Năm nay, toàn thành phố có 147.000 học sinh lớp 9. Chỉ tiêu vào lớp 10 THPT công lập là 81.448. Tính cả trường THPT tư thục và trung tâm giáo dục thường xuyên, số học sinh học lớp 10 vào khoảng 127.000. Ước tính gần 20.000 em sẽ học nghề hoặc “gia nhập” thị trường lao động… Trong 10 năm qua, đây là năm Hà Nội có tỷ lệ học sinh vào lớp 10 THPT công lập thấp nhất, khoảng 55%. Thông tin này khiến kỳ thi vào 10 vốn đã “căng như dây đàn” lại càng căng thẳng hơn.
Điểm mới trong kỳ tuyển vào 10 năm nay ở Hà Nội là áp dụng hình thức đăng ký trực tuyến. học sinh và phụ huynh có thể cập nhật “tỷ lệ chọi” theo thời gian thực của 3 nguyện vọng (1, 2, 3) trong cùng 1 trường.
Hệ thống cho phép mỗi học sinh có thể xem được biểu đồ đăng ký theo thời gian thực của 10 trường THPT công lập không chuyên và 4 trường chuyên, khiến phụ huynh có con thi vào 10 những ngày qua như “chơi chứng khoán” khi nhìn biểu đồ lên xuống liên tục mỗi khi mở cổng thông tin tuyển sinh.
Một phụ huynh có con tốt nghiệp THCS ngoại ngữ, dự kiến đăng ký thi vào lớp 10 tiếng Anh Trường THPT chuyên Hà Nội – Amserdam, ví von: “Người hóng giá vàng nhảy múa, canh chứng khoán… cũng không hồi hộp bằng, khi mùa tuyển sinh vào 10 năm nay, phụ huynh Hà Nội canh tỷ lệ chọi”.
Vị phụ huynh này cho biết, sau 3 ngày liên tục truy cập vào hệ thống để cập nhật “tỷ lệ chọi”, chị và con gái nhận thấy nhiều học sinh “thay đổi nguyện vọng loạn xạ”. Có dữ liệu cũng tốt, tăng tính minh bạch, giúp học sinh phân bổ nguyện vọng hợp lý hơn nhưng cũng dễ khiến phụ huynh áp lực không kém. Nhiều người cứ thấy “tỷ lệ chọi” tăng là lại muốn “đảo chiều”, “bán tháo”.
Sau 3 ngày (từ 4 – 6.4) tập dượt đăng ký trực tuyến để dự tuyển vào lớp 10 THPT công lập cho thấy, sự phân bố lượng thí sinh đăng ký vào các trường rất không đều nhau. Nhìn vào biểu đồ của 10 trường thì có 2 trường mới là THPT Đỗ Mười và THPT Hoàng Quán Chi có số lượng học sinh đăng ký tổng cả 2 nguyện vọng cao kỷ lục. Điều này là do các trường này được xây mới với cơ sở hiện đại, khang trang, ở vị trí có nhiều khu đô thị mới và tâm lý “mới có thể dễ”.
Ngoài ra, với trường chuyên thì các lớp chuyên ngoại ngữ, đặc biệt là chuyên tiếng Anh có “tỷ lệ chọi” vô cùng căng thẳng so với các lớp chuyên khác.
Một số giáo viên nhận định, dữ liệu đăng ký thử nghiệm chỉ mang tính tham khảo, bởi khi bước vào đăng ký chính thức, thí sinh có thể điều chỉnh nguyện vọng. Do đó, phụ huynh và học sinh nên tránh tâm lý chạy theo số đông mà cần căn cứ vào năng lực thực tế để lựa chọn phù hợp.
Chị Q.H, một phụ huynh từng có 2 con thi vào lớp 10 những năm gần đây ở khu vực tuyển sinh Hoàn Kiếm – Hai Bà Trưng (cũ), chia sẻ kinh nghiệm: “Tỷ lệ chọi” chỉ là một kênh tham khảo chứ không phải dựa vào đó để đưa ra quyết định. Học lực và khoảng cách từ nhà đến trường của con mới là những yếu tố quyết định.
