Tại buổi làm việc của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày 25/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhận định Việt Nam vẫn thiếu các trung tâm nghiên cứu xuất sắc, thiếu phòng thí nghiệm hiện đại, thiếu cơ sở dữ liệu lớn, hạ tầng tính toán dùng chung và cơ chế đầu tư dài hạn cho các nhóm nghiên cứu mạnh. Nhiều thiết bị, phòng thí nghiệm được đầu tư phân tán, thiếu kết nối, hiệu quả khai thác chưa cao.
Theo đó, Tổng Bí thư Tô Lâm cho rằng Việt Nam cần tập trung xây dựng hạ tầng dữ liệu và hạ tầng tri thức quốc gia, coi đây là nền tảng cho nghiên cứu khoa học trong giai đoạn mới. Ngoài các nội dung như hệ thống thiết bị dùng chung, hạ tầng tính toán hiệu năng cao, dữ liệu khoa học, dữ liệu xã hội, thư viện số, kho dữ liệu, phòng thí nghiệm trọng điểm cũng là một trong những nội dung cần đầu tư xây dựng.
Thực tế từ năm 2000, Nhà nước đã đầu tư xây dựng 16 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia trong các lĩnh vực công nghệ sinh học, công nghệ thông tin, vật liệu, tự động hóa, cơ khí, hóa học, môi trường, đo lường và năng lượng, tổng kinh phí khoảng 967 tỷ đồng. Các phòng thí nghiệm này góp phần hình thành một số nhóm nghiên cứu mạnh, đào tạo nhân lực trình độ cao và tạo nền tảng cho hoạt động khoa học công nghệ.
Tuy nhiên, theo đánh giá của Bộ Khoa học và Công nghệ, hệ thống này chưa thực sự trở thành hạ tầng nghiên cứu chiến lược của quốc gia, chưa tạo được năng lực nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ lõi có vai trò dẫn dắt các ngành công nghiệp chiến lược. Những hạn chế tồn tại ở nhiều khía cạnh, từ quy hoạch, đầu tư, quản trị đến cơ chế tài chính và phát triển nhân lực.
Những đánh giá này cũng đặt ra yêu cầu tái cấu trúc toàn diện hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia nhằm đáp ứng mục tiêu phát triển các công nghệ chiến lược trong giai đoạn mới.
Phòng thí nghiệm trọng điểm là hạ tầng cốt lõi
Tại hội thảo “Báo cáo và trao đổi, đề xuất mô hình tổ chức, quản lý, vận hành các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia”, hôm 2/6, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định nhấn mạnh yêu cầu xây dựng hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm để phục vụ nghiên cứu phát triển và làm chủ công nghệ chiến lược. Đây là “hạ tầng cốt lõi đối với năng lực nghiên cứu, phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của quốc gia”, ông nói. Hệ thống này cũng có tác động rất lớn đến việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao.
Theo đó Đề án phát triển hệ thống các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia do Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng, Việt Nam sẽ tập trung phát triển hệ thống hạ tầng nghiên cứu theo hướng đồng bộ hơn, thay vì chủ yếu đầu tư các phòng thí nghiệm riêng lẻ như trước đây. Trong mô hình này, các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia được đặt trong một hệ thống gồm trung tâm nghiên cứu, nền tảng dữ liệu, hạ tầng tính toán, hệ thống thiết bị dùng chung và mạng lưới chuyên gia.
Đề án đề xuất xây dựng hệ thống hạ tầng nghiên cứu theo ba tầng. Trong đó, tầng cao nhất là các trung tâm nghiên cứu và phòng thí nghiệm quốc gia chiến lược, có nhiệm vụ thực hiện các chương trình nghiên cứu quy mô lớn, phát triển công nghệ lõi và triển khai các nhiệm vụ công nghệ chiến lược của quốc gia. Dự kiến sẽ hình thành khoảng 10-15 trung tâm và phòng thí nghiệm thuộc nhóm này.
