“Mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh. Tôi viết những dòng này không phải để trách móc em gái mình, mà vì nhiều năm nay tôi luôn cảm thấy bế tắc trước câu chuyện chăm sóc mẹ già và phân chia tài sản trong gia đình.
Nhà tôi có hai chị em gái. Bố tôi đã mất, mẹ hiện còn sống nhưng tuổi cao, sức yếu và đã có dấu hiệu lẫn. Suốt 15 năm qua, khi bố còn sống, tôi là người trực tiếp chăm sóc ông. Khi bố qua đời, tôi cũng đứng ra lo liệu việc mai táng, thờ cúng. Đến bây giờ, tôi tiếp tục là người gánh trách nhiệm chăm sóc, phụng dưỡng mẹ.
Tài sản bố mẹ để lại chỉ có một căn nhà và mảnh đất rộng khoảng 85 m2. Hiện mẹ tôi cùng người giúp việc đang ở đó, đồng thời cũng là nơi thờ cúng bố. Gần đây, gia đình tôi muốn đón mẹ sang ở cùng để tiện chăm sóc vì tình trạng sức khỏe của bà ngày càng giảm sút. Trong khi đó, em gái tôi đề nghị chia thừa kế phần nhà đất của bố mẹ theo tỷ lệ mỗi người 50%.
Tôi hiểu rằng chị em ruột đều có quyền đối với phần tài sản bố mẹ để lại. Nhưng điều khiến tôi khó nghĩ là suốt thời gian qua, việc chăm sóc, phụng dưỡng bố mẹ gần như do một mình tôi đảm nhận. Khi tôi đề nghị em gái cùng chia sẻ trách nhiệm chăm mẹ, em đều từ chối với nhiều lý do khác nhau.
Có lúc tôi nói thẳng với em rằng nếu em nhận chăm sóc mẹ, lo việc thờ cúng và hậu sự sau này thì tôi sẵn sàng để em nhận phần tài sản nhiều hơn, khoảng hai phần ba nhà đất. Nhưng em cũng không đồng ý. Em chỉ mong được nhận 50% giá trị tài sản, còn toàn bộ việc chăm sóc mẹ, thờ cúng bố và sau này là hậu sự của mẹ vẫn để tôi lo liệu.
>> Tôi lỡ nhiều cơ hội vì tay trắng vào đời
Giờ tôi không biết mình nên nghĩ thế nào cho phải? Bố mẹ tôi từ trước đến nay rất thương em gái. Có lẽ vì cho rằng em khó khăn hơn nên khi bố tôi còn sống, ông thường cho riêng em tiền. Thu nhập của bố mẹ cũng chỉ dựa vào hai suất lương hưu, không phải có điều kiện gì đặc biệt. Bản thân gia đình tôi cũng chỉ đủ sống, không hề dư dả. Vì vậy, tôi từng hy vọng em gái có thể chia sẻ phần nào trách nhiệm chăm sóc mẹ già. Nhưng điều đó đến nay vẫn không xảy ra.
Điều làm tôi càng khó xử hơn là mẹ tôi tuy đã lẫn nhưng lại rất thương em gái. Bà luôn muốn ở gần em và thường bày tỏ mong muốn chia nhà đất theo ý em. Thậm chí mẹ còn muốn giao cả việc chăm sóc, thờ cúng và sau này là phần tài sản còn lại cho gia đình em. Nhưng nghịch lý ở chỗ, mẹ muốn ở với em nhưng em lại không muốn đón bà về sống cùng. Em nói điều kiện kinh tế không cho phép.
Tôi hiểu em cũng có những khó khăn riêng. Gia đình em phụ thuộc nhiều vào chồng, giống như gia đình tôi cũng phải cân nhắc ý kiến của chồng trong mọi việc lớn nhỏ. Nếu làm theo mong muốn của mẹ, chồng tôi đồng ý. Nhưng nếu làm theo phương án em gái đề xuất, chồng tôi lại không hài lòng vì cho rằng trách nhiệm và quyền lợi đang không cân xứng.
Nhiều đêm tôi tự hỏi, liệu mình có đang quá tính toán hay không? Nhưng rồi tôi lại nghĩ, tài sản có thể chia đều, còn việc chăm sóc cha mẹ già thì không thể chỉ đặt lên vai một người mãi được. Tôi không mong nhận nhiều hơn phần tài sản thuộc về mình. Điều tôi mong là sự sẻ chia trách nhiệm với cha mẹ. Nếu đã cùng là con, cùng được hưởng quyền lợi từ tài sản bố mẹ để lại, liệu việc chăm sóc cha mẹ lúc tuổi già có nên được san sẻ công bằng?”.