Ví dụ, một số trường top đầu như Việt Đức, Yên Hòa, Kim Liên…, “tỷ lệ chọi” có thể thấp hơn khá nhiều so với những trường top giữa (Đoàn Kết – Hai Bà Trưng, Trần Nhân Tông, Lê Quý Đôn) nhưng không vì thế điểm chuẩn vào các trường này sẽ giảm. Bởi lẽ, việc đăng ký nguyện vọng thường theo nguyên lý “gió tầng nào gặp mây tầng đó”, học sinh có học lực rất chắc chắn mới đăng ký nguyện vọng vào các trường này, “tỷ lệ chọi” trong trường hợp này tuy ít nhưng là cuộc đua của những học sinh thực sự giỏi với nhau.
Cô Nguyễn Thị Hồng Vân, Hiệu trưởng Trường THCS Chương Dương (P.Hồng Hà), góp ý, phụ huynh và thí sinh nên xác định nguyện vọng 1 là mục tiêu phấn đấu, nguyện vọng 2 và nguyện vọng 3 cần được lựa chọn như phương án an toàn, phù hợp với năng lực thực tế.
Khi lựa chọn nguyện vọng, gia đình cần tính đến điều kiện đi lại, xác định trúng tuyển là có thể theo học được, tránh chọn trường quá xa nơi cư trú.
Theo phân tích của nhiều hiệu trưởng, sai lầm phổ biến của các phụ huynh và học sinh là đặt các nguyện vọng có mức điểm chuẩn quá sát nhau. Dù quy định chênh lệch điểm đã giảm xuống còn 0,5 điểm giữa các nguyện vọng, phụ huynh vẫn cần tính đến khả năng “tịnh tiến” điểm chuẩn khi số lượng thí sinh dồn vào nhóm trường tốp giữa tăng lên.
Thầy Nguyễn Cao Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh, cho rằng điều quan trọng nhất là thí sinh phải hiểu rõ năng lực của mình để lựa chọn phù hợp. Học sinh đã có các đợt khảo sát ở trường THCS để tự đánh giá, từ đó, các em có thể xây dựng lộ trình chọn trường. Điều quan trọng là chọn được ngôi trường phù hợp, không chỉ là trường mình thích, mà còn là nơi mình có thể theo học hiệu quả và an toàn khi di chuyển hằng ngày.
Theo ông Nguyễn Văn Hiền, Giám đốc Sở GD-ĐT Hà Nội, cần tránh tình trạng dồn nguyện vọng vào một số trường gây quá tải trong khi nơi khác thiếu chỉ tiêu, lãng phí cơ sở vật chất.
“Các nhà trường cần tăng cường tư vấn để học sinh lựa chọn nguyện vọng sát với năng lực, đồng thời cân nhắc yếu tố khoảng cách địa lý, ưu tiên trường gần nơi cư trú nhằm bảo đảm điều kiện học tập ổn định lâu dài; tránh tâm lý đăng ký dồn vào trường tốp trên, hoặc chọn trường quá xa chỉ để tăng khả năng trúng tuyển”, ông Hiền lưu ý.
Theo nghiên cứu về tác động kinh tế - xã hội của làn sóng du học sinh quốc tế tại Hàn Quốc, do Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Di cư công bố, khoảng 71,1% du học sinh quốc tế làm thêm đang làm việc trong lĩnh vực ăn uống và lưu trú.
Tại một số địa phương như Gwangju, Incheon, Busan và các tỉnh Chungcheongnam, Gyeonggi, tỷ lệ du học sinh làm việc trong ngành nhà hàng - khách sạn vượt 80%. Nghiên cứu cho thấy chỉ 2,4% du học sinh lựa chọn công việc dựa trên mức độ liên quan đến ngành học hoặc định hướng nghề nghiệp tương lai.
Trong khi đó, yếu tố được ưu tiên nhiều nhất là thời gian làm việc phù hợp với lịch học, chiếm 54,4%. Mức lương là yếu tố quan trọng thứ hai với 24,8%.
Theo nghiên cứu, điều này cho thấy công việc làm thêm hiện chưa đóng vai trò như bước đệm giúp du học sinh tích lũy kinh nghiệm cho nghề nghiệp tương lai.
Kết quả khảo sát cũng cho thấy 41,9% du học sinh làm thêm mà không khai báo chính thức với cơ quan chức năng, mà chủ yếu thông qua các "thỏa thuận miệng" với chủ sử dụng lao động.