Nguồn lực đầu tư được đề xuất tập trung vào một số lĩnh vực ưu tiên gồm trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn, công nghiệp bán dẫn, công nghệ sinh học và y sinh, vật liệu tiên tiến, năng lượng mới và năng lượng tái tạo.
Theo đề án, khoảng 60-70% nguồn lực đầu tư trong giai đoạn đầu sẽ dành cho các lĩnh vực này. Các lĩnh vực như robot và tự động hóa, điện toán hiệu năng cao, công nghệ lượng tử, công nghệ biển và công nghệ hàng không – không gian được đưa vào lộ trình đầu tư ở giai đoạn tiếp theo.
Đề án cũng đề xuất xây dựng nền tảng kết nối các phòng thí nghiệm, thiết bị nghiên cứu, cơ sở dữ liệu, chuyên gia và năng lực thử nghiệm trên phạm vi cả nước. Các phòng thí nghiệm quốc gia được định hướng hoạt động theo cơ chế mở, cho phép trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và địa phương tiếp cận, khai thác hạ tầng nghiên cứu.
Cùng với hệ thống phòng thí nghiệm, Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu khoa học quốc gia và các nền tảng chia sẻ dữ liệu phục vụ nghiên cứu. Dữ liệu khoa học, dữ liệu xã hội, dữ liệu văn hóa, ngôn ngữ và di sản được xác định là một phần của hạ tầng nghiên cứu phục vụ phát triển các công nghệ số và trí tuệ nhân tạo.
Về mô hình vận hành, đề án đề xuất Nhà nước tập trung vào xây dựng chiến lược, đầu tư hạ tầng, giao nhiệm vụ và đánh giá kết quả. Việc vận hành các trung tâm nghiên cứu và phòng thí nghiệm quốc gia có thể được giao cho các trường đại học, viện nghiên cứu hoặc doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chí về năng lực nghiên cứu, nhân lực và quản trị.
Đề án cũng đề xuất các cơ chế phát triển nguồn nhân lực phục vụ hạ tầng nghiên cứu, bao gồm đội ngũ nhà khoa học, kỹ sư nghiên cứu, kỹ thuật viên vận hành thiết bị, chuyên gia dữ liệu và chuyên gia quản lý hạ tầng khoa học. Các chính sách tuyển dụng, thu hút chuyên gia trong nước và quốc tế cũng được đưa vào định hướng phát triển hệ thống trong giai đoạn tới.
Thứ trưởng Lê Xuân Định cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục hoàn thiện Đề án, thể hiện rõ các cơ chế đột phá để báo cáo cấp có thẩm quyền, đảm bảo sẵn sàng hành lang pháp lý trong phát triển và vận hành hệ thống phòng thí nghiêm trọng điểm quốc gia.
Sự cố bất ngờ cảnh báo những gia đình đang sử dụng bếp gas
Khi cô gái bật bếp gas, một ngọn lửa bất ngờ bùng lên dữ dội khiến hai chị em hốt hoảng bỏ chạy ra ngoài. Sự việc khiến bé trai bị bỏng.
Nhiều khả năng bình gas đặt trong tủ bếp đã bị xì nhưng gia đình không phát hiện ra.
Đoạn video là lời cảnh báo cho những gia đình đang sử dụng bếp gas, cần thường xuyên kiểm tra tình trạng bình và ống chia gas phía dưới bếp, tránh tình trạng rò rỉ khí gas dẫn đến tai nạn đáng tiếc.
Robot hình người tự gấp gọn vào hộp đựng
Mẫu robot hình người Expedition A3 của công ty robot Trung Quốc Agibot có khả năng tự gấp gọn cơ thể để nằm vào hộp đựng, giúp dễ dàng giao đến khách hàng cũng như vận chuyển robot đến những nơi khác nhau.
