Theo nghị quyết được Ban Chấp hành Đảng bộ TP Hà Nội ban hành ngày 8/7, hai xã được lựa chọn thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” ở liền kề nhau, có tổng diện tích hơn 86 km2 và dân số hiện nay gần 200.000 người.
Trong đó, xã Thư Lâm rộng hơn 43 km2, dân số trên 100.000 người; xã Phúc Thịnh rộng trên 42 km2, dân số hơn 90.000 người. Thu nhập bình quân đầu người tại hai xã năm 2025 khoảng 90 triệu đồng. Dân số hai địa phương được dự báo đạt khoảng 690.000 người vào năm 2030.
Thành ủy Hà Nội xác định việc thí điểm nhằm cụ thể hóa các giá trị, mục tiêu, đặc trưng của chủ nghĩa xã hội Việt Nam trong điều kiện phát triển mới của Thủ đô, đồng thời kiểm nghiệm, hoàn thiện mô hình quản trị cấp cơ sở hiện đại, dân chủ, kỷ cương và nhân văn.
Mô hình thể hiện rõ bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa từ cấp gần dân nhất, trong đó người dân là trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực phát triển. Mọi chủ trương, nhiệm vụ, giải pháp phải hướng tới nâng cao chất lượng sống, bảo đảm công bằng, tiến bộ xã hội và không để ai bị bỏ lại phía sau. Sự đồng thuận, hài lòng, mức độ thụ hưởng và hạnh phúc của người dân được xác định là những thước đo quan trọng để đánh giá hiệu quả mô hình.
Việc thí điểm đảm bảo nguyên tắc không làm phát sinh đầu mối tổ chức trung gian, không tăng biên chế, đồng thời gắn với nâng cao chất lượng cán bộ, công chức cấp xã, cải cách hành chính, chuyển đổi số, trách nhiệm giải trình và đổi mới phương thức quản trị địa phương.
Thành phố lựa chọn Thư Lâm và Phúc Thịnh trên cơ sở định hướng tổ chức không gian phát triển, điều kiện hạ tầng, tiềm năng, năng lực quản trị và mức độ sẵn sàng đổi mới của hệ thống chính trị cơ sở.
Theo lộ trình, năm 2026, Hà Nội sẽ hoàn thiện và ban hành đề án, xây dựng kế hoạch cùng các chương trình, dự án thành phần; kiện toàn cơ chế chỉ đạo, điều hành; xác định nhiệm vụ ưu tiên, nhu cầu và phương án bố trí nguồn lực.
Giai đoạn 2027-2030, mô hình được triển khai đồng bộ tại hai xã thí điểm. Thành phố sẽ thường xuyên kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả theo bộ tiêu chí, kịp thời tháo gỡ khó khăn và điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp.
Năm 2030, Hà Nội sơ kết, đánh giá kết quả thí điểm, hoàn thiện tiêu chí, cơ chế, chính sách và phương thức tổ chức thực hiện, làm cơ sở xem xét mở rộng mô hình trong giai đoạn tiếp theo.
Giai đoạn 2031-2035, thành phố tiếp tục hoàn thiện mô hình và mở rộng tới các địa bàn đủ điều kiện. Đến năm 2035, đề án sẽ được tổng kết toàn diện về kết quả, tác động, tính khả thi và hiệu quả, làm cơ sở báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét nhân rộng trên toàn thành phố.
Ý tưởng thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gợi ý tại cuộc làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội ngày 30/3. Tại cuộc tiếp xúc cử tri ngày 4/5, ông tiếp tục đề cập việc có thể bắt đầu từ một xã hoặc phường để rút kinh nghiệm, làm rõ mô hình tổ chức và khả năng đáp ứng nhu cầu đời sống người dân.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khi đó đề nghị Hà Nội có thể lựa chọn một phường tiêu biểu để cải tạo, phát triển theo mô hình này hoặc xây dựng một phường mới với quy mô dân số từ 500.000 đến một triệu người, được đầu tư đồng bộ về hạ tầng, trường học, bệnh viện, không gian công cộng và đô thị thông minh.
