất cao trong môi trường chân không. Sử dụng đất Mặt Trăng làm nguyên liệu thô, thiết bị có thể vận hành tự động trong điều kiện chân không và trọng lực nhỏ trên thiên thể này. Không cần chất phụ gia, nó làm nóng bột đất đến mức tan chảy thành chất lỏng sệt, sau đó kéo thành những sợi siêu mỏng bằng công nghệ hút chân không và kéo sợi tốc độ cao.
Vật liệu mới được đánh giá khá tiềm năng do đất Mặt Trăng có thành phần hóa học và hàm lượng khoáng chất tương tự đá bazan, đồng thời chứa nhiều nguyên tố vi lượng. Trong khi đó, sợi bazan đã được sử dụng rộng rãi trong sản xuất thiết bị cao cấp.
Nhóm Zhu bắt đầu nghiên cứu về vật liệu trong môi trường khắc nghiệt từ năm 2016 và tự phát triển thiết bị kéo sợi cho môi trường Mặt Trăng. Năm 2020, sau khi tàu Hằng Nga 5 mang mẫu đất Mặt Trăng về Trái Đất, họ đạt được bước tiến quan trọng. Chỉ sử dụng 0,5 gram đất Mặt Trăng thật, họ chế tạo thành công các sợi dài khoảng 3 m và mỏng như sợi tóc.
Do đất Mặt Trăng khan hiếm, nhóm tạo ra vật liệu mô phỏng để phục vụ nghiên cứu. Theo Global Times, việc tạo đất Mặt Trăng mô phỏng dựa vào tỷ lệ khoa học không khó. Thách thức thực sự nằm ở việc tái tạo môi trường Mặt Trăng, với đặc điểm là chân không và trọng lực nhỏ, trên Trái Đất.
Tháng 4/2025, loại sợi mới mỏng manh nhưng bền chắc được trưng bày trong triển lãm “20 năm Chương trình Thám hiểm Mặt Trăng của Trung Quốc” tại Bảo tàng Quốc gia Trung Quốc. Tháng 9/2025, công nghệ này giành giải thưởng cao nhất tại Hội chợ Công nghiệp Quốc tế Trung Quốc.
“Chi phí vận chuyển giữa Trái Đất và Mặt Trăng cực kỳ lớn. Do đó, việc xây các trạm nghiên cứu tương lai sẽ phải dựa vào tài nguyên tại chỗ. Sợi đất Mặt Trăng có thể giúp dựng lều trên đó”, một thành viên nhóm nghiên cứu cho biết. Họ hy vọng chúng sẽ được dệt thành vật liệu kết cấu linh hoạt hoặc giúp gia cố bêtông làm từ đất Mặt Trăng, đóng vai trò như “cốt thép” cho các căn cứ tương lai.
Hiện tại, loại sợi mới vẫn ở giai đoạn kiểm chứng và chưa thể sớm đưa vào ứng dụng thực tiễn. Việc đưa mẫu sợi lên trạm vũ trụ sẽ giúp kiểm tra khả năng chống chọi với điều kiện khắc nghiệt ngoài không gian. Nhóm nghiên cứu cho biết, mọi dữ liệu thử nghiệm thu được đều rất quý giá.
Theo DongA Science, Stardust Solutions đang gây tranh cãi khi tiết lộ thành phần hóa học của các hạt phản xạ bức xạ Mặt Trời và phương pháp phân tán chúng trong khí quyển để thực hiện công nghệ địa kỹ thuật. Địa kỹ thuật Mặt Trời là phương pháp giảm ấm lên toàn cầu bằng cách tăng lượng ánh sáng Mặt Trời phản xạ từ Trái Đất trở lại không gian.
Thành lập năm 2023 bởi các nhà nghiên cứu từ chương trình năng lượng hạt nhân của Israel, Stardust có trụ sở ở Mỹ, huy động thành công 75 triệu USD vốn đầu tư và nộp đơn xin cấp bằng sáng chế. Ý tưởng cốt lõi của công nghệ là phun hạt mịn vào tầng bình lưu để phản xạ một phần ánh sáng Mặt Trời trở lại không gian.
Theo New York Times, tiến sĩ Yanai Yedvab, Giám đốc điều hành công ty, nhà đồng sáng lập Amyad Spector và một nhóm 25 nhà nghiên cứu đã phát triển hai loại hạt phản xạ. Loại đầu tiên làm từ silica vô định hình, phủ lớp vật liệu ngăn chặn tương tác với khí quyển. Loại thứ hai là vỏ silica vô định hình bao quanh lõi canxi carbonate bên trong.
