Thắng nhớ lại lần đang lợp mái tôn công trình, không may vướng vào đường dây điện cao thế bị hở. Anh rơi từ độ cao 6 mét xuống đất bất tỉnh.
Anh chủ xưởng cơ khí ở phường Tích Lương hôn mê suốt một tháng. Ngày mở mắt, điều đầu tiên anh nhận ra là những cơn đau thấu thịt da và cả bốn chi đều không còn. Những tháng sau đó là chuỗi ngày điều trị kéo dài. Ngoài ca cắt cụt ban đầu, anh còn trải qua bốn lần phẫu thuật cắt thêm phần chân.
Trở về nhà sau bốn tháng nằm viện, mọi sinh hoạt của Thắng phụ thuộc vào người thân. Mẹ bón từng thìa cơm. Bố và anh trai thay nhau bế, tắm rửa, vệ sinh cho anh. Anh quay mặt vào tường, lặng lẽ khóc, không thiết ăn uống.
Bà Ngô Thị Hồng, 74 tuổi, mẹ anh Thắng cho biết thời gian đầu con trai thường quay mặt vào tường, không chịu ăn uống. “Tôi nắm lấy cánh tay cụt của con nói, chỉ cần con còn sống, khó khăn mấy bố mẹ cũng vượt qua”, bà kể.
Lời động viên ấy dần kéo anh ra khỏi tuyệt vọng. “Không chết được thì phải đứng lên mà sống. Dù không báo đáp được, cũng đừng để cha mẹ phiền lòng vì mình”, anh tự nhủ.
Khi vết thương ổn định, anh bắt đầu tập đứng. Bố đứng phía trước, mẹ đứng phía sau, vòng tay ôm lấy con trai như chiếc khung tập. Không còn tay để giữ thăng bằng, mỗi lần ngã, máu dồn xuống khiến vết thương ở hai chân bật máu.
Sáu tháng tập luyện không bỏ cuộc anh mới có thể đứng vững.
Hai năm sau tai nạn, anh mở quầy bán sim, thẻ điện thoại trước nhà. Thời gian đầu, tiền lãi chỉ vài nghìn đồng mỗi ngày, phần lớn nhờ bà con hàng xóm ghé mua để ủng hộ. Nhưng giai đoạn đó, thị trường viễn thông phát triển mạnh. Cứ vài ngày, anh lại nhờ bố chở đi khắp TP Thái Nguyên tìm hiểu thị trường. Muốn mở rộng khách hàng, anh thuê xe ôm đến các cửa hàng tạp hóa trong bán kính hơn 100 km để tiếp thị.
Từ một quầy hàng nhỏ, anh dần trở thành đại lý lớn của các nhà mạng. Thu nhập tăng lên giúp anh vừa trang trải cuộc sống, vừa cùng gia đình trả dần khoản nợ gần một tỷ đồng điều trị sau tai nạn.
Có công việc ổn định, anh bắt đầu nghĩ đến chuyện lập gia đình. Năm 2009, anh được mai mối với chị Dương Thị Thoa, quê Nga Sơn, Thanh Hóa. Sau một tháng trò chuyện, anh cùng người thân vào Thanh Hóa gặp chị.
Mến chàng trai chân thành, nói chuyện có duyên và luôn nỗ lực lao động, mẹ cùng chị gái chị Thoa ủng hộ mối quan hệ của hai người. Nhưng họ hàng phản đối quyết liệt. Có người cho rằng chị sẽ khổ cả đời, có người dọa từ mặt nếu vẫn quyết lấy người đàn ông “không tay, không chân”.
“Nhìn anh như vậy, tôi không sợ mà thương. Càng nói chuyện, tôi càng ngưỡng mộ nghị lực của anh ấy”, chị Thoa nói.
Từ sự cảm phục, chị quyết định kết hôn với anh chỉ sau bốn tháng tìm hiểu. Hai đứa con nhỏ chào đời, Thắng thấy vợ như phải chăm cùng lúc ba đứa trẻ.
Năm 2011, sáu năm kể từ khi lần đầu đứng vững, anh Thắng bước những bước đầu tiên bằng chân giả. Hiện tại, anh có thể tự đi khoảng 2 km. Hai con, một học lớp 11, một lớp 3, đã biết phụ mẹ chăm sóc bố.
Gần đây, việc kinh doanh sim thẻ chậm lại, anh có thêm thời gian rảnh. Không muốn mình chỉ là người được chăm sóc, anh nghĩ cách chế tạo cánh tay giả đơn giản từ ống nhựa PVC để gắn thìa, dĩa và các dụng cụ sinh hoạt.
