Vài năm gần đây, các ngân hàng trung ương trên thế giới không ngừng gom thêm vàng. Xu hướng ngày càng tăng tốc, khiến lượng vàng họ đang nắm giữ đã đạt hơn 36.000 tấn, mức cao nhất kể từ năm 1975.
Các ngân hàng trung ương tăng tốc mua vàng kể từ khi xung đột Ukraine nổ ra năm 2022. Theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), bốn năm qua, các ngân hàng trung ương đã mua trung bình 1.000 tấn vàng mỗi năm, gấp đôi mức bình quân của thập kỷ trước và cũng góp phần đẩy giá vàng tăng mạnh năm ngoái.
Khảo sát mới nhất của WGC cho biết 45% ngân hàng trung ương dự kiến tiếp tục tăng lượng vàng nắm giữ trong 12 tháng tới, là mức cao kỷ lục. Vậy điều gì khiến các ngân hàng trung ương ngày càng muốn tích trữ vàng?
Các ngân hàng trung ương nắm giữ nhiều loại tài sản làm dự trữ hoặc tiết kiệm. Chúng thường dưới dạng ngoại tệ và trái phiếu chính phủ – đặc biệt là trái phiếu Kho bạc Mỹ, tiền gửi, tiền mặt và kim loại quý như vàng.
Những tài sản này có thể được sử dụng để can thiệp vào thị trường tài chính, nhằm hỗ trợ đồng nội tệ hoặc ứng phó với các giai đoạn biến động mạnh. Chúng cũng giúp giảm áp lực trong các cuộc khủng hoảng tiền tệ hoặc khi vay vốn từ nước ngoài trở nên khó khăn hoặc quá đắt đỏ.
Ông Luke Hartigan, chuyên gia kinh tế tại Đại học Sydney, cho biết nhu cầu vàng của các ngân hàng trung ương không tăng đồng đều. Kể từ năm 2009, lực mua mạnh chủ yếu đến từ các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển, dẫn đầu là Nga, Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ và Kazakhstan.
Có nhiều nguyên nhân cho xu hướng này. Theo khảo sát thường niên của WGC, 90% ngân hàng trung ương cho biết vàng có khả năng duy trì giá trị tốt trong thời kỳ khủng hoảng. Kim loại quý này cũng được xem là kênh lưu giữ giá trị dài hạn, đặc biệt trong giai đoạn lạm phát cao. Đồng thời, nó giúp đa dạng hóa danh mục, tức phân bổ tài sản vào nhiều loại hình và nhiều thị trường để giảm rủi ro.
“Nhưng nguyên nhân quan trọng đang ngày càng nổi lên là vàng giúp bảo vệ các quốc gia trước các lệnh trừng phạt tài chính từ nước ngoài”, ông Luke, chỉ ra.
Trừng phạt tài chính là các biện pháp nhằm hạn chế hoặc cắt khả năng tiếp cận vốn, dịch vụ tài chính hoặc thị trường quốc tế của một quốc gia. Các chính phủ sử dụng công cụ này để gây sức ép và buộc nước bị trừng phạt thay đổi hành vi.
Các nghiên cứu cho thấy việc Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) và nhiều nước khác gia tăng sử dụng biện pháp trừng phạt tài chính đã thúc đẩy các nền kinh tế mới nổi chuyển mạnh sang tích trữ vàng.
Cụ thể, sau khi phương Tây áp đặt các lệnh trừng phạt đối với Nga vì sáp nhập Crimea năm 2014, Ngân hàng Trung ương Nga đã đẩy nhanh mua vàng và từ đó đến nay trở thành quốc gia mua vàng nhiều nhất thế giới.
Đến 2022, việc Nga bị loại khỏi hệ thống thanh toán quốc tế SWIFT và khoảng 300 tỷ USD tài sản của ngân hàng trung ương nước này ở nước ngoài bị phong tỏa đã khiến nhiều nền kinh tế mới nổi, đặc biệt là Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ và Ấn Độ, tiếp tục tăng tốc mua vàng.
Hiện Ngân hàng Trung ương Nga đang dự trữ 2.292 tấn vàng. Trong khi, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) đã có tháng thứ 20 liên tiếp mua ròng vàng. Đầu năm đến tháng 5, Trung Quốc mua 25 tấn vàng, nằm trong ba quốc gia tích lũy vàng nhiều nhất, hiện đạt khoảng 2.331 tấn.