Nghiên cứu nhận định tình trạng lao động phi chính thức, hay “lao động chui”, đang diễn ra phổ biến. Một trong những nguyên nhân chính được cho là xuất phát từ quy định tài chính hiện hành.
Theo quy định tại Hàn Quốc, du học sinh sẽ mất ưu đãi giảm 50% phí bảo hiểm y tế quốc gia nếu thu nhập hàng năm vượt 3,6 triệu won (hơn 63 triệu đồng). Để tránh vượt ngưỡng này, nhiều sinh viên và chủ sử dụng lao động lựa chọn hình thức trả lương ngoài sổ sách, trả lương bằng tiền mặt.
Nghiên cứu cho biết điều này khiến nhiều du học sinh ngần ngại báo cáo các vi phạm lao động như bị nợ lương hoặc bị đối xử bất công.
Báo cáo cũng nhận định du học sinh quốc tế đang được xem là nguồn lao động có chi phí thấp, ít phản kháng ngay cả khi chỉ nhận mức lương tối thiểu. Công việc làm thêm của họ không còn mang tính tạm thời mà đã trở thành một phần cấu trúc của ngành dịch vụ trong nước.
Các du học sinh được khảo sát cho biết rào cản ngôn ngữ, sự phân biệt đối xử và tính chất nặng nhọc của công việc tay chân là những khó khăn lớn khi làm thêm. Họ tìm việc chủ yếu dựa vào các mối quan hệ cá nhân, nền tảng trực tuyến và cộng đồng du học sinh quốc tế.
Để giải quyết tình trạng này, nhóm nghiên cứu đề xuất xây dựng hệ thống quản lý chính thức đối với việc làm thêm của du học sinh nhằm đưa hoạt động này vào khuôn khổ pháp lý.
Nghiên cứu cũng đề xuất cải cách quy định, bao gồm áp dụng chế độ khai báo hằng năm đối với các sinh viên đủ điều kiện như đạt TOPIK cấp 4 trở lên hoặc có thành tích học tập tốt, đồng thời điều chỉnh ngưỡng bảo hiểm y tế và gỡ bỏ quy định hạn chế khoảng cách nơi làm việc.
Tại buổi gặp mặt, tiến sĩ Huỳnh Công Minh, nguyên Giám đốc Sở GD-ĐT TPHCM, đề nghị tất cả thành viên tham dự buổi họp mặt dành một phút tưởng niệm nhà giáo Trương Song Đức, nguyên Giám đốc Sở GD-ĐT TPHCM (1997-2004) - người đặt nền móng đầu tiên cho chương trình tăng cường tiếng Anh, đồng thời tham mưu lãnh đạo TP.HCM thành lập Trường THPT Trần Đại Nghĩa (tiền thân của Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa và THCS-THPT Trần Đại Nghĩa).
Chia sẻ tại buổi gặp mặt, tiến sĩ Huỳnh Công Minh nhắc lại: "Nguyên giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM Trương Song Đức đã có nhiều đóng góp làm thay da, đổi thịt ngành giáo dục của thành phố như quy hoạch mạng lưới trường lớp; chủ trương nâng cấp trường trung cấp thành trường cao đẳng, trường cao đẳng thành trường đại học; thành lập Trường quốc tế Việt Úc (SIC) - trường quốc tế công lập đầu tiên theo mô hình xã hội hóa; xây dựng chương trình tăng cường tiếng Anh và thành lập mô hình trường chuyên ngữ đầu tiên của thành phố".
Trong đó, việc xây dựng chương trình tăng cường tiếng Anh và sáng kiến thành lập Trường THPT Trần Đại Nghĩa nhằm đón đầu lứa học sinh tiểu học đầu tiên của chương trình là những viên gạch quan trọng đầu tiên giúp mở rộng và phát triển phong trào dạy và học ngoại ngữ tại các trường phổ thông trên địa bàn thành phố.
Trong bối cảnh cả nước dạy và học tiếng Anh từ lớp 6, từ năm học 1998-1999, TP.HCM là địa phương đầu tiên trên cả nước thí điểm chương trình tăng cường tiếng Anh từ lớp 1 tại Trường tiểu học Trần Hưng Đạo (Q.1 trước đây).