Silica vô định hình là chất sử dụng trong phụ gia thực phẩm và hàng tiêu dùng, còn canxi carbonate được tìm thấy ở vỏ trứng và đá vôi. Nhóm nghiên cứu khẳng định chúng có thể phân hủy sinh học và vô hại đối với con người, động vật, đại dương và đất. Stardust nói silica vô định hình sẽ được sử dụng trong nỗ lực ban đầu để phản xạ đến 1% ánh sáng Mặt Trời truyền tới Trái Đất, trong khi hạt silica - carbonate có thể dùng ở nồng độ cao hơn để chặn hơn 1%.
Sử dụng buồng mô phỏng điều kiện âm độ của tầng bình lưu, các nhà nghiên cứu của Stardust thử nghiệm hạt silica với khí vi lượng trong khí quyển để xem chúng phản ứng như thế nào. Tiến sĩ Yedvab chia sẻ loại hạt silica - carbonate thứ hai có đặc điểm hóa học bề mặt tương tự hạt đầu tiên nhưng vẫn đang được thử nghiệm. Stardust cũng đang kiểm tra hệ thống phân tán để đảm bảo hạt phản xạ lan rộng sau khi phun từ máy bay, không phản ứng với hơi nước để tạo thành tinh thể băng rơi xuống mặt đất.
Nỗ lực đầu tiên để làm mát khí quyển sẽ tiêu tốn khoảng 10 tỷ USD, bao gồm chi phí vật liệu, máy bay dùng để phân tán hạt ở độ cao lớn và hệ thống giám sát theo dõi các hạt trong không khí và trên mặt đất. Bằng cách thêm 10 triệu tấn hạt phản xạ vào không khí trong vài năm, nhiệt độ khí quyển có thể giảm hơn 1,5 độ C.
Cơ quan Đăng ký Chất độc và Bệnh tật thuộc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ chưa ghi nhận tác động sức khỏe nào do tiếp xúc với silica vô định hình trong môi trường hoặc sản phẩm thương mại. Tuy nhiên, một số nhà khoa học muốn biết thêm thông tin về ảnh hưởng của hạt silica tới hệ hô hấp của con người.
Michael S. Diamond, giáo sư khí tượng học tại Đại học Florida (Mỹ) nhận xét ý tưởng của Stardust khá tinh vi. Trong khi đó, một số chuyên gia chỉ trích công ty tư nhân này đang cố gắng độc quyền công nghệ có thể thay đổi khí hậu toàn cầu. "Quá trình công ty phát triển công nghệ một cách không minh bạch chính là vấn đề", Daniele Visioni, giáo sư Khoa học Trái Đất và Khí quyển tại Đại học Cornell, nhấn mạnh.
Prakash Kashwan, giáo sư nghiên cứu môi trường tại Đại học Brandeis (Mỹ), cảnh báo địa kỹ thuật Mặt Trời có thể thay đổi mô hình thời tiết, ảnh hưởng đến sản xuất lương thực và nền kinh tế. Ông nhấn mạnh rủi ro xã hội từ kỹ thuật này đối với những người sống ở Nam Á, Đông Phi và Mỹ Latinh, nơi gió mùa hàng năm rất quan trọng cho cây trồng.
Theo Tech Crunch, thông tin được giáo sư Dave Patterson tại Đại học UC Berkeley bất ngờ tiết lộ khi giới thiệu ông tại hội thảo công nghệ Open Frontier ngày 30/6. "Vint đã cống hiến cho Google hơn 20 năm và chính thức nghỉ hưu sau một tuần nữa. Tôi nghĩ chúng ta nên dành một tràng pháo tay cho một sự nghiệp vô cùng rực rỡ", Patterson nói.
Google chưa đưa ra bình luận.
Vinton Gray Cerf, sinh năm 1943, cùng đồng nghiệp Robert Eliot Kahn được coi là "cha đẻ" của Internet hiện đại. Từ thập niên 1970, ông đã dẫn dắt việc phát triển và phổ biến bộ giao thức TCP/IP, tập hợp các quy tắc cơ bản cho phép mạng máy tính khác nhau có thể giao tiếp và truyền tải dữ liệu qua lại. Cống hiến này mang về cho ông hàng loạt bằng tiến sĩ danh dự và giải thưởng danh giá Turing. Từ 2005, ông đầu quân cho Google với chức danh đặc biệt là Phó chủ tịch kiêm Giám đốc Cổ động Internet.
Tại hội thảo, khi bàn về tương lai của ngành công nghệ trước làn sóng trí tuệ nhân tạo, chuyên gia 83 tuổi dự báo sự bùng nổ của tác nhân AI sẽ buộc các tập đoàn công nghệ lớn phải quay lại với tiêu chuẩn giao thức đồng nhất, tương tự cách Internet từng hình thành, thay vì xu hướng khép kín trong các phòng thí nghiệm hiện nay.