Theo ông, khi chưa thể triển khai ở quy mô lớn, có thể bắt đầu từ cấp xã, phường để người dân trực tiếp cảm nhận, từ đó tạo hình mẫu cho các địa phương khác. “Nếu Hà Nội làm được, Thủ đô không chỉ phát triển nhanh, hiện đại hơn mà còn trở thành đô thị đáng sống hơn, nhân văn, văn minh và xứng đáng hơn với vai trò trung tâm của cả nước”, người đứng đầu Đảng, Nhà nước nói.
Mô hình xã hội xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam được định hình rõ ràng lần đầu tại Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội năm 1991. Qua các kỳ Đại hội, mô hình tiếp tục được bổ sung và hoàn thiện. Tại Đại hội IX năm 2001, Đảng xác định kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là mô hình kinh tế tổng quát trong thời kỳ quá độ, nhằm phát triển lực lượng sản xuất trong điều kiện mới.
Đến Cương lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011, hệ đặc trưng của mô hình xã hội xã hội chủ nghĩa được hoàn chỉnh thành 8 nội dung: xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp; có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện; các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển; có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo; và có quan hệ hữu nghị, hợp tác với các nước trên thế giới.
Sáng 29.5, ông Nguyễn Đức Trung, Phó giám đốc Sở NN-MT tỉnh Quảng Ngãi, cho biết đơn vị vừa có báo cáo gửi UBND tỉnh về kết quả kiểm tra, xử lý thông tin phản ánh tình trạng ô nhiễm môi trường tại kênh chìm Sơn Tịnh.
Theo báo cáo, kết quả quan trắc nước thải tại cống thoát nước mưa của cụm công nghiệp Tịnh Ấn Tây cho thấy một số thông số ô nhiễm vượt quy chuẩn kỹ thuật môi trường. Điều này phản ánh việc kiểm soát nước thải của một số cơ sở sản xuất trong cụm công nghiệp chưa bảo đảm yêu cầu; có dấu hiệu nước thải chưa được xử lý đạt chuẩn hoặc việc đấu nối, xả thải vào hệ thống thoát nước mưa chưa đúng quy định.
Cụ thể, các chỉ số BOD₅, COD, tổng phospho và Coliform đều vượt quy chuẩn, trong đó Coliform vượt tới 48 lần. Kết quả này cho thấy nguồn thải chứa hàm lượng lớn chất hữu cơ, chất dinh dưỡng và vi sinh, mang đặc trưng của nước thải sản xuất lẫn nước thải sinh hoạt.
Đối với chất lượng nước mặt trên tuyến kênh chìm Sơn Tịnh, cơ quan chức năng ghi nhận tình trạng ô nhiễm hữu cơ, ô nhiễm dinh dưỡng và ô nhiễm vi sinh đang diễn ra khá nghiêm trọng. Các thông số BOD₅, COD ở mức cao, trong khi hàm lượng oxy hòa tan (DO) thấp, khả năng tự làm sạch của nguồn nước bị suy giảm.
Ngoài ra, nhiều chỉ số khác như Amoni (NH₄⁺), tổng nitơ, tổng phospho, Coliform và Coliform chịu nhiệt vượt quy chuẩn tại nhiều vị trí, cho thấy nguồn nước đang chịu tác động tổng hợp từ nhiều nguồn thải khác nhau.
Qua khảo sát thực tế, cơ quan chức năng ghi nhận tại nhiều đoạn kênh xuất hiện hiện tượng nước chuyển màu đen, phát sinh mùi hôi, bùn lắng tích tụ và dòng chảy lưu thông kém, có dấu hiệu môi trường yếm khí cục bộ.
Đáng chú ý, mức độ ô nhiễm gia tăng rõ rệt tại đoạn kênh chảy qua khu vực từ cụm công nghiệp Tịnh Ấn Tây đến cầu Phong Niên 2 (xã Thọ Phong), nơi tập trung tiếp nhận nhiều nguồn nước thải và khả năng lưu thông dòng chảy hạn chế.