Đó là chia sẻ của độc giả Thanhngoc sau bài viết “Tôi chia thừa kế như nhau cho con giàu và con nghèo”. Trong nhiều gia đình, mâu thuẫn thừa kế không chỉ xuất phát từ giá trị tài sản mà còn từ sự khác biệt về trách nhiệm phụng dưỡng cha mẹ. Khi một người gánh vác phần lớn việc chăm sóc, còn những người khác ít tham gia nhưng vẫn muốn hưởng quyền lợi ngang nhau, câu hỏi về sự công bằng giữa nghĩa vụ và quyền thừa kế luôn là chủ đề gây nhiều tranh luận.
Theo bạn, việc phân chia tài sản có nên tính đến công sức chăm sóc cha mẹ già của mỗi người con hay không?
"Bây giờ điểm học bạ 'ảo' rất nhiều. Con tôi học cấp hai, từ lớp 6 đến học kỳ I lớp 9 đều là học sinh giỏi. Sang học kỳ II lớp 9, con không đạt học sinh giỏi vì hạnh kiểm chỉ xếp loại khá. Trong khi đó, lớp con tôi có 9 học sinh bốn năm liền đạt học sinh giỏi. Khi thi tuyển sinh lớp 10, con tôi đạt điểm cao nhất lớp (hơn bạn đứng thứ hai tới hơn 4 điểm). Trong số 9 bạn bốn năm liền đạt học sinh giỏi, người cao nhất chỉ đạt trung bình 7 điểm mỗi môn).
Vì vậy danh hiệu học sinh giỏi thực chất không nói lên điều gì. Rất nhiều người vẫn nói nên bỏ kỳ thi tuyển sinh lớp 10, nhưng tôi thấy đây mới là kỳ thi đánh giá đúng năng lực học tập của học sinh. Ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP HCM không thể bỏ kỳ thi tuyển sinh lớp 10, vì đây là dịp để phân loại và lựa chọn những học sinh có trình độ tương đồng, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho tương lai".
Đó là chia sẻ của độc giả Luatsuthoa sau bài viết "9 năm học sinh giỏi nhưng vẫn thi trượt lớp 10 công lập". Sở Giáo dục và Đào tạo tối 19/6 công bố điểm chuẩn lớp 10 của 122 trường THPT công lập không chuyên. Trong số này, 86 trường (khoảng 70%) tăng điểm chuẩn. Ở chiều ngược lại, chỉ 23 trường giảm điểm chuẩn. Hà Nội có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, hơn 124.000 em đăng ký thi lớp 10 công lập, đông kỷ lục. Với chỉ tiêu khoảng 82.660, tỷ lệ đỗ trên số dự thi là 66%.
Đặt dấu hỏi về chất lượng danh hiệu học sinh giỏi hiện nay, bạn đọc Vloidaklak bình luận: "Tôi thuộc thế hệ đầu 8X. Thời tôi học cấp ba, cả khối có gần 500 học sinh mà chỉ có khoảng 25 bạn đạt học sinh tiên tiến, không có bạn nào đạt học sinh giỏi hay xuất sắc. Nhớ năm lớp 12, tôi đạt giải Ba kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh môn Hóa. Nhiều bạn của tôi cũng đạt giải cấp tỉnh các môn Văn, Địa lý, Vật lý... nhưng xếp loại học lực trong năm chỉ có học sinh tiên tiến là hết mức.
Còn hiện nay, lớp con tôi có 50 học sinh thì tới hơn nửa là học sinh xuất sắc. Con tôi cũng được xếp loại xuất sắc nhưng thú thật tôi chẳng biết con xếp hạng mấy trong lớp? Nói cách khác, giờ lạm phát điểm quá mức. Điểm số ở lớp không thể phân loại học lực của học sinh. Nên nhiều em thành tích chín năm học sinh giỏi cũng chẳng nói lên điều gì cả. Có khi cũng chỉ hạng trung bình trong lớp thôi".
>> Nếu Steve Jobs phải chọn tổ hợp môn vào lớp 10 ở Việt Nam
Nhận xét về chất lượng thực tế của học sinh khác xa điểm học bạ, độc giả Hố Đen bày tỏ: "Tôi dạy Toán và vừa qua kiểm tra đầu vào rất nhiều học sinh lớp 8 lên lớp 9, thấy rằng, có nhiều em được phụ huynh báo thi học kỳ đạt 8,5 điểm (tức thoải mái đạt học sinh giỏi), nhưng tôi test xong thì phụ huynh sốc ngang khi con chỉ đạt mức yếu.
