Ước tính cứ 7 người trưởng thành ở Mỹ thì có 1 người mắc bệnh thận mạn tính. Đáng ngại hơn, có đến 90% trong số họ hoàn toàn không biết mình đổ bệnh, bởi các triệu chứng ở giai đoạn đầu thường diễn tiến âm thầm và dễ bị bỏ qua. Khi hoạt động bình thường, cặp bài trùng này sẽ lọc khoảng nửa cốc máu mỗi phút để loại bỏ chất thải, đồng thời duy trì sự cân bằng chất lỏng và điện giải trong cơ thể.
Chế độ ăn uống đóng vai trò then chốt giúp thận vận hành ở trạng thái tối ưu. Dù không có bất kỳ thực phẩm nào bị cấm đoán hoàn toàn, một số loại đồ ăn thức uống nhất định sẽ buộc thận phải làm việc vất vả hơn - đặc biệt nếu bạn tiêu thụ chúng thường xuyên.
Dưới đây là những nhóm thực phẩm mà các chuyên gia dinh dưỡng xếp vào nhóm gây hại cho thận nhất và lý do vì sao bạn chỉ nên sử dụng chúng một cách chừng mực.
Thịt chế biến sẵn
Khi bạn nạp vào cơ thể một lượng lớn natri, thận phải làm việc tăng ca để lọc bỏ lượng dư thừa nhằm duy trì sự cân bằng chất lỏng. Một trong những loại thực phẩm có thể nhanh chóng làm bùng nổ chỉ số natri trong ngày của bạn chính là thịt chế biến sẵn.
Bà Melanie Betz, Thạc sĩ khoa học, chuyên gia dinh dưỡng cho biết các loại thực phẩm như thịt xông khói, xúc xích, lạp xưởng, salami, bologna và thịt nguội chứa hàm lượng natri rất cao.
Chẳng hạn như thịt gà tây nguội - món ăn vốn được số đông lầm tưởng là lựa chọn lành mạnh lại chứa lượng muối không hề nhỏ. Một phần ăn khoảng 56 g (2 ounces) đã sở hữu tới 450 mg natri. Con số này chiếm gần 20% mức trần natri khuyến nghị hàng ngày (2.300 mg) đối với một người bình thường.
Lượng natri dư thừa này không chỉ vắt kiệt sức lao động của thận. "Ăn quá nhiều natri có thể dẫn đến cao huyết áp, một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra bệnh thận. Nó cũng làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận", bà Betz cảnh báo.
Nếu bánh mì kẹp thịt nguội là món ăn trưa bất ly thân của bạn, bạn không nhất thiết phải đoạn tuyệt với nó hoàn toàn. Hãy thử thay thế bằng các loại nhân có hàm lượng natri thấp hơn như salad cá ngừ, sốt hummus hoặc bơ đậu phộng kèm mứt vài lần một tuần.
Thực phẩm đóng gói sẵn
Thực phẩm chế biến và đóng gói sẵn mang lại sự tiện lợi và giúp tiết kiệm tối đa thời gian đứng bếp tại nhà. Điểm trừ duy nhất là chúng thường chứa hàm lượng natri cao vượt trội.
Chuyên gia dinh dưỡng Jen Hernandez lưu ý rằng thủ phạm lớn nhất thường thấy là các loại thực phẩm đóng gói và chế biến công nghiệp. Đáng chú ý, lượng natri từ các nguồn này tích tụ rất nhanh.
Các nghiên cứu đã chứng minh phần lớn lượng muối dư thừa nạp vào cơ thể không đến từ lọ gia vị trên bàn ăn mà bắt nguồn từ chính các thực phẩm này. "Muối đã được 'nướng' sẵn vào nguồn cung ứng thực phẩm, đó là lý do vì sao việc nhận biết các nguồn ẩn giấu này là cực kỳ quan trọng đối với bất kỳ ai đang muốn bảo vệ sức khỏe của thận", bà Hernandez nói thêm.
Điều này không đồng nghĩa với việc bạn phải tự tay làm mọi thứ từ con số không. Hãy tập thói quen đọc nhãn mác khi mua sắm và chế biến món ăn. Khi có thể, hãy chuyển sang các phiên bản chứa ít natri hơn của các thực phẩm quen thuộc. Hãy tìm kiếm các sản phẩm có chỉ số natri dưới 10% giá trị cần thiết hàng ngày (Daily Value) hoặc có các cụm từ trên nhãn như "low sodium" (natri thấp), "salt-free" (không muối) hoặc "reduced sodium" (giảm muối).
Đồ uống có đường
Duy trì đủ nước là yếu tố quan trọng cho sức khỏe tổng thể, nhưng không phải mọi loại đồ uống đều có tác động giống nhau lên chức năng thận.