"Mô hình AI tự chủ, nơi nhiều AI agent từ nhiều nguồn khác nhau tương tác với nhau, sẽ đòi hỏi tính tương thích và chuẩn hóa rất cao", ông phân tích.
"Cha đẻ Internet" cũng bác bỏ quan điểm AI có thể giao tiếp với nhau bằng ngôn ngữ tự nhiên như tiếng Anh, thay vì ngôn ngữ máy. "Tôi không nghĩ tiếng Anh là lựa chọn tốt. Ngôn ngữ tự nhiên có sự linh hoạt nhưng mơ hồ, trong khi sự chính xác trong tương tác giữa các hệ thống AI cực kỳ quan trọng. Một AI cần phải chắc chắn đối tác của nó hiểu những gì chúng vừa thỏa thuận", Vint Cerf nói.
Để thực tế hóa, ông lấy ví dụ về trò chơi truyền tin. "Hãy tưởng tượng việc nói thầm vào tai một người, và khi thông điệp truyền qua 10 người, nội dung đã bị bóp méo hoàn toàn. Việc để một hàng dài robot AI trò chuyện với nhau bằng ngôn ngữ tự nhiên sẽ là một viễn cảnh khá đáng sợ", ông nhận xét.
Bên cạnh chia sẻ chuyên môn, hội thảo cũng gợi lại kỷ niệm thú vị về phong cách thời trang mang tính thương hiệu của Vint Cerf. Khác với hình ảnh xuề xòa thường thấy của giới kỹ sư công nghệ, ông luôn xuất hiện lịch lãm trong những bộ âu phục ba mảnh chỉn chu ngay từ khi còn là sinh viên.
"Thời đó, thay vì nuôi tóc dài hay xỏ khuyên mũi để tạo khác biệt, tôi chọn cách ăn mặc trang trọng như một lối đi riêng", ông chia sẻ.
Sau một thời gian bình ổn ngắn ngủi, thị trường phần cứng máy tính lại chuẩn bị bước vào một giai đoạn biến động dữ dội. Không chỉ có RAM hay SSD, ngay cả 'linh hồn' của máy tính là CPU cũng đang đứng trước những đợt điều chỉnh giá gây choáng váng cho người tiêu dùng.
Theo nguồn tin từ IT Home, hai 'gã khổng lồ' trong làng lưu trữ là Samsung và Kingston đã chính thức gửi thông báo tới các kênh phân phối về việc điều chỉnh giá bán. Cụ thể, các dòng ổ SSD sẽ tăng giá ít nhất 10% và có hiệu lực ngay lập tức. Đáng chú ý, đây không phải lần tăng giá đầu tiên; hồi đầu tháng, một số dòng SSD dung lượng cao của Western Digital đã âm thầm tăng giá, thậm chí có những mẫu đã tăng gấp đôi so với trước đó.
Các chuyên gia từ TrendForce còn đưa ra dự báo gây sốc hơn là bộ nhớ flash NAND (linh kiện chính tạo nên SSD) có thể tăng tới 75% chỉ trong một quý. Điều này đồng nghĩa với việc giá SSD bán lẻ đến tay người dùng sẽ còn biến động khó lường.
Trong khi SSD tăng giá nhẹ, thì thị trường CPU lại chứng kiến những con số đáng lo ngại. Tại Nhật Bản, dòng CPU Ryzen 9000 (Zen 5) mới nhất của AMD đã bị đẩy giá lên thêm 40 - 50%. Cá biệt, mẫu Ryzen 7 9700X đã tăng tới 57%, trong khi mẫu CPU cao cấp Ryzen 9 9900X cũng tăng 37%.
Cơn sốt giá này không tha cho cả những dòng chip đời cũ nhưng được ưa chuộng. Mẫu CPU gaming huyền thoại Ryzen 7 7800X3D cũng ghi nhận mức tăng giá thêm 41%. Dù hiện tại mức tăng này mới chỉ ghi nhận rõ rệt nhất tại thị trường Nhật Bản do các vấn đề về tỷ giá và cung ứng cục bộ, nhưng giới phân tích cảnh báo đây chính là 'phát súng' đầu tiên cho một đợt điều chỉnh giá trên quy mô toàn cầu.
Nguyên nhân của tình trạng này được cho là do sự thiếu hụt nguồn cung bộ nhớ và chi phí sản xuất chất bán dẫn tăng cao. Không chỉ SSD hay CPU, ngay cả RAM cũng được dự báo sẽ tăng giá khoảng 60% trong thời gian tới.
Với tình hình này, 2026 đang trở thành một năm đầy thách thức cho cộng đồng người dùng PC. Nếu đang giữ ý định 'chờ giá giảm thêm chút nữa mới mua', có lẽ bạn nên suy nghĩ lại vì viễn cảnh linh kiện rẻ hơn đang trở nên mịt mờ hơn bao giờ hết.