Rồi anh tập nấu ăn. Ban đầu chỉ để san sẻ việc nhà với vợ. Dần dần, những video người đàn ông không tay vào bếp thu hút hàng triệu lượt xem trên mạng xã hội, mang đến cho anh thêm nguồn thu từ bán hàng trực tuyến.
Ngày cuối tháng 6 năm nay, anh Thắng vào bếp nấu ăn cho vợ và hai đứa con, nhân dịp sinh nhật tuổi 45 của mình và 17 năm ngày cưới. Đây là dịp để người đàn ông tự ví mình như chim cánh cụt nhìn lại hành trình đã đi qua.
Trong video kỷ niệm đăng lên mạng, không còn đôi tay để cầm dao, anh dùng phần cánh tay còn lại, tì thêm bên má trái để giữ dụng cụ nấu nướng. Sau hơn một tiếng, ba món ăn được bày lên mâm.
“Nhìn mâm cơm gia đình giản dị nhưng ấm áp, lòng tôi tràn ngập hạnh phúc. Món quà lớn nhất cuộc đời tôi không gì khác ngoài người vợ dũng cảm – người đã dám nắm lấy bàn tay ‘không còn’ của tôi và những đứa con ngoan”, anh nói.
Nhân kỷ niệm 17 năm ngày cưới, anh đăng bức ảnh hai vợ chồng kèm lời nhắn: “Dù anh không có đôi tay để ôm em, không có đôi chân để cùng em đi khắp thế gian, nhưng anh hứa sẽ dùng cả trí tuệ, trái tim và những gì anh có để bảo vệ, che chở cho ba mẹ con”.
Tối cuối tuần, gia đình nhà chị Hoa (36 tuổi, ở Hà Nội), cùng 3 gia đình anh trai chồng quây quần nấu cơm chung. Đàn ông tất bật nhóm bếp nướng, các chị em dâu người chuẩn bị nguyên liệu, người làm rau.
Khoảnh khắc sinh hoạt của đại gia đình, 3 căn nhà chung một khoảng sân, không xây tường rào ngăn cách ăn cơm cùng nhau, được chị Hoa quay lại đăng tải lên trang cá nhân khiến không ít người bất ngờ.
Nhiều người bày tỏ sự ngưỡng mộ trước tình cảm gắn bó của các anh em trong gia đình, đặc biệt là mối quan hệ hòa thuận, thân thiết giữa các chị em dâu.
“Chúng tôi xây nhà cạnh nhau, nên cứ có thời gian rảnh thì các gia đình lại tổ chức ăn uống”, chị Hoa chia sẻ với phóng viên Dân trí.
Chị Hoa cho biết, chồng chị là anh Vương Khang (40 tuổi), con út trong gia đình có 4 anh em trai ở Hà Nội. Bố mẹ chồng chị có mảnh đất gần 3.000m2 ở xã Thiên Lộc, Hà Nội, được ông bà tích góp mua rồi gìn giữ nhiều năm cho con cháu.
“Ngày xưa bố mẹ chồng mình sinh sống cùng các con trên miếng đất này, năm 2008 anh thứ hai xây nhà nhưng vẫn ở chung, khoảng 2 năm sau thì anh cả xây thêm một căn khác ngay bên cạnh”, chị Hoa kể.
Khi ấy, hai căn nhà là nơi sinh sống của cả đại gia đình. Sau này, chồng chị Hoa và người anh trai thứ ba lần lượt lập gia đình nhưng vẫn ở chung cùng bố mẹ và các anh em trong hai căn nhà ấy.
“Chúng tôi cùng nấu ăn, sinh hoạt, đến khi anh 2 gặp biến cố về sự nghiệp, nợ nần, bị lừa mất nhiều tài sản thì dọn ra ngoài ở”, chị Hoa chia sẻ.
Năm 2017, để tiện công việc kinh doanh, gia đình chị Hoa cũng chuyển ra ngoài xây nhà. Tuy sống riêng, nhưng 4 gia đình vẫn cố gắng hỗ trợ nhau, ai có khó khăn gì thì các anh em chung vào giúp đỡ.
Năm 2018, anh trai thứ hai thoát cảnh nợ nần, mua mảnh đất khác để xây nhà. Cuộc sống 4 anh em cứ thế trôi qua cho đến năm 2025, nhà chị Hoa rơi vào diện giải toả.
“Mẹ chồng và các anh chị động viên chúng tôi, nếu đất bị quy hoạch thì về đây xây nhà để anh em được sống gần nhau, có gì tiện đỡ đần”, chị Hoa nói.