Qua 28 năm triển khai với quy mô ngày càng mở rộng, đến nay chương trình đã phủ khắp các trường học, tiếp tục hướng đến mục tiêu mới là phấn đấu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường theo Kết luận 91 của Bộ Chính trị về thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo và tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW ngày 22.8.2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển GD-ĐT.
Là một trong những người chứng kiến và góp phần triển khai chương trình tăng cường tiếng Anh, nhà giáo Lê Ngọc Điệp, nguyên Trưởng phòng Giáo dục tiểu học, Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết chương trình đã tạo được tiếng vang lớn, được lãnh đạo Bộ GD-ĐT đánh giá cao, phụ huynh và học sinh ủng hộ.
Những ngày đầu mới triển khai, chương trình gặp nhiều khó khăn từ việc tìm nguồn giáo viên giỏi, xây dựng chương trình, thiết kế chuẩn đầu ra đáp ứng mục tiêu chuẩn quốc tế. Đến nay, chương trình đã lan tỏa mạnh mẽ, có sự vào cuộc của nhiều đơn vị đầu tư về giáo dục giúp chất lượng đào tạo ngày càng tốt hơn, đáp ứng chuẩn đầu ra quốc tế.
Sau gần 3 thập kỷ triển khai, chương trình đã tạo được dấu ấn rõ nét, là một trong những "điểm son" của giáo dục TP.HCM nói chung, phong trào dạy và học ngoại ngữ nói riêng trên địa bàn thành phố. Đóng góp vào thực hiện thành công nhiều đề án, chủ trương chung của thành phố như đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, Đề án "Giáo dục thông minh và học tập suốt đời tại TP.HCM giai đoạn 2021-2030"...
Tại buổi họp mặt, Nhà giáo ưu tú Nguyễn Bác Dụng, Hiệu trưởng đầu tiên của Trường THPT Trần Đại Nghĩa, ôn lại kỷ niệm về những ngày đầu tiên xây dựng trường chuyên ngữ đầu tiên của TP.HCM, sáng kiến thành lập của cố Nhà giáo ưu tú Trương Song Đức.
"Tôi được giao nhiệm vụ 'lèo lái' ngôi trường chuyên ngữ đón đầu lứa học sinh đầu tiên của chương trình tăng cường tiếng Anh cuốn chiếu từ bậc tiểu học. Trường THPT Trần Đại Nghĩa là trường công lập đầu tiên dạy học 2 buổi/ngày (trong thời điểm đó) nên gặp rất nhiều khó khăn. Nhưng với nỗ lực của cả tập thể sư phạm, ngôi trường đã tạo dựng được chỗ đứng, góp phần quan trọng vào việc tạo nguồn học sinh giỏi tiếng Anh cho thành phố", nhà giáo Nguyễn Bác Dụng bày tỏ.
Ngày 29.5, Trường ĐH Nam Cần Thơ tổ chức hội thảo khoa học quốc tế với chủ đề "Chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững cho vùng ĐBSCL".
Hội thảo diễn ra theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, với sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà khoa học trong nước và diễn giả đang làm việc tại Úc, Malaysia.
Nội dung các bài tham luận, thảo luận xoay quanh vấn đề chuyển đổi số trong quản trị công và doanh nghiệp, đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực kinh tế, phát triển bền vững với thích ứng biến đổi khí hậu, nguồn nhân lực và giáo dục số, liên kết vùng và hợp tác quốc tế…
Phát biểu tại hội thảo, tiến sĩ Nguyễn Văn Quang, Hiệu trưởng Trường ĐH Nam Cần Thơ, cho biết ĐBSCL là vùng đất giàu tiềm năng, giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế, nông nghiệp và an ninh lương thực quốc gia. Tuy nhiên, bên cạnh lợi thế, khu vực này đang đứng trước nhiều thách thức lớn, đó là biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên thiên nhiên, áp lực chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chất lượng nguồn nhân lực còn hạn chế…
Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững là xu hướng tất yếu đối với sự phát triển của ĐBSCL. Việc triển khai những yếu tố này hiệu quả sẽ tạo ra động lực chiến lược giúp vùng kiến tạo mô hình tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển hài hòa. Trên tinh thần đó, hội thảo được tổ chức với mong muốn tạo dựng một diễn đàn học thuật và thực tiễn, góp thêm giải pháp thiết thực cho sự phát triển bền vững của vùng ĐBSCL.