Robot Expedition A3 có thể được sử dụng để làm công việc lễ tân, hỗ trợ khách hàng, trình diễn các động tác trên sân khấu trong các sự kiện… Robot dự kiến sẽ bán ra thị trường vào quý III năm nay với mức giá 372.000 tệ (tương đương 1,3 tỷ đồng).
Bé gái gặp tai nạn bất ngờ khi đi thang máy
Camera bên trong thang máy tại một chung cư ở thành phố Tự Cống (Trung Quốc) đã ghi lại được khoảnh khắc bé gái 3 tuổi bị kẹt tay khi cửa thang máy mở ra. Bé gái đã bật khóc vì đau và sợ, trong khi bà của cô bé cố gắng kéo tay của cháu mình ra nhưng bất thành.
Khi nghe tiếng khóc và kêu cứu, cha mẹ của cô bé đã nhanh chóng chạy đến. Sau khi quan sát tình hình, cha mẹ của bé gái đã chạy về nhà lấy dầu, bôi vào tay của cô bé, giúp rút được tay ra khỏi khe cửa hẹp.
Cô bé được đưa đến bệnh viện để kiểm tra tình hình. Bác sĩ cho biết cô bé chỉ bị chấn thương phần mềm không nghiêm trọng.
Đoạn video là lời cảnh báo cho các bậc phụ huynh, khi con nhỏ thường tinh nghịch và hiếu động, có thể bị kẹt tay do thò tay vào khe cửa thang máy, dẫn đến tai nạn nghiêm trọng.
Động đất bất ngờ xảy ra tại Sơn La khiến mặt đất rung chuyển
Một trận động đất mạnh 4 độ, tâm chấn ở độ sâu khoảng 10,2 km, đã xảy ra vào tối 10/5 tại xã Mường Hung (Sơn La).
Video do camera giám sát ghi lại cho thấy mặt đất tại nhiều nơi bị rung chuyển dữ dội, nhiều người hốt hoảng bỏ chạy ra khỏi nhà. Trận động đất không gây ra thiệt hại nghiêm trọng.
Theo Viện Các Khoa học Trái Đất (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), Sơn La nằm trên đới đứt gãy sông Mã nên thỉnh thoảng xảy ra động đất.
Đới đứt gãy sông Mã là một trong những đới đứt gãy lớn ở Tây Bắc, kéo dài theo hướng tây bắc - đông nam dọc lưu vực sông Mã, đi qua các tỉnh Sơn La, Thanh Hóa và nối sang lãnh thổ Lào.
Nhóm thợ xây ân cần chăm sóc cho con của chủ nhà
Nhóm thợ xây đến sửa nhà không chỉ tập trung vào công việc, mà còn nhẹ nhàng ân cần chăm sóc cho giấc ngủ của con gái chủ nhà. Mỗi khi người thợ nào rảnh tay đều tranh thủ đưa võng để giúp bé gái ngủ được ngon hơn.
Người đàn ông bị gió lốc hất tung lên trời
Một trận lốc xoáy mạnh đã bất ngờ xuất hiện tại bang Uttar Pradesh (Ấn Độ), thổi bay nhiều mái nhà.
Đoạn video cho thấy khoảnh khắc người đàn ông cố gắng bám vào mái nhà của mình để giữ không cho lốc xoáy thổi bay, nhưng không ngờ gió mạnh đã khiến cả mái nhà lẫn người này bị hất tung lên cao và rơi xuống đất.
Truyền thông địa phương cho biết người đàn ông đã may mắn sống sót, nhưng bị thương nặng.
Chiếc máy bay cỡ nhỏ một động cơ, chở theo 5 người, trong khi đang cất cánh từ sân bay Pampulha tại thành phố Belo Horizonte (Brazil) nhưng không thể lấy được độ cao.
Phi công cố gắng điều khiển máy bay bay vòng để lấy độ cao, nhưng cuối cùng lại đâm vào một tòa nhà 3 tầng trong khu dân cư. Vụ va chạm khiến 2 người thiệt mạng và 3 người bị thương nặng. Không có thương vong dưới mặt đất.