Nhà phải tháo dỡ, cũng chán cuộc sống chật chội nơi phố thị, vợ chồng chị bàn với nhau quyết định chuyển về xây nhà cạnh các anh để sinh sống.
Căn nhà chị Hoa được xây dựng năm 2025, theo phong cách kiến trúc Nhật Bản, hết gần 3 tỷ đồng, mới hoàn thiện đưa vào sử dụng.
Mảnh đất gần 3.000m2 có thêm căn nhà thứ 3, nhưng vẫn dùng chung sân, chung cổng, không xây tường rào ngăn cách. Phần đất trống còn lại được giữ đợi gia đình anh thứ 2 về xây, khi căn nhà của anh năm 2026 cũng rơi vào diện di dời.
“Chúng tôi về đây lại nhớ đến cuộc sống ngày mới về làm dâu, mẹ chồng tôi cũng rất vui vì con cái lại quây quần bên cạnh”, chị Hoa nói.
Dù cùng sinh sống trên một khu đất, mỗi gia đình vẫn có không gian riêng trong căn nhà của mình. Khoảng sân chung được tận dụng là nơi đại gia đình sử dụng làm tụ họp ăn uống, trò chuyện.
"Anh em sống gần nhau nhà nào nấu được món ngon thì nhà kia cũng được thưởng thức. Tôi có lỡ bận thì gửi con sang nhà bác ăn nhờ, thiếu mắm, muối, gạo hay thứ gì chỉ cần chạy vài bước qua sân là có thể mượn", chị Hoa chia sẻ.
Theo chị Hoa, dưới bài đăng, nhiều người cho rằng gia đình chồng chị có điều kiện kinh tế nên mới có thể xây nhà gần nhau và duy trì cuộc sống hòa thuận như vậy. Tuy nhiên, người phụ nữ khẳng định, để các gia đình, con cháu, dâu rể luôn yêu thương, gắn bó, anh em sẵn sàng đùm bọc lẫn nhau như hiện nay tất cả là nhờ mẹ chồng chị.
Về làm dâu nhiều năm, mẹ chồng luôn là tấm gương để chị Hoa noi theo. Bà chưa từng gây áp lực hay bắt các con cháu phải về sống cạnh mình, ai thích xây nhà ở đâu bà cũng ủng hộ.
Ngay cả việc có 4 nàng dâu, bà chưa từng phân biệt đối xử bên trọng bên khinh, ai cũng được yêu quý, hỗ trợ chăm nom con cái khi bận rộn, nên chị em dâu trong nhà vì thế mà hoà thuận.
Bố chồng chị Hoa mất cách đây 3 năm, mẹ chồng chị sống cùng gia đình người anh cả. Nay có thêm con út về sống cạnh bà rất vui. Ba gia đình, 15 người lớn, nhỏ quây quần, nhà chung một sân, vài ba bước có thể gặp nhau, mẹ chồng chị cũng tiện thăm nom con cái, hỗ trợ việc nhà khi công việc của các con bận rộn.
“Chờ gia đình anh 2 về xây nhà nữa thì chúng tôi lại quay trở lại cuộc sống của hơn chục năm trước”, chị Hoa cười chia sẻ.
Tại Ấn Độ, một người đàn ông hơn 30 tuổi không uống rượu, thường xuyên duy trì vận động, đã đến bệnh viện khám vì tình trạng mệt mỏi kéo dài. Kết quả chẩn đoán khiến anh bàng hoàng: gan nhiễm mỡ nặng.
Theo Times of India, trong nhiều năm, gan nhiễm mỡ thường bị gắn với rượu bia. Tuy nhiên, quan niệm này đang dần lỗi thời. Các bác sĩ hiện ghi nhận một xu hướng khác: nhiều người không uống rượu vẫn xuất hiện tổn thương gan nghiêm trọng.
Điều này cho thấy nguyên nhân không chỉ nằm ở rượu mà còn liên quan đến chế độ ăn hiện đại và thói quen sinh hoạt thường ngày.
Một hiểu lầm phổ biến là chỉ cần ăn đồ nấu tại nhà, tránh rượu bia và vận động ở mức vừa phải là đủ để bảo vệ sức khỏe. Thực tế, cơ thể phản ứng với nhiều yếu tố hơn.
Bác sĩ Apurva Pande, Phó Giám đốc kiêm Trưởng khoa Tiêu hóa - Gan mật, Bệnh viện Yatharth (Ấn Độ), cho biết: "Bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa là tình trạng tích tụ mỡ dư thừa trong gan, chủ yếu do chế độ ăn hiện đại và lối sống ít vận động. Ngay cả những người không uống rượu vẫn có thể bị tổn thương gan nghiêm trọng nếu tiêu thụ nhiều carbohydrate tinh chế, thực phẩm siêu chế biến và đường ẩn, kết hợp với ít vận động".