Khảo sát của WGC cũng phản ánh mối lo này. Khoảng 37% ngân hàng trung ương tại các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển bày tỏ “lo ngại về các lệnh trừng phạt” hoặc “dự đoán về những thay đổi trong hệ thống tiền tệ quốc tế”, dẫn đến quyết định tăng nắm giữ vàng.
Các ngân hàng trung ương gia tăng mua vàng còn diễn ra song song với thay đổi trong cơ cấu dự trữ ngoại hối toàn cầu. Theo Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), vàng hiện chiếm 27% tổng dự trữ của các ngân hàng trung ương, cao hơn trái phiếu kho bạc Mỹ (22%), vốn được xem là an toàn nhất thế giới.
Một phần nguyên nhân đến từ việc giá vàng tăng mạnh thời gian qua. Tuy nhiên, xu hướng này còn phản ánh nỗ lực giảm phụ thuộc vào đồng USD – đồng tiền thống trị hệ thống tài chính toàn cầu, còn vàng chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng dự trữ ngoại hối, đặc biệt tại các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển.
Lượng vàng mà các ngân hàng trung ương đang nắm giữ hiện đã gần quay trở lại mức của giai đoạn cuối hệ thống Bretton Woods năm 1971, khi giá trị đồng USD còn được neo vào giá vàng. Đến thập niên 1990, nhiều ngân hàng trung ương bắt đầu bán ra lượng lớn vàng dự trữ.
Năm 1997, Bộ trưởng Tài chính Australia khi đó, Peter Costello, từng nhận định “vàng không còn giữ vai trò quan trọng trong hệ thống tài chính quốc tế”. Nhưng nay, bất ổn kinh tế và rủi ro địa chính trị ở mức cao khiến nhu cầu vàng của các ngân hàng trung ương tăng cao trở lại.
“Các ngân hàng trung ương đã quay lại gom mua trong tháng 5, với động thái mạnh mẽ hơn”, bà Marissa Salim, Trưởng nhóm nghiên cứu cấp cao khu vực châu Á Thái Bình Dương tại WGC, cho biết. Đơn cử, đầu năm đến nay, ngân hàng trung ương mua nhiều vàng nhất đến từ Ba Lan, với 64 tấn. Tổng dự trữ vàng của Ba Lan hiện đạt 614 tấn, tiến gần mục tiêu 700 tấn.
Tuy nhiên, xét về xu hướng dài hạn, vàng khó có thể trở lại thời kỳ hoàng kim trước đây, khi các đồng tiền chủ chốt trên thế giới còn theo chế độ bản vị vàng”, theo chuyên gia kinh tế Luke Hartigan.
Nhiều nhà vườn tại các địa phương cho biết đang bị thua lỗ nặng do giá nhiều loại trái cây chủ lực như sầu riêng, thanh long, mít thái, ổi... khó tiêu thụ, giá giảm sâu.
Chẳng hạn, tại tỉnh Tiền Giang, giá sầu riêng Monthong (giống Thái Lan) được các kho thu mua khoảng 72.000 - 76.000 đồng/kg tùy loại, trong khi giống Ri6 loại A có giá khoảng 37.000 - 47.000 đồng/kg tùy loại, thấp hơn 20.000 - 30.000 đồng/kg so cùng kỳ các năm trước.
Nhiều gia đình cho biết do giá thành ngày càng tăng, nhất là giá phân bón neo cao, người trồng sầu riêng Ri6 gần như lỗ đến huề vốn, nhà vườn nào đạt năng suất tốt chỉ lãi được chút đỉnh.
Giá mít Thái cũng đứng ở mức thấp, tại vườn chỉ từ 2.000 - 5.000 đồng/kg tùy loại, thấp hơn nhiều so với mức giá từng lên tới 15.000 - 20.000 đồng/kg. Nhiều nhà vườn không buồn thu hoạch, để mít rụng đầy vườn.
Trong khi đó, dù mới vào đầu mùa nhưng giá thanh long được bán ra tại các vườn ở Bình Thuận, Long An (cũ) cũng ở mức thấp kéo dài, giảm hơn 50% so với tháng trước.