Theo Sở NN-MT tỉnh Quảng Ngãi, nguyên nhân ô nhiễm kênh chìm Sơn Tịnh đến từ nhiều yếu tố, trong đó có tác động từ hoạt động xả thải của cụm công nghiệp Tịnh Ấn Tây.
Hiện cụm công nghiệp này chưa được đầu tư hệ thống thu gom, xử lý nước thải tập trung theo quy hoạch được duyệt. Việc xử lý nước thải chủ yếu do từng doanh nghiệp tự thực hiện. Trong khi đó, công tác quản lý, kiểm tra, giám sát hoạt động đấu nối, xả thải vào hệ thống thoát nước chung vẫn còn nhiều khó khăn, hạn chế.
Kết quả quan trắc tại cống thoát nước mưa của cụm công nghiệp cho thấy có khả năng tồn tại tình trạng nước thải chưa được xử lý đạt yêu cầu hoặc đấu nối, xả thải không đúng quy định vào hệ thống thoát nước mưa rồi chảy ra kênh chìm Sơn Tịnh.
Sau khi báo chí phản ánh tình trạng ô nhiễm môi trường tại khu vực này, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an), Công an tỉnh Quảng Ngãi, Chi cục Bảo vệ môi trường miền Trung và Tây nguyên, Sở NN-MT tỉnh cùng UBND phường Trương Quang Trọng đã tổ chức nhiều đợt kiểm tra, khảo sát thực tế tại cụm công nghiệp Tịnh Ấn Tây và dọc tuyến kênh chìm Sơn Tịnh.
Đến thời điểm khảo sát, cơ quan chức năng chưa phát hiện doanh nghiệp xả thải trái phép trực tiếp ra kênh; một số doanh nghiệp trong cụm công nghiệp cũng đang tạm dừng hoạt động sản xuất. Tuy nhiên, theo cơ quan chức năng, trong thời gian qua đã có một số doanh nghiệp tại cụm công nghiệp Tịnh Ấn Tây bị xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Vì vậy, nguy cơ phát sinh ô nhiễm từ hoạt động xả thải của các cơ sở sản xuất vẫn cần tiếp tục được theo dõi, giám sát chặt chẽ.
Như Thanh Niên đã có bài phản ánh vào ngày 5.5, nước trên nhiều đoạn kênh chìm Sơn Tịnh chuyển màu đen đặc, bốc mùi hôi thối nồng nặc. Dọc tuyến kênh còn xuất hiện nhiều rác thải bị vứt bừa bãi, khiến tình trạng ô nhiễm càng thêm nghiêm trọng.
Điều đáng nói, dù đã hoạt động gần 20 năm, cụm công nghiệp Tịnh Ấn Tây đến nay vẫn chưa được đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung; phần lớn doanh nghiệp chỉ xử lý cục bộ rồi xả thải trực tiếp ra môi trường.
Nhiều năm qua, dọc tuyến kênh chìm Sơn Tịnh chảy qua phường Trương Quang Trọng và xã Thọ Phong, hàng trăm hộ dân phải sống trong cảnh ô nhiễm. Vào mùa khô, khi dòng chảy yếu, nước kênh càng đen đặc, mùi hôi bốc lên nồng nặc, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và đời sống người dân địa phương.
Trước tình hình trên, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã chỉ đạo kiểm tra, xử lý tình trạng ô nhiễm môi trường kéo dài trên tuyến kênh chìm Sơn Tịnh, đoạn chảy qua phường Trương Quang Trọng đến xã Tịnh Khê.
Ngày 14.5, thông tin từ Đồn biên phòng Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo (Ban Chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh Quảng Trị) cho biết đơn vị vừa bắt giữ 3 người đàn ông liên quan đến hành vi xuất cảnh trái phép.
Cụ thể, vào lúc 16 giờ 45 phút ngày 12.5, tại thôn Ka Tăng (xã Lao Bảo), lực lượng chức năng đã bắt giữ Hồ Văn Diêu (17 tuổi) và Hồ Văn Vương (19 tuổi, cùng ở thôn Xa Rường, xã Khe Sanh, Quảng Trị) đã cùng nhau đưa Lê Mạnh Dũng (32 tuổi, ở tổ dân phố Huề Trì 2, phường Kinh Môn, thành phố Hải Phòng) xuất cảnh trái phép sang Lào để nhận tiền công 1 triệu đồng.