Một bữa sáng với yến mạch đóng gói, nước ép trái cây và bánh mì nâu có thể trông cân bằng nhưng lại chứa nhiều đường ẩn hoặc carbohydrate tinh chế. Vấn đề không nằm ở một bữa ăn đơn lẻ mà ở sự lặp lại hằng ngày. Trà ngọt, đồ ăn đóng gói, ăn khuya và thói quen ngồi lâu khiến gan dần tích tụ mỡ.
Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Frontiers in Nutrition cho thấy việc tiêu thụ nhiều carbohydrate và thực phẩm chế biến có liên quan chặt chẽ đến các rối loạn chuyển hóa, bao gồm gan nhiễm mỡ.
Tổ chức Y tế Thế giới cũng cảnh báo chế độ ăn giàu đường tự do và thực phẩm siêu chế biến đang thúc đẩy các bệnh không lây nhiễm trên toàn cầu.
Ông Vinit Shah, chuyên gia về gan và mật tại Bệnh viện Ruby Hall, Pune, Maharashtra (Ấn Độ), đã chia sẻ cách thay đổi lối sống để ngăn ngừa bệnh gan nhiễm mỡ.
Ăn uống cân bằng
Thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều chất béo bão hòa, đường, calo có thể gây gan nhiễm mỡ. Chế độ ăn cân bằng, giàu trái cây, rau, ngũ cốc nguyên hạt và protein nạc giúp giảm mỡ gan. Thay vì sử dụng thức uống nhiều đường, bạn cũng nên thay thế bằng nước và trà thảo dược.
Vận động thường xuyên
Để bảo vệ sức khỏe gan, bạn cần tập thể dục thường xuyên ít nhất 30 phút mỗi ngày, kết hợp các bài tập vừa sức như đi bộ nhanh, chạy bộ, đạp xe, bơi lội.
Bên cạnh đó, chúng ta cũng cần hạn chế ngồi lâu, việc thường xuyên đứng dậy vận động nhẹ nhàng sẽ giúp tăng cường lưu thông máu và trao đổi chất.
Béo phì, đặc biệt là mỡ thừa tích tụ ở bụng, là nguyên nhân chính dẫn đến gan nhiễm mỡ, phổ biến ở giới trẻ.
Để phòng ngừa bệnh, bạn cần duy trì cân nặng hợp lý bằng chế độ ăn uống khoa học và tập luyện thường xuyên.
Hạn chế uống rượu bia
Uống quá nhiều rượu bia, đặc biệt là ở người trẻ tuổi, cũng là nguyên nhân gây gan nhiễm mỡ.
Để bảo vệ sức khỏe gan, chúng ta cần hạn chế hoặc kiêng hoàn toàn rượu bia. Đặc biệt, những người bị gan nhiễm mỡ nên tuyệt đối tránh xa bia rượu để ngăn ngừa tổn thương gan.
Kiểm soát đường huyết
Kháng insulin và tiểu đường, thường gặp ở người béo phì và ít vận động, là những yếu tố nguy cơ cao dẫn đến gan nhiễm mỡ.
Chúng ta cần hạn chế lượng carbohydrate nạp vào, ưu tiên các loại carbohydrate phức hợp giúp ổn định đường huyết và cải thiện chức năng gan hiệu quả.
Gene Solutions công bố xét nghiệm máu tầm soát đa ung thư SPOT-MAS 10 đã nhận Breakthrough Device Designation - Công nhận Thiết bị Đột phá từ Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA).
Breakthrough Device Designation là chương trình của FDA dành cho thiết bị y tế có tiềm năng hỗ trợ chẩn đoán hoặc điều trị các bệnh nghiêm trọng. Với sự công nhận này, Gene Solutions có thể làm việc chặt chẽ hơn với FDA trong quá trình phát triển sản phẩm, bổ sung dữ liệu lâm sàng và chuẩn bị cho các bước đánh giá pháp lý tiếp theo.
Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh tầm soát ung thư ngày càng được quan tâm. Nhiều loại ung thư có thể tiến triển âm thầm trong giai đoạn đầu, khi người bệnh chưa có triệu chứng rõ ràng. Đến khi có biểu hiện bất thường, bệnh có thể đã ở giai đoạn muộn, khiến việc điều trị trở nên khó khăn. Hiện nay, người dân đã quen hơn với một số phương pháp tầm soát như chụp nhũ ảnh để phát hiện ung thư vú, nội soi hoặc xét nghiệm phân để tầm soát ung thư đại trực tràng, hay chụp CT liều thấp ở nhóm nguy cơ cao ung thư phổi. Tuy nhiên, với nhiều loại ung thư khác như ung thư tụy, buồng trứng, thực quản hoặc đầu cổ, việc tầm soát sớm trong cộng đồng vẫn còn nhiều hạn chế. SPOT-MAS 10 được phát triển theo hướng bổ trợ cho các phương pháp tầm soát hiện có. Thông qua một lần lấy máu, xét nghiệm tìm kiếm các đoạn DNA tự do bất thường có thể liên quan đến ung thư. Công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới kết hợp với trí tuệ nhân tạo giúp tăng độ chính xác của xét nghiệm, sàng lọc các đối tượng có nguy cơ cao, nhằm cung cấp thêm thông tin cho bác sĩ trong việc đánh giá nguy cơ và cân nhắc các bước kiểm tra chuyên sâu khi cần thiết.
Theo phạm vi sử dụng được FDA ghi nhận, SPOT-MAS 10 được định hướng là xét nghiệm tầm soát bổ trợ cho người trưởng thành không có triệu chứng từ 40 tuổi trở lên. Xét nghiệm hướng đến hỗ trợ phát hiện tín hiệu của 10 loại ung thư, gồm: ung thư vú, phổi, gan, đại trực tràng, dạ dày, buồng trứng, tụy, thực quản, nội mạc tử cung và đầu cổ. "Phát hiện ung thư sớm không chỉ là tìm một dấu hiệu bất thường đơn lẻ. Với SPOT-MAS, chúng tôi kết hợp nhiều lớp thông tin từ ADN tự do trong máu cùng công nghệ máy học để nhận diện sâu hơn các tín hiệu sinh học từ mẫu máu, đồng thời duy trì độ đặc hiệu ổn định nhằm bảo đảm kết quả tầm soát có độ tin cậy cao". TS. Trần Lê Sơn, Trưởng nhóm nghiên cứu và phát triển xét nghiệm SPOT-MAS, Gene Solutions, chia sẻ.
Trước khi nhận Breakthrough Device Designation từ FDA, công nghệ SPOT-MAS đã có quá trình nghiên cứu và triển khai tại châu Á. Theo Gene Solutions, nghiên cứu K-DETEK đã đánh giá hơn 9.000 người không có triệu chứng và ghi nhận các kết quả tích cực, bao gồm độ đặc hiệu cao và khả năng phát hiện tín hiệu ung thư ở nhiều nhóm bệnh khác nhau. Vào tháng 3 năm 2025, SPOT-MAS trở thành xét nghiệm máu phát hiện sớm đa ung thư đầu tiên tại châu Á hoàn tất nghiên cứu kiểm chứng đoàn hệ tiến cứu quy mô lớn. Ngoài dữ liệu nghiên cứu, Gene Solutions cho biết công nghệ SPOT-MAS đã được sử dụng trên hơn 100.000 người trong thực tế. Dữ liệu từ quá trình triển khai thực tế đã được trình bày tại ESMO Asia 2025 (Hội nghị khoa học thường niên tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Hiệp hội Ung thư Nội khoa châu Âu tổ chức tại Châu Á). Các dữ liệu bổ sung dự kiến được trình bày tại ASCO Breakthrough 2026 (Hội nghị quốc tế về cập nhật trong lĩnh vực ung thư do Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Hoa Kỳ tổ chức tại Singapore). Gene Solutions nhấn mạnh công ty sẽ tiếp tục đầu tư vào nghiên cứu lâm sàng, dữ liệu thực tế và hợp tác quốc tế để hoàn thiện SPOT-MAS 10. Doanh nghiệp cũng đặt mục tiêu mở rộng các giải pháp xét nghiệm gen phục vụ phát hiện sớm ung thư, y học chính xác và chăm sóc sức khỏe cộng đồng. "Việc SPOT-MAS 10 nhận Breakthrough Device Designation từ FDA là một dấu mốc quan trọng đối với Gene Solutions. Cột mốc này cho thấy tiềm năng của hướng tiếp cận kết hợp nhiều lớp dữ liệu sinh học mà chúng tôi đang theo đuổi, với mục tiêu góp phần thay đổi cách phát hiện, theo dõi và chăm sóc người bệnh ung thư". TS. Nguyễn Hoài Nghĩa, Tổng Giám đốc kiêm Đồng sáng lập Gene Solutions, chia sẻ.