Nguyên nhân vụ tai nạn đang được cơ quan chức năng điều tra.
Bố phản ứng nhanh cứu mạng con gái 2 tuổi bị mắc nghẹn
Camera giám sát bên trong một căn hộ tại thành phố Thành Quan (Trung Quốc) đã ghi lại khoảnh khắc bé gái 2 tuổi bị hóc vỏ cam, khiến cô bé không thể thở được.
Cô bé liên tục ho mạnh, sau đó nằm gục xuống đất vì bị ngạt thở. Bố của cô bé khi nghe tiếng ho của con đã nhanh chóng chạy đến, sử dụng thủ thuật Heimlich ấn mạnh vào vùng bụng để giúp tống dị vật ra ngoài.
Phản ứng kịp thời của người bố đã giúp cứu mạng con gái mình.
Người đàn ông thoát chết khó tin sau cú ngã từ tầng 5
Đoạn video do một nhân chứng ghi lại tại tỉnh Santa Fe (Argentina) cho thấy khoảnh khắc một người đàn ông bám bên ngoài lan can căn hộ ở tầng 5 của một chung cư. Người này sau đó bị tuột tay và rơi xuống đất trước sự kinh hãi của những người chứng kiến.
Nạn nhân rơi trúng một chiếc ô tô cảnh sát đang có mặt tại hiện trường, giúp giảm lực va chạm. Nhờ đó, người đàn ông sống sót sau cú ngã từ độ cao lớn, nhưng bị đa chấn thương.
Các nhân chứng cho biết, trước khi trèo ra ngoài ban công, người đàn ông đã xảy ra cãi vã với vợ.
Ô tô bốc cháy dữ dội trong trạm xăng
Camera giám sát tại một trạm xăng ở thành phố Gomel (Belarus) đã ghi lại khoảnh khắc một chiếc SUV đang chờ bơm nhiên liệu thì bất ngờ xuất hiện khói trắng bốc lên nghi ngút từ bên dưới nắp ca pô.
Phát hiện sự việc, nữ tài xế lập tức chạy đi tìm người hỗ trợ. Tuy nhiên, ngọn lửa nhanh chóng bùng phát dữ dội, khiến những nỗ lực chữa cháy ban đầu của nhân viên trạm xăng không thành công.
Chỉ đến khi lực lượng cứu hỏa có mặt, đám cháy mới được khống chế. Dù vậy, chiếc ô tô đã bị hư hại nghiêm trọng. May mắn, ngọn lửa không lan sang các trụ bơm nhiên liệu, nếu không hậu quả có thể còn nghiêm trọng hơn.
Nguyên nhân vụ hỏa hoạn đang được cơ quan chức năng điều tra, làm rõ.
Nếu như trước đây, tội phạm mạng chủ yếu dựa vào kỹ năng và công cụ truyền thống, thì hiện nay sự can thiệp của AI đã làm thay đổi căn bản phương thức và bản chất của các mối đe dọa đến lĩnh vực an ninh mạng toàn cầu.
Phân tích tại hội thảo "Bảo mật trong kỷ nguyên AI - Chiến lược hình thành tương lai số" do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) phối hợp cùng Check Point Software Technologies tổ chức sáng 7.4 tại Hà Nội, đại tá Nguyễn Hồng Quân - Phó cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05 - Bộ Công an), Trưởng ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân (NCA) chỉ rõ: "Không gian mạng đang trở thành 'mặt trận nóng', nơi các mối đe dọa gia tăng cả về quy mô lẫn mức độ tinh vi. Với sự hỗ trợ của AI, các cuộc tấn công mạng có thể được tự động hóa, cá nhân hóa và triển khai nhanh chóng trên diện rộng".