Đơn vị đã tiến hành lập biên bản bắt người phạm tội quả tang đối với Hồ Văn Diêu, Hồ Văn Vương về hành vi tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép; tạm giữ các đồ vật, tài liệu có liên quan. Đối với Lê Mạnh Dũng, đơn vị thực hiện các thủ tục pháp lý, củng cố hồ sơ, xử lý theo quy định pháp luật.
Trước đó, vào lúc 22 giờ ngày 6.5, tại khu vực đường mòn thuộc thôn Tây Chín (xã Lao Bảo), tổ tuần tra Đồn biên phòng Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo phối hợp với Đội Đặc nhiệm phòng, chống ma túy và tội phạm thuộc Phòng Nghiệp vụ đang làm nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát khu vực biên giới đã phát hiện 2 người đàn ông có quốc tịch Trung Quốc có dấu hiệu nghi vấn xuất cảnh trái phép. Lực lượng chức năng đã bắt giữ để điều tra.
Cả hai vụ việc hiện đang được lực lượng chức năng tiếp tục điều tra, xử lý theo quy định.
Sáng 18-5, UBND phường Nhiêu Lộc, Xuân Hòa tổ chức kỷ niệm 136 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19-5-1890 - 19-5-2026), 115 năm ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước và kỷ niệm 50 năm thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Buổi lễ cũng tổ chức trao Huy hiệu 65, 60, 55, 50, 45, 40, 30 năm tuổi Đảng và biểu dương, khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh năm 2026.
Tại buổi lễ, ông Võ Văn Đức - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Nhiêu Lộc, nguyên Chủ tịch UBND quận 3 cũ, vinh dự được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Lao động hạng 3 vì đã có thành tích xuất sắc trong công tác, góp phần vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc.
Cùng với đó, ông Phạm Đăng Khoa - Phó chủ tịch UBND phường Nhiêu Lộc, nguyên Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo quận 3 cũ - cũng vinh dự nhận bằng khen của Thủ tướng Chính phủ vì đã có thành tích tiêu biểu trong công tác giáo dục và đào tạo, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và phát triển TP.HCM.
Cũng trong sáng cùng ngày, phường Xuân Hòa tổ chức ra mắt Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trên không gian mạng.
Theo lãnh đạo phường Xuân Hòa, phát huy truyền thống quận 3 "Anh hùng lực lượng vũ trang - căn cứ cách mạng Bàn Cờ", Đảng bộ phường Xuân Hòa ngay khi vận hành mô hình chính quyền hai cấp đã chủ động cụ thể hóa lời dạy của Bác vào thực tiễn công tác.
Việc học tập và làm theo Bác không chỉ là khẩu hiệu, phường đã tổ chức thành công cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp với tỉ lệ cử tri đi bầu 99,8%; triển khai chỉnh trang đô thị và được sự hưởng ứng của hệ thống chính trị và nhân dân với các công trình "Đường cờ Tổ quốc" trên 15 tuyến đường, thay đổi các bảng số nhà, "Sơn vẽ cải tạo các mảng tường cũ", "Xuân Hòa muôn sắc hoa"; thu ngân sách tiếp tục là thế mạnh với tỉ lệ đến nay đạt 44% chỉ tiêu năm.
Để chăm sóc tốt cho sức khỏe người dân, phường triển khai mô hình "Y tế gia đình" và các dịch vụ công trực tuyến.
Đặc biệt, dịp này Đảng ủy phường trân trọng giới thiệu và ra mắt Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trên không gian mạng.
Đây không chỉ là bước đi tiên phong trong chuyển đổi số, mà còn là quyết tâm đưa những giá trị tư tưởng cao đẹp của Bác hòa cùng nhịp sống đương đại, lan tỏa mọi hoạt động của địa phương.