Cụ thể, giá thanh long ruột trắng phổ biến chỉ 2.000 - 5.000 đồng/kg xô, thậm chí có loại chỉ 1.000 đồng/kg; giá ổi cũng chỉ 2.000 - 4.000 đồng/kg xô, xoài Đài Loan 2.000 - 5.000 đồng/kg, dưa hấu 3.000 - 6.000 đồng/kg...
Theo ông Nguyễn Quốc Trịnh - Chủ tịch Hiệp hội Thanh long Long An (Tây Ninh), so với năm ngoái, giá thanh long giảm mạnh, thậm chí thời điểm nghịch vụ nhưng giá vẫn thấp khiến nhiều nhà vườn thua lỗ.
"Sản lượng không tăng nhiều nhưng nhu cầu giảm, đặc biệt giá xăng dầu có thời điểm tăng cao nên chi phí vận tải cao, nhiều thương lái và doanh nghiệp hạn chế mua bán, dẫn đến giá rớt", ông Trịnh nói.
Trao đổi với Tuổi Trẻ mới đây, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho biết tình trạng "được mùa mất giá, được giá mất mùa" đã không còn mới nhưng gần đây diễn ra thường xuyên hơn do nguồn cung tăng nhưng đầu ra bấp bênh.
Cụ thể, Trung Quốc thu mua khoảng hơn 90% lượng sầu riêng tươi và phần lớn thanh long, xoài... của Việt Nam, nhưng nhu cầu lại thiếu ổn định, hàng rào kỹ thuật ngày càng cao.
Điều này dẫn đến giá trái cây trong nước dễ bị dội chợ, rớt giá khi vào mùa. "Đã đến lúc cần phát huy vai trò điều tiết của Nhà nước trong quy hoạch vùng trồng, hỗ trợ nông dân chuyển đổi phương thức sản xuất, tăng cường hàng chất lượng.
Đặc biệt, mùa sầu riêng còn tới tháng 11 với sản lượng lớn, dự báo sẽ tănh mạnh trong những năm tới. Do đó, cần sớm mở rộng thị trường xuất khẩu, tăng năng lực chế biến, đặc biệt sầu riêng cấp đông", ông Nguyên khuyến cáo.
Ngày 17/6, Công ty cổ phần Thủy điện - Điện lực 3 (mã chứng khoán: DRL) cho biết đã nhận được đơn xin từ nhiệm chức vụ Chủ tịch HĐQT nhiệm kỳ 2023-2028 của ông Lưu Văn Thuấn.
Theo đơn từ nhiệm, ông Thuấn xin thôi giữ chức vụ do nghỉ hưu theo chế độ. Việc từ nhiệm dự kiến được xem xét, thông qua tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026 của doanh nghiệp, tổ chức ngày 30/6.
Trong khi đó, Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) cũng vừa công bố các quyết định giao phụ trách những vị trí lãnh đạo chủ chốt.
Theo đó, ông Cao Đạt Khoa, Thành viên Hội đồng thành viên EVNNPT, được giao phụ trách Hội đồng thành viên cho đến khi hoàn tất kiện toàn chức danh Chủ tịch Hội đồng thành viên. Quyết định có hiệu lực từ ngày 16/5 theo quyết định của Hội đồng thành viên Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).
Cùng thời điểm, ông Hoàng Xuân Khôi, Phó Tổng giám đốc EVNNPT, được giao thực hiện nhiệm vụ Quyền Tổng giám đốc EVNNPT cho đến khi hoàn tất kiện toàn chức danh Thành viên Hội đồng thành viên, Tổng giám đốc EVNNPT.
Động thái kiện toàn nhân sự diễn ra trong bối cảnh thời gian qua hàng loạt lãnh đạo doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tư vấn điện, xây lắp điện bị khởi tố để phục vụ công tác điều tra.
Tại Tập đoàn PC1 (mã chứng khoán: PC1), 7 lãnh đạo và nhân sự nội bộ đã bị khởi tố, bắt tạm giam. Trong đó, ông Trịnh Văn Tuấn, Chủ tịch HĐQT, bị điều tra về các hành vi "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng" và "Tham ô tài sản".
Tương tự, Công ty cổ phần Tư vấn Xây dựng Điện 1 (PECC1, mã chứng khoán: TV1) thông báo ông Nguyễn Hữu Chỉnh, Chủ tịch HĐQT, bị khởi tố và bắt tạm giam.