Thực tế tại Việt Nam, các hình thức lừa đảo tinh vi như giả mạo danh tính, sử dụng công nghệ deepfake hay phát tán mã độc có khả năng tự thích nghi để né tránh hệ thống phòng thủ đang diễn ra phức tạp. Tội phạm mạng đang chuyển dần sang mô hình có tổ chức, mang tính "công nghiệp", tận dụng AI để tối ưu hóa hiệu quả tấn công, tạo áp lực tâm lý buộc nạn nhân chuyển tiền hoặc cung cấp dữ liệu nhạy cảm.
Ở góc nhìn quốc tế, bà Ruma Balasubramanian - Chủ tịch Check Point Software Technologies khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Nhật Bản cũng đồng tình khi nhận định: "AI đang tái định hình cả sự đổi mới trong kinh doanh lẫn các rủi ro an ninh mạng". Bà Ruma phân loại mối đe dọa đặc thù của AI hiện nay thành ba nhóm chính: rò rỉ dữ liệu, tấn công chèn lệnh (prompt injection) và can thiệp quy trình. Những rủi ro này có quy mô và tốc độ lây lan vượt xa các phương thức truyền thống như lừa đảo qua email.
Đứng trước các nguy cơ, hành lang pháp lý tại Việt Nam đang được khẩn trương hoàn thiện, tiêu biểu là luật An ninh mạng và Chiến lược AI đến năm 2030, trong đó nhấn mạnh yêu cầu an toàn, minh bạch trong toàn bộ vòng đời công nghệ.
Theo đại tá Nguyễn Hồng Quân, giải pháp cốt lõi hiện nay nằm ở hai khía cạnh: bảo mật cho AI (Security for AI) và dùng AI cho an ninh (AI for Security). AI hoạt động như một bộ não ra quyết định; nếu bị tấn công hoặc "đầu độc dữ liệu", trí tuệ nhân tạo sẽ đưa ra sai lầm nghiêm trọng. Ngược lại, chính AI với năng lực xử lý vượt trội lại là công cụ đắc lực để nhận diện sớm mô hình tấn công mạng.
Nhằm giúp các doanh nghiệp xây dựng hạ tầng AI an toàn, đại diện Check Point đã đề xuất các giải pháp kỹ thuật như mô hình "AI Factory Security Blueprint", một kiến trúc tham chiếu giúp kiểm soát rủi ro từ hạ tầng GPU đến các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM). Đồng thời, nền tảng "AI Defense Plane" được giới thiệu nhằm cung cấp lớp phòng thủ đa tầng trước các hành vi độc hại từ AI agents và ngăn chặn rò rỉ dữ liệu, quản trị chặt chẽ các công cụ AI mà nhân viên sử dụng (tránh tình trạng Shadow AI).
Tuy nhiên, bài toán an ninh mạng không thể chỉ giải quyết bằng công nghệ đơn lẻ. Ông Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh: "AI không chỉ là công cụ, mà đang trở thành một yếu tố định hình lại không gian an ninh mạng và an ninh quốc gia. Việc chủ động nắm bắt, làm chủ và bảo đảm an toàn cho các công nghệ AI sẽ là yếu tố quyết định đối với sự phát triển bền vững và an toàn của mỗi quốc gia trong tương lai".
Để làm được điều đó, sự hợp tác là chìa khóa. Lãnh đạo NCA nhấn mạnh cần xây dựng hệ sinh thái an ninh mạng mở, nơi các bên cùng chia sẻ thông tin, phối hợp nghiên cứu và triển khai giải pháp công nghệ tiên tiến.
Thế hệ Millennial (hay Gen Y, sinh từ năm 1981 đến 1996) đã chứng kiến nhiều xu hướng trực tuyến ra đời và biến mất, bao gồm sự phát triển của các ứng dụng nhắn tin tức thời. Việc hồi tưởng lại những ứng dụng này không chỉ mang lại cảm giác hoài niệm mà còn giúp chúng ta nhận ra sự phát triển vượt bậc của internet và các nền tảng truyền thông xã hội ngày nay.