Tôi vẫn nói vui, học sinh giỏi bây giờ có khi còn không bằng học sinh tiên tiến thời trước. Giờ giáo viên không dám ra đề khó vì sợ học sinh và phụ huynh ý kiến, nên toàn điểm ảo (trừ một số trường điểm). Chỉ còn kỳ thi vào lớp 10 là điểm thật thôi. Nếu em nào chín năm liền đạt học sinh giỏi mà vẫn thi trượt lớp 10 công lập là do năng lực yếu chứ không thể đổ lỗi do cạnh tranh cao".
"Ngày trước tôi học cấp ba, cả trường có khoảng 14-15 lớp một khối nhưng chỉ có duy nhất một học sinh đạt điểm trung bình trên 8.0 để xét loại giỏi, còn đa số là học sinh tiên tiến điểm trung bình từ 6.5-8.0. Nhưng khi thi đại học, có khá nhiều học sinh đỗ vào Bách Khoa, Luật, Kinh Tế, Y, Dược... Còn giờ, con tôi học lớp 12, có tới 30% học sinh đạt loại xuất sắc, điểm trung bình trên 9.0 và hơn 50% học sinh giỏi (điểm từ 8-9.0). Còn học sinh xếp loại khá hoặc trung bình chỉ là cá biệt.
Bây giờ đúng là lạm phát học sinh giỏi, sắp tới nếu xét học bạ có thể sẽ còn nặng nề hơn nữa. Chuyện học sinh học đến lớp 6 nhưng đọc chữ vẫn không chuẩn và vẫn lên lớp đều cũng từng xảy ra. Khi nào có tiêu chuẩn đánh giá đúng thực lực của học sinh thì mới có thể xét tuyển bằng học bạ như các nước phương Tây", bạn đọc TTN nói thêm.
Tôi năm nay 49 tuổi. Hồi đầu năm, tôi được nhận vào làm Trưởng phòng truyền thông cho một công ty khởi nghiệp công nghệ. Vấn đề là chỉ hơn một năm trước, tôi từng rơi vào cảm giác tuyệt vọng khi bị sa thải khỏi công ty nơi mình đã cống hiến suốt nhiều năm, trong thời điểm đầu đã hai thứ tóc. Ngày nhận quyết định nghỉ việc, tôi sốc vì lần đầu tiên cảm nhận rõ ràng sự tàn nhẫn của thị trường lao động với người trung niên.
Sau hơn 20 năm làm việc, trải qua đủ những chiến dịch lớn nhỏ, những giai đoạn công ty tăng trưởng mạnh rồi suy thoái, tôi từng tin kinh nghiệm là tài sản lớn nhất của mình. Nhưng rồi, tôi nhận ra ở thời đại này, kinh nghiệm nếu không đi cùng khả năng thích nghi rất dễ trở thành thứ lỗi thời. Người thay thế tôi trẻ hơn, lương thấp hơn và nhanh hơn trong việc cập nhật xu hướng mới. Công ty không sai. Họ cần hiệu quả và tốc độ. Nhưng điều khiến tôi chạnh lòng là cảm giác mình bị đẩy ra bên lề chỉ sau một thời gian ngắn trở nên "không còn hợp thời".
Ở tuổi này, nhiều người bắt đầu sống trong nỗi sợ thất nghiệp âm thầm. Chúng tôi không còn trẻ để dễ dàng bắt đầu lại, nhưng cũng chưa già để được phép nghỉ ngơi. Với đàn ông trung niên, mất việc đôi khi không chỉ là mất thu nhập, mà còn là mất giá trị bản thân. Tôi từng gửi hàng chục bộ hồ sơ xin việc trong vô vọng. Thị trường lao động hiện nay nói nhiều về bình đẳng, nhưng tuổi tác vẫn là một rào cản rất lớn.
Thế hệ 7X như tôi từng lớn lên trong một giai đoạn ổn định hơn rất nhiều. Một kỹ năng có thể dùng hàng chục năm. Một công việc có thể làm đến lúc nghỉ hưu. Nhưng thế giới hiện nay thay đổi chỉ trong vài năm ngắn ngủi. Từ báo in sang báo điện tử, từ truyền hình sang YouTube, từ Facebook sang TikTok, từ thiết kế thủ công sang AI tạo nội dung. Những gì từng là lợi thế hôm nay có thể trở nên lạc hậu rất nhanh.