Bà Betz khuyến cáo: "Các loại nước ngọt chứa đường như cola thông thường, trà ngọt, nước chanh và nước trái cây pha chế cũng cần phải hạn chế. Chúng có liên quan mật thiết đến việc gia tăng nguy cơ mắc cả bệnh thận lẫn sỏi thận".
Nghiên cứu cho thấy, việc tiêu thụ hơn 7 phần (hoặc hơn 1 ly mỗi ngày) đồ uống có đường sẽ làm tăng đáng kể tỷ lệ tiến triển thành bệnh thận mạn tính.
Bên cạnh nước lọc, bạn có thể lựa chọn nước khoáng có ga (sparkling water), trà không đường và cà phê (không thêm đường) để vừa cấp nước cho cơ thể vừa không bị nhàm chán. Sữa cũng là một loại đồ uống cấp nước bị đánh giá thấp nhưng thực tế lại có khả năng làm giảm nguy cơ sỏi thận.
Đồ ăn vặt nhiều muối
Trung bình một người trưởng thành tiêu thụ từ một đến ba bữa ăn nhẹ mỗi ngày. Tuy nhiên, nếu món khoái khẩu của bạn là khoai tây chiên, bánh quy mặn (pretzels) hay thịt khô, đã đến lúc phải thay đổi vì chúng dễ dàng đẩy bạn vượt quá hạn mức natri trong ngày.
Tiến sĩ Melissa Prest, chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng, phân tích rằng cắt giảm lượng muối giúp thận kiểm soát tốt lượng chất lỏng giữ lại trong cơ thể. Đối với người đã mắc bệnh thận, một chế độ ăn ít muối có thể giúp giảm thiểu lượng protein xuất hiện trong nước tiểu.
Nếu chưa thể từ bỏ ngay lập tức món ăn vặt mặn yêu thích, bạn hãy thử trộn một nửa phần ăn đó với các món ít natri hơn như bắp rang bơ tự nổ bằng không khí (air-popped popcorn), các loại hạt không muối hoặc trái cây khô. Bằng cách này, bạn vẫn thỏa mãn được sở thích cá nhân nhưng giảm được tổng lượng natri nạp vào.
Bên cạnh việc ăn uống chừng mực các nhóm thực phẩm kể trên, dưới đây là những lời khuyên từ chuyên gia để chăm sóc thận:
Uống đủ nước
"Đảm bảo nạp đủ chất lỏng là một trong những điều tốt nhất bạn có thể làm cho thận. Mất nước là nguyên nhân cốt lõi gây sỏi thận, và tình trạng mất nước nghiêm trọng có thể dẫn đến tổn thương thận lâu dài", bà Betz nói.
Mức nước phù hợp ở mỗi người là khác nhau, nhưng nhìn chung mục tiêu khoảng 2,5 lít chất lỏng mỗi ngày là một quy tắc tham khảo tốt. Nếu còn băn khoăn, hãy hỏi chuyên gia dinh dưỡng hoặc bác sĩ để biết lượng nước chính xác dành cho mình.
Tăng cường protein từ thực vật
"Tập trung ăn nhiều protein thực vật từ thực phẩm toàn phần thay thế cho protein động vật rất có lợi cho thận", bà Betz chia sẻ. Một chế độ ăn thiên về thực vật có thể giúp ngăn ngừa và làm chậm sự tiến triển của bệnh thận, đồng thời giảm nguy cơ sỏi thận. Chỉ cần thay thế bằng một vài bữa ăn chay mỗi tuần cũng có thể tạo nên sự khác biệt lớn.
Kiểm soát huyết áp
Huyết áp cao là một trong những tác nhân hàng đầu tàn phá thận, vì vậy việc duy trì huyết áp ở mức ổn định là cực kỳ quan trọng, theo tiến sĩ Prest.
Áp dụng chế độ ăn tốt cho tim mạch, ít natri và tập thể dục đều đặn là những bước đi đầu tiên hiệu quả nhất để điều hòa huyết áp.
Nhìn chung, một chế độ ăn giàu trái cây, rau củ, ngũ cốc nguyên hạt và protein thực vật sẽ hỗ trợ đắc lực cho thận hoàn thành nhiệm vụ. Ngược lại, các thực phẩm như thịt chế biến sẵn, đồ hộp đóng gói, nước ngọt và đồ ăn vặt nhiều muối cần được sử dụng một cách tiết chế. Theo các chuyên gia, chúng chính là những tác nhân cản trở việc kiểm soát đường huyết và huyết áp - hai yếu tố sống còn quyết định sinh mệnh của thận.
Tin Gốc: Vnexpress