Ra mắt vào tháng 5.1997, AOL Instant Messenger (AIM) là ứng dụng nhắn tin của America Online. Dù ban đầu bị ban lãnh đạo AOL bác bỏ vì đi ngược lại mô hình dịch vụ thuê bao, AIM đã nhanh chóng trở nên phổ biến và thay đổi cách chúng ta giao tiếp trực tuyến.
Với đỉnh điểm 36 triệu người dùng, AIM đã giúp phổ biến nhiều thuật ngữ internet, như A/S/L (tuổi/giới tính/địa điểm) và Buddy Icon - hình đại diện cách điệu cho người dùng. Ngoài nhắn tin, người dùng còn có thể gọi điện và video miễn phí. Tuy nhiên, AIM đã không thể cạnh tranh với các ứng dụng nhắn tin mới như Skype và WhatsApp.
Nếu AOL Instant Messenger là "Coca-Cola" của các ứng dụng nhắn tin, thì MSN Messenger chính là "Pepsi". Được Microsoft ra mắt vào tháng 7.1999, MSN Messenger đã nhanh chóng trở thành đối thủ cạnh tranh với AIM. Ứng dụng này cho phép người dùng kết nối qua tài khoản Hotmail, tạo điều kiện truy cập dễ dàng hơn.
Mặc dù AOL đã ngăn chặn việc người dùng MSN trò chuyện với người dùng AIM, MSN Messenger vẫn phát triển mạnh mẽ khi đạt 110 triệu người dùng hằng tháng vào năm 2003. Tuy nhiên, Microsoft đã đóng cửa MSN Messenger vào tháng 3.2013, mặc dù ứng dụng này vẫn tồn tại ở Trung Quốc cho đến tháng 10.2014.
Khi Yahoo đang chuyển mình trở thành một trong những trang web hàng đầu trên internet, Yahoo Pager được phát hành vào tháng 3.1998 và chính thức chuyển đổi thành Yahoo Messenger vào tháng 6.1999. Vào năm 2000, Yahoo đã hợp tác với Palm để tích hợp dịch vụ nhắn tin vào các thiết bị cầm tay và tạo nên tiếng vang lớn.
Yahoo Messenger đã phát triển nhiều tính năng như trò chuyện văn bản thời gian thực, biểu tượng cảm xúc và cuộc gọi video. Đến thời kỳ đỉnh cao, ứng dụng này có tới 122,6 triệu người dùng. Năm 2005, ứng dụng được nâng cấp với một số tính năng cho điện thoại, chẳng hạn như tùy chọn gọi điện thoại cố định. Đến năm 2016, Verizon sở hữu Yahoo sau khi mua lại AOL, trước khi cho Yahoo Messenger ngừng hoạt động vào tháng 7.2018.
Ra mắt vào tháng 6.2007, MySpaceIM là ứng dụng nhắn tin đầu tiên được phát hành bởi một nền tảng truyền thông xã hội. Mặc dù MySpaceIM nhanh chóng hợp tác với Skype để cho phép người dùng thực hiện cuộc gọi điện thoại, nhưng sự xuất hiện của Facebook vào năm 2008 đã khiến MySpaceIM dần bị lãng quên. Ứng dụng này chỉ còn hoạt động trên trình duyệt vào năm 2009 trước khi MySpace được bán vào năm 2011.
Ra mắt vào tháng 11.1996, ICQ được xem là dịch vụ nhắn tin tức thời đầu tiên được sử dụng rộng rãi trên internet. Với mã số định danh người dùng (UIN), ICQ đã trở thành một biểu tượng trong giới game thủ, cho phép họ giao tiếp ngoài giờ chơi.
Mặc dù từng có hơn 100 triệu người dùng, ICQ đã trải qua nhiều lần chuyển nhượng và cuối cùng bị khai tử vào tháng 6.2024. Tuy đã biến mất, ICQ vẫn sống mãi trong ký ức của nhiều người.