Nhiều người trung niên thất nghiệp không phải vì họ lười biếng hay kém cỏi, mà vì họ mắc kẹt trong "quán tính kinh nghiệm". Chúng tôi quen làm việc theo cách cũ, quen với tư duy cũ và tin rằng bề dày kinh nghiệm sẽ đủ để giữ mình an toàn. Nhưng công nghệ không quan tâm bạn đã làm nghề bao lâu?
>> Cử nhân Quản trị kinh doanh phải đứng bán mì tôm, nước ngọt
Sau cú sốc mất việc, tôi từng nghĩ AI là thứ đáng sợ nhất. Tôi nhìn thấy hàng loạt công việc sáng tạo bị thay thế nhanh chóng. Những thứ trước đây cần cả nhóm nhân sự làm nhiều ngày thì giờ chỉ cần vài cú nhấp chuột. Tôi từng oán trách công nghệ, cho rằng AI đang cướp đi việc làm của con người. Nhưng rồi tôi nhận ra thứ khiến mình tụt lại chính là sự sợ hãi thay đổi của bản thân.
Tôi bắt đầu học lại từ đầu như một sinh viên mới ra trường. Một người gần 50 tuổi ngồi xem video hướng dẫn dùng AI, hỏi han những đồng nghiệp trẻ hơn mình hàng chục tuổi, loay hoay tập viết câu lệnh, dựng video, tạo hình ảnh, tối ưu nội dung. Có những hôm tôi thấy mình thật lạc lõng. Nhưng càng học, tôi càng nhận ra AI không phải "kẻ thay thế", mà là công cụ khuếch đại năng lực của con người. Khi biết dùng AI như một trợ lý, tôi làm việc nhanh hơn rất nhiều. Ý tưởng được triển khai nhanh hơn, video được dựng hiệu quả hơn, nội dung được tối ưu tốt hơn.
Đầu năm nay, tôi được một người quen giới thiệu vào công ty công nghệ hiện tại. Họ không cần một người trẻ nhất, mà cần một người vừa có kinh nghiệm chiến lược, vừa biết ứng dụng AI để tạo hiệu quả công việc. Lần đầu tiên sau nhiều năm, tôi nhận ra giá trị của lao động trung niên nằm ở khả năng kết hợp trải nghiệm với công nghệ mới.
Công nghệ sẽ còn tiếp tục phát triển nhanh hơn nữa. Những công việc hôm nay ổn định có thể vài năm nữa sẽ biến mất. Không ai có thể đứng yên. Nhưng tuổi tác không phải dấu chấm hết nếu con người còn sẵn sàng học hỏi. Ở tuổi này, tôi không còn nhanh như người trẻ, nhưng tôi học được cách linh hoạt hơn, cởi mở hơn và chấp nhận rằng muốn tồn tại, mình phải thay đổi liên tục. Thị trường lao động hiện đại rất khắc nghiệt, nhưng nó cũng công bằng theo một cách nào đó. Nó không loại bỏ người lớn tuổi, mà loại bỏ những ai ngừng cập nhật chính mình.
"Dưới góc độ từng là người đi làm thuê, tôi rất bị động mỗi khi đặt vé xe về nhà (sống xa nhà) hoặc lên kế hoạch đi chơi xa dịp nghỉ lễ vì lịch hoán đổi công bố sát ngày. Trong khi đó, tôi không biết doanh nghiệp của mình có cho nghỉ như lịch nhà nước không? Doanh nghiệp tư nhân về bản chất không muốn nghỉ nhiều vì đứt nhịp làm việc. Người làm thuê như chúng tôi ở thế kẹp giữa, nghỉ cũng khổ vì phải làm bù trước, bù sau, trong khi không có kế hoạch sớm nên cứ vội vàng.
Dưới góc độ người tự kinh doanh, tôi cũng bị ảnh hưởng nhiều vì không lường trước được lịch nghỉ dài tới đâu để điều chỉnh lại kế hoạch phù hợp. Trừ ngành du lịch và các ngành liên quan, còn lại đa số thời điểm này khách hàng giảm nhu cầu mua hơn, tập trung đi chơi, shopping TTTM. Trước và sau lễ, sức mua yếu do người ta dồn tiền đi chơi hoặc bận làm bù (khách hàng của tôi chủ yếu ở thành phố lớn). Cộng thêm các công ty logistic nghỉ lễ nên tâm lý ngại đặt hàng tăng. Nếu có lịch cố định, chúng tôi sẽ lường trước được tốt hơn và có kế hoạch dàn mục tiêu doanh thu hiệu quả".