Tại Công ty cổ phần Tư vấn Xây dựng Điện 2 (PECC2, mã chứng khoán: TV2), ông Nguyễn Chơn Hùng, Chủ tịch HĐQT, cùng bà Bùi Thị Ngọc Lý, Kế toán trưởng, cũng bị khởi tố.
Công ty cổ phần Tư vấn Xây dựng Điện 3 (PECC3, mã chứng khoán: TV3) cho biết đã nhận được thông báo của Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an về việc khởi tố, bắt tạm giam ông Nguyễn Như Hoàng Tuấn, Chủ tịch HĐQT; ông Lạc Thái Phước, Tổng giám đốc; và ông Phạm Hoàng Vinh, Kế toán trưởng.
Mới đây nhất, Công ty cổ phần Tư vấn Xây dựng Điện 4 (PECC4, mã chứng khoán: TV4) cũng công bố thông tin về việc ông Lê Cao Quyền, Chủ tịch HĐQT; ông Trần Cao Hỷ, Tổng giám đốc; ông Nguyễn Như Đông, Phó Tổng giám đốc; cùng bà Trần Lê Thanh Bình, Kế toán trưởng, bị Bộ Công an khởi tố và áp dụng biện pháp tố tụng theo quy định.
Theo Đài CBS News, người dân Mỹ có thể tải ứng dụng Trump Accounts (Tài khoản Trump) từ ngày 28-5, trong khuôn khổ chương trình liên bang mới, giúp trẻ em tích lũy tài chính trước khi bước vào tuổi trưởng thành.
Ứng dụng cho phép cha mẹ hoặc người giám hộ quản lý các tài khoản đầu tư ưu đãi thuế thay cho con em mình.
Bắt đầu từ ngày 4-7, Chính phủ Mỹ sẽ đóng góp 1.000 USD cho mỗi trẻ đủ điều kiện, số tiền này được đầu tư vào thị trường chứng khoán.
Từ thời điểm đó, chủ tài khoản cũng có thể tự đóng góp thêm. Chính phủ sẽ kích hoạt các tài khoản trong vài tuần tới, song phụ huynh chỉ có thể nạp tiền sau khi chương trình chính thức vận hành.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết: "Ứng dụng Tài khoản Trump mang đến một phương thức đơn giản và an toàn để các gia đình tiếp cận chương trình, vốn được thiết kế nhằm xây dựng nền tảng tài chính dài hạn ngay từ những ngày đầu".
"Chương trình sẽ đưa Giấc mơ Mỹ vào chính đôi tay của các bậc phụ huynh và con em họ", ông chia sẻ thêm.
Về điều kiện tham gia, trẻ em sinh từ ngày 1-1-2025 đến 31-12-2028 sẽ nhận được khoản vốn ban đầu 1.000 USD từ chính phủ.
Trẻ sinh trước ngày 1-1-2025 nhưng chưa đủ 18 tuổi vẫn có thể mở tài khoản, song sẽ không nhận được khoản vốn này.
Người tham gia phải là công dân Mỹ và có số an sinh xã hội hợp lệ. Theo báo Washington Post, gần 6 triệu trẻ em đã được đăng ký tham gia chương trình.
Ngoài phần vốn ban đầu từ chính phủ, bất kỳ người trưởng thành nào cũng có thể đóng góp vào tài khoản với mức tối đa 5.000 USD mỗi năm.
Doanh nghiệp được phép đóng góp tối đa 2.500 USD mỗi năm cho tài khoản của con em nhân viên, nằm trong tổng hạn mức 5.000 USD nói trên.
Riêng các khoản đóng góp từ chính quyền bang, địa phương và tổ chức phi lợi nhuận sẽ không bị tính vào hạn mức hằng năm này.
Về quyền sở hữu và sử dụng, trẻ em là chủ tài khoản trong khi phụ huynh giữ vai trò giám hộ cho đến khi trẻ đủ 18 tuổi.
Các khoản rút tiền sẽ phải chịu thuế cho đến khi người thụ hưởng đến tuổi nghỉ hưu, trừ trường hợp sử dụng cho mục đích giáo dục, mua nhà lần đầu, chi phí sinh con, nhận con nuôi hoặc chi phí y tế.