Đó là chia sẻ của độc giả Shinichic trước thông tin Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đang đề xuất kế hoạch hoán đổi để có kỳ nghỉ liền bốn ngày dịp Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 để có thêm thời gian cho người lao động, kích cầu du lịch, thúc đẩy tiêu dùng. Đây không phải lần đầu những đề xuất hoán đổi nghỉ lễ kiểu này được đưa ra. Chỉ vài tuần trước, Bộ Nội vụ vừa quyết định không hoán đổi nghỉ lễ dịp 30/4-1/5. Thực tế, lịch nghỉ ở ta thường được điều chỉnh theo hướng làm bù vào một ngày cuối tuần để có chuỗi nghỉ liền mạch. Cách làm này tạo cảm giác hợp lý trong ngắn hạn nhưng cũng bộc lộ những bất cập dài hạn.
>> Hoán đổi để có kỳ nghỉ 9 ngày liên tục từ giỗ Tổ Hùng Vương đến 30/4-1/5
Nói về những bất cập khi lịch hoán đổi được công bố muộn và thay đổi theo từng năm, bạn đọc GT phân tích: "Nhiều doanh nghiệp Việt Nam, thậm chí cả một số cơ quan, ban ngành, vẫn đang xử lý lịch nghỉ và hoán đổi nghỉ bù theo kiểu sự vụ: gần đến dịp nghỉ mới thông báo, phát sinh rồi mới điều chỉnh. Cách làm này khiến kế hoạch sản xuất, công việc và đời sống cá nhân của người lao động luôn bị động, thiếu ổn định.
Trong khi đó, ở nhiều doanh nghiệp Nhật Bản, lịch làm việc, nghỉ ngơi được xây dựng cho cả năm ngay từ cuối năm trước, với các ngày nghỉ, ngày làm bù được quy định rõ ràng và hiển thị trực quan bằng mã màu. Người lao động chỉ cần nhìn vào là biết chính xác kế hoạch của mình, còn doanh nghiệp thì chủ động trong sản xuất và giao hàng.
Việc hoán đổi ngày nghỉ nếu không được hoạch định từ sớm sẽ kéo theo nhiều hệ lụy: gián đoạn công việc, khó phối hợp giữa các đơn vị, ảnh hưởng đến đối tác và làm giảm tính chuyên nghiệp của tổ chức. Đặc biệt, khi các cơ quan quản lý cũng điều chỉnh mang tính ngắn hạn, doanh nghiệp càng khó xây dựng kế hoạch dài hơi.
Đã đến lúc chúng ta cần thay đổi tư duy từ 'ứng phó' sang 'chủ động' sắp xếp ngày nghỉ. Việc xây dựng lịch nghỉ cả năm một cách minh bạch, ổn định và thống nhất không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo sự tin tưởng, chủ động cho người lao động và toàn xã hội".
Đề xuất giải pháp thiết kế lịch nghỉ lễ cố định hằng năm thay vì hoán đổi, nghỉ bù liên tục, độc giả Khuongna bình luận: "Những ngày lễ rơi vào thứ 2, thứ 6, mặc nhiên là nghỉ liền với cuối tuần (ba ngày nghỉ). Còn với kỳ nghỉ lễ đơn lẻ như giỗ Tổ, Quốc khánh hay 24/11, nếu rơi vào thứ 3 và thứ 5 thì nên mặc nhiên hoán đổi để nghỉ liền bốn ngày (thứ 7 tuần trước hay sau ngày lễ nên quy định là ngày làm bù luôn cho dễ thực hiện).
Mỗi năm chỉ có dịp 30/4-1/5 là ngày nghỉ lễ kép duy nhất, nên mặc nhiên được kéo dài nhất có thể. Ví dụ, hai ngày này rơi vào thứ 7, chủ nhật thì bù sang đầu tuần (tổng bốn ngày nghỉ); nếu rơi vào các ngày thứ 3, thứ 4 thì nghỉ hoán đổi để nghỉ thêm thứ 2 (kỳ nghỉ dài năm ngày); còn nếu là thứ 4, thứ 5 thì hoán đổi nghỉ thêm thứ 6 (tổng năm ngày nghỉ).
Nếu quy định rõ ràng từ đầu như vậy thì gần như kỳ nghỉ năm nào cũng luôn cố định, rõ ràng, không cần thay đổi, hoán đổi gì nhiều gây phiền toái cho doanh nghiệp và người lao động khi mỗi năm mỗi đều phải chờ quyết định sát ngày nghỉ. Tất nhiên, không thể đáp ứng hết tất cả nhưng lịch nghỉ cố định vẫn dễ sắp xếp hơn. Mong cơ quan chức năng sắp xếp ổn định và cố định nghỉ nghỉ theo luật để áp dụng hằng năm".